وزیر خزانهداری آمریکا در پی سخنرانی ترامپ درباره جنگ ایران، در ایکس نوشت که تحت رهبری ترامپ، آمریکا قویترین اقتصاد تاریخ را ساخته است و این دستاوردها به دلیل رهبری قاطع او بوده است.
اسکات بسنت نوشت: «به لطف این رهبری است که اهداف راهبردی اصلی ما در قبال ایران به مرحله تحقق نزدیک شده و ما در آستانه پایان دادن به تهدید جمهوری اسلامی برای جهان قرار داریم.»
وزیر خزانهداری آمریکا اضافه کرد: «قدرت اقتصادی آمریکا به قدرت نظامی عظیم آن کمک میکند.» بسنت گفت که امنیت اقتصادی همان امنیت ملی است و ترامپ هر دو را در این مناقشه به کار گرفته و امنیت و رفاه آمریکاییها را برای نسلهای آینده تضمین میکند.
به گزارش فارنپالیسی، جنگ در ایران الجزایر را در موقعیتی پیچیده قرار داده است؛ جایی که این کشور باید میان همسویی تاریخی با تهران و منافع اقتصادی ناشی از افزایش تقاضای انرژی در غرب توازن برقرار کند.
این گزارش مینویسد در آغاز درگیریها - همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل که به کشته شدن علی خامنهای انجامید - واکنش الجزایر محتاطانه بود. الجزیره با وجود اعلام حمایت از «برادران عرب» خود، از محکوم کردن آمریکا خودداری کرد؛ رویکردی که به نوشته روزنامه الجزایری «لو ماتن دالژری» نشاندهنده تمایل این کشور به پرهیز از ورود مستقیم به یک بحران چندوجهی است.
بر اساس این گزارش، روابط الجزایر و حکومت ایران طی دههها بر پایه اشتراک در ایدئولوژی «مقاومت» و تلاش برای گسترش نفوذ در غرب آفریقا شکل گرفته است. همچنین حمایت حکومت ایران از استقلال صحرای غربی - که برای الجزایر اهمیت راهبردی دارد - یکی از محورهای این نزدیکی بوده است. این در حالی است که مراکش در سال ۲۰۱۸ روابط خود با تهران را قطع کرد و حکومت ایران را به حمایت از جبهه «پولیساریو» متهم ساخت.
جبهه پولیساریو سازمانی سیاسی نظامی در صحرای غربی است. این گروه در سال ۱۹۷۳ به عنوان یک گروه مقاومت علیه تسلط استعماری اسپانیا بر صحرای غربی و با هدف استقلال این منطقه ایجاد شد. پولیساریو پس از خروج اسپانیا در سال ۱۹۷۶ از این منطقه و تقسیم آن بین مراکش و موریتانی به مخالفت با این دو کشور پرداخت.
با این حال، فارنپالیسی تاکید میکند که الجزایر در شرایط تغییرات ژئوپلیتیک، در حال بازتعریف سیاستهای خود و «تنوعبخشی به گزینهها» است. یک دیپلمات الجزایری به «میدلایستآی» گفته است که این کشور به دنبال کاهش وابستگی به غرب و اجتناب از درگیری در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ است.
در همین حال، افزایش قیمت انرژی فرصتی برای الجزایر فراهم کرده است. این کشور که دومین دارنده ذخایر گاز در آفریقا پس از نیجریه است، در حال حاضر بخش قابلتوجهی از نیاز گازی اروپا، از جمله حدود ۳۰ درصد مصرف ایتالیا و اسپانیا را تامین میکند.
به نوشته فارنپالیسی، مقامهای اروپایی از جمله جورجیا ملونی و خوزه مانوئل آلبارس در دیدار با عبدالمجید تبون، رییسجمهوری الجزایر، خواستار افزایش واردات گاز شدهاند؛ درخواستی که الجزایر آن را با پیشنهاد افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمتها همراه کرده است.
این گزارش همچنین به چالشهای زیرساختی اشاره میکند و مینویسد ظرفیت صادراتی الجزایر، بهویژه از طریق خط لوله «ترنسمد»، به دلیل فرسودگی تجهیزات و افزایش مصرف داخلی محدود شده است.
در بعد ژئوپلیتیک، فارنپالیسی مینویسد رقابت میان الجزایر و مراکش در منطقه ساحل و غرب آفریقا تشدید شده است؛ بهویژه پس از آنکه دولت ترامپ در سال ۲۰۲۰ حاکمیت مراکش بر صحرای غربی را به رسمیت شناخت. در مقابل، الجزایر با امضای توافقهای انرژی با کشورهایی مانند ساحل عاج و سرمایهگذاری در نیجر و بورکینافاسو تلاش کرده نفوذ خود را افزایش دهد.
