سیبیاس نیوز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد پاکستان بهطور غیررسمی اجازه استقرار برخی هواپیماهای نظامی ایران در فرودگاههای خود را داده است؛ اقدامی که ممکن است آنها را از حملات هوایی آمریکا مصون کند. ایران همچنین برخی هواپیماهای غیرنظامیاش را به افغانستان منتقل کرده است
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت گزارش داد دومین نفتکش حامل گاز طبیعی مایع قطر در روزهای اخیر در حال عبور از تنگه هرمز است.
بر اساس دادههای رهگیری شرکت اطلاعات مالی الاساییجی، نفتکش «میهزم» با ظرفیت ۱۷۴ هزار متر مکعب، دوشنبه بندر راس لفان قطر را ترک کرده و به سمت بندر قاسم پاکستان در حرکت است.
این دومین محموله گاز طبیعی مایع قطر است که از زمان آغاز جنگ ایران با موفقیت از تنگه هرمز عبور میکند.
پیشتر نفتکش «الخریطیات» نیز از مسیر شمالی مورد تایید جمهوری اسلامی وارد تنگه هرمز شده بود و یکشنبه موفق شد از این آبراه عبور کند.
دو منبع آگاه به رویترز گفتند این محمولهها در چارچوب توافق دولتی میان قطر و پاکستان فروخته شدهاند و جمهوری اسلامی برای «اعتمادسازی» با دوحه و اسلامآباد با عبور آنها موافقت کرده است.
به گفته این منابع، دو نفتکش دیگر حامل گاز طبیعی مایع قطر نیز در روزهای آینده راهی پاکستان خواهند شد.
یک منبع مطلع از مذاکرات تهران و اسلامآباد نیز گفت پاکستان برای مقابله با کمبود گاز، با جمهوری اسلامی درباره عبور تعداد محدودی از نفتکشهای گاز از تنگه هرمز گفتوگو کرده است.
عبور نفتکشهای نفت خام با ردیاب خاموش
رویترز همچنین در گزارشی جداگانه نوشت سه نفتکش حامل نفت خام عراق و امارات متحده عربی در روزهای اخیر با خاموش کردن سیستمهای رهگیری خود از تنگه هرمز عبور کردهاند تا خطر حملات جمهوری اسلامی را کاهش دهند.
بر اساس دادههای شرکتهای کپلر و الاساییجی، دو نفتکش بسیار بزرگ «آگیوس فانوریوس یک» و «کیارا ام» که هر کدام حامل دو میلیون بشکه نفت خام عراق بودند، یکشنبه از تنگه هرمز عبور کردند.
نفتکش «آگیوس فانوریوس یک» به سمت ویتنام در حرکت است تا محموله خود را در پالایشگاه «نگی سون» تخلیه کند. این کشتی پس از بارگیری نفت خام عراق در ۲۸ فروردین، دستکم در دو تلاش قبلی نتوانسته بود از تنگه هرمز عبور کند.
رویترز نوشت نفتکش «کیارا ام» با پرچم سنمارینو نیز در حالی که سیستم فرستنده خود را خاموش کرده بود، از خلیج فارس خارج شد.
پیشتر نیز نفتکش «بصره انرژی» که حامل دو میلیون بشکه نفت خام امارات بود، پس از عبور از تنگه هرمز، محموله خود را در پایانه نفتی فجیره تخلیه کرد.
شرکت ادنوک در امارات متحده عربی و خریداران نفت آن در هفتههای اخیر چندین نفتکش را برای انتقال نفتهای متوقفشده در خلیج فارس، از تنگه هرمز عبور دادهاند.
ناوگان ششم نیروی دریایی آمریکا دوشنبه ۲۱ اردیبهشت در بیانیهای کوتاه اعلام کرد یک زیردریایی کلاس «اوهایو» یکشنبه وارد جبلالطارق، قلمرو بریتانیا در جنوب اسپانیا، شده است.
بیانیه ناوگان ششم ایالات متحده پهلو گرفتن این زیردریایی را نشاندهنده توانمندی، انعطافپذیری و تعهد مستمر آمریکا به متحدان خود در ناتو خوانده است.
در ادامه این بیانیه آمده است: «زیردریاییهای موشک بالستیک کلاس اوهایو، سکوهایی پنهان و شناساییناپذیر برای پرتاب موشکهای بالستیک از زیر دریا هستند و بخشی از سهگانه هستهای آمریکا به شمار میروند که در برابر حمله دشمن بیشترین امکان بقا و پاسخدهی را دارد.»
