ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام در گزارشی اعلام کرد ارتش آمریکا از آغاز عملیات علیه جمهوری اسلامی در یک ماه گذشته در بیش از ۱۳ هزار سورتی پرواز به بیش از ۱۲ هزار و ۳۰۰ هدف حمله کرده است.
بنا به اعلام سنتکام، ارتش آمریکا از آغاز عملیات علیه حکومت ایران در یک ماه گذشته دستکم ۱۵۵ کشتی نظامی جمهوری اسلامی را منهدم کرده یا به آنها آسیب رسانده است.
سنتکام اعلام کرد: «اهداف حملههای آمریکا در ایران شامل مراکز فرماندهی و کنترل نظامی جمهوری اسلامی، ساختمانهای ستاد و مراکز اطلاعاتی سپاه، سامانههای یکپارچه پدافند هوایی، مراکز موشکهای بالستیک، شناورها و زیردریاییهای نیروی دریایی ایران، مراکز موشکهای ضدکشتی، توانمندیهای ارتباطی نظامی، مراکز تولید موشکهای بالستیک و پهپاد، پناهگاههای تولید و ذخیره تسلیحات، تاسیسات موشکهای زمین به هوا و زیرساختهای پشتیبانی نظامی بود.»
وزارت امور خارجه امارات متحده عربی در بیانیهای اعلام کرد که جامعه ایرانی ساکن این کشور، بخشی «مورد احترام و ارزشمند» از بافت اجتماعی امارات است و در تقویت تنوع و گشودگی جامعه نقش دارد. این وزارتخانه در واکنش به آنچه «ادعاهای نادرست رسانهای» درباره وضعیت اقامت ایرانیان خواند، تاکید کرد که سیاستهای این کشور بر پایه چارچوبهای مشخص و تثبیتشدهای است که امنیت و رفاه همه ساکنان را بدون تبعیض تضمین میکند.
در این بیانیه همچنین آمده است که امارات میزبان بیش از ۲۰۰ ملیت است، موضوعی که به گفته مقامها، نشاندهنده تعهد پایدار این کشور به همزیستی، مدارا و حفاظت از حقوق تمامی ساکنان در چارچوب حاکمیت قانون است.
با این حال، این موضعگیری در شرایطی مطرح شده که گزارشهایی از اعمال محدودیتهای جدید علیه شهروندان ایرانی منتشر شده است. از جمله، ۱۱ فروردین شرکت هواپیمایی «فلایدبی» اعلام کرده ورود و حتی ترانزیت دارندگان گذرنامه ایرانی از طریق دبی ممنوع شده است. بر اساس این اطلاعیه، این محدودیت شامل دارندگان انواع ویزا، از جمله اقامت، نیز میشود و ایرانیان خارج از امارات - حتی در صورت داشتن اقامت - اجازه بازگشت نخواهند داشت. با این وجود تاکید شده که در موارد استثنایی با دریافت مجوز قبلی این افراد امکان بازگشت به امارات خواهند داشت.
همزمان، گزارشهای دریافتی ایراناینترنشنال از شهروندان ایرانی حاکی از آن است که برخی از افراد مقیم امارات، در روزهای اخیر با ابطال ویزای اقامت خود مواجه شده و در فرودگاهها یا کشورهای مبدا سرگردان ماندهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که روابط میان تهران و ابوظبی در هفتههای اخیر دچار تنش شده است. در جریان درگیریهای اخیر، جمهوری اسلامی حملاتی را به اهدافی در منطقه، از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس، انجام داده و امارات نیز از جمله کشورهایی بوده که هدف این حملات قرار گرفته است. به گزارش منابع مختلف، صدها موشک و پهپاد به سمت این کشور شلیک شده که برخی از آنها تاسیسات غیرنظامی را نیز هدف قرار دادهاند.
