دونالد ترامپ درباره مهلت ۴۸ ساعته به جمهوری اسلامی برای باز کردن تنگه هرمز گفت «بهزودی خواهید دید درباره نیروگاهها چه اتفاقی میافتد» و نتیجه را «بسیار خوب» توصیف کرد. او همچنین از ناتو انتقاد کرد و گفت جمهوری اسلامی اکنون «مجازات ۴۷ ساله» خود را پس میدهد.
وبسایت اکسیوس شنبه اول فروردین نوشت که با نیامدن پیام ویدیویی از مجتبی خامنهای، ابهام درباره نقش او و وضعیت جسمانیاش افزایش یافت.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی معتقدند نشانههایی از زنده بودن مجتبی وجود دارد، اما مدرکی در دست نیست که او زمام امور را در دست دارد.
در شرایطی که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی از ۹ اسفند ۱۴۰۴، هیچ فیلم، صدا و دستنوشتهای از مجتبی خامنهای منتشر نشده، رسانهها در ایران یک پیام مکتوب و طولانی دیگر را به نام او منتشر کردند.
در این پیام که با عنوان «پیام نوروزی» رهبر جمهوری اسلامی منتشر شد، او ابتدا عید فطر را بهخصوص «به مسلمانان جهان» تبریک گفت و مانند پدرش، از انقلاب ملی ایرانیان در دی ماه بهعنوان کودتا یاد کرد.
پیام منتسب به مجتبی خامنهای همچنین حاوی مواضعی درباره جنگ جاری آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی نیز بود.
اکسیوس نوشت: «اینکه مجتبی در سایه باقی مانده، چندان غافلگیرکننده نیست. پس از کشته شدن پدرش، اسرائیل آشکارا اعلام کرده که او اکنون در صدر فهرست اهدافش قرار دارد.»
از سوی دیگر پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، گفته است که مجتبی در حملهای که به کشته شدن پدرش انجامید، «مجروح و احتمالاً دچار تغییر شکل ظاهری» شده است.
با این حال، سه هفته سکوت مجتبی، بدون حتی یک پیام ویدیویی از پیش ضبطشده، هرچه بیشتر جلب توجه میکند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، وضع جسمی خامنهای و ناتوانی او در برقراری ارتباط مستمر با مقامها و نهادهای مسئول در جمهوری اسلامی، موجب واکنش انتقادی در میان طیفی از روحانیون حاکم شده است.
اکسیوس نوشت که ایالات متحده و اسرائیل، اطلاعاتی در اختیار دارند که نشان میدهد مجتبی همچنان زنده است؛ از جمله شواهدی مبنی بر تلاش مقامهای ایرانی برای تنظیم دیدارهای حضوری با او (که بهدلیل ملاحظات امنیتی ناموفق بودهاند).
سومین رهبر جمهوری اسلامی ۲۱ اسفند در پیامی مکتوب بر تداوم رویارویی با اسرائیل و آمریکا تاکید کرد.
ابهام درباره وضعیت مجتبی در چندین نشست توجیهی-اطلاعاتی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مطرح شد.
به گفته یک مقام آمریکایی، تیم امنیت ملی ترامپ همچنان در حال بررسی این موضوع است که واقعا چه کسی در تهران تصمیمگیر اصلی است.
یک مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت: «هیچ مدرکی نداریم که او واقعا کسی باشد که دستور میدهد.»
یک مقام آمریکایی نیز گفت: «وضعیت فراتر از عجیب است. فکر نمیکنیم ایرانیها این همه زحمت بکشند تا یک فرد مرده را بهعنوان رهبر انتخاب کنند، اما در عین حال هیچ مدرکی نداریم که او واقعا زمام امور را در دست گرفته باشد.»
به گفته مقامهای اسرائیلی، رهبران ارشد در ایران مانند افراد تحت تعقیب عمل میکنند؛ میان خانههای امن جابهجا میشوند و از ارتباطات دیجیتال پرهیز دارند.
یک مقام ارشد عرب نیز به اکسیوس گفت: «سپاه پاسداران در حال در دست گرفتن ایران است و آنها افراطیاند. بهشدت ایدئولوژیک هستند و آمادهاند بمیرند و به خامنهایِ پدر بپیوندند.»
