کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اعلام کرد اتحادیه اروپا با اختصاص ۱۰۰ میلیون یوروی دیگر به نیروهای مسلح لبنان موافقت کرده است. او همچنین گفت: بهترین راه برای کاهش تهدید ناشی از حزبالله، تقویت دولت لبنان است.
شبکه کان اسرائیل پنجشنبه ۱۴ خرداد گزارش داد حدود شش ماه پس از به رسمیت شناخته شدن استقلال سومالیلند از سوی اسرائیل، روابط امنیتی میان دو طرف وارد مرحله تازهای شده است.
یک مقام رسمی در هرگیسا، مرکز سومالیلند، در مصاحبه با این رسانه گفت تعاملات میان دو طرف برقرار است و آموزش نیروهای سومالیلند در اسرائیل «موضوعی مهم یا غیرعادی به شمار نمیرود».
او افزود بسیاری از همکاریهای اسرائیل و سومالیلند بهصورت غیرعلنی و پشت پرده انجام میشود، زیرا دو طرف با «دشمنان مشترک متعددی» روبهرو هستند.
سوم خرداد، روزنامه بریتانیایی تلگراف گزارش داد ۵۰ نیروی ویژه سومالیلند پس از پایان دوره آموزشی خود در تلآویو، به این منطقه بازگشتند.
بر اساس این گزارش، در مراسمی که پیشتر در هرگیسا برگزار شد، هیاتی اسرائیلی قطعهای از یک موشک رهگیر سامانه «گنبد آهنین» را به عبدالرحمن محمد عبدالله، رییسجمهوری سومالیلند، اهدا کرد.
دیماه ۱۴۰۴، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد بهطور رسمی «جمهوری سومالیلند» را بهعنوان کشوری مستقل و دارای حاکمیت به رسمیت شناخته است.
بدین ترتیب، اسرائیل به تنها کشور جهان تبدیل شد که استقلال سومالیلند را به رسمیت میشناسد.
سومالی، ترکیه و شمار زیادی از کشورهای عربی، این اقدام اسرائیل را محکوم کردند.
تنها چند روز پس از این تصمیم، گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، در سفر به سومالیلند با مقامهای این منطقه دیدار و گفتوگو کرد.
دولت اسرائیل همچنین ششم اردیبهشت مایکل لوتم را بهعنوان نخستین سفیر این کشور در سومالیلند انتخاب کرد.
اهمیت سومالیلند برای اسرائیل در سایه تهدید حوثیها
کان در ادامه گزارش داد اگرچه مقامهای اسرائیلی تاکنون واکنشی رسمی به موضوع آموزش نیروهای سومالیلند نشان ندادهاند، اما این خبر از سوی آنها تکذیب نیز نشده است.
این رسانه افزود همکاریهای امنیتی از مهمترین محورهای شکلگیری روابط میان اسرائیل و سومالیلند به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، سومالیلند بهدلیل موقعیت راهبردی خود در سواحل دریای سرخ و نزدیکی به یمنِ تحت کنترل حوثیها، از اهمیت ویژهای برخوردار است. موضوعی که این منطقه را به یک «دارایی امنیتی» ارزشمند برای اسرائیل تبدیل کرده است.
در ماه مارس قرار بود رییسجمهوری سومالیلند به اسرائیل سفر کند، اما این سفر بهدلیل تحولات مرتبط با جنگ با جمهوری اسلامی به تعویق افتاد.
تاکنون زمان جدیدی برای این سفر اعلام نشده است.
نخستین سفیر سومالیلند در اسرائیل ۲۸ اردیبهشت استوارنامه خود را به اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، تحویل داد و فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. اقدامی که همزمان با مراسم روز ملی و سالگرد اعلام استقلال سومالیلند صورت گرفت.
نزدیکی سومالیلند به مناطق تحت نفوذ حوثیها، این منطقه را به نقطهای مهم در محاسبات امنیتی اسرائیل تبدیل کرده است.