در مقابل، امارات نیز اقداماتی را در واکنش به این وضعیت در پیش گرفته است. از جمله، گزارشهایی درباره برخورد با شبکههای مالی مرتبط با سپاه پاسداران و بازداشت شماری از افراد فعال در این حوزه منتشر شده است. همچنین پیشتر دستور تعطیلی برخی مراکز وابسته به حکومت ایران، از جمله مراکز درمانی و آموزشی، صادر شده بود.
در همین راستا، محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات، در اظهاراتی کمسابقه جمهوری اسلامی را «دشمن» توصیف کرده و هشدار داده بود که این کشور «طعمه آسانی» نخواهد بود.
از سوی دیگر، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده که برخی کشورهای عربی منطقه، از جمله امارات و عربستان سعودی، از دونالد ترامپ خواستهاند که فشارها بر حکومت ایران را تا ایجاد «تغییرات قابل توجه» در رفتار یا رهبری این کشور ادامه دهد.
بستن تنگه استراتژیک و حیاتی هرمز از سوی جمهوری اسلامی، اقتصاد جهانی را در آستانه بحران انرژی با پیامدهای عمده اقتصادی قرار داده است. در این میان، اختلافنظر میان ایالات متحده و متحدان اروپاییاش بر سر نحوه برخورد نظامی با تهران وارد مرحلهای کمسابقه شده تا جایی که بقای ناتو را با جدیترین تهدید در تاریخ خود مواجه کرده است.
ترامپ: ناتو یک «ببر کاغذی» است
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مصاحبهای که چهارشنبه ۱۲ فروردین در روزنامه تلگراف منتشر شد، بهشدت از همپیمانان خود در ناتو انتفاد کرد
او با ابراز ناامیدی از خودداری متحدان از اعزام ناوهای جنگی برای بازگشایی تنگه هرمز، اعلام کرد که خروج آمریکا از این ائتلاف نظامی اکنون «فراتر از بررسی» و امری قطعی به نظر میرسد.
ترامپ ناتو را یک «ببر کاغذی» خواند که حتی پوتین هم به ضعف آن پی برده است.
او با انتقاد از رویکرد «یکجانبه» حمایتی آمریکا از اروپا گفت: «اوکراین مشکل ما نبود، اما ما برای آنها آنجا بودیم. اما حالا که نوبت به ما رسیده، آنها حضور ندارند.»
ترامپ سهشنبه ۱۱ فروردین نیز با لحنی تند خطاب به بریتانیا و دیگر کشورهایی که با کمبود سوخت مواجهاند، در شبکه اجتماعی «تروثسوشال» نوشت: «کمی شجاعت به خرج دهید، به تنگه بروید و آن را پس بگیرید.»
استارمر: این جنگ ما نیست
در همین حال، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، چهارشنبه در پیامی صریح تلاش کرد فاصله لندن را با عملیات نظامی واشینگتن حفظ کند.
او با بیان اینکه «جنگ ایران، جنگ ما نیست و به آن کشیده نخواهیم شد»، بر اولویت راهکارهای دیپلماتیک تاکید کرد.
استارمر از طرحی پنجمادهای سخن گفت و اعلام کرد بریتانیا میزبان نشستی بینالمللی با حضور ۳۵ کشور برای بررسی ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک برای بازگشایی تنگه هرمز خواهد بود.
او در واکنش به اظهارات ترامپ، ضمن تاکید بر تعهد لندن به ناتو، گفت «فارغ از هر فشاری»، تنها بر اساس منافع ملی بریتانیا عمل خواهد کرد.
مخالفت در اروپا؛ از پاریس تا مادرید
تنشها زمانی بالا گرفت که فرانسه برای نخستینبار از زمان آغاز جنگ، حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای حامل تسلیحات آمریکایی برای اسرائیل بست.
این اقدام با واکنش تند اسرائیل مواجه شد و وزارت دفاع این کشور اعلام کرد تمامی خریدهای دفاعی خود از فرانسه را متوقف میکند.
ایتالیا نیز اجازه فرود بمبافکنهای آمریکایی در پایگاه «سیگونلا» در سیسیل را صادر نکرد. این موضع نشان میدهد که حتی جورجیا ملونی، یکی از نزدیکترین رهبران اروپایی به ترامپ، نیز در این بزنگاه حساس پشت واشینگتن را خالی کرده است.