سخنگوی وزارت کشور آلمان شنبه اول فروردین ۱۴۰۵ در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره سطح تهدیدهایی که از سوی جمهوری اسلامی علیه مخالفان حکومت ایران، رسانههای فارسیزبان، یهودیان و منافع اسرائیل در آلمان و دیگر کشورهای اروپایی وجود دارد، گفت: «نهادهای امنیتی فدرال و ایالتی از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (روز حمله حماس به اسرائیل) اقدامات حفاظتی برای حمایت از یهودیان و همچنین مراکز یهودی و اسرائیلی در آلمان را متناسب با شرایط تنظیم، و در صورت لزوم آنها را تقویت کردهاند.»
این سخنگو همچنین تاکید کرد: «سطح تهدید از سوی حکومت ایران و عوامل آن بسیار بالا ارزیابی میشود و ما در آمادهباش کامل هستیم.»
بر این اساس، در وضعیت کنونی، نهادهای امنیتی آلمان بهطور مستمر سطح تهدید را ارزیابی میکنند، در حالت آمادهباش بالا قرار دارند و در صورت نیاز، اقدامات حفاظتی را باز هم تطبیق میدهند.
سخنگوی وزارت کشور آلمان با اشاره به اینکه این نهادها در ارتباطی نزدیک با یکدیگر، با مقامات ایالتی و همچنین با شرکای بینالمللی در تبادل اطلاعات هستند، گفت: «همکاری نزدیک میان دولت فدرال و ایالتها در موضوع "سرکوب فراملی" نیز وجود دارد.»
به گفته او، رصد و مقابله با گروهها و افراد مخالف در خارج از مرزهای ملی (سرکوب فراسرزمینی) همچنان بخشی از فعالیت بازیگران دولتی ایران محسوب میشود.
تیراندازی به یک ایرانی پادشاهیخواه در هلند
همزمان با ارائه این پاسخ از سوی وزارت کشور آلمان، خبرگزاری رویترز گزارش داد صبح پنجشنبه ۲۸ اسفند ۱۴۰۴، یک ایرانی ۳۶ ساله و مخالف حکومت جمهوری اسلامی در هلند، هدف تیراندازی قرار گرفت و به شدت زخمی شد.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، این فرد محی شفیعی، فعال پادشاهیخواه و عضو پلیس هلند است که هماکنون در بیمارستان بستریست.
رویترز نوشت که هنوز مشخص نیست چه کسی مسئول این حمله بوده و آیا ارتباطی با جمهوری اسلامی دارد یا خیر.
تحقیقات در این زمینه ادامه دارد و دادستانی هلند اعلام کرده «همه سناریوهای ممکن» در نظر گرفته میشوند.
به گفته وزیر دادگستری هلند، با توجه به پیشینه این پلیس ایرانی، مقامات هلندی تدابیر امنیتی لازم را اتخاذ کردهاند.
۱۸ اسفند ۱۴۰۳، محسن رفیقدوست، نخستین وزیر سپاه پاسداران، جزییاتی از طرح ترور مخالفان جمهوری اسلامی در سالهای پس از انقلاب ۵۷ را افشا و به نقش خود در فرماندهی این ترورها در خارج کشور اعتراف کرد.
رفیقدوست در گفتوگو با سایت دیدهبان ایران اعلام کرد فرماندهی عملیات ترور شماری از مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور را بر عهده داشته است.
روزنامه ولت آلمان، آذر ۱۴۰۴ گزارش داد دستگاههای اطلاعاتی جمهوری اسلامی با فشار و تهدید خانوادههای مهاجران ایرانی در داخل کشور، مسیر نفوذ را تا آلمان گسترش دادهاند و ایرانیان در تبعید را بر خلاف میلشان، به همدستی و مشارکت وادار میکنند.
سخنگوی وزارت کشور آلمان اول فروردین ۱۴۰۵ در پاسخ به این سوال که مقامات رسمی جمهوری اسلامی تهدید کردهاند رسانههای فارسیزبان از نظر آنان هدف مشروع تلقی میشود، گفت: «دولت فدرال آلمان اصولا هرگونه فعالیت نهادهای دولتی خارجی یا عوامل وابسته به آنها در آلمان را بسیار جدی تلقی کرده و آن را تحمل نمیکند.»
بر اساس این اظهارنظر، وزارت کشور فدرال به همراه نهادهای امنیتی آلمان، برای مقابله موثر با سرکوب فراملی در این کشور تلاش میکند و در این راستا، از جمله با وزارت خارجه نیز همکاری نزدیک دارد.