پنتاگون نام این زیردریایی را اعلام نکرد.
به نوشته رسانه آمریکایی هیل، محل استقرار زیردریاییهای هستهای آمریکا معمولا از محرمانهترین اطلاعات نظامی این کشور به شمار میرود و انتشار عمومی آن اقدامی نادر محسوب میشود.
این خبر در حالی منتشر شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه گفت آتشبس میان آمریکا و جمهوری اسلامی در وضعیت شکنندهای قرار دارد و آن را چون بیماری در حال احتضار توصیف کرد که احتمال زنده ماندنش، به گفته او، کمتر از یک درصد است.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی در پیشنهاد متقابل خود خواستار دریافت غرامت جنگی، به رسمیت شناختن حاکمیت جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز و پایان تحریمهای آمریکا شده بود.
ترامپ یکشنبه این پیشنهاد را «کاملا غیرقابل قبول» خوانده بود.
کلاس اوهایو شامل ۱۴ زیردریایی حامل موشکهای بالستیک و چهار زیردریایی مجهز به موشکهای هدایتشونده است.
این زیردریاییها قابلیت حمل موشکهای بالستیک «ترایدنت ۲» را دارند و برای ماموریتهای بازدارندگی طولانیمدت طراحی شدهاند.
زیردریاییهای هدایتشونده این کلاس همچنین میتوانند بیش از ۱۵۰ موشک کروز «تاماهاک» حمل کنند.
در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، یک زیردریایی آمریکایی ۱۳ اسفند در نزدیکی سریلانکا یک ناو جنگی ایرانی به نام «دنا» را هدف قرار داد که در نتیجه آن دستکم ۸۷ نفر کشته شدند.
این ناو پس از شرکت در یک رزمایش دریایی چندجانبه به میزبانی هند در حال بازگشت به ایران بود؛ رزمایشی که ۱۸ کشتی از کشورهای مختلف در آن حضور داشتند.
این نخستین بار پس از جنگ جهانی دوم بود که یک زیردریایی آمریکایی با شلیک اژدر یک کشتی جنگی را هدف قرار میدهد.
استارمر دوشنبه ۲۱ اردیبهشت در جریان سخنرانی در یک مرکز اجتماعی در لندن اعلام کرد که از زمان پیروزیش در سال ۲۰۲۴ در برخورد با انبوه مشکلاتی که بریتانیا با آنها روبهرو بوده، بیش از حد محتاط عمل کرده است.
او گفت مسئولیتِ یکی از بدترین شکستهای حزب کارگر در انتخابات محلی هفته گذشته را میپذیرد.
استارمر فضای جهانی، از جمله درگیریها در اوکراین و ایران، را وضعیتی «خطرناکتر از هر زمان دیگری در طول زندگی سیاسی» خود توصیف کرد و گفت شیوه راهبری محتاطانهای را که به «وضع موجود» منجر شده است، بهطور کامل کنار خواهد گذاشت.
او همچنین وعده داد که برای بهبود یافتن سطح زندگی مردم و ساختن بریتانیایی «قویتر و عادلانهتر» با «امید» و «فوریت» بیشتری رهبری خواهد کرد.
حزب کارگرد برای انتخابات سراسری سال ۲۰۲۹ باید بر استقبالها از حزب «اصلاح بریتانیا» از جناح راست و حزب سبزها از جناح چپ غلبه کند.
استارمر گفت: «پاسخ ما این بار باید متفاوت باشد، یک تغییر جهت کامل. ما باید این کشور را قویتر کنیم و کنترل امنیت اقتصادیمان را به دست بگیریم. میدانم مردم از وضعیت بریتانیا ناامید شدهاند. از سیاست ناامید شدهاند و بعضیها از من هم ناامید هستند.»
استارمر در برابر جمعی از هواداران حزب کارگر که چندین بار او را ایستاده تشویق کردند، گفت: «میدانم عدهای در تواناییهای من تردید دارند و میدانم که باید ثابت کنم اشتباه میکنند. این کار را خواهم کرد.»
حزب کارگر در انتخابات اخیر شوراهای محلی انگلستان و پارلمانهای اسکاتلند و ولز صدها کرسی از دست داده و گمانهزنیها درباره کنار گذاشتن استارمر از رهبری حزب شدت گرفته است.
