یک نماینده مجلس: بستن حریم هوایی بر ایرلاینهای ایرانی برای کشورها هزینه سنگینی خواهد داشت


روحالله موسوی بیدلی، عضو کمیسیون شوراهای مجلس، چهارشنبه اول مهر ۱۴۰۵ در گفتوگو با خبرگزاری خانه ملت اعلام کرد که کشتیهای کشورهایی که حریم هوایی خود را بر ایرلاینهای ایرانی ببندند، «اجازه عبور از تنگه هرمز را نخواهند داشت».
عضو کمیسیون شوراهای مجلس گفت: «کشورهایی که به تبعیت از آمریکا حریم هواییشان را بر ایرلاینهای ایرانی ببندند، هزینه سنگینی پرداخت خواهند کرد.»
این نماینده مجلس همچنین افزود: «آمریکا از ابتدای انقلاب تاکنون جنگها و تحریمهای مختلفی را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کرده و از هیچیک از آنها نتیجهای نگرفته است.»







رضا ولیزاده، روزنامهنگار ایرانی-آمریکایی محبوس در زندان اوین، در بیانیهای که در اختیار ایراناینترنشنال قرار داد، از تمایل برخی چهرههای شناختهشده برای بازگشت به ایران انتقاد کرد و هشدار داد آنان نباید «ذات خبیث جمهوری اسلامی» و رنج خانوادههای قربانیان حکومت را فراموش کنند.
ولیزاده چهارشنبه اول مهر در دومین سالگرد زندانی شدنش در ایران گفت: «در حیرتم از آن دسته از چهرههای شناختهشده ایرانی که هوس بازگشت به ایران در سر دارند. اگر ذات خبیث جمهوری اسلامی را فراموش کردهاند، از داغدیدگان دیماه بپرسند گشودن و بستن دهها یا صدها کیسه جسد برای یافتن عزیزانشان چه حسی دارد.»
او خطاب به این افراد افزود پس از بازگشت به ایران و «پایان تعارفات اولیه»، برای «تخلیه اطلاعاتی و همکاری» با حکومت تحت فشار قرار خواهند گرفت.
این روزنامهنگار ادامه داد: «اگر هم چنین نشد، یعنی که تونلنشینان برای گدایی مشروعیت ناچار شدهاند پرده آخر نمایش خود را بازی کنند و سخاوت به خرج دهند، که در این صورت پیوندتان مبارک. سرخی فرش قرمزی که برایتان پهن کردهاند از خون جاویدنامان وطن است که به دست مزدوران حکومت به قتل رسیدهاند.»
منظور او از «تونلنشینان»، مقامهای جمهوری اسلامی است که هنگام جنگ برای در امان ماندن از حملات به مراکز زیرزمینی منتقل شدند، در حالی که امکانات کافی برای حفاظت از شهروندان فراهم نشده بود.
این زندانی سیاسی همچنین هشدار داد «نمایش میهنپرستی و تماسهای دلبرانه شکارچیان حکومتی» برای ترغیب چهرههای ایرانی به بازگشت به کشور پایدار نخواهد ماند و «ماه عسل» آنان در ایران چندان طولانی نخواهد بود.
در هفتههای اخیر، بازگشت محسن نامجو، خواننده ایرانی، به کشور، واکنشها و انتقادهای گستردهای را برانگیخته است.
مسعود بهنود، روزنامهنگار، نیز ۲۶ شهریور در مصاحبهای اعلام کرد آماده بازگشت به ایران است.
پیشتر فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، از «پیگیری» برای بازگشت بهنود، عبدالکریم سروش، نویسنده و محسن کدیور، دینپژوه، به ایران خبر داده بود.
«مهندسی مرگ» و استفاده از غیرنظامیان بهعنوان «سپر انسانی»
ولیزاده در بخش دیگری از بیانیه خود، جمهوری اسلامی را به «مهندسی» مرگ شهروندان بیگناه و بهرهبرداری تبلیغاتی از کشته شدن غیرنظامیان در جریان جنگ متهم کرد و گفت حکومت از مردم بهعنوان «سپر انسانی» استفاده میکند.