مدت کوتاهی پس از آغاز مناقشه حماس و اسرائیل در مهر ۱۴۰۲، حوثیها حملات خود را به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن آغاز کردند و امنیت دریانوردی را در منطقه به خطر انداختند.
این گروه نیابتی جمهوری اسلامی همچنین در بحبوحه جنگ غزه، دهها موشک و پهپاد به سوی اسرائیل شلیک کرد که این حملات با واکنش تلافیجویانه اسرائیل همراه شد.
در یک نمونه، اسرائیل شهریور سال گذشته، ساختمانی را در صنعا هدف قرار داد که در نتیجه آن، احمد غالب الرهوی، نخستوزیر، و چند وزیر حوثیها کشته شدند.
پس از برقراری آتشبس میان اسرائیل و حماس در مهر ۱۴۰۴، حوثیها به حملات خود در آبهای منطقه پایان دادند، اما همواره تهدید کردهاند در صورت لزوم آمادهاند اقدامات بیثباتکننده خود را از سر بگیرند.
اورشلیمپست پنجشنبه ۱۴ خرداد به نقل از دو منبع آگاه نوشت مقامهای حکومت ایران خواستار آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده در همان مرحله نخست هرگونه توافق احتمالی هستند؛ مطالبهای که اختلافات میان دو طرف را تشدید کرده است.
بر اساس این گزارش، میانجیهای منطقهای در روزهای اخیر تلاش کردهاند با ارائه پیشنهادهای مختلف، شکاف موجود را کاهش دهند. یکی از این طرحها ایجاد «صندوقی بشردوستانه» به ارزش چند میلیارد دلار بوده که منابع آن «صرفا» برای تامین دارو، مواد غذایی و محصولات کشاورزی مورد نیاز ایران، هزینه شود.
با این حال، جمهوری اسلامی خواهان آن است که در همان گام نخست توافق و پیش از انجام هرگونه اقدام عملی از سوی تهران، «دسترسی فوری» به منابع مالی نقد و قابل استفاده برای حکومت، فراهم شود.
پیشتر در ۹ خرداد، ایراناینترنشنال به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد قطر درخواست جمهوری اسلامی را برای «آزادسازی فوری و بدون قید و شرط» ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده تهران، رد کرده است.
بر پایه این گزارش، مقامهای قطری تنها با آزادسازی نیمی از این مبلغ موافقت کردهاند و آن را نیز مشروط به اعمال محدودیتهای سختگیرانه دانستهاند.
طبق این طرح، در صورت نهایی شدن توافق، جمهوری اسلامی صرفا میتواند از این اعتبار برای خرید کالاها و اقلام ضروری از بازار قطر استفاده کند.
واکنش منفی آمریکا
اورشلیمپست در ادامه گزارش داد مقامهای آمریکایی درخواست تهران را برای آزادسازی فوری داراییهای مسدودشده نپذیرفته و تاکید کردهاند هرگونه کاهش تحریمها یا آزادسازی منابع مالی، باید در ازای «اقدامات قابل راستیآزمایی» از سوی تهران انجام شود.
بر اساس این گزارش، واشینگتن به میانجیهای مذاکرات اعلام کرده است در آغاز هر توافق احتمالی، بدون دریافت «امتیازات ملموس» از جمهوری اسلامی در زمینه برنامه هستهای و همچنین ترتیبات امنیتی مرتبط با تنگه هرمز، هیچ بخش قابل توجهی از داراییهای بلوکهشده را آزاد نخواهد کرد.
مقامهای ایالات متحده معتقدند آزادسازی منابع مالی پیش از برداشتن گامهای عملی از سوی جمهوری اسلامی میتواند به تضعیف یکی از مهمترین اهرمهای فشار آمریکا بینجامد و دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای تهران را با چالشهای بیشتری روبهرو کند.