در نهایت، این گزارش هشدار میدهد که با کاهش نقش شبکههای امنیتی حکومت ایران در منطقه، الجزایر در برابر خشونتهای فزاینده در منطقه ساحل آسیبپذیرتر شده است؛ هرچند برخی تحلیلگران این شرایط را فرصتی برای تقویت همکاریهای امنیتی منطقهای میدانند.
به نوشته فارنپالیسی، الجزایر اکنون در نقطهای قرار دارد که باید میان حفظ روابط سنتی با تهران و بهرهبرداری از فرصتهای جدید اقتصادی و ژئوپلیتیک، توازن دقیقی برقرار کند.
وزارت امور خارجه امارات متحده عربی در بیانیهای اعلام کرد که جامعه ایرانی ساکن این کشور، بخشی «مورد احترام و ارزشمند» از بافت اجتماعی امارات است و در تقویت تنوع و گشودگی جامعه نقش دارد. این وزارتخانه در واکنش به آنچه «ادعاهای نادرست رسانهای» درباره وضعیت اقامت ایرانیان خواند، تاکید کرد که سیاستهای این کشور بر پایه چارچوبهای مشخص و تثبیتشدهای است که امنیت و رفاه همه ساکنان را بدون تبعیض تضمین میکند.
در این بیانیه همچنین آمده است که امارات میزبان بیش از ۲۰۰ ملیت است، موضوعی که به گفته مقامها، نشاندهنده تعهد پایدار این کشور به همزیستی، مدارا و حفاظت از حقوق تمامی ساکنان در چارچوب حاکمیت قانون است.
با این حال، این موضعگیری در شرایطی مطرح شده که گزارشهایی از اعمال محدودیتهای جدید علیه شهروندان ایرانی منتشر شده است. از جمله، ۱۱ فروردین شرکت هواپیمایی «فلایدبی» اعلام کرده ورود و حتی ترانزیت دارندگان گذرنامه ایرانی از طریق دبی ممنوع شده است. بر اساس این اطلاعیه، این محدودیت شامل دارندگان انواع ویزا، از جمله اقامت، نیز میشود و ایرانیان خارج از امارات - حتی در صورت داشتن اقامت - اجازه بازگشت نخواهند داشت. با این وجود تاکید شده که در موارد استثنایی با دریافت مجوز قبلی این افراد امکان بازگشت به امارات خواهند داشت.
همزمان، گزارشهای دریافتی ایراناینترنشنال از شهروندان ایرانی حاکی از آن است که برخی از افراد مقیم امارات، در روزهای اخیر با ابطال ویزای اقامت خود مواجه شده و در فرودگاهها یا کشورهای مبدا سرگردان ماندهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که روابط میان تهران و ابوظبی در هفتههای اخیر دچار تنش شده است. در جریان درگیریهای اخیر، جمهوری اسلامی حملاتی را به اهدافی در منطقه، از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس، انجام داده و امارات نیز از جمله کشورهایی بوده که هدف این حملات قرار گرفته است. به گزارش منابع مختلف، صدها موشک و پهپاد به سمت این کشور شلیک شده که برخی از آنها تاسیسات غیرنظامی را نیز هدف قرار دادهاند.
در مقابل، امارات نیز اقداماتی را در واکنش به این وضعیت در پیش گرفته است. از جمله، گزارشهایی درباره برخورد با شبکههای مالی مرتبط با سپاه پاسداران و بازداشت شماری از افراد فعال در این حوزه منتشر شده است. همچنین پیشتر دستور تعطیلی برخی مراکز وابسته به حکومت ایران، از جمله مراکز درمانی و آموزشی، صادر شده بود.
در همین راستا، محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات، در اظهاراتی کمسابقه جمهوری اسلامی را «دشمن» توصیف کرده و هشدار داده بود که این کشور «طعمه آسانی» نخواهد بود.
از سوی دیگر، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده که برخی کشورهای عربی منطقه، از جمله امارات و عربستان سعودی، از دونالد ترامپ خواستهاند که فشارها بر حکومت ایران را تا ایجاد «تغییرات قابل توجه» در رفتار یا رهبری این کشور ادامه دهد.
بستن تنگه استراتژیک و حیاتی هرمز از سوی جمهوری اسلامی، اقتصاد جهانی را در آستانه بحران انرژی با پیامدهای عمده اقتصادی قرار داده است. در این میان، اختلافنظر میان ایالات متحده و متحدان اروپاییاش بر سر نحوه برخورد نظامی با تهران وارد مرحلهای کمسابقه شده تا جایی که بقای ناتو را با جدیترین تهدید در تاریخ خود مواجه کرده است.