در این بیانیه آمده است: «جمهوری اسلامی را از قاب جنگی که خود را قربانی آن معرفی میکند و ژستی که با مرگ مهندسیشده قربانیان مدرسه میناب میگیرد، نمیتوان شناخت. این حکومت حیلهگر که جنایت شلیک به هواپیمای اوکراینی را در کارنامه دارد، به مهارت جدیدی در مهندسی مرگ شهروندان بیگناه رسیده است.»
او افزود: «استفاده از مدرسه، مترو، ورزشگاه و بیمارستان بهعنوان سپر انسانی با نیت افزایش قربانیان غیرنظامی و پر کردن خشاب پروپاگاندا و مظلومنمایی انجام میشود. این نظام سالهاست که قربانی بودن را به یک صنعت سیاسی تبدیل کرده است. سالها برای جنگ فرش قرمز پهن کرد، اما هنگامی که جنگ از راه رسید، به تونلها خزید.»
محسن هاشمی، رییس پیشین شورای شهر تهران، ۲۲ شهریور اذعان کرد مسئولان جمهوری اسلامی در جریان جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه از ایستگاههای مترو بهعنوان دفتر کار استفاده میکردند.
در ماههای گذشته، مقامهای جمهوری اسلامی با وجود تجربه دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و خسارتهای گسترده واردشده به کشور، به سیاستهای تنشآفرین خود، از جمله رویارویی با آمریکا و حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، ادامه دادهاند.
همزمان، انتقادها از عملکرد حکومت در تامین حداقل امکانات لازم برای حفاظت از مردم در زمان جنگ، از جمله سامانههای هشدار و پناهگاههای عمومی، افزایش یافته است.
روایت ولیزاده از پیشنهاد همکاری سازمان اطلاعات سپاه
ولیزاده در ادامه بیانیه خود اعلام کرد پس از بازگشت به ایران با پیشنهاد سازمان اطلاعات سپاه پاسداران برای همکاری مواجه شده، اما آن را نپذیرفته است.
او نوشت: «اگرچه میتوانستم با پذیرفتن قرارداد وسوسهکننده سازمان اطلاعات سپاه برای به دام انداختن همکارانم و کشاندن آنها به ایران نه تنها به زندان نروم، بلکه از مزایای فراوان این همکاری برخوردار شوم، اما انتخاب من زندان بود و آزادیام را از هیچ طرفی گدایی نمیکنم.»
این زندانی سیاسی با اشاره به کشتار معترضان در خیزش دیماه ادامه داد: «دو سال حبس من در برابر داغ خانوادههایی که برای یافتن پیکر عزیزانشان، زیپ دهها یا صدها کیسه جسد را گشودهاند، هیچ است.»
بر پایه بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، کشته شدند.
ولیزاده که پیشتر به مدت ۱۰ سال خبرنگار رادیو فردا بود، حدود چهار سال پیش از این رسانه استعفا داد و پس از مدتی اقامت در خارج از کشور، ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ بعد از ۱۴ سال به ایران بازگشت.
او مدتی بعد بازداشت و به دست ماموران سازمان اطلاعات سپاه بازجویی شد.
دادگاه انقلاب تهران آذر ۱۴۰۳ او را به ۱۰ سال حبس محکوم کرد.
تودههای نفتی در چند نقطه از سواحل استان هرمزگان مشاهده شده و به دهانه برخی کانالهای پرورش میگو در سیریک رسیدهاند. مقامهای محیط زیست درباره آسیب این مواد به اکوسیستمهای ساحلی و دریایی هشدار دادند و اعلام کردند آلودگی ناشی از آنها ممکن است سالها در دریا باقی بماند.
این تودهها که «گلولههای نفتی» نامیده میشوند، مواد نفتی بهجاماندهای هستند که میتوانند در پهنه دریا جابهجا شوند و در نهایت به ساحل برسند.
احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، چهارشنبه اول مهر به خبرگزاری ایسنا گفت گلولههای نفتی میتوانند آسیبهای زیستمحیطی قابل توجهی به همراه داشته باشند و آلودگی ناشی از آنها میتواند بر اکوسیستمهای ساحلی و دریایی اثر بگذارد.