در روزهای گذشته، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بارها رویکرد دولتهای پیشین این کشور را در قبال برنامه هستهای جمهوری اسلامی مورد انتقاد قرار داده و توافق هستهای دوران باراک اوباما، موسوم به برجام، را «فاجعه» خوانده است.
ترامپ سوم خرداد در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت برجام «مبالغ هنگفتی پول نقد» در اختیار جمهوری اسلامی قرار داد و «مسیری روشن و باز» برای دستیابی تهران به سلاح هستهای فراهم کرد.
نیویورکتایمز: سرنوشت ذخایر اورانیوم از مهمترین موانع در مسیر توافق است
در کنار اختلافات بر سر آزادسازی داراییهای مسدودشده حکومت ایران و رفع تحریمها، تداوم اختلافات میان تهران و واشینگتن درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بحران تنگه هرمز و پرونده لبنان، چشمانداز دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ را با ابهامهای جدی مواجه کرده است.
روزنامه نیویورکتایمز سوم خرداد گزارش داد ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی همچنان یکی از مهمترین مسائل در مسیر دستیابی به هرگونه توافق احتمالی به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، بخش عمده این ذخایر احتمالا در تونلهای عمیق و مستحکم مجتمع هستهای اصفهان نگهداری میشود و بخشهای دیگر نیز در تاسیسات فردو و نطنز قرار دارند.
به نوشته نیویورکتایمز، نگرانی اصلی مقامهای آمریکایی و کارشناسان هستهای این است که بخشی از ذخایر اورانیوم حکومت ایران به مکانهای اعلامنشده و خارج از نظارت آژانس منتقل شده باشد و این موضوع میتواند مذاکرات آینده را پیچیدهتر کند.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۱۴ خرداد این خبر را به نقل از «کیسیانای»، رسانه رسمی کره شمالی، گزارش کرد.
بر اساس این گزارش، کیم در جریان بازدید از این کارخانه اعلام کرد ظرفیت تولید مواد هستهای با درجه تسلیحاتی در پنج سال گذشته بیش از دو برابر شده و به مقامها دستور داد برای دستیابی به اهداف راهبردی بلندمدت، روند تولید را بیش از پیش افزایش دهند.
به گزارش خبرگزاری رسمی کره شمالی، کیم همچنین در جریان فناوریها و فرایندهای جدید تولید قرار گرفت و برنامههای توسعهای و اهداف تولیدی این مرکز را بررسی کرد.
تصاویر منتشرشده در رسانههای کره شمالی، کیم را در حال بازدید از تاسیساتی با تجهیزات استوانهایشکل نشان داد. به گفته برخی تحلیلگران، این تصاویر احتمالا در مجتمع اصلی هستهای کره شمالی در یونگبیون ثبت شدهاند.
کیم با اشاره به آنچه «تشدید تهدیدهای امنیتی» و «رویارویی طولانیمدت با درندهترین دشمنان» خواند، توسعه توان بازدارندگی هستهای را ضروری دانست و بر ادامه سیاست تقویت زرادخانه اتمی کره شمالی تاکید کرد.
بر اساس ارزیابیهای بینالمللی، کره شمالی در حال حاضر حدود ۵۰ کلاهک هستهای در اختیار دارد، هرچند مقامهای این کشور تاکنون جزییاتی درباره تعداد دقیق تسلیحات هستهای خود منتشر نکردهاند.
پیشتر در دیماه ۱۴۰۴ نیز رهبر کره شمالی توسعه توان هستهای این کشور را «اجتنابناپذیر» دانسته بود.
برنامه هستهای «بلندپروازانه» کره شمالی
به گزارش خبرگزاری رسمی کره شمالی، ۱۴ خرداد نشست مشورتی مهمی درباره تقویت نیروهای هستهای برگزار شد که در آن، کیم دستورالعملهایی برای تسریع گسترش کمی و کیفی زرادخانه هستهای کره شمالی صادر کرد.