کاترین وست، از نمایندگان پارلمان بریتانیا، تهدید کرد اگر استارمر تغییرات رادیکال ارائه نکند، برای برگزاری رقابت رهبری اقدام خواهد کرد.
او دوشنبه از نمایندگان حزب کارگر خواست از تعیین جدول زمانی برای کنارهگیری استارمر حمایت کنند تا انتخابات رهبری حزب در ماه سپتامبر برگزار شود.
تاکنون هیچ چهره برجستهای در حزب کارگر برای به چالش کشیدن رهبری استارمر و رقابت با او در انتخابات رهبری حزب پیشقدم نشده است.
آنجلا رینر، معاون پیشین نخستوزیر که پس از انتقاد از عملکرد دولت استارمر در روز یکشنبه بهعنوان یکی از گزینههای بالقوه رهبری حزب کارگر مطرح شده، در کنفرانس اتحادیه کارگری گفت که دولت بر اساس عملکردش قضاوت خواهد شد، نه فقط حرفهایش.
استارمر مدتهاست تاکید کرده که داوطلبانه از سمت خود کنارهگیری نخواهد کرد. تیم او نیز اعلام کرد این سخنرانی تلاشی بود برای نشان دادن اینکه این وکیل سابق، که معمولا با لحنی آرام سخن میگوید، در تحقق وعدههایش نهفقط در خصوص حزب کارگر، بلکه درباره کل کشور مصمم است.
استارمر با اشاره به دولتهای محافظهکار پیشین بریتانیا که طی ۶ سال، پنج رهبر مختلف را تجربه کردند، گفت: «قرار نیست کنار بکشم. فکر میکنم آنچه در دولت قبلی شاهدش بودیم، هرجومرج ناشی از تغییر مداوم رهبران بود.»
استارمر در حالی که اذعان داشت اشتباهاتی مرتکب شده، از برخی تصمیمهایش دفاع کرد و گفت تصمیمش مبنی بر وارد نشدن به جنگ ایران درست بود. او همچنین تاکید کرد که در خدمات درمانی عمومی پیشرفتهایی حاصل شده است.
او گفت اکنون برای قرار گرفتن بریتانیا در قلب اروپا کارهای بیشتری انجام خواهد داد؛ هرچند تنها سیاست مشخصی که برای نزدیکتر شدن به اتحادیه اروپا مطرح کرد، پیشنهاد اجرای طرح تبادل جوانان با کشورهای عضو این اتحادیه بود.
استارمر وعده داد که چهارشنبه در جریان سخنرانی پادشاه بریتانیا برای آغاز دوره جدید پارلمان، سیاستهای بیشتری ارائه خواهد شد؛ اما برخی نمایندگان حزب کارگر گفتند سخنرانی دوشنبه تغییر چندانی در دیدگاهشان نسبت به آینده او ایجاد نکرده است.
گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، دوشنبه ۲۱ اردیبهشت در نشست خبری روزانه خود گفت: «ما همواره از شرکتهای چینی خواستهایم فعالیتهای تجاری خود را مطابق قوانین و مقررات انجام دهند و قاطعانه از حقوق و منافع مشروع شرکتهای چینی دفاع خواهیم کرد.»
او افزود: «اولویت فوری این است که به هر شکل ممکن از بازگشت درگیریها جلوگیری شود، نه اینکه از جنگ برای مرتبط کردن و تخریب دیگر کشورها بهصورت مغرضانه استفاده شود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حالی چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت وارد پکن خواهد شد که موضوع ایران یکی از محورهای گفتوگوی او با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، خواهد بود.
او در هفتههای اخیر تلاش کرده است پکن را برای اعمال فشار بر تهران بهمنظور توافق با واشینگتن به کار بگیرد.
از سوی دیگر، آمریکا ۱۸ اردیبهشت اعلام کرد مجموعهای از افراد و شرکتها در چین، هنگکنگ، بلاروس و امارات متحده عربی را بهدلیل ارتباط با برنامههای تسلیحاتی و شبکههای تامین جمهوری اسلامی تحریم کرده است.
بر این اساس، شرکت چینی فناوری ماهوارهای چانگ گوانگ، علاوه بر تحریمهای پیشین مرتبط با روسیه، تحت فرمان اجرایی مرتبط با تسلیحات ایران نیز قرار گرفت.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد آمادگی دارد تا علیه هر شرکت خارجی درگیر در تجارت غیرقانونی با تهران، از جمله خطوط هوایی، اقدام کند.
