سخنگوی وزارت خارجه قطر: دوحه برای تسهیل توافق میان تهران و واشینگتن تلاش میکند
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، دوشنبه ۳۰ شهریور اعلام که دوحه برای تسهیل توافق میان تهران و واشینگتن تلاش میکند.
سخنگوی وزارت خارجه قطر گفت: «دوحه برای تسهیل توافق میان واشینگتن و تهران تلاش میکند، حتی اگر این توافق کوتاهمدت باشد تا راه را برای مذاکرات باز کند.»
ماجد الانصاری در جریان شرکت در نشستهای سالانه «اجلاس کنکوردیا» برای تقویت مشارکتها و گفتوگوی توسعه بینالمللی در نیویورک افزود که هرگونه توافق میان واشینگتن و تهران نهایی نخواهد بود، بلکه برای آغاز مذاکرات کافی خواهد بود.
این نماینده ترکیش ایرلاینز دوشنبه ۳۰ شهریور در گفتوگوی تلفنی با ایراناینترنشنال افزود در برنامه فعلی این شرکت هیچ پروازی به ایران پیش از ماه مارس وجود ندارد.
ترکیه مدتهاست یکی از در دسترسترین مقاصد خارجی برای شهروندان ایران به شمار میرود و هزینه نسبتا مناسب سفر و پروازهای متعدد، این کشور را به مقصدی برای سفرهای گردشگری، خانوادگی و تجاری تبدیل کرده است.
تعلیق طولانیمدت پروازهای این شرکت هواپیمایی، گزینههای سفر بینالمللی شهروندان ایران را که با محدودیتهای فزاینده در ارتباطات هوایی روبهرو هستند، محدودتر خواهد کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۳۰ شهریور گفت شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی از اول مهر عملا از فعالیتهای بینالمللی محروم خواهند شد.
او هشدار داد فرودگاهها و شرکتهایی که به شرکتهای هواپیمایی تحریمشده خدمات ارائه کنند، ممکن است خود با تحریمهای آمریکا مواجه شوند.
میدلایست آی ۲۷ شهریور به نقل از مقامهای ترکیه گزارش داد تصمیم به توقف پروازهای ماهان پس از تحریم سه شرکت ترکیهای بهدلیل ارائه خدمات به این شرکت و افزایش خطر تحریم دیگر شرکتهای مرتبط با آن گرفته شده است.
به گفته این مقامها، توقف پروازهای ماهان به معنای ممنوعیت پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی نیست، اما آنکارا خطر همکاری با دیگر شرکتهای هواپیمایی ایرانی را نیز بررسی میکند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال در ۲۶ شهریور وضعیت مسافران کیشایر در فرودگاه استانبول پس از تحریم شرکتهای هواپیمایی ایرانی را نشان میداد. فرستنده ویدیو گفت مسافران بامداد پنجشنبه، برخلاف روال معمول فرودگاه، از راهروی زیرین وارد هواپیما شدند.
هواپیمایی ماهان ۲۵ شهریور اعلام کرد پروازهای خود به عمان را از ۲۶ شهریور و به ترکیه را از ۳۰ شهریور تا اطلاع ثانوی متوقف میکند. این شرکت تصمیم خود را به اعلام مراجع هوانوردی دو کشور نسبت داد.
این محدودیتها تنها به ترکیه و عمان محدود نیست. دولت گرجستان نیز اعلام کرده است پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی به این کشور از ۳۰ شهریور متوقف میشود.
ابوذر شیروی، رییس سازمان هواپیمایی کشوری، ۲۱ شهریور در بیانیهای خطاب به سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی، ایکائو، به تحریمهای آمریکا اعتراض کرد و درباره پیامدهای آن برای هوانوردی غیرنظامی هشدار داد.
