خطیبزاده، معاون وزیر خارجه: پس از ۶۰ روز، سازوکار جدیدی برای مدیریت تنگه هرمز خواهیم داشت
سعید خطیبزاده، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی به الجزیره گفت: «آمریکا باید اطمینان حاصل کند که اسرائیل به مفاد تفاهمنامه میان تهران و واشینگتن پایبند است و ما آمادهایم گامبهگام پیش برویم، اگر طرف مقابل نیز همین میزان جدیت را نشان دهد.»خطیبزاده همچنین گفت جمهوری اسلامی به دنبال «صلح در همه جبههها از جمله غزه» است و اضافه کرد که لبنان به دلیل ارتباط مستقیم با این درگیریها در این تفاهمنامه گنجانده شده است.او ادامه داد: «بدون پایان اشغال و پایبندی اسرائیل به قوانین بینالمللی، هیچ صلح و ثباتی در لبنان و منطقه وجود نخواهد داشت.»معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی در خصوص تنگه هرمز نیز گفت که تهران به ارائه خدمات کشتیرانی در هماهنگی با عمان و مطابق قوانین بینالمللی ادامه خواهد داد و تهران در دوره ۶۰ روزه توافق، هزینه عبور دریافت نخواهد کرد، اما پس از آن سازوکار جدیدی برای مدیریت این آبراه معرفی خواهد شد.
به گزارش جمعه ۲۹ خرداد این روزنامه، ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد اسرائیل مصمم به ادامه عملیات نظامی علیه حزبالله در لبنان است. هدفی که با یکی از محورهای اصلی تفاهمنامه تازه میان آمریکا و جمهوری اسلامی، یعنی پایان درگیریها در لبنان، در تضاد قرار دارد.
این ارزیابی در شرایطی مطرح شده است که تنش میان دولت نتانیاهو و مقامهای دولت ترامپ افزایش یافته است.
مقامهای آمریکایی در روزهای اخیر علنا به اسرائیل هشدار دادهاند از حملاتی که میتواند تفاهم بهدست آمده میان واشینگتن و تهران را از مسیر خارج کند، بپرهیزد.
اسرائیل ۲۹ خرداد در واکنش به حمله پهپادی حزبالله که به کشته شدن چهار سرباز اسرائیلی انجامید، حملاتی را در جنوب لبنان انجام داد.
همزمان با ادامه درگیریها، مقامهای آمریکایی و جمهوری اسلامی اعلام کردند مذاکراتی را که قرار بود جمعه در سوئیس آغاز شود، به تعویق انداختهاند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز سفر برنامهریزیشده خود را برای شرکت در این مذاکرات، لغو کرد.
فشارهای داخلی بر نتانیاهو
بهنوشته واشینگتنپست، یکی از گزارشهای اطلاعاتی آمریکا که این هفته در میان مقامهای دولت ترامپ توزیع شد، نتیجه گرفته است بقای سیاسی نتانیاهو در آستانه انتخابات سراسری پاییز در اسرائیل، به این وابسته است که به افکار عمومی نشان دهد حاضر به خروج نیروهایش از لبنان نیست و همچنان بر تشدید فشار بر حزبالله اصرار دارد.
این گزارش همچنین به نارضایتی اسرائیل از مفاد تفاهمنامه ترامپ با تهران اشاره میکند.
بهگفته مقامهای فعلی و پیشین آمریکا، اسرائیل معتقد است این توافق میتواند هدف گستردهتر دولت این کشور برای حفظ حداکثر فشار بر جمهوری اسلامی را تضعیف کند.
یک مقام پیشین آمریکایی به واشینگتنپست گفت اسرائیل بر این باور است که توافق جدید ممکن است آزادی عمل این کشور را در مقابله با حزبالله محدود کند.
با این حال، مقامهای دولت ترامپ تاکید دارند مفاد توافق مانع پاسخ اسرائیل به حملات احتمالی حزبالله نمیشود و نگرانیهای اسرائیل در مقایسه با ضرورت دستیابی به توافق و بازگشایی تنگه هرمز، اهمیت کمتری دارد.
بهگفته یکی از مقامهای آمریکایی، هرگونه توقف درگیریها یا خروج نیروهای اسرائیلی از لبنان در داخل اسرائیل بهعنوان شکست سیاسی نتانیاهو تلقی خواهد شد.
در مقابل، یک مقام ارشد دولت اسرائیل در پاسخ به درخواست واشینگتنپست برای اظهار نظر گفت عملیات نظامی اسرائیل در لبنان «صرفا با هدف دفاع از شهروندان اسرائیلی در برابر حملات مستمر حزبالله» انجام میشود.
