هارالد پنجم، پادشاه نروژ، که طی بیش از سه دهه سلطنت از زیر سایه پدر محبوب خود بیرون آمد و به چهرهای اصلاحطلب تبدیل شد، جمعه در ۸۹ سالگی درگذشت.
او هفته گذشته برای درمان یک بیماری نادر خونی در بیمارستان بستری شده بود.
کاخ سلطنتی در اسلو اعلام کرد هارالد ساعت ۶:۳۵ صبح جمعه به وقت محلی در بیمارستان ملی اسلو در آرامش درگذشت.
در ۲۴ ساعت منتهی به مرگ هارالد، اعضای خانواده سلطنتی به دیدار او رفتند و مردم نیز مقابل کاخ گل گذاشتند.
هارالد نخستین پادشاه نروژ از قرن چهاردهم بود که در این کشور متولد شده بود. هاکون، پسر او، جانشینش خواهد شد.
هارالد پس از ۳۵ سال سلطنت، به عنوان پادشاهی محبوب و اصلاحطلب به یاد خواهد ماند که سلطنت را مدرن کرد، با ازدواج با زنی از خانوادهای غیرسلطنتی سنتشکنی کرد و در دشوارترین مقاطع نروژ نقشی وحدتبخش داشت.
ناظران خاندان سلطنتی او را فردی ساده، مورد احترام و محبوب توصیف کردهاند و از او با عناوینی مانند «پدربزرگ ملت» و «پادشاه مردم» یاد کردهاند؛ عنوانی که برای اولاو پنجم، پدر او، نیز به کار میرفت.
دادههای اولیه کشتیرانی نشان میدهد تنها هفت کشتی تجاری پنجشنبه پنجم شهریور از تنگه هرمز عبور کردند، در حالی که این رقم یک روز پیش از آن، ۱۷ فروند و میانگین روزانه در ۱۰ روز گذشته، ۱۵ فروند بود.
دادههای شرکت ردیابی کشتی کپلر نشان میدهد هفت شناوری که پنجم شهریور از تنگه هرمز عبور کردند، دو نفتکش برد متوسط، یک کشتی بسیار بزرگ حمل گاز، یک کشتی اولترامکس، یک نفتکش میانرده و دو نفتکش مواد شیمیایی بودند.
چهار فروند از این شناورها در حال خروج از تنگه هرمز بودند که شامل دو نفتکش مواد شیمیایی، یک نفتکش برد متوسط و یک نفتکش میانرده میشدند. کشتی بسیار بزرگ حمل گاز، کشتی اولترامکس و نفتکش برد متوسط دیگر نیز وارد تنگه هرمز شدند.
این آمار ممکن است تغییر کند، زیرا برخی کشتیها معمولا هنگام عبور فرستندههای خود را خاموش میکنند و در دادههای ردیابی ثبت نمیشوند.
با ادامه محاصره دریایی آمریکا علیه جمهوری اسلامی و تشدید فشارهای اقتصادی واشینگتن بر تهران، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بامداد جمعه ششم شهریور بار دیگر تصویری منتشر کرد که در آن تنگه هرمز در کنار قلمروهای آمریکا قرار گرفته و با عبارت «جدید» مشخص شده است.
در این تصویر، تنگه هرمز در کنار مناطقی چون پورتوریکو، گوام و جزایر ویرجین آمریکا دیده میشود.
ترامپ ۲۱ مرداد گفته بود آمریکا «کنترل کامل» تنگه هرمز را در دست دارد. او ۲۷ مرداد نیز اعلام کرد تنگه «باز و فعال» است و مینهای دریایی آن پاکسازی یا منفجر شدهاند.
برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، بامداد جمعه ششم شهریور اعلام کرد نیروهای آمریکایی طی چند ماه گذشته از عبور نزدیک به هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری حامل حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز حفاظت کردهاند.
او گفت ارتش آمریکا مینهای کارگذاشتهشده از سوی سپاه پاسداران در مسیرهای بینالمللی تنگه هرمز را با استفاده از غواصان نیروی دریایی، نیروهای ویژه و پشتیبانی هوایی پاکسازی کرده و این مسیرها اکنون باز هستند.
به گفته کوپر، واشینگتن همزمان محاصره دریایی جمهوری اسلامی را ادامه میدهد و از زمان ازسرگیری این محاصره در ۲۲ تیر، هیچ نفتی از بنادر ایران صادر نشده است.
او افزود هیچ کشتیای بدون اجازه آمریکا وارد بنادر ایران یا از آنها خارج نشده و تنها برای اهداف بشردوستانه استثنا قائل شدهاند.
کوپر گفت هزاران نیروی آمریکایی با بیش از ۲۰ ناو جنگی و صدها هواگرد در اجرای این عملیات مشارکت دارند. نیروهای آمریکایی تاکنون ۷۵ شناور را که قصد عبور از محاصره داشتند، وادار به بازگشت کرده و سه شناور را که از دستورها پیروی نکردند، از کار انداختهاند.