این وزارتخانه همچنین گفت ممکن است تحریمهای ثانویهای را علیه موسسات مالی خارجی که به فعالیتهای جمهوری اسلامی یاری میرسانند، اعمال کند؛ از جمله شرکتهایی که «با پالایشگاههای نفت مستقل چین مرتبط هستند».
در بیانیه این وزارتخانه به نقل از اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، آمده است: «تحت رهبری دونالد ترامپ، به اقدام برای حفظ امنیت آمریکا ادامه میدهیم.»
او گفت افراد و شرکتهای خارجی تامینکننده سلاح برای نیروهای نظامی جمهوری اسلامی را هدف تحریم قرار میدهیم.
وزارت خارجه آمریکا نیز اعلام کرد چندین شرکت مستقر در چین بهدلیل ارائه تصاویر ماهوارهای به تهران برای کمک به حملات نظامی علیه نیروهای آمریکایی در خاورمیانه، هدف تحریم قرار گرفتند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تاکید کرد: «اقدام امروز، نهادهای مستقر در چین را بهدلیل حمایتشان از ایران پاسخگو میکند.»
او افزود آمریکا از «همه ابزارهای لازم» برای هدف قرار دادن نهادها و افرادی در کشورهای ثالث که به نیروهای نظامی و صنایع دفاعی جمهوری اسلامی کمک میکنند، استفاده خواهد کرد.
همزمان وبسایت نشنالنیوز گزارش داد جمهوری اسلامی در پاسخ به مذاکرات جاری با آمریکا، فهرستی گسترده از مطالبات را مطرح کرده که به گفته منابع رسانهای، با واکنش تند ترامپ روبهرو شده است.
بر اساس این گزارش که به نقل از شبکه لبنانی المیادین منتشر شد، [حکومت] ایران خواستار پایان فوری جنگ، تضمین آتشبس در لبنان، لغو کامل تحریمهای ایالات متحده، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و ازسرگیری بدون محدودیت صادرات نفت ایران شده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت گزارش داد چند روز پس از آنکه آمریکا پیشنهادی را برای ازسرگیری مذاکرات ارائه کرد، تهران ۲۰ اردیبهشت پاسخ خود را ارائه داد. پاسخی که بر پایان جنگ «در همه جبههها»، بهویژه لبنان - جایی که اسرائیل، متحد آمریکا، با نیروهای حزبالله مورد حمایت جمهوری اسلامی درگیر است - تمرکز داشت.
صداوسیمای جمهوری اسلامی گزارش داد تهران همچنین خواستار دریافت غرامت خسارات جنگ و تاکید بر حاکمیت ایران بر تنگه هرمز شده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نیز گزارش داد جمهوری اسلامی در این پاسخ خواستار پایان محاصره دریایی آمریکا، تضمین عدم حمله مجدد، لغو تحریمها و پایان ممنوعیت فروش نفت ایران از سوی آمریکا شده است.
ترامپ تنها چند ساعت بعد، در شبکه اجتماعی تروث سوشال، این پیشنهاد را رد کرد.
او نوشت: «دوستش ندارم - کاملا غیرقابل قبول است ....»
رییسجمهوری آمریکا توضیح بیشتری ارائه نکرد.
اختلاف بر سر مسیر پایان جنگ
رویترز نوشت که آمریکا پیشنهاد کرده بود ابتدا درگیریها متوقف شود و سپس مذاکرات درباره مسائل اختلافبرانگیزتر، از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی، آغاز شود.
پس از رد خواستههای تهران از سوی ترامپ، حکومت ایران ۲۱ اردیبهشت اعلام کرد پیشنهادش برای پایان جنگ «سخاوتمندانه و مسئولانه» بوده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت: «خواسته ما مشروع است؛ پایان جنگ، لغو محاصره و دزدی دریایی آمریکا و آزادسازی داراییهای ایران که تحت فشار آمریکا بهطور ناعادلانه در بانکها مسدود شدهاند.»
او افزود: «عبور امن از تنگه هرمز و برقراری امنیت در منطقه و لبنان نیز از دیگر خواستههای ایران بود که پیشنهادی سخاوتمندانه و مسئولانه برای امنیت منطقه محسوب میشود.»