کیم همچنین از تدوین سازوکارهای اجرایی و تدابیر پشتیبان برای پیشبرد یک «برنامه بلندپروازانه در آینده» خبر داد که به گفته او، با هدف تقویت نیروهای هستهای کره شمالی و افزایش ظرفیت آنها با «نرخی تصاعدی» طراحی شده است.
او افزود: «این یک رویداد تاریخی است که نقطه عطفی سرنوشتساز در مسیر ارتقای سریع توانمندیهای هستهای ما ایجاد کرده است.»
رویترز به نقل از یک مقام ستاد مشترک ارتش کره جنوبی نوشت تاسیسات هستهای که کره شمالی ۱۴ خرداد از آن رونمایی کرد، یک مرکز غنیسازی اورانیوم است.
تحلیلگران معتقدند بازدید کیم از این مرکز در راستای تقویت موضع پیونگیانگ پیش از هرگونه تعامل دیپلماتیک احتمالی و همچنین توجیه تسریع برنامه توسعه تسلیحات هستهای این کشور انجام شده است.
کره شمالی ششم خرداد نیز از آزمایش موشکها و راکتهای هدایتشونده مبتنی بر هوش مصنوعی خبر داده بود.
پیام پیونگیانگ به پکن و سئول؟
چاد اوکارول، بنیانگذار وبسایت «انکی نیوز» که به تحولات کره شمالی میپردازد، گفت این اقدام ممکن است با سفر احتمالی شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، به پیونگیانگ مرتبط باشد.
او یادآور شد رهبر کره شمالی پیش از سفر خود به پکن در سپتامبر ۲۰۲۵ نیز از طرحهای یک موشک بالستیک قارهپیما موسوم به «هواسونگ-۲۰» بازدید کرده بود.
اوکارول افزود: «منطق این اقدام آن است که درست در آستانه تماس با چین، این پیام بهطور آشکار منتقل شود که خلع سلاح هستهای [کره شمالی] امکانپذیر نیست.»
با وجود گمانهزنیها درباره زمان سفر رییسجمهوری چین به کره شمالی، تاکنون هیچ تاریخ رسمیای برای این رویداد اعلام نشده است. با این حال، برخی گزارشها از احتمال انجام این سفر در آینده نزدیک حکایت دارند.
لیم اول-چول، استاد موسسه مطالعات خاور دور در دانشگاه کیونگنام کره جنوبی، اقدام اخیر رهبر کره شمالی را به تلاش کره جنوبی برای دستیابی به زیردریایی هستهای و مذاکرات این کشور با واشینگتن درباره حق غنیسازی اورانیوم مرتبط دانست.
او گفت پیونگیانگ ممکن است از این تحولات برای توجیه تسریع برنامه تسلیحات هستهای خود بهره ببرد.
این تحلیلگر اضافه کرد: «حتی اگر کره جنوبی از پیگیری این برنامهها صرفنظر کند، کره شمالی مسیر خود را ادامه خواهد داد؛ اما چنین تحولاتی بهانه مناسبی در اختیار پیونگیانگ قرار میدهد تا برنامه توسعه زرادخانه هستهای خود را با سرعت و گستردگی بیشتری پیش ببرد.»
در حالی که تلاشهای دیپلماتیک برای تثبیت آتشبس و جلوگیری از گسترش درگیریها در لبنان ادامه دارد، حزبالله لبنان و حوثیهای یمن هشدارهای تازهای علیه اسرائیل صادر کردهاند و از احتمال گسترش دامنه درگیریها سخن گفتهاند.
به گزارش اورشلیمپست، محمود قماطی، معاون رییس شورای سیاسی حزبالله، در گفتوگو با شبکه قطری العربی اعلام کرد که این گروه هرگونه بازگشت اسرائیل به حمله علیه بیروت را با حملات مستقیم به شهرهای مهم اسرائیل پاسخ خواهد داد.