او افزود بخشی از مواد آلی و فلزات سنگین موجود در گلولههای نفتی بهتدریج وارد محیط آبی میشوند و از طریق تبادل با محیط دریایی میتوانند آلودگی را گسترش دهند.
به گفته لاهیجانزاده، آثار این نوع آلودگی به زمان مشاهده گلولههای نفتی در ساحل محدود نمیشود و ورود و تجمع این مواد میتواند باعث شود آلودگی برای مدت طولانی و حتی سالها در دریا باقی بماند.
او بر ضرورت پایش و انجام اقدامات لازم برای شناسایی و کنترل این آلودگی تاکید کرد.
۲۷ شهریور نیز آلودگی نفتی در ساحل روستای کندال سیریک گزارش شد.
مقامهای بنادر و دریانوردی اعلام کردند ورود آلودگی به ساحل مهار شده، اما عملیات پاکسازی و جمعآوری مواد نفتی ادامه دارد.
ادارهکل بنادر و دریانوردی هرمزگان ۲۶ مرداد از پایان پاکسازی سواحل سوزا و شیبدراز خبر داد، اما دو روز بعد موج تازهای از آلودگی در سوزا مشاهده شد.
بررسیها در ۲۴ مرداد نیز نشان داد ۳۲ هزار متر مربع از سواحل و ۹۰ هزار متر مربع از آبهای اطراف قشم آلوده شدهاند.
ایراناینترنشنال ۲۱ مرداد نیز گزارش داد که آلودگی نفتی به جنگلهای حرا رسیده است.
اکنون گلولههای نفتی در سورو و گلشهر بندرعباس مشاهده شدهاند و گزارشهایی نیز از مشاهده این مواد در هرمز و میناب منتشر شده است.
حبیب مسیحی تازیانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست هرمزگان، با تایید مشاهده این مواد در نقاط مختلف استان گفت حجم گلولههای نفتی در سیریک قابل توجه است و بررسیهای کارشناسی برای برآورد دقیق وضعیت ادامه دارد.
به گفته او، اقدامات لازم برای مدیریت آلودگی با همکاری شیلات، فرمانداری سیریک، بنادر و دریانوردی و با هماهنگی مدیریت بحران استانداری هرمزگان آغاز شده است.
مسیحی تازیانی گفت جمعآوری گلولههای نفتی با ابزارهای مکنده دشوار است و تلاش برای مهار و محاصره این مواد و جمعآوری آنها با پدها و ابزارهای جاذب ادامه دارد.
او همچنین از مردم خواست از شنا در سواحل و آبهایی که گلولههای نفتی در آنها مشاهده شده است، خودداری کنند.
احسان دانشور، پژوهشگر ارشد زیست و انرژی، ۲۴ مرداد در گفتوگو با ایراناینترنشنال درباره آلودگی رسیده از سواحل عمان به قشم گفت آلودگی نفتی در سواحل جنوبی عمان احتمالا منشا واحدی ندارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شامگاه سهشنبه ۳۱ شهریور در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد با دلسی رودریگز، رییسجمهوری موقت ونزوئلا، دیدار کرد. این نخستین ملاقات دو طرف از زمان عملیات نیروهای آمریکایی در ماه ژانویه و بازداشت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا، بود.
بهگزارش رویترز، این دیدار در حاشیه ضیافتی که ترامپ در جریان مجمع عمومی سازمان ملل میزبانی میکرد، انجام شد و همزمان با نخستین سفر رودریگز به آمریکا از زمان به دست گرفتن قدرت بود.
رودریگز قرار است بعدازظهر چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند.
یک مقام کاخ سفید گفت علاوه بر ترامپ و رودریگز، مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا، اسکات بسنت وزیر خزانهداری، سوزی وایلز رییس دفتر کاخ سفید و استیون میلر، دستیار رییسجمهوری و معاون رئیس دفتر در امور سیاستگذاری نیز در این دیدار حضور داشتند.
هیات ونزوئلا شامل معاون اقتصادی رییسجمهوری، وزیر نفت و مقامهایی از شرکت نفت دولتی ونزوئلا بود.