بر اساس این گزارش، یکی از موشکها در میانه مسیر دچار نقص شده و یک ناو جنگی آمریکا نیز برای رهگیری موشک دیگر، یک موشک رهگیر از نوع اسام-۳ (SM-3) شلیک کرده است؛ هرچند مشخص نیست این رهگیری موفق بوده است یا نه.
والاستریت ژورنال زمان دقیق شلیک این موشکها را ذکر نکرده است.
خبرگزاری رویترز شنبه اول فروردین ۱۴۰۵ نوشت که کاخ سفید، سفارت بریتانیا در واشینگتن و وزارت دفاع این کشور، به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر، پاسخ ندادند.
در همین حال، خبرگزاری حکومتی مهر در ایران، اول فروردین گزارش داد که جمهوری اسلامی دو موشک بالستیک به سمت پایگاه نظامی مشترک آمریکا و بریتانیا در دیهگو گارسیا در اقیانوس هند شلیک کرده است.
این خبرگزاری، هدف قرار دادن این پایگاه زیر نظر بریتانیا را «گامی مهم» توصیف کرد که «نشان میدهد بُرد موشکهای ایران فراتر از آن چیزی است که دشمن پیشتر تصور میکرد».
بریتانیا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ به آمریکا اجازه داد از پایگاههای نظامی این کشور برای انجام حملاتی علیه جمهوری اسلامی استفاده کند.
کابینه بریتانیا در نشستی تصمیم گرفت دامنه مجوز استفاده آمریکا از پایگاههای خود را گسترش دهد و این استفاده شامل حملات علیه آن دسته از مواضع جمهوری اسلامی که تنگه هرمز را هدف قرار میدهند، نیز بشود.
به گفته سخنگوی دفتر نخستوزیری بریتانیا، کابینه موافقت کرد از این پایگاهها برای «عملیات دفاعی آمریکا» علیه اقدامات تهاجمی جمهوری اسلامی در تنگه هرمز استفاده شود.
پیشتر، لندن اجازه داده بود نیروهای آمریکایی از پایگاههای بریتانیا برای جلوگیری از شلیک موشکهای حکومت ایران که تهدیدی علیه منافع یا جان شهروندان بریتانیایی به شمار میآمدند، استفاده کنند.
تصمیم اخیر بریتانیا کمی پس از آن اعلام شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۹ اسفند در شبکههای اجتماعی، کشورهای عضو سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) را بهدلیل حمایت نکردنشان از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، مورد انتقاد قرار داد، آنها را «بزدل» خواند و تاکید کرد آمریکا این موضوع را از یاد نخواهد برد.
او ناتو را بدون آمریکا، «ببر کاغذی» دانست.
در پی این اعلام موافقت بریتانیا، ترامپ گفت که این کشور باید زودتر دست به چنین اقدامی میزد.
از سوی دیگر، رییسجمهوری آمریکا از مشاوران خود خواسته است تا گزینههای موثری را برای برقراری دوباره جریان آزاد انرژی از تنگه هرمز ارائه دهند. در این میان، یگان سیویکم تفنگداران دریایی آمریکا به عنوان اصلیترین ابزار نظامی، مطرح شده است.
این یگان که یک واحد واکنش سریع ۲۲۰۰ نفره است، طبق گزارش این روزنامه، سوار بر ناو «یواساس تریپولی» از ژاپن راهی خاورمیانه شده و انتظار میرود این هفته به منطقه برسد.
جنگ میان آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران همچنان بدون نشانهای از پایان آن ادامه دارد.
ارتش اسرائیل جمعه ۲۹ اسفند اعلام کرد مراکز دولتی را در تهران هدف قرار داده است.
صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز گزارش داد علیمحمد نائینی، معاون روابط عمومی سپاه پاسداران، کشته شده است. تازهترین مورد از دهها مقام ارشد دولتی و نظامی جمهوری اسلامی که بهدست اسرائیل ترور شدهاند.
ساعتی پیش از انتشار خبر کشته شدن نائینی، از او نقل قول شد: «تولید موشک در طول جنگ ادامه دارد و هیچ کمبودی در ذخایر وجود ندارد. شگفتانههایی برای دشمن داریم. هر میزان پیش برویم نبردها، نبردهای متحیرکننده، پیچیدهتر و همراه با شگفتانه خواهد بود.»
او به صنعت موشکی جمهوری اسلامی نمره ۲۰ داده و گفته بود: «هیچ نگرانیای در این رابطه وجود ندارد.»
تشدید درگیریها و اختلاف اهداف واشینگتن و تلآویو
در تلآویو، ۲۹ اسفند آژیرهای خطر به صدا درآمد و صدای انفجار رهگیری موشکها شنیده شد.
ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد حکومت ایران موجی از موشکها را به سمت این کشور شلیک کرده است.
خبرگزاری رویترز نوشت اکنون چشمانداز آتشبس با این برداشت گسترده تضعیف شده که اسرائیل و ایالات متحده، «اهداف و راهبردهایی متفاوت» را دنبال میکنند.
تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، ۲۸ اسفند به کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان گفت: «دولت اسرائیل بر از کار انداختن رهبری ایران متمرکز بوده است.»
او افزود: «رییسجمهوری گفته اهداف او نابودی توانایی ایران در پرتاب موشکهای بالستیک، ظرفیت تولید این موشکها و نیروی دریایی [حکومت ایران] است.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۸ اسفند وعده داد هشدار دونالد ترامپ برای خودداری از تکرار حمله به میدان گازی پارس جنوبی ایران را رعایت کند، اما در عین حال گفت حکومت ایران دیگر قادر به غنیسازی اورانیوم - که میتواند در کلاهکهای هستهای استفاده شود - یا تولید موشکهای بالستیک نیست.
رویترز نوشت که با این حال، توانایی جمهوری اسلامی در هدف قرار دادن تاسیساتی مانند پالایشگاهها و منافع آمریکا و دیگر اهداف در خاورمیانه - از جمله بندر نفتی ینبع در دریای سرخ - این گفته را زیر سوال میبرد.
نتانیاهو همچنین بدون ارائه جزییات گفت سرنگونی حکومت ایران به یک «مولفه زمینی» نیاز خواهد داشت.
یک مقام آمریکایی و سه منبع آگاه این هفته به رویترز گفتند آمریکا در حال بررسی اعزام هزاران نیروی نظامی برای تقویت عملیات خود در خاورمیانه است و حتی احتمال دارد در سواحل ایران یا جزیره خارک، مرکز صادرات نفت از ایران، نیرو پیاده کند.
ترامپ در پاسخ به این گزارشها گفت: «اگر چنین قصدی داشتم، قطعا به شما نمیگفتم. اما فعلا نیرویی اعزام نمیکنم. هر کاری لازم باشد انجام خواهیم داد.»
وبسایت اکسیوس نیز ۲۹ اسفند به نقل از چهار منبع آگاه گزارش داد دولت آمریکا در حال بررسی طرحهایی برای تصرف یا محاصره جزیره خارک است.
از سوی دیگر، قیمت شاخص نفت برنت پس از جهش در ۲۸ اسفند، در حدود ۱۱۰ دلار تثبیت شد. افزایشی که ناشی از نگرانیهای فزاینده در مورد بزرگترین اختلال در عرضه انرژی جهان و احتمال بروز شوک اقتصادی جهانی بود.
رویترز نوشت اکنون هشدارها افزایش یافته که حتی در صورت پایان زودهنگام جنگ، بازگشت سریع به وضعیت عادی ممکن نخواهد بود؛ چرا که حملات هوایی و بسته شدن عملی تنگه هرمز - گذرگاهی که ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند - پیامدهای عمیقی بر جای گذاشته است.
متحدان غربی و کمک مشروط به آتشبس در خلیج فارس
رییسجمهوری آمریکا ۲۸ اسفند بار دیگر از متحدان اصلی واشینگتن و سایر کشورها - که هیچیک در جریان تصمیمگیری برای آغاز جنگ قرار نگرفته بودند - خواست برای تامین امنیت کشتیرانی کمک کنند.
آلمان، ایتالیا، بریتانیا، ژاپن، فرانسه، کانادا و هلند، در بیانیهای مشترک اعلام کردند به «تلاشهای مناسب برای تضمین عبور ایمن از تنگه [هرمز]» خواهند پیوست.
با این حال، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، تاکید کرد که این همکاری «مشروط به پایان درگیریها» است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نیز پس از نشست سران اتحادیه اروپا در بروکسل گفت دفاع از حقوق بینالملل و تلاش برای کاهش تنشها «بهترین کاری است که میتوان انجام داد».
او افزود: «من نشنیدم کسی در اینجا تمایلی برای ورود به این درگیری داشته باشد؛ کاملا برعکس [بود].»
۲۹ اسفند، در حالی که مسلمانان منطقه در تلاشند عید فطر، پایان ماه رمضان، را جشن بگیرند و ایرانیان، نوروز را گرامی بدارند، چشمانداز پایان سریع جنگی که در آستانه ورود به هفته چهارم خود است، دور از دسترس به نظر میرسد.