انجمن شرکتهای هواپیمایی ایران نیز ۱۸ شهریور در واکنش به تحریمها هشدار داد این اقدامات بهطور مستقیم بر ایمنی پروازها و زندگی روزمره میلیونها مسافر تاثیر خواهد گذاشت.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور، در چارچوب کارزار «طرد اقتصادی» جمهوری اسلامی، ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد. این بسته شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و هشت شرکت خارجی بود.
آسمان، آتا، ایرانایرتور، کیشایر، قشمایر، زاگرس، سپهران و وارش از جمله شرکتهای هواپیمایی ایرانی این فهرست بودند. شرکتهای خارجی تحریمشده نیز در امارات متحده عربی، بریتانیا، ترکیه، مالزی و قزاقستان مستقرند.
همزمان، دو منبع دولتی عراق به خبرگزاری فرانسه گفتند این کشور نیز در راستای تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا، پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی را از بامداد سهشنبه ۳۱ شهریور تعلیق خواهد کرد.
یکی از این مقامها گفت عراق ممنوعیت فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایرانی را مطابق تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا از بامداد سهشنبه اجرا خواهد کرد و هشدار داد کشورهایی که این اقدام را اجرا نکنند، با خطر تحریم روبهرو خواهند شد. منبع دولتی دوم نیز این تصمیم را تایید کرد.
عراق یکی از مقاصد اصلی مسافران ایرانی، بهویژه زائران شیعه عازم نجف و کربلاست. سفر به این کشور در مناسبتهای مذهبی از جمله اربعین بهشدت افزایش مییابد و توقف فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایرانی میتواند بهویژه بر سفرهای زیارتی تاثیر بگذارد.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۳۰ شهریور گزارش داد حوثیها در ماه جاری با پیشروی سریع در یمن، بخشهایی از ساحل دریای سرخ را از کنترل نیروهای دولت مورد حمایت عربستان سعودی خارج کردند.
پنج منبع نظامی یمنی گفتند در ادامه این پیشروی، درگیریها در حومه منطقه کوهستانی الوازعیه در استان تعز و راسالعاره در امتداد ساحل اقیانوس هند متمرکز شده است.
به گفته این منابع، حوثیها با تصرف این ارتفاعات در پی امن کردن پشت جبهه نیروهای خود در اطراف تنگه بابالمندب و گشودن جبهههای تازهاند.
تصرف این ارتفاعات همچنین به حفاظت از مواضع آسیبپذیری کمک میکند که حوثیها در پیشروی اخیر خود در اطراف ذباب و جزیره پریم به دست آوردهاند.
حوثیها از سال ۲۰۱۴ کنترل صنعا، پایتخت یمن، را در اختیار دارند. به گفته این گروه، عربستان سعودی در روزهای اخیر صدها حمله به مواضع حوثیها در ارتفاعات انجام داده است.
با این حال، برتری هوایی عربستان تاکنون تاثیر چندانی در کند کردن پیشروی حوثیها نداشته و نیروهای دولت مورد حمایت ریاض از مواضع خود عقب نشستهاند.
سازمان ملل متحد اعلام کرد در دور تازه درگیریها نزدیک به ۷۰۰ نفر کشته و هزاران نفر زخمی شدهاند. بیش از ۱۲۰ هزار یمنی نیز در داخل کشور آواره شدهاند و هزاران نفر دیگر با قایق از دریای سرخ عبور کرده و به آفریقا گریختهاند.
لغو حمله آمریکا به حوثیها در آخرین لحظه
نیویورکتایمز گزارش داد دولت آمریکا یکشنبه آماده انجام حملات هوایی علیه حوثیها شده بود، اما ترامپ در آخرین لحظه و در حالی که نیروها در حال بارگیری بمبها روی هواپیماها بودند، دستور توقف حملات را داد.
بر اساس این گزارش، آمادهسازی حملات پس از درخواستهای تازه محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، برای پیوستن آمریکا به نبرد در یمن انجام شد.
رویترز اعلام کرد نتوانسته این گزارش را بهطور مستقل تایید کند و فرماندهی مرکزی آمریکا نیز به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
واشینگتن تاکنون درخواستهای مکرر ولیعهد عربستان سعودی برای پیوستن به نبرد با حوثیها را نپذیرفته است.