توافقی شکننده
واشینگتنپست در گزارش خود به حمایت گسترده افکار عمومی اسرائیل از ادامه عملیات علیه حزبالله اشاره کرد.
بر اساس نظرسنجی موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل در ماه می، ۷۰ درصد یهودیان اسرائیلی از تشدید نبرد با حزبالله حمایت میکنند.
تحلیلگران سیاسی اسرائیلی نیز معتقدند عقبنشینی نظامی از لبنان از سوی بسیاری از رایدهندگان بهعنوان نشانه شکست تعبیر خواهد شد.
یک مقام آمریکایی دیگر به واشینگتنپست گفت حتی اگر اسرائیل دامنه حملات خود را گسترش ندهد، ادامه حضور نیروهایش در جنوب لبنان میتواند توافق شکننده میان آمریکا و حکومت ایران را با خطر جدی مواجه کند: «ادامه اشغال بخشی از لبنان نسخهای برای فاجعه است. بدون خروج کامل اسرائیل، احتمال ازسرگیری درگیری میان ارتش اسرائیل و حزبالله تقریبا قطعی است.»
در همین حال، برخی مقامهای اسرائیلی مواضعی تند اتخاذ کردهاند.
ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، ۲۹ خرداد در شبکههای اجتماعی نوشت: «برای هر اشکی که یک مادر اسرائیلی بریزد، هزار مادر لبنانی باید گریه کنند. تمام لبنان باید بسوزد.»
خطر اصطکاک با ترامپ
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، به واشینگتنپست گفت نتانیاهو با خطر «اصطکاکی بزرگ» با ترامپ روبهروست. رییسجمهوریای که به گفته او به درخواست نتانیاهو وارد جنگ با جمهوری اسلامی شد، اما اکنون به دنبال «تثبیت توافق با تهران» است.
او افزود: «بیبی (نتانیاهو) در موقعیت بسیار دشواری قرار دارد. او میبیند بزرگترین رقیبش، یعنی حکومت ایران، با کمک دولت آمریکا تقویت میشود و نمیتواند کار زیادی در این باره انجام دهد.»
واشینگتنپست یادآوری کرد که نتانیاهو در دو هفته متوالی حملاتی را علیه بیروت انجام داد. حملاتی که بهگفته این روزنامه، توافق شکننده مورد نظر ترامپ را در معرض خطر قرار داد.
یکی از این حملات در ۱۷ خرداد، جمهوری اسلامی را به شلیک موشکهای بالستیک برای پاسخگویی واداشت و تنها پس از مداخله کاخ سفید، تنشها کاهش یافت.
با وجود امضای تفاهمنامه میان تهران و واشینگتن، نتانیاهو و متحدانش همچنان تاکید میکنند نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان خارج نخواهند شد و حملات علیه اهداف مورد نظر خود را ادامه خواهند داد؛ حتی اگر این موضوع به نارضایتی ترامپ منجر شود.
در واکنش، ونس ۲۸ خرداد به خبرنگاران گفت: «دونالد ترامپ تنها رهبر جهان است که در این مقطع نسبت به اسرائیل رویکردی همدلانه دارد و در عین حال رهبر قدرتمندترین کشور جهان است. اگر من عضو کابینه دولت اسرائیل بودم، احتمالا تنها متحد قدرتمندی را که برایم باقی مانده مورد حمله قرار نمیدادم.»
بر اساس این گزارش، ارتش اسرائیل بیش از ۵۰۰ کیلومتر مربع از خاک لبنان را در کنترل خود دارد و برای ایجاد آنچه «منطقه حائل امنیتی» مینامد، بیش از یک میلیون نفر را از خانههایشان آواره کرده است.
مقامهای لبنانی میگویند از زمان آغاز عملیات اسرائیل در اواسط اسفند، بیش از سه هزار نفر در این کشور کشته شدهاند.
با این حال، آرون دیوید میلر، پژوهشگر ارشد بنیاد کارنگی و مشاور پیشین دولتهای جمهوریخواه و دموکرات آمریکا، معتقد است اگر تهران نتواند حملات حزبالله را به شمال اسرائیل مهار کند، نتانیاهو صرفنظر از خواستههای ترامپ به این حملات پاسخ خواهد داد.
او گفت: «فرقی نمیکند ترامپ چه بگوید. نتانیاهو واکنش نشان خواهد داد.»
ترامپ در گفتوگو با شبکه ایتالیایی La7 گفت که ملونی در حاشیه نشست گروه هفت در فرانسه برای گرفتن عکس با او «التماس کرده» و او تنها از روی دلسوزی با این درخواست موافقت کرده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۹ خرداد گزارش داد بر اساس ترجمه ایتالیایی منتشرشده از این مصاحبه، ترامپ گفته است: «احتمالا خوشحال است که با او صحبت کردم. لازم نبود با او صحبت کنم.»