دو منبع نزدیک به هیات ونزوئلایی به رویترز گفتند تمرکز اصلی آنها در این سفر، ارائه تصویری از ونزوئلا بهعنوان کشوری «قابل سرمایهگذاری» است.
ترامپ از زمان کنار رفتن مادورو، با رودریگز که پیشتر معاون او بود، رابطه کاری برقرار کرده است. با این حال، منتقدان واشینگتن را متهم میکنند که مخالفان ونزوئلا به رهبری ماریا کورینا ماچادو را به حاشیه رانده و مطالبه برگزاری انتخابات آزاد را با تمرکز بر قراردادهای نفتی و سرمایهگذاری با دولت موقت جایگزین کرده است.
ترامپ صبح سهشنبه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، مادورو را «دیکتاتوری قانونشکن» توصیف کرد و گفت از زمان بازداشت او صدها زندانی سیاسی آزاد شدهاند. او همچنین عملیات بازداشت مادورو را نشانه آمادگی آمریکا برای استفاده از «قدرت نظامی بیرقیب» خود در دفاع از منافعش در نیمکره غربی دانست.
ترامپ با اشاره به توافق نفتی که دولتش ماه گذشته با کاراکاس امضا کرد، گفت: «غنائم متعلق به پیروز است» و این قرارداد را «شاید بزرگترین توافقی که تاکنون انجام شده» خواند.
رییسجمهوری آمریکا پیشتر گفته بود خواهان سرازیر شدن ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری به صنعت نفت ونزوئلا است.
رودریگز دوشنبه همراه هیاتی وارد نیویورک شد که بهگفته منابع آگاه، در حال مذاکره با مقامهای آمریکایی، نهادهای مالی چندجانبه و شرکتها درباره انرژی، معادن و بدهیهای ونزوئلا است.
همزمان، رییس بانک توسعه بینآمریکایی در تلاش است موافقت لازم برای اعطای وام ۲.۵ میلیارد دلاری به ونزوئلا را به دست آورد، اما این طرح با مخالفت برخی اعضای هیاتمدیره این نهاد روبهرو شده است.
مخالفان ونزوئلایی خواستار انتخابات آزاد شدند
پیش از دیدار ترامپ و رودریگز، بیش از ۵۰ معترض روز سهشنبه مقابل مقر سازمان ملل متحد تجمع کردند و با در دست داشتن پرچمهای ونزوئلا و پلاکاردهایی با شعارهای «بدون رأی، بدون نفت» و «چهره جدید، همان رژیم» به حضور رودریگز در نیویورک اعتراض کردند.
بسیاری از معترضان گفتند از ترامپ میخواهند دولت موقت را برای برگزاری انتخابات آزاد تحت فشار قرار دهد.
آنها سرود ملی ونزوئلا را خواندند و شعار دادند: «دلسی، قسم میخورم، تو هم با مادورو به بروکلین خواهی رفت»؛ اشارهای به زندان فدرال بروکلین که مادورو در آن در انتظار محاکمه به اتهام قاچاق مواد مخدر به سر میبرد.
میگل ادواردو مارتینز، مدیر ۳۴ ساله شبکههای اجتماعی که در سال ۲۰۱۷ از کاراکاس مهاجرت کرده است، گفت از یک سو دیدن ملاقات بخشی از حکومت ونزوئلا با مقامهای دولت آمریکا «خشمآور» است، اما از سوی دیگر «تردیدی نیست که به لطف این دولت، امروز یک گام به آزادی نزدیکتر شدهایم.»
سزار کوئلو، یکی دیگر از معترضان که پلاکاردی با تصویر رودریگز در لباس نارنجی زندان در دست داشت، گفت: «دلسی رودریگز سوم ژانویه ۲۰۲۶ متولد نشده است. دلسی رودریگز بیش از ۲۰ سال در کنار دیکتاتوری چاویستی بوده است. او همدست آن بوده است.»
چاویسم جنبش سیاسی بنیانگذاریشده از سوی هوگو چاوز، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا است.