حوثیها شنبه اعلام کردند ریاض را هدف قرار دادهاند. پس از آن صدای انفجارهای شدید شنیده و ستونهای دود در نزدیکی فرودگاه پایتخت عربستان سعودی دیده شد. عربستان سعودی درباره گزارش حمله به ریاض اظهارنظر نکرده است.
رویترز همچنین به نقل از چهار منبع گزارش داد ترامپ یکشنبه تلفنی با رشاد العلیمی، رییس شورای ریاستی یمن، گفتوگو کرد.
العلیمی در این تماس خواستار حمایت آمریکا از دولت مورد حمایت عربستان سعودی در نبرد با حوثیها شد، اما به گفته دو منبع، ترامپ تعهد مستقیمی برای حمایت نظامی نداد.
ترامپ ۲۸ شهریور گفت حوثیها با دولت او تماس گرفته و خواستار خودداری آمریکا از ورود به جنگ یمن شدهاند.
حوثیها نیز در دیدار با مقامهای آمریکایی در مسقط گفتهاند قصد حمله به کشتیهای آمریکایی را ندارند و به آتشبس سال ۲۰۲۵ با آمریکا پایبندند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، ۲۳ شهریور گفته بود ایالات متحده بهطور مستقیم با حوثیها گفتوگو داشته و دولت آمریکا وضعیت را از نزدیک دنبال میکند.
آمریکا در سال ۲۰۲۵ به مدت دو ماه مواضع حوثیها را بمباران کرد، اما ترامپ پس از توافق بر سر آتشبس، حملات را متوقف کرد و از آن زمان آمریکا به درگیری مستقیم با حوثیها وارد نشده است.
بابالمندب و فشار تازه بر صادرات نفت عربستان سعودی
کنترل تازه حوثیها بر تنگه بابالمندب، مسیر اصلی جایگزین عربستان سعودی برای صادرات نفت و دور زدن اختلال در تنگه هرمز را با خطر مواجه کرده است.
عربستان سعودی انتقال نفت از مسیر تنگه هرمز را افزایش داده است. دادههای ماهوارهای نشان میدهد صادرات نفت این کشور از این مسیر در روزهای اخیر به حدود ۲.۹ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ در حالی که این میزان در ماه اوت (۱۰ مرداد تا ۹ شهریور) حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز بود.
این افزایش بخشی از توقف بارگیری نفت عربستان سعودی در بندر ینبع در ساحل دریای سرخ را جبران کرده است.
بر اساس دادههای کشتیرانی و آمار شرکت کپلر، در مجموع ۱۷ کشتی حامل کالا شنبه و یکشنبه از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که این رقم یک هفته پیش ۳۷ فروند بود. پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ از این تنگه عبور میکردند.
همچنین از ۲۵ شهریور تاکنون هیچ بارگیری قابل ردیابی نفت از بندر ینبع عربستان سعودی در دریای سرخ ثبت نشده است.
تعداد اندکی نفتکش با فرستندههای خاموش از تنگه هرمز رفتوآمد میکنند و بنا بر گزارش رویترز، برای پذیرش خطر تردد در شرایط جنگی مبالغی بیسابقه، تا معادل یکچهارم ارزش محموله، دریافت میکنند. نفت سپس در اقیانوس هند به کشتیهای دیگر منتقل و راهی مشتریان در آسیا و دیگر مناطق میشود.
افزایش صادرات عربستان سعودی از تنگه هرمز به مهار نسبی قیمت جهانی نفت کمک کرده است. بهای نفت خام که هفته گذشته به نزدیکی ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسیده بود، به نزدیکی ۱۰۰ دلار کاهش یافته است، هرچند قیمت فرآوردههای پالایششده همچنان در سطوح بیسابقه قرار دارد.