او همچنین گفت: «[ملونی] برای گرفتن عکس با من التماس کرد. آنقدر عکس میخواست که اگر دلم برایش نسوخته بود، این کار را نمیکردم.»
شبکه La7 نسخه اصلی صوتی این گفتوگو را منتشر نکرد و تنها نسخه دوبلهشده آن را پخش کرد.
واکنش تند نخستوزیر ایتالیا
ملونی صبح ۲۹ خرداد با انتشار ویدیویی در شبکه اجتماعی ایکس به این اظهارات پاسخ داد و گفت سخنان ترامپ «کاملا ساختگی» است.
او افزود: «صادقانه بگویم، شوکه شدهام. نمیدانم چرا رییسجمهوری ایالات متحده با متحدان خود چنین رفتاری میکند و این نخستین بار هم نیست.»
نخستوزیر ایتالیا همچنین گفت مایه تاسف است که ترامپ در برابر دشمنان غرب و آمریکا همان قاطعیتی را نشان نمیدهد که در برخورد با متحدانش دارد.
او افزود: «اما یک چیز را باید به خاطر داشته باشد؛ نه من و نه ایتالیا هرگز التماس نمیکنیم.»
لغو سفر وزیر امور خارجه به آمریکا
در پی این ماجرا، آنتونیو تایانی، وزیر امور خارجه ایتالیا، سفر برنامهریزیشده خود را به آمریکا لغو کرد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سخنان جدی و توهینآمیز رییسجمهوری ترامپ درباره جورجیا ملونی، توهین به تمام ایتالیا است.»
تایانی قرار بود اوایل هفته آینده به آمریکا سفر کند و در همایش ایتالیا-آمریکا برای تجارت، سرمایهگذاری، علم و نوآوری در میامی شرکت کند.
همچنین برنامه دیدار او با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در دستور کار قرار داشت.
شکافی عمیقتر در روابط دو طرف
این تنش تنها چند روز پس از نشست گروه هفت در فرانسه رخ داد. نشستی که تصاویر منتشرشده از آن، ترامپ و ملونی را در حال گفتوگویی طولانی و صمیمانه نشان داد.
با این حال، روابط دو طرف در ماههای اخیر با اختلافهایی همراه بوده است.
ملونی که زمانی از نزدیکترین متحدان اروپایی ترامپ به شمار میرفت و تنها رهبر اروپایی حاضر در مراسم تحلیف او در سال ۲۰۲۵ بود، امسال از حملات لفظی او به پاپ لئو چهاردهم بهدلیل مخالفت با جنگ ایران انتقاد کرد.
ترامپ نیز در واکنش، ملونی را به کمبود شجاعت متهم کرده بود.
جیووان باتیستا فاتسولاری، معاون دفتر نخستوزیری ایتالیا و از نزدیکترین متحدان ملونی، در واکنشی کمسابقه گفت مشخص نیست که آیا ترامپ «از روی عمد یا از سر ناتوانی» در حال تخریب روابط تاریخی میان آمریکا و اروپا است.
او افزود رفتارهای ترامپ موجب شده ایالات متحده در سراسر اروپا با کاهش محبوبیت روبهرو شود و این روند بیش از آن که به اروپا آسیب بزند، به منافع خود آمریکا لطمه وارد میکند.
این ماجرا تازهترین نشانه از افزایش تنش میان واشینگتن و برخی متحدان اروپایی ایالات متحده است. روابطی که در ماههای اخیر بر سر مسائل مختلف سیاست خارجی، با چالشهای فزایندهای روبهرو شده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۹ خرداد گزارش داد دستکم ۳۰ نفر از اوایل ماه می تاکنون در اردوگاه کیگونزه در شهر بونیا، واقع در شمال شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، جان باختهاند.
مسئولان اردوگاه اعلام کردند چنین میزان مرگومیری در این اردوگاه سابقه نداشته و با توجه به علائم گزارش شده، احتمال میرود ابولا با سرعت در حال گسترش باشد.
تعیین علت دقیق مرگها تاکنون ممکن نشده است، زیرا بیماران و خانوادههای آنان تا پنجشنبه ۲۸ خرداد با انجام آزمایش روی افراد زنده یا جانباختگان مخالفت میکردند.
سخنگوی اردوگاه، یک پدر داغدار، منابع امدادی و یک فعال جامعه مدنی به رویترز گفتند همه قربانیان علائمی از جمله تب، سردرد و استفراغ داشتهاند. علائمی که با ابولا همخوانی دارد.