کوئلو گفت امیدوار است ترامپ و رودریگز در دیدار خود درباره برگزاری انتخابات در آینده نزدیک نیز گفتوگو کرده باشند.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، اعلام کرد گفتوگوهای روز سهشنبه ۳۱ شهریور میان واشینگتن و تهران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد از طریق میانجیها انجام شده و دو هیات بهطور مستقیم با یکدیگر مذاکره نکردهاند.
ویتکاف در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، از طریق میانجیهایی که در طول روز میان دو طرف در رفتوآمد بودند، گفتوگوهایی طولانی با هیات ایرانی داشتیم.»
او افزود: «آنها یک دور از گفتوگوها را با موفقیت به پایان رساندند که امیدواریم سازنده و امیدبخش باشد. میانجیها به کار خود ادامه خواهند داد.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، بامداد چهارشنبه به خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، گفت: «تعامل صورت گرفته با طرف آمریکایی از طریق میانجی قطری بود.»
او در مورد خبر مذاکره جمهوری اسلامی و آمریکا در نیویورک گفت این تعامل با «هدف ابلاغ شرایط ایران»، از جمله پایان جنگ در همه جبههها، توقف عملیات نظامی آمریکا، محاصره دریایی و جنگ اقتصادی، و همچنین آزادی داراییهای جمهوری اسلامی انجام شد.
ویتکاف در پست خود درباره جزییات گفتوگوها و میانجیها توضیحی نداده نبود و مشخص نکرده بود که مقامهای کدام کشور در تبادل پیام بین دو هیات نقش داشتهاند. در ماههای اخیر عمان، قطر و پاکستان بهعنوان میانجی بین تهران و واشینگتن عمل کردهاند.
پیشتر و پس از آنکه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از گفتوگوی سه ساعته استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه خود، با هیات جمهوری اسلامی خبر داد، این گمان تقویت شده بود که دو طرف بهطور مستقیم با یکدیگر دیدار و مذاکره کردهاند.
در گزارشی که صدا و سیمای جمهوری اسلامی سهشننبه شب از این مذاکرات داد نیز اشارهای به غیرمستقیم بودن مذاکرات و حضور میانجیها نشده بود و این تصور را تقویت می کرد که دیدار دو طرف مستقیم بوده است.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی در گزارش خود تاکید کرد که دیدار عراقچی با ویتکاف، با اصرار نماینده آمریکا انجام شده و ابلاغ شروط جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز دلیل پذیرش درخواست ویتکاف برای این دیدار بوده است.
براساس این گزارش در این دیدار مواضع قاطع تهران به نماینده آمریکا ابلاغ و گفته شده که رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت فوری همه اموال مسدود شده ایران و پایان جنگ در همه جبهه های مقاومت از جمله شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز است.
در همین حال برخی رسانههای منطقه نیز بهنقل از مقامهای آمریکایی حاضر در این دیدار، جزییاتی از محور گفتوگوها را منتشر کردند.
شبکه العربیه بهنقل از یک مقام آمریکایی حاضر در این جلسه به شبکه العربیه گفت که هیات آمریکایی درخواست جمهوری اسلامی برای رفع محاصره دریایی را رد کرده است.
الحدث نیز بهنقل از یک مقام آمریکایی حاضر در این نشست گزارش داد که همچنان اختلافاتی عمده و موانعی مهم میان دو طرف وجود دارد و شانس دستیابی به توافق محدود است.
پیش از آنکه خبر مذاکرات ویتکاف و عراقچی منتشر شود، خبرگزاری رویترز سهشنبه ۳۱ شهریور بهنقل از یک مقام ارشد حکومت ایران که نامش اعلام نشد، گزارش داد هیات جمهوری اسلامی که بهمنظور شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک حضور دارد، برای ازسرگیری دیپلماسی با آمریکا از «اختیار کامل» برخوردار است.
او گفت: «مجمع عمومی سازمان ملل فرصتی طلایی برای آمریکا است تا به مسیر دیپلماسی بازگردد. اگر واشینگتن گامهای ملموسی بردارد، تهران از احیای دیپلماسی استقبال خواهد کرد.»
او افزود جزییات توافق احتمالی برای پایان دادن به درگیریها میان تهران و واشینگتن میتواند از طریق میانجیها در نیویورک مورد بحث قرار گیرد.