در تازهترین حوادث گزارششده در تنگه هرمز، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا عصر ۳۰ شهریور اعلام کرد گزارشی با تاخیر درباره برخورد یک نفتکش حامل گاز مایع با بقایای ناشی از حملهای با منشا نامشخص هنگام خروج از تنگه هرمز دریافت کرده است. همه خدمه سالماند و نفتکش به مسیر خود ادامه داده است.
این سازمان صبح دوشنبه نیز اعلام کرده بود یک کشتی هنگام ورود به تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفت و خدمه آن دچار جراحات جزئی شدند.
حسین، دوشنبه ۳۰ شهریور، در شصتوسومین نشست شورای حقوق بشر در ژنو، تازهترین یافتههای این هیات درباره اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و نقض حقوق بشر در جریان جنگ را ارائه کرد.
به گفته حسین، گزارش تازه کمیته بر مصاحبه با ۷۳ شاهد، تصاویر ماهوارهای، ویدیوها و عکسها، اطلاعات کارشناسان و بررسی ۷۵ سندی استوار است که از ابتدای سال جاری میلادی از حکومت ایران دریافت شده است.
او افزود چهار سال پس از جانباختن مهسا ژینا امینی در بازداشت و شکلگیری اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، هیچ پاسخگویی در قبال موارد نقض حقوق بشر صورت نگرفته و قوانین و رویههای سرکوبگرانه جمهوری اسلامی همچنان پابرجاست.
شورای حقوق بشر سازمان ملل سوم بهمن ۱۴۰۴، در پی سرکوب اعتراضات دیماه، با ۲۵ رای موافق و هفت رای مخالف ماموریت کمیته حقیقتیاب درباره ایران را دو سال تمدید کرد.
این شورا همچنین از کمیته خواست درباره موارد نقض حقوق بشر مرتبط با اعتراضات تحقیق فوری انجام دهد و شواهد را برای استفاده احتمالی در روندهای قضایی آینده جمعآوری و حفظ کند.
شمار قربانیان اعتراضات دیماه
رییس کمیته حقیقتیاب گفت جمهوری اسلامی اسامی سه هزار و ۳۸ کشته اعتراضات دیماه را منتشر و شمار زخمیها را ۲۵ هزار نفر اعلام کرده، اما این هیات معتقد است شمار واقعی قربانیان میتواند «بهطور قابل توجهی بیشتر» باشد.
به گفته او، دستکم ۲۲۱ کودک در جریان اعتراضات کشته شدند و شاهدان از تیراندازی به کودکان خبر دادهاند. کمسنترین قربانی گزارششده چهار ماه و نیم داشته است.
به گزارش شورای سردبیری ایراناینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند اعتراضات کشته شدند. نهادهای حقوق بشری شمار بازداشتشدگان را نیز بیش از ۶۰ هزار نفر برآورد کردهاند و برخی منابع مستقل از احضار یا بازجویی بیش از ۱۰۰ هزار نفر خبر دادهاند.
حسین همچنین گفت جمهوری اسلامی از بهمن ۱۴۰۴ تا ۹ شهریور سال جاری دستکم ۲۹ مرد را در ارتباط با اعتراضات اعدام کرده که پنج مورد از این اعدامها در ملا عام انجام شده است.
به گفته او، بیش از ۷۰ نفر، از جمله دستکم پنج زن و سه کودک، همچنان با خطر قریبالوقوع صدور یا اجرای حکم اعدام مواجهاند.
کمیته حقیقتیاب جمهوری اسلامی را مسئول نقضهای فاحش حقوق بشر در جریان سرکوب اعتراضات دانسته و نتیجه گرفته است بسیاری از این موارد، از جمله قتل، حبس و محرومیت شدید از آزادی فردی، در حد جنایت علیه بشریت بودهاند.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد جمهوری اسلامی در ماههای اخیر و همزمان با ادامه تنشها با آمریکا بر شدت سرکوب افزوده و از ابتدای سال جاری بیش از ۶۰ زندانی سیاسی را اعدام کرده است و بیش از ۱۰۰ تن دیگر با خطر اجرای حکم اعدام روبهرو هستند.