دزیره گرودیا باپی، سخنگوی اردوگاه، به رویترز گفت: «قبلا مردم اینگونه جان خود را از دست نمیدادند.»
مرگهای ثبتشده در اردوگاه کیگونزه با بیش از ۱۵ هزار ساکن، این نگرانی را ایجاد کرده که ابولا ممکن است در میان بیش از پنج میلیون آواره شرق کنگو بدون شناسایی در حال گسترش باشد، آن هم در شرایطی که کمبود امکانات بهداشتی و مقاومت برخی ساکنان در برابر آزمایشهای پزشکی، مهار بیماری را دشوارتر کرده است.
افزایش ناگهانی شمار قربانیان
دزجو ندروتسی اتین، رییس اردوگاه، گفت تنها در همین هفته ۱۰ نفر دفن شدهاند.
به گفته مسئولان اردوگاه، در شرایط عادی ماهانه تنها یک تا سه مورد مرگ در این محل ثبت میشد.
ژوستن زاناموزی، مدیر سازمان امدادی کاتولیک «کاریتاس»، گفت کارکنان این سازمان چندین جسد از جمله زنان و کودکان را مشاهده کردهاند و تلاش آنها برای جلب رضایت خانوادهها بهمنظور بررسی پزشکی اجساد با مخالفت روبهرو شده است.
مقامهای کنگو شیوع ابولا را ۲۵ اردیبهشت اعلام کردند اما گفتند مرگها از اوایل همان ماه آغاز شده بود.
گرودیا گفت کارکنان بهداشتی اکنون از پنج قربانی نمونهبرداری کردهاند و در انتظار نتایج آزمایشها هستند.
او افزود وبا نیز علائمی مشابه ابولا دارد و میتواند به سرعت در جوامع فقیر گسترش یابد.
یکی از ساکنان اردوگاه که دو فرزند خود را از دست داده است، به رویترز گفت: «مردم یکی پس از دیگری جان میبازند.»
کمبود امکانات بهداشتی و کاهش کمکها
چهار امدادگر به رویترز گفتند افزایش مرگومیر نشان میدهد جوامع آواره اکنون بیش از گذشته در معرض بیماریهایی مانند ابولا قرار گرفتهاند، زیرا بودجه برنامههای آب، بهداشت و
این خدمات برای مقابله با بیماریهایی مانند ابولا، حیاتی به شمار میروند.
دادههای سازمان ملل نشان میدهد بودجه اختصاصیافته به سرویسهای بهداشتی و ایستگاههای شستوشوی دست در کنگو، بین سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ بیش از نصف شده و به حدود ۳۸ میلیون دلار رسیده است. همچنین تاکنون تنها ۲۱ درصد درخواست مالی ۸۰ میلیون دلاری امسال تامین شده است.
کنگو صدها اردوگاه برای غیرنظامیانی دارد که از جنگ گریختهاند و برخی از این اردوگاهها تا ۱۰۰ هزار نفر جمعیت دارند.
موارد مرگ ناشی از ابولا پیشتر در اردوگاه دیگری در استان ایتوری نیز ثبت شده است. استانی که بیش از ۹۰ درصد از حدود ۹۰۰ مورد تاییدشده ابتلا به ابولا را در خود جای داده است.
در اردوگاه کیگونزه، خانوادههای پرجمعیت در چادرهای پلاستیکی با فاصلهای بسیار کم از یکدیگر زندگی میکنند و کمبود سرویسهای بهداشتی از مشکلات اصلی ساکنان است.
گرودیا گفت: «چاههای فاضلاب خیلی سریع پر میشوند و مردم مجبورند با دست خالی آنها را تخلیه کنند.»
آمریکا در سالهای گذشته بزرگترین حامی برنامههای آب، بهداشت و فاضلاب در کنگو بوده است.
با این حال، چهار سازمان امدادی اعلام کردند پروژههای مرتبط با آوارگان در مناطق درگیر با ابولا، پس از کاهش بودجههای آمریکا محدود یا متوقف شدهاند.
دولت دونالد ترامپ از این کاهش بودجه دفاع کرده و گفته است منابع را بر «کمکهای بشردوستانه نجاتبخش با اولویت بسیار بالا» متمرکز کرده است.
واشینگتن همچنین اعلام کرده بیش از ۳۷۵ میلیون دلار کمک مستقیم برای مقابله با ابولا اختصاص داده است.
با وجود این، امدادگران هشدار میدهند که کاهش خدمات آب و بهداشت در اردوگاههای آوارگان، خطر گسترش بیماری را در یکی از آسیبپذیرترین مناطق کنگو افزایش داده است.