او با رد آنچه «معادله ضاحیه در برابر شهرکهای شمالی اسرائیل» خواند، گفت حزبالله چنین شرایطی را نمیپذیرد. به گفته او، توقف حملات به شمال اسرائیل در ازای خودداری اسرائیل از هدف قرار دادن ضاحیه جنوبی بیروت قابل قبول نیست.
قماطی تاکید کرد که از نگاه حزبالله، معادله بازدارندگی باید میان «ضاحیه و بیروت» در یک سو و «حیفا و تلآویو» در سوی دیگر برقرار باشد. او همچنین گفت که نبرد هنوز پایان نیافته و «افق درگیری همچنان باز است»، عبارتی که میتواند نشانهای از آمادگی حزبالله برای گسترش دامنه پاسخهای نظامی در صورت تشدید حملات اسرائیل تلقی شود.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که مذاکرات میان لبنان، اسرائیل و آمریکا برای تثبیت آتشبس و رسیدن به یک توافق امنیتی گستردهتر ادامه دارد. در بیانیه مشترک اخیر آمریکا، لبنان و اسرائیل نیز خلع سلاح حزبالله و خروج نیروهای این گروه از جنوب رود لیتانی به عنوان یکی از محورهای اصلی توافقات مطرح شده بود.
همزمان با تهدیدهای حزبالله، گروه حوثیهای یمن نیز نسبت به ادامه عملیات اسرائیل در لبنان هشدار داد.
محمد الفرح، عضو دفتر سیاسی حوثیها، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که اسرائیل باید بداند هرگونه نقض توافقات یا ادامه عملیات نظامی با پاسخ روبهرو خواهد شد.
او همچنین هشدار داد که نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان تا زمان خروج از این منطقه «در معرض کشته شدن روزانه» قرار خواهند داشت.
این مقام حوثی مدعی شد آنچه اسرائیل را به ادامه حملات تشویق کرده، دوره ۱۵ ماههای بوده است که به گفته او اسرائیل لبنان را بدون دریافت پاسخ مؤثر بمباران میکرد. او این دوره را همزمان با مذاکرات میان اسرائیل و مقامات لبنانی توصیف کرد.
تهدیدهای همزمان حزبالله و حوثیها نشاندهنده آن است که با وجود تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنشها، خطر گسترش دوباره درگیریها در جبهه لبنان همچنان پابرجاست. این مواضع همچنین نشان میدهد گروههای همسو با حکومت ایران در منطقه همچنان آماده واکنش نظامی در صورت ازسرگیری عملیات گسترده اسرائیل علیه لبنان هستند.
در بیانیه مشترک طرفها، خلع سلاح حزبالله، خروج نیروهای این گروه از جنوب رود لیتانی و ادامه مذاکرات برای دستیابی به یک توافق جامع صلح و امنیت مورد تاکید قرار گرفته است.
ایالات متحده چهارشنبه ۱۳ خرداد با انتشار بیانیهای مشترک با لبنان و اسرائیل اعلام کرد چهارمین نشست عالیرتبه سهجانبه میان نمایندگان دو کشور در روزهای دوم و سوم ژوئن [۱۲ و ۱۳ خرداد] برگزار شده و به توافقی برای اجرای آتشبس منجر شده است.
بر اساس این بیانیه، اجرای آتشبس به توقف کامل حملات حزبالله و خروج تمامی نیروهای این گروه از منطقه جنوب رود لیتانی مشروط شده است. طرفین همچنین توافق کردهاند با میانجیگری آمریکا روند ایجاد «مناطق آزمایشی» را به سرعت آغاز کنند؛ مناطقی که در آنها ارتش لبنان کنترل کامل امنیتی و اداری را در اختیار خواهد داشت و هیچ گروه مسلح غیردولتی اجازه فعالیت نخواهد داشت.
در این بیانیه مشترک تاکید شده است که این اقدامات میتواند راه را برای دستیابی به یک توافق جامع صلح و امنیت میان لبنان و اسرائیل هموار کند.