بررسی حملات در جریان جنگ
بخش دیگری از سخنان حسین به عملکرد طرفهای درگیر در جنگ اختصاص داشت. او گفت کمیته «دلایل معقولی» برای این باور یافته است که حمله موشکی آمریکا به یک دبستان در میناب که به کشتهشدن ۱۵۷ نفر از جمله ۱۲۳ کودک انجامید، میتواند مصداق جنایت جنگی باشد.
او همچنین گفت در حمله هوایی آمریکا به یک مرکز ورزشی در لامرد ۲۲ نفر، شامل ۱۰ زن و ۱۲ مرد، کشته شدند و کمیته دلایل معقولی یافته است که این حمله میتواند مصداق جنایت جنگیِ حمله بدون تفکیک باشد.
حسین در عین حال درباره گزارشهای مربوط به حملات جمهوری اسلامی در منطقه که به ساختمانهای مسکونی، فرودگاههای غیرنظامی و دیگر زیرساختهای غیرنظامی اصابت کرده و موجب کشته یا زخمی شدن غیرنظامیان، از جمله کارگران مهاجر، شدهاند، ابراز نگرانی کرد.
او با اشاره به تردید قربانیان درباره امکان دستیابی به عدالت در داخل ایران، از کشورهای عضو خواست با استفاده از اصل صلاحیت قضایی جهانی، عاملان موارد نقض حقوق بشر و جرایم را در کشورهای ثالث تحت پیگرد قرار دهند.
کمیته حقیقتیاب سازمان ملل در گزارشی که ۲۶ شهریور منتشر شد، اعلام کرد دلایل معقولی برای این نتیجه وجود دارد که حمله آمریکا به دبستان شجره طیبه در میناب، حملهای بدون تفکیک و مصداق جنایت جنگی بوده است. این کمیته همچنین کوتاهی آمریکا در بهروزرسانی اطلاعات اهداف را «فراتر از سهلانگاری صرف» دانست.
اظهار نظرها درباره جنگ ایران و اوکراین
علی بحرینی، نماینده جمهوری اسلامی در شورای حقوق بشر سازمان ملل، گفت آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ حقوق بینالملل و حقوق بشر را نقض کردهاند و جامعه جهانی باید عاملان «جنایات جنگی» را پاسخگو کند.
او همچنین گفت استفاده عامدانه از فشار اقتصادی «علیه یک ملت»، همراه با «دستکاری خارجی و نظامیگری»، مصداق جنایت علیه بشریت است و کمیته حقیقتیاب را بابت نپرداختن به این موضوع متهم کرد.
نماینده روسیه نیز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را نقض منشور سازمان ملل و اصول بنیادین حقوق بینالملل خواند و گفت این اقدامات موجب تشدید وضعیت در منطقه شدهاند.
نماینده عراق گفت ادامه درگیریها پیامدهای امنیتی، اقتصادی و انسانی جدی برای این کشور داشته و با ایجاد اختلال در زنجیره تامین و کشتیرانی، بهرهبرداری از منابع، بهویژه نفت، را محدود کرده است.
نماینده اوکراین ضمن تاکید بر یافتههای کمیته درباره سرکوب اعتراضات، جمهوری اسلامی را به ادامه حمایت نظامی از روسیه متهم کرد و گفت پهپادهای شاهد ساخت ایران در حملات به شهرهای اوکراین به کار رفته و موجب کشتهشدن غیرنظامیان و تخریب زیرساختها شدهاند. او خواستار پایان این حمایت شد.
کاخ سفید ۲۷ شهریور گزارش کمیته حقیقتیاب درباره احتمال ارتکاب جنایت جنگی از سوی آمریکا در دو حمله به ایران را رد کرد. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت از نظر دولت آمریکا، جمهوری اسلامی «تنها طرف این جنگ است که مرتکب جنایت جنگی شده است».