بقایی همچنین گفت جمهوری اسلامی هنوز با کسانی که «علیه ما چنین جنایتی مرتکب شدند»، تسویهحساب نکرده و اگر فرصتی در اختیار نیروهای مسلح قرار گیرد، «به بهترین وجه» از آن استفاده خواهد شد.
جهش قیمت نفت و ادامه بحران تنگه هرمز
در پی تداوم بنبست میان تهران و واشینگتن، قیمت نفت ۲۱ اردیبهشت بیش از ۳.۵ درصد افزایش یافت.
پیش از آغاز جنگ میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. این آبراه اکنون به یکی از مهمترین نقاط فشار در جنگ تبدیل شده است.
اگرچه تردد کشتیها در تنگه هرمز در مقایسه با پیش از جنگ بسیار کاهش یافته، دادههای شرکتهای کپلر و الاسییجی نشان میدهد هفته گذشته سه نفتکش حامل نفت خام از این مسیر عبور کردند.
بر اساس این دادهها، این کشتیها برای جلوگیری از حمله احتمالی جمهوری اسلامی، سامانههای ردیابی خود را خاموش کرده بودند.
درگیریهای پراکنده در اطراف تنگه هرمز طی روزهای اخیر، آتشبسی را که از اواسط فروردین ۱۴۰۵ جنگ گسترده را متوقف کرده بود، بار دیگر تحت فشار قرار داده است.
فشار سیاسی بر ترامپ
رویترز در ادامه گزارش خود نوشت نظرسنجیها نشان میدهند «جنگ ایران» در میان رایدهندگان آمریکایی محبوب نیست؛ بهویژه در شرایطی که قیمت بنزین در آمریکا بهشدت افزایش یافته و کمتر از شش ماه تا انتخابات سراسری باقی مانده است. انتخاباتی که مشخص خواهد کرد آیا جمهوریخواهان کنترل کنگره را حفظ خواهند کرد یا نه.
آمریکا همچنین در این جنگ حمایت گسترده بینالمللی به دست نیاورده است.
متحدان ناتو درخواست واشینگتن را برای اعزام کشتی به تنگه هرمز رد کردهاند و گفتهاند بدون توافق کامل صلح و ماموریتی با پشتوانه بینالمللی، وارد عمل نخواهند شد.
تلاشهای دیپلماتیک و ادامه تنش
هنوز مشخص نیست گامهای بعدی آمریکا در حوزه دیپلماتیک یا نظامی چه خواهد بود.
ترامپ قرار است چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت وارد پکن شود و موضوع ایران یکی از محورهای گفتوگوی او با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، خواهد بود.
او در هفتههای اخیر تلاش کرده چین را برای اعمال فشار بر تهران بهمنظور توافق با واشینگتن به کار بگیرد.
ترامپ در اظهاراتی که ۲۰ اردیبهشت پخش شد، درباره پایان عملیات نظامی علیه ایران گفت: «آنها شکست خوردهاند، اما این به معنی تمام شدن کارشان نیست.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز گفت جنگ هنوز پایان نیافته، زیرا «کارهای بیشتری» برای حذف اورانیوم غنیشده در ایران، برچیدن تاسیسات غنیسازی و مقابله با نیروهای نیابتی و توان موشکی تهران باقی مانده است.
او در گفتوگو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سیبیاس گفت بهترین راه برای حذف اورانیوم غنیشده، دیپلماسی است، اما استفاده از زور را نیز رد نکرد.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت حکومت ایران «هرگز در برابر دشمن تسلیم نخواهد شد» و «با قدرت از منافع ملی دفاع خواهد کرد».
ادامه ناامنی در منطقه
با وجود تلاشهای دیپلماتیک برای خروج از بنبست، تهدید علیه مسیرهای کشتیرانی و اقتصاد کشورهای منطقه همچنان ادامه دارد.
امارات متحده عربی ۲۰ اردیبهشت اعلام کرد دو پهپاد شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کرده است.
قطر نیز حمله پهپادی به یک کشتی باری را که از ابوظبی حرکت کرده بود، محکوم کرد و کویت گفت سامانههای پدافند هوایی این کشور با پهپادهایی مقابله کردهاند که وارد حریم هواییاش شده بودند.
در جنوب لبنان نیز، با وجود آتشبس اعلامشده با میانجیگری آمریکا، درگیریها میان اسرائیل و حزبالله ادامه دارد.
نتانیاهو در گفتوگوی خود با سیبیاس گفت پایان درگیری با ایران لزوما به معنی پایان جنگ در لبنان نیست.