در این میان، اسپانیا تندترین موضع را اتخاذ کرده است. پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، ضمن بستن کامل حریم هوایی کشورش به روی هواپیماهای درگیر در حمله به جمهوری اسلامی، تاکید کرد که پایگاههای این کشور تنها برای «دفاع دستهجمعی ناتو» قابل استفاده هستند، نه جنگهای فرامنطقهای آمریکا.
ناتو در برزخ
حتی در آلمان که میزبان پایگاه عظیم «رامشتاین» آمریکا است، اوضاع آرام نیست. علیرغم عدم محدودیت رسمی برای استفاده آمریکا از این پایگاه، فرانک والتر اشتاینمایر، رییسجمهوری آلمان، این جنگ را «غیرقانونی» خوانده است.
اکنون ناتو در وضعیتی بحرانی قرار دارد؛ پیمانی که برای دفاع متقابل ساخته شده بود، در برابر بسته بودن تنگه هرمز که محل عبور ۲۰ درصد نفت جهان است، دچار فلج ساختاری شده است.
در حالی که ترامپ آماده میشود تا بیشازپیش از اروپا فاصله بگیرد، رهبران اروپایی میان ترس از پیامدهای خشم واشینگتن و هراس از فرو رفتن در جنگی ویرانگر با جمهوری اسلامی گیر کردهاند و مردد هستند. اواخر آوریل و سفر پادشاه بریتانیا به واشینگتن، شاید آخرین فرصت برای ترمیم این شکاف بزرگ باشد.
این رسانه در گزارشی که بامداد سهشنبه ۱۱ فروردین انتشار یافت، نوشت که کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در ابتدا بابت اینکه پیش از جنگ اطلاعات کافی درباره حمله آمریکا و اسرائیل دریافت نکرده بودند، همینطور از اینکه آمریکا هشدارهایشان درباره پیامدهای ویرانگر جنگ برای کل منطقه را نادیده گرفته بود، گلایه داشتند. با وجود این، اکنون به کاخ سفید میگویند که این جنگ یک فرصت تاریخی برای «از کار انداختن کامل و همیشگی حاکمیت روحانیون در ایران» فراهم کرده است.
آسوشیتدپرس نوشت: «مقامهایی از عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت و بحرین در گفتوگوهای خصوصی اعلام کردهاند که نمیخواهند عملیات نظامی تا زمانی که تغییرات قابلتوجهی در رهبری ایران رخ ندهد یا تغییر چشمگیری در رفتار ایران ایجاد نشود، پایان یابد.»
یک دیپلمات از کشورهای حاشیه خلیج فارس در گفتوگو با این رسانه از وجود برخی اختلافنظرها خبر داد و گفت که عربستان و امارات در خط مقدم درخواستها برای افزایش فشار نظامی بر تهران قرار دارند.
آسوشیتدپرس، همچنین به نقل از یک منبع مطلع نوشت که محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان،به مقامهای کاخ سفید گفته است که تضعیف بیشتر توان نظامی و رهبری روحانی ایران در راستای منافع بلندمدت منطقه خلیج فارس و فراتر از آن است.
عربستان و امارات موافق ادامه حملات، عمان و قطر حامی دیپلماسی
به گفته این دیپلمات، امارات متحده عربی شاید تندروترین کشور خلیج فارس در این زمینه باشد و بهشدت ترامپ را برای صدور دستور حمله زمینی تحت فشار قرار میدهد. کویت و بحرین نیز از این گزینه حمایت میکنند.
طی یک ماه گذشته شدیدترین بخش از کارزار نظامی جمهوری اسلامی در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل علیه امارات انجام شده است. به گفته مقامهای رسمی امارات، این کشور در چهار هفته نخست حملات با بیش از ۲۳۰۰ حمله موشکی و پهپادی تهران مواجه شده است.