اعدام و سرکوب؛ محور مواضع کشورهای اروپایی
نماینده اتحادیه اروپا گفت سازمان ملل و کشورهای عضو در حال بررسی راههای بیشتری برای واکنش به وضعیت حقوق بشر و حمایت از مردم ایران هستند و از مقامهای جمهوری اسلامی خواست حق اعتراض را به رسمیت بشناسند و به خشونت و سرکوب پایان دهند.
او با محکوم کردن مجازات اعدام و شکنجه، خواستار توقف فوری همه احکام اعدام شد و درباره اقدامات تلافیجویانه علیه زنان، وکلا، روزنامهنگاران، اقلیتها و مدافعان حقوق بشر ابراز نگرانی کرد. او همچنین یادآوری کرد اتحادیه اروپا دوم مرداد شش نفر را به دلیل نقض جدی حقوق بشر در ایران تحریم کرده است.
نماینده فرانسه نیز افزایش اعدامها را «بهشدت نگرانکننده» خواند و گفت پاریس با مجازات اعدام در هر مکان و تحت هر شرایطی مخالف است. او همچنین استفاده از نیروی مرگبار علیه شرکتکنندگان در اعتراضهای مسالمتآمیز، شکنجه و اعترافات اجباری را محکوم کرد.
نماینده اسپانیا خواستار پایان ناپدیدسازی قهری، بازداشتهای خودسرانه و اعدامها شد و نمایندگان آلمان، دانمارک و سوئیس نیز به یافتههای کمیته حقیقتیاب درباره موارد نقض حقوق بشر که میتواند در حد جنایت علیه بشریت باشد، اشاره کردند.
نماینده بریتانیا سرکوب اعتراضات دیماه را «مرگبارترین سرکوب» در تاریخ جمهوری اسلامی خواند و استفاده از نیروی مرگبار علیه افرادی، از جمله کودکان، که تهدید قریبالوقوعی ایجاد نمیکردند، نگرانکننده دانست.
اتحادیه اروپا ۲۵ شهریور روند اجرای احکام اعدام در ایران را «هولناک» خواند و اعلام کرد جمهوری اسلامی از مجازات اعدام، خشونت و بازداشتهای خودسرانه برای خاموش کردن صداهای منتقد استفاده میکند.
زنان، اقلیتها و سرکوب فرامرزی
نماینده بلژیک گفت زنان در جمهوری اسلامی همچنان در قانون و عمل با تبعیض گسترده روبهرو هستند و کمیته حقیقتیاب طی سالهای گذشته الگویی مداوم از نقض جدی حقوق بشر، سرکوب و تبعیض را مستند کرده است.
او همچنین از کشتهشدن غیرنظامیان در حمله به مدرسه میناب ابراز تاسف کرد و از مقامهای آمریکا خواست تحقیقات درباره این حمله را بهصورت سریع، جامع، مستقل، بیطرفانه و شفاف ادامه دهند.
نماینده استرالیا نیز سرکوب جمهوری اسلامی را «فرامرزی» توصیف کرد و خواستار توقف فعالیت نهادهای امنیتی و نیروهای نیابتی برای ارعاب مخالفان، روزنامهنگاران و مدافعان حقوق بشر در خارج از کشور شد. او همچنین درباره اعترافات اجباری، شکنجه و سرکوب بهائیان، کردها و بلوچها ابراز نگرانی کرد.
نماینده آلمان نیز درباره افزایش سرکوب فرامرزی علیه روزنامهنگاران، مدافعان حقوق بشر و دیگر منتقدان جمهوری اسلامی در خارج از کشور ابراز نگرانی کرد.
ایراناینترنشنال ۲۴ شهریور گزارش داد جمهوری اسلامی سامانه «علاج» را برای جمعآوری اطلاعات، شناسایی و پیگیری مخالفان حکومت در خارج از کشور راهاندازی کرده است؛ سامانهای که امکان گزارش اطلاعات مخالفان از سوی حامیان حکومت را نیز فراهم میکند.