به گفته او، پیشنهاد حکومت ایران در این زمینه ۲۵ شهریور از طریق میانجیها به ایالات متحده ارائه شده است.
بهگفته این مقام ارشد جمهوری اسلامی، اگر ایالات متحده فشار نظامی خود را کاهش دهد و محاصره بنادر جنوبی ایران را لغو کند، جمهوری اسلامی میتواند ظرف هفت روز تنگه هرمز را بازگشایی کند.
او گفت: «آمریکا باید اعلام کند که خواهان حلوفصل موضوع از طریق دیپلماسی است، این موضع را رسما مطرح کند و سپس درباره جدول زمانی چگونگی پیشبرد این روند به توافق برسد.»
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز سهشنبه ۳۱ شهریور در مصاحبه با شبکه انبیسی اعلام کرد واشینگتن آماده گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل است اما در حال حاضر هیچ دیداری برنامهریزی نشده است.
او افزود: «قطعا از چنین دیداری استقبال میکنیم، بهویژه اگر چشماندازی برای رسیدن به نتیجهای مثبت و در نهایت تحقق هدف اصلی این ماجرا داشته باشد.»
روبیو هدف اصلی دولت دونالد ترامپ را جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای عنوان کرد.
در ادامه افزایش محدودیتها برای شرکتهای هواپیمایی ایرانی، فرودگاه بغداد پذیرش پروازها با مبداء ایران را متوقف و فرودگاه مسقط نیز خدماتدهی به مسافران و پروازهای ایرانی را قطع کرده است. همزمان جمهوری آذربایجان نیز پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی به این کشور را تعلیق کرد.
این تصمیمها در آستانه اجرایی شدن موج تازه تحریمهای آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران اتخاذ شده و شبکه پروازهای خارجی ایران را بیش از پیش محدود کرده است.
سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری ایران گفت که فرودگاه بغداد از نیمهشب سهشنبه خدمات به پروازهای ایرانی ارائه نمیدهد و مقامهای ایرانی در حال رایزنی هستند تا پروازهای مقصد بغداد را به فرودگاه نجف هدایت کنند.
پروازها به نجف که مقصد زیارتی مهمی برای ایرانیان است، فعلا برقرار ماندهاند.
اخوان افزود پذیرش مسافران ایرانی در فرودگاه عمان نیز متوقف شده و مذاکرات برای حل این موضوع ادامه دارد.
او تاکید کرد سایر پروازهای خارجی طبق برنامه انجام میشود و از مسافران خواست پیش از سفر وضعیت پرواز خود را از شرکت هواپیمایی یا آژانس مسافرتی پیگیری کنند.
توقف پروازها به جمهوری آذربایجان
جمهوری آذربایجان نیز سهشنبه ۳۱ شهریور پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی را متوقف کرد.
خبرگزاری رسمی آذرتاج به نقل از شرکت هواپیمایی آذربایجان (آزال) گزارش داد که پروازهای ایرانی به این کشور از روز سهشنبه تعلیق شده است.
رسانههای آذربایجانی این اقدام را به تحریمهای جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران نسبت دادند. مسیرهای تهران، تبریز و مشهد به باکو از جمله خطوطی هستند که تحت تاثیر قرار گرفتهاند و زمان پایان این محدودیت اعلام نشده است.
این توقفها بخشی از پیامدهای تحریمهای گسترده آمریکا است که وزارت خزانهداری ایالات متحده در۱۷ شهریور تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی که پیشتر مشمول تحریم نبودند و همچنین ۹ نهاد خارجی مرتبط اعمال کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه هشدار داد که ازاول مهر شرکتهای هواپیمایی ایرانی در سراسر جهان با مشکل جدی مواجه خواهند شد؛ زیرا ارائهدهندگان خدمات فرودگاهی، سوخترسانی و فروش بلیت در صورت همکاری با این شرکتها از نظام مالی دلاری کنار گذاشته میشوند.
او تصریح کرد که اگر هواپیمای ایرانی در فرودگاهی فرود بیاید، نمیتوان به آن سوخت داد، خدمات زمینی ارائه کرد یا بلیت فروخت.
