اکنون که با امضای یادداشتتفاهم بار دیگر بحث احتمال یک توافق بزرگ میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده مطرح شده، بسیاری از تحلیلگران همچنان بر این باورند که لغو تحریمها میتواند همانند یک شوک مثبت، اقتصاد ایران را احیا کند. این نگاه اما بیش از حد سادهانگارانه است.
پس از امضای یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی، کارشناسان سازمان ملل هشدار دادند هر چارچوبی که به وضعیت حقوق بشر در ایران نپردازد، از اساس ناقص است. عفو بینالملل نیز اعلام کرد این تفاهم، در صورت نادیده گرفتن حقوق بشر و عدالت، میتواند پوششی برای ادامه سرکوب شود.
احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد گفت: «ما در خط فوران خون امام شهید خود با دشمن آمریکایی میجنگیم و مبارزه میکنیم و ما به هیچ قیمت و مصلحت اندیشی شعار مرگ بر آمریکا را از زبان نخواهیم انداخت و این مبارزه ادامه دارد.» او ادامه داد: «باید مشخص شود تکلیف خونخواهی رهبر ما چه میشود؟»
پیام مجتبی خامنهای درباره تفاهمنامه تهران و واشینگتن نهتنها به اختلافها در اردوگاه جمهوری اسلامی پایان نداد، بلکه موج تازهای از تسویهحساب سیاسی به راه انداخت؛ بخشی از اصولگرایان خواستار حمایت از تصمیم نهایی شدند و بخشی دیگر حامیان مذاکرات را به پاسخگویی فراخواندند.
خبرگزاری رویترز به نقل از هشت منبع عراقی گزارش داد سپاه پاسداران هستههای مخفی جدیدی را در عراق ایجاد کرده تا حملاتی را علیه کشورهای حاشیه خلیج فارس که میزبان نیروهای آمریکایی هستند، انجام دهند. به گفته این منابع، این گروهها خارج از ساختار شبهنظامیان شناختهشده فعالیت میکنند.
وزارت خارجه سوئیس اعلام کرد مذاکراتی که قرار بود جمعه میان آمریکا و جمهوری اسلامی در اقامتگاه کوهستانی برگناشتوک برگزار شود، انجام نخواهد شد.
یک سناتور جمهوریخواه که برای صحبت صریح درباره فضای داخلی حزب خواست نامش فاش نشود، به سیانان گفت در میان جمهوریخواهان سنا «سطح بالایی از ناامیدی و نارضایتی» در ارتباط با تفاهمنامه آمریکا و جمهوری اسلامی وجود دارد.
جاش گاتهایمر، عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، تفاهمنامه واشینگتن و تهران را نشانه «ضعف و استیصال» دولت ترامپ توصیف کرد و گفت با وجود دههها اقدامات خصمانه جمهوری اسلامی علیه ایالات متحده، هیچیک از اهداف اصلی آمریکا در این توافق به شکل معناداری محقق نشده است.
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، یوآنی، با انتشار بیانیهای اعلام کرد از اقدامات نظامی دولت ترامپ علیه جمهوری اسلامی حمایت میکند، اما از تفاهمنامه امضاشده میان تهران و واشینگتن در شکل کنونی آن پشتیبانی نمیکند.
قالیباف در پیامی به مجتبی خامنهای با قدردانی از پیام رهبر جمهوری اسلامی درباره یادداشت تفاهم با آمریکا، گفت: «اگر دشمن به دنبال زیادهخواهی باشد ثابت کردهایم که دستمان روی ماشه است و هیچ تردیدی در پاسخ کوبنده به دشمن که در جنگ اخیر طعم آن را چشیده، نداریم.»
دفتر جیدی ونس، معاون ترامپ، در اطلاعیهای اعلام کرد که او سفر خود به سوئیس برای شرکت در مذاکرات با جمهوری اسلامی را لغو کرد، زیرا برنامههای مربوط به گفتوگوهای فنی پیش رو هنوز نهایی نشده است و تدارکات و هماهنگیهای این مذاکرات ساده یا قابل پیشبینی نیست.
فایننشالتایمز به نقل از یک دیپلمات آگاه گزارش داد بر اساس یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی، دولت ترامپ به تهران اجازه خواهد داد به ۶ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی مسدودشده خود در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه و کالاهای غیرمشمول تحریم از آمریکا دسترسی پیدا کند.
ترامپ در گفتوگو با اکسیوس با تاکید بر اینکه آمریکا جمهوری اسلامی از نظر نظامی کاملا شکست داده است، گفت یادداشت تفاهم دو کشور «احتمالا همان تسلیم بیقید و شرط است.»
کمیته امور عمومی آمریکا و اسرائیل، آیپک، در واکنش به تفاهمنامه آمریکا و جمهوری اسلامی اعلام کرد این توافق اولیه پرسشهای مهمی را درباره روند مذاکرات و امتیازهای احتمالی به تهران ایجاد کرده است.
بنیاد کارنگی در تحلیلی درباره تفاهمنامه میان آمریکا و جمهوری اسلامی هشدار داد ابهام در مفاد توافق میتواند آن را با سرنوشتی مشابه توافقهای شکستخورده گذشته روبهرو کند.
دب فیشر، سناتور جمهوریخواه، از دولت ترامپ خواست جزئیات بیشتری درباره تفاهم با جمهوری اسلامی ارائه دهد تا مشخص شود برنامه موشکهای بالستیک ایران چگونه محدود میکند و چگونه بهصورت قابل راستیآزمایی تضمین میکند که تهران اورانیوم با غنای بالای خود را تحویل میدهد.
سناتور الکس پادیلا، نماینده دموکرات ایالت کالیفرنیا، تفاهمنامه آمریکا و جمهوری اسلامی را «تسلیم کامل آمریکا» توصیف کرد و گفت این اقدام در نهایت به سود جمهوری اسلامی تمام شده است.
تام کاتن، سناتور جمهوریخواه، جمهوری اسلامی را یک «حکومت انقلابی تروریستی» خواند و با ابراز نگرانی از جنبههای مختلف یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی، تاکید کرد که ترامپ نباید اجازه دهد جمهوری اسلامی به منابع مالی گسترده و داراییهای مسدودشده ایران دسترسی پیدا کند.
چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنای آمریکا، با انتقاد از تفاهمنامه میان آمریکا و جمهوری اسلامی گفت ایالات متحده به دلیل «بیکفایتی، خودخواهی و ناتوانی» دونالد ترامپ در وضعیت بدتری قرار گرفته است. او افزود دموکراتها از اختصاص ۳۰۰ میلیارد دلار به ایران حمایت نخواهند کرد.
رویترز به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی نوشت این کشور در حال انجام «مذاکراتی سرسختانه» با آمریکا است تا نیروهای خود را در عمق ۱۰ کیلومتری جنوب لبنان حفظ کند. همزمان، ارتش اسرائیل به حملاتی در خاک لبنان ادامه داد. این حملات به تعلیق سفر مذاکرهکنندگان تهران به سوئیس منجر شده است.
۴۷ سال زمان کمی نیست. نسلی کامل در ایران متولد شد، بزرگ شد و به میانسالی رسید، بدون آنکه روزی را به یاد بیاورد که جمهوری اسلامی و آمریکا روابطی عادی داشته باشند.
مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی مکتوب که به او نسبت داده میشود، به امضای یادداشت تفاهم با آمریکا واکنش نشان داد و نوشت با وجود آنکه «نظر دیگری» نسبت به توافق داشت، برای پاسداشت حقوق ملت و «جبهه مقاومت»، اجازه امضای آن را صادر کرد.