در مقابل، عمان و قطر که بهطور سنتی در نقش میانجی در مذاکرات غرب با جمهوری اسلامی ظاهر شدهاند، از راهحل دیپلماتیک حمایت کردهاند.
این دیپلمات همچنین گفت عربستان به آمریکا استدلال کرده که پایان دادن به جنگ در مقطع کنونی به «توافق خوبی» که امنیت همسایگان عرب ایران را تضمین کند، منجر نخواهد شد.
سعودیها خواستار توافقی هستند که برنامه هستهای جمهوری اسلامی را خنثی کند، توانمندیهای موشکهای بالستیک آن را از بین ببرد، به حمایت تهران از گروههای نیابتی پایان دهد، و همچنین تضمین کند که جمهوری اسلامی در آینده نتواند تنگه هرمز را بهطور موثر مسدود کند.
آسوشیتدپرس تحقق این اهداف را مساوی با «تغییر اساسی مسیر نظامی دینی حاکم بر ایران یا کنار رفتن کامل آن» ارزیابی کرده است.
این رسانه نوشته است که کاخ سفید از اظهارنظر درباره این گزارش و رایزنیها با متحدان خلیج فارس خودداری کرد. اما مارکو روبیو، وزیر امو خارجه آمریکا، روز دوشنبه تاکید کرد که ایالات متحده و متحدان عرب خلیج فارس درباره ایران همنظرند.
روبیو در برنامه «صبح بخیر آمریکا» شبکه اِیبیسی حاکمان ایران را «افراطگرایان مذهبی با دیدگاهی آخرالزمانی نسبت به آینده» خواند که «هرگز نباید اجازه یابند به سلاح هستهای دست پیدا کنند».
او افزود: «همه همسایگانشان این را میدانند، به همین دلیل است که همگی از اقداماتی که ما انجام میدهیم حمایت کردهاند.»
آسوشیتدپرس نوشت که سعودیها همزمان نسبت به طولانی شدن درگیری هم حساسند چون میدانند هرچه درگیری طولانیتر شود، فرصت جمهوری اسلامی برای حمله به زیرساختهای انرژی عربستان نیز بیشتر خواهد شد.
یک مقام دولتی سعودی تاکید کرد که این کشور در نهایت خواهان یک راهحل سیاسی برای بحران است، اما تمرکز فوری آن همچنان بر حفاظت از مردم و زیرساختهای حیاتیاش قرار دارد.
درخواست به ضربه زدن اساسی به ساختار جمهوری اسلامی در حالی از سوی کشورهای خلیج فارس مطرح میشود که ترامپ در روزهای گذشته بارها میان ادعای مذاکره با شخصیتهایی درون حاکمیت و بررسی گزینههایی که جنگ را به مرحلهای شدیدتر وارد میکند، در نوسان بوده است.
روزنامه والاستریت ژورنال ظرف کمتر از ۲۴ ساعت دو گزارش نسبتا متفاوت درباره گزینههای مورد بررسی دونالد ترامپ منتشر کرد؛ گزارشی که عصر دوشنبه ۱۰ فروردین منتشر شد از این حکایت داشت که ترامپ در حال بررسی یک عملیات نظامی پیچیده و پرخطر برای خارج کردن حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم از ایران است. این عملیات مستلزم حضور نیروهای آمریکایی در داخل ایران به مدت چندین روز یا حتی بیشتر توصیف شده بود.
در گزارشی دیگر که بامداد سهشنبه ۱۱ فروردین در همین رسانه منتشر شد، رییسجمهوری ایالات متحده به مشاورانش گفته که حاضر است کارزار نظامی آمریکا علیه ایران را پایان دهد، حتی اگر تنگه هرمز همچنان تا حد زیادی بسته باقی بماند.
به نوشته این رسانه، این تصمیم به احتمال زیاد کنترل مستحکم تهران بر این آبراهه را تداوم میبخشد و عملیات پیچیده بازگشایی آن را به زمانی دیگر موکول میکند.