با اجرای کامل تهدیدهای آمریکا از اول مهر، احتمال گسترش این محدودیتها به مقاصد دیگر نیز وجود دارد.
محدودیتهای فزاینده
اعمال محدودیت برای شرکتهای هواپیمایی ایرانی از هفتههای گذشته آغاز شده بود. شرکت هواپیمایی ماهان که از سالها پیش تحت تحریم آمریکا قرار دارد، پروازهای خود به مسقط را از ۲۶ شهریور و پروازهای استانبول و آنکارا را از ۳۰ شهریور تا اطلاع ثانوی متوقف کرد.
ماهان این تصمیم را به درخواست مقامهای هوانوردی عمان و ترکیه نسبت داد.
همزمان گرجستان از ۳۰ شهریور پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی مشمول تحریم را متوقف کرد و آخرین پروازها روز ۲۹ شهریور انجام شد. سازمان هواپیمایی گرجستان اعلام کرده بود که مقررات تحریمی بینالمللی را رعایت میکند. مسیرهای تفلیس و باتومی که برای گردشگران ایرانی محبوب بودند، عملا بسته شدند.
ترکیه نیز محدودیتهای بیشتری اعمال کرده است. علاوه بر توقف پروازهای ماهان، شرکتهای ترکیش ایرلاینز، پگاسوس و ایجت پروازهای خود به ایران را از ۲۳ شهریور تا دستکم اسفند امسال به حالت تعلیق درآوردهاند.
شرکت هواپیمایی امارات نیز اعلام کرده است دیگر به تهران پرواز نمیکند. لوفتهانزا و هواپیمایی اتریش هم اعلام کردهاندپروازهای رفتوبرگشت به ایران دستکم تا دوم آبان، ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، متوقف میماند و ازسرگیری آنها پس از این تاریخ قطعی نیست.
هواپیمایی قطر نیز اعلام کرد پروازهایش به ایران بهدلیل محدودیتهای حریم هوایی متوقف شده است. بهگفته این شرکت، ازسرگیری این پروازها بهطور موقت برای هشتم آذر، ۲۹ نوامبر ۲۰۲۶، برنامهریزی شده اما این تاریخ ممکن است تغییر کند.
این اقدامات بهدلیل خطر تحریمهای ثانویه و نگرانی از قطعات آمریکایی هواپیماها صورت گرفته است. در روزهای اخیر بررسی سایتهای فروش بلیت نشان میداد که امکان صدور بلیت از تهران به مقاصدی مانند گرجستان، عمان، بحرین، قطر، کویت و عراق محدود یا قطع شده، در حالی که برخی مسیرها به ترکیه و امارات با قیمتهای بسیار بالا همچنان فعال ماندهاند.
صنعت هوانوردی ایران سالهاست با تحریمهای آمریکا در زمینه خرید هواپیما، قطعات یدکی، تعمیر و نگهداری و دریافت خدمات در فرودگاههای خارجی مواجه است. گسترش این تحریمها به همه شرکتهای فعال و تهدید فرودگاههای میزبان، شبکه بینالمللی پروازهای ایرانی را بهشدت کوچک کرده است. مسافران ایرانی که برای زیارت، تجارت یا گردشگری به کشورهای همسایه سفر میکردند، اکنون ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین، پروازهای غیرمستقیم یا شرکتهای خارجی هستند که خود با محدودیتهایی روبهرو شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با انتقال پروازها به فرودگاههایی مانند نجف، بخشی از ظرفیت پروازی خود را حفظ کنند، اما کارشناسان هشدار میدهند که اگر کشورهای بیشتری از ترس تحریمهای ثانویه خدمات خود را قطع کنند، انزوای هوایی ایران تشدید خواهد شد.
سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرده که رایزنیها ادامه دارد و مسافران باید آخرین وضعیت را بررسی کنند. این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تنشهای منطقهای و جنگ اخیر نیز از ماهها پیش بر پروازهای بینالمللی ایران تاثیر گذاشته و ظرفیت پروازهای بینالمللی را به شکل قابل توجهی کاهش داده است.