ترامپ: ناتو یک «ببر کاغذی» است
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مصاحبهای که چهارشنبه ۱۲ فروردین در روزنامه تلگراف منتشر شد، بهشدت از همپیمانان خود در ناتو انتفاد کرد
او با ابراز ناامیدی از خودداری متحدان از اعزام ناوهای جنگی برای بازگشایی تنگه هرمز، اعلام کرد که خروج آمریکا از این ائتلاف نظامی اکنون «فراتر از بررسی» و امری قطعی به نظر میرسد.
ترامپ ناتو را یک «ببر کاغذی» خواند که حتی پوتین هم به ضعف آن پی برده است.
او با انتقاد از رویکرد «یکجانبه» حمایتی آمریکا از اروپا گفت: «اوکراین مشکل ما نبود، اما ما برای آنها آنجا بودیم. اما حالا که نوبت به ما رسیده، آنها حضور ندارند.»
ترامپ سهشنبه ۱۱ فروردین نیز با لحنی تند خطاب به بریتانیا و دیگر کشورهایی که با کمبود سوخت مواجهاند، در شبکه اجتماعی «تروثسوشال» نوشت: «کمی شجاعت به خرج دهید، به تنگه بروید و آن را پس بگیرید.»
استارمر: این جنگ ما نیست
در همین حال، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، چهارشنبه در پیامی صریح تلاش کرد فاصله لندن را با عملیات نظامی واشینگتن حفظ کند.
او با بیان اینکه «جنگ ایران، جنگ ما نیست و به آن کشیده نخواهیم شد»، بر اولویت راهکارهای دیپلماتیک تاکید کرد.
استارمر از طرحی پنجمادهای سخن گفت و اعلام کرد بریتانیا میزبان نشستی بینالمللی با حضور ۳۵ کشور برای بررسی ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک برای بازگشایی تنگه هرمز خواهد بود.
او در واکنش به اظهارات ترامپ، ضمن تاکید بر تعهد لندن به ناتو، گفت «فارغ از هر فشاری»، تنها بر اساس منافع ملی بریتانیا عمل خواهد کرد.
مخالفت در اروپا؛ از پاریس تا مادرید
تنشها زمانی بالا گرفت که فرانسه برای نخستینبار از زمان آغاز جنگ، حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای حامل تسلیحات آمریکایی برای اسرائیل بست.
این اقدام با واکنش تند اسرائیل مواجه شد و وزارت دفاع این کشور اعلام کرد تمامی خریدهای دفاعی خود از فرانسه را متوقف میکند.
ایتالیا نیز اجازه فرود بمبافکنهای آمریکایی در پایگاه «سیگونلا» در سیسیل را صادر نکرد. این موضع نشان میدهد که حتی جورجیا ملونی، یکی از نزدیکترین رهبران اروپایی به ترامپ، نیز در این بزنگاه حساس پشت واشینگتن را خالی کرده است.
در این میان، اسپانیا تندترین موضع را اتخاذ کرده است. پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، ضمن بستن کامل حریم هوایی کشورش به روی هواپیماهای درگیر در حمله به جمهوری اسلامی، تاکید کرد که پایگاههای این کشور تنها برای «دفاع دستهجمعی ناتو» قابل استفاده هستند، نه جنگهای فرامنطقهای آمریکا.
ناتو در برزخ
حتی در آلمان که میزبان پایگاه عظیم «رامشتاین» آمریکا است، اوضاع آرام نیست. علیرغم عدم محدودیت رسمی برای استفاده آمریکا از این پایگاه، فرانک والتر اشتاینمایر، رییسجمهوری آلمان، این جنگ را «غیرقانونی» خوانده است.
اکنون ناتو در وضعیتی بحرانی قرار دارد؛ پیمانی که برای دفاع متقابل ساخته شده بود، در برابر بسته بودن تنگه هرمز که محل عبور ۲۰ درصد نفت جهان است، دچار فلج ساختاری شده است.
در حالی که ترامپ آماده میشود تا بیشازپیش از اروپا فاصله بگیرد، رهبران اروپایی میان ترس از پیامدهای خشم واشینگتن و هراس از فرو رفتن در جنگی ویرانگر با جمهوری اسلامی گیر کردهاند و مردد هستند. اواخر آوریل و سفر پادشاه بریتانیا به واشینگتن، شاید آخرین فرصت برای ترمیم این شکاف بزرگ باشد.