سه طرف همچنین اعلام کردند که آینده روابط لبنان و اسرائیل باید تنها توسط دولتهای حاکم دو کشور تعیین شود و هرگونه تلاش از سوی دولتها یا بازیگران غیردولتی برای تاثیرگذاری بر آینده لبنان را رد کردند؛ عبارتی که بهطور ضمنی متوجه نقش حزبالله و حامیان منطقهای آن تلقی میشود.
اسرائیل و لبنان در این بیانیه تاکید کردند که «قصد خصمانهای» نسبت به یکدیگر ندارند و متعهد شدند مذاکرات مستقیم را برای اعتمادسازی، حل اختلافات باقیمانده و حرکت به سمت یک توافق فراگیر ادامه دهند.
بخش مهم دیگری از مذاکرات به تدوین یک چارچوب امنیتی مشترک اختصاص داشت؛ چارچوبی که بر پایه گفتوگوهای انجامشده در پنتاگون در ۲۹ مه [۸ خرداد] شکل گرفته و هدف آن تضمین پایدار حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی لبنان و اسرائیل عنوان شده است. در این چارچوب، خلع سلاح گروههای مسلح غیردولتی و جلوگیری از بازسازی و احیای آنها به عنوان یکی از اهداف اصلی مطرح شده است.
در یکی از صریحترین بخشهای بیانیه، آمریکا، لبنان و اسرائیل حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه و آنچه «اقدامات بیثباتکننده تهران در خاورمیانه» خوانده شده را محکوم کردند. در این بخش از حمایت حکومت ایران از نیروهای نیابتی و سایر اقدامات تهاجمی به عنوان عوامل تهدیدکننده ثبات منطقه نام برده شده است.
واشینگتن همچنین تاکید کرد که هرگونه توافق برای پایان درگیریها باید مستقیماً میان دولتهای لبنان و اسرائیل و با میانجیگری آمریکا حاصل شود و از طریق هیچ کانال یا روند موازی دیگری دنبال نخواهد شد.
آمریکا در عین حال بر ادامه حمایت از ارتش لبنان برای گسترش کنترل دولت بر سراسر خاک این کشور تاکید کرد. در بیانیه به اظهارات دوم ژوئن [۱۲ خرداد] مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اشاره شده که گفته بود: «حزبالله تنها دشمن اسرائیل و آمریکا نیست، بلکه دشمن لبنان نیز هست.»
اسرائیل نیز در این بیانیه اعلام کرد که امنیت و حفظ تمامیت ارضی این کشور تنها از طریق خلع سلاح حزبالله و برچیدن زیرساختهای نظامی آن در سراسر لبنان امکانپذیر است. مقامهای اسرائیلی همچنین بر اهمیت مذاکرات مستقیم تحت رهبری آمریکا برای دستیابی به صلح پایدار تاکید کردند.
در مقابل، دولت لبنان بر ضرورت احترام متقابل به مرزهای بینالمللی، اجرای کامل توافق توقف درگیریها و حفظ تمامیت ارضی و حاکمیت ملی تاکید کرد و متعهد شد با کمک آمریکا توانایی ارتش لبنان را برای اعمال کنترل مؤثر در سراسر کشور افزایش دهد.
طبق این بیانیه، مذاکرات سیاسی و امنیتی میان دو طرف در هفته منتهی به ۲۲ ژوئن [۱ تیر] از سر گرفته خواهد شد و ایالات متحده نیز تا آن زمان به تسهیل ارتباطات و میانجیگری میان لبنان و اسرائیل ادامه خواهد داد.
این بیانیه یکی از صریحترین مواضع مشترک آمریکا، لبنان و اسرائیل درباره آینده حزبالله و ساختار امنیتی لبنان در سالهای اخیر به شمار میرود و نشان میدهد که خلع سلاح این گروه و گسترش کنترل ارتش لبنان به جنوب کشور به محور اصلی مذاکرات پس از جنگ تبدیل شده است.