در این شرایط، شرکت ملی نفت کویت اعلام کرد پالایشگاه «مینا الاحمدی» هدف چندین حمله پهپادی قرار گرفت و برخی واحدهای آن دچار آتشسوزی شدند.
رویترز نوشت جریان نفت خام و فرآوردههای نفتی بهدلیل کاهش تولید و توقف صادرات از سوی تولیدکنندگان خلیج فارس، حدود ۱۲ میلیون بشکه در روز - معادل حدود ۱۲ درصد تقاضای جهانی - کاهش یافته است.
این میزان کاهش عرضه، برای بخشهای حملونقل، کشتیرانی و صنایع وابسته، به آسانی قابل جایگزینی نیست و آثار آن برای ماهها یا حتی سالها ادامه خواهد داشت.
اکسیوس جمعه ۲۹ اسفند به نقل از منابعی نوشت که برای تصرف یا محاصره جزیره خارک، باید تواناییهای نظامی جمهوری اسلامی در این منطقه بیشتر تضعیف شود و این اقدامات به یک ماه زمان نیاز دارد.
پیش از این (۲۸ اسفند)، روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد رییسجمهوری آمریکا از مشاوران خود خواسته است تا گزینههای موثری را برای برقراری دوباره جریان آزاد انرژی از تنگه هرمز ارائه دهند و در این میان، یگان سیویکم تفنگداران دریایی آمریکا به عنوان اصلیترین ابزار نظامی، مطرح شده است.
خبرگزاری رویترز نیز گزارش داد دولت ترامپ در حال بررسی اعزام هزاران نیروی نظامی به خاورمیانه است؛ اقدامی که در چارچوب آمادهسازی برای گامهای بعدی در جنگ با حکومت ایران مطرح شده است.
از سوی دیگر، پنج کشور اروپایی و ژاپن، سرانجام از آمادگی برای مشارکت در بازگشایی تنگه هرمز خبر دادند.
آلمان، ایتالیا، بریتانیا، فرانسه و هلند، به همراه ژاپن، ۲۸ اسفند در بیانیه مشترکی اعلام کردند برای تثبیت بازارهای انرژی اقدام خواهند کرد و به «تلاشهای مناسب» برای بازگشایی تنگه هرمز، گلوگاه نفتی خلیج فارس، خواهند پیوست.
اکسیوس اما به نقل از یک منبع آگاه نوشت: «ما به حدود یک ماه زمان نیاز داریم تا با حملات بیشتر ایرانیها را تضعیف کنیم، جزیره خارک را بگیریم و سپس آنها را تحت فشار کامل قرار دهیم و از آن برای مذاکرات استفاده کنیم.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۲۸ اسفند در نشست خبری پنتاگون گفت که حمله به تاسیسات نظامی ایران در جزیره خارک، امکان کنترل سرنوشت این کشور را به ایالات متحده میدهد.
هوشنگ حسنیاری، کارشناس امور نظامی، نیز ۲۴ اسفند به ایراناینترنشنال گفت: «تا زمانی که جمهوری اسلامی به ایجاد اخلال در عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز ادامه دهد، احتمال پیاده شدن نیروهای زمینی آمریکا در جزیره خارک وجود دارد.»
جزیره خارک که آمریکا ۲۳ اسفند اعلام کرد مواضع نظامی آن را هدف قرار داده، مرکز اصلی صادرات نفت ایران است و حدود ۹۰ درصد نفت صادراتی جمهوری اسلامی از این جزیره عبور میکند. موضوعی که باعث شده حمله به آن از سالها پیش یکی از حساسترین سناریوها برای بازار انرژی و حکومت ایران به شمار برود.
این جزیره در ۲۶ کیلومتری سواحل ایران و حدود ۴۸۳ کیلومتری شمال غرب تنگه هرمز قرار دارد. موقعیتی که به نفتکشهای عظیم امکان میدهد در آبهای عمیق اطراف آن پهلو بگیرند، در حالی که آبهای ساحلی ایران برای این کشتیها بیش از حد کمعمق است.
به گفته تحلیلگران، اهمیت خارک فقط به نقش آن در صادرات نفت ایران محدود نمیشود، بلکه به این دلیل هم مهم است که هر آسیبی به آن میتواند عرضه جهانی را در بحبوحه بحران تنگه هرمز، بیش از پیش مختل کند.