او گفت نیروهای آمریکایی همزمان با ادامه محاصره، به حفاظت از تردد کشتیهای تجاری از تنگه هرمز ادامه خواهند داد.
تلاشهای دیپلماتیک برای بازگشایی تنگه هرمز
همزمان با کاهش تردد، میانجیگران جنگ ایران تلاشها را برای بازگشایی تنگه هرمز افزایش دادهاند.
تهران پس از آن که یک فرستاده قطری از مقامهای جمهوری اسلامی خواست آزادی کشتیرانی را رعایت کنند، موافقت کرد فهرستی از شروط خود برای بازگشت تردد دریایی به وضعیت عادی تهیه کند.
یک منبع ارشد ایرانی چهارم شهریور به خبرگزاری رویترز گفت جمهوری اسلامی و عمان همچنان در حال مذاکره درباره جزییات توافقی بر سر تنگه هرمز هستند و توافق نهایی نشده است.
این در حالی است که حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، چهارم شهریور گفته بود تهران و مسقط پس از یک ماه مذاکره بر سر «سهم دو کشور از آبهای منطقه و درآمدهای آن» به «توافقهایی» رسیدهاند.
او افزود در صورت کنار گذاشتن «کارشکنی» از سوی آمریکا و بازگشت واشینگتن به تفاهمنامه، تنگه هرمز در چارچوب تفاهم انجامشده باز خواهد شد و شروط جمهوری اسلامی باید از سوی آمریکا پذیرفته شود.
در همین حال، دادههای کپلر نشان میدهد ۱۷ کشتی تجاری پنجشنبه از تنگه بابالمندب، دیگر گذرگاه مهم دریایی منطقه، عبور کردند که شش فروند وارد تنگه و ۱۱ فروند از آن خارج شدند.
آرشیو - تصویری از عملیات اسرائیل در غزه پیش از آتشبس
منابع سوری و لبنانی از ورود نیروهای اسرائیلی به جنوب سوریه و حملات تازه در لبنان خبر دادند. ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد در دو حمله جداگانه در غزه، دو عضو حماس را کشته است.
خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، شامگاه پنجشنبه پنجم شهریور گزارش داد نیروهای ارتش اسرائیل وارد روستای بَریقه در جنوب این کشور و در نزدیکی مرز اسرائیل شدند.
منابع محلی به شبکه المیادین، وابسته به حزبالله لبنان، گفتند یک گشت نظامی اسرائیل همچنین وارد روستای رأسالاجرف در حومه جنوبی قنیطره شد و چند خانه را بازرسی کرد.
شبکه الاخباریه سوریه نیز بعدتر گزارش داد ارتش اسرائیل دو گلوله توپ به نزدیکی شهرک بیتجن در غرب دمشق شلیک کرده است. ارتش اسرائیل هنوز درباره این گزارشها اظهارنظر نکرده است.
تحرکات تازه نظامی چند روز پس از دیدار رومان گوفمان، رییس موساد، با اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، گزارش شده است. هدف این دیدار که یکشنبه اول شهریور برگزار شد، کاهش تنشها میان دو کشور اعلام شده بود.
این گفتوگو پس از حمله اسرائیل به پایگاه هوایی ابوالظهور در سوریه انجام شد. رویترز پیشتر گزارش داده بود گوفمان و شیبانی چند روز قبل از این حمله نیز تلفنی گفتوگو کرده و حضور نظامی ترکیه در سوریه را مورد بحث قرار داده بودند.
همزمان، ارتش اسرائیل از کشتهشدن دو عضو حماس در حملاتی جداگانه در شمال و جنوب نوار غزه خبر داد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد «بلال ابراهیم صالح رقیعی»، از فرماندهان واحد ضدتانک حماس، در حملهای در منطقه شاطی در شمال غزه کشته شده است.
در حملهای دیگر در منطقه خانیونس در جنوب نوار غزه نیز «عزام رفعت عبد عبادالله» از اعضای تیپ خانیونس، کشته شد.
به گفته ارتش اسرائیل، این دو نفر در تلاش برای بازسازی تواناییهای نظامی حماس و برنامهریزی حمله علیه نیروها و غیرنظامیان اسرائیلی نقش داشتند. ارتش اسرائیل همچنین آنها را به نقض سازمانیافته آتشبس متهم کرد.
در جبههای دیگر، رسانههای لبنان از چند حمله اسرائیل به مناطق جنوبی این کشور خبر دادند.
شبکه المیادین، وابسته به حزبالله، گزارش داد آتش توپخانه اسرائیل منطقه کفررمان در شهرستان نبطیه را هدف قرار داده است. گزارشهای دیگری نیز از حمله یک هواگرد اسرائیلی به شهرک المنصوری در شهرستان صور حکایت داشت.
بر اساس این گزارشها، نیروی هوایی اسرائیل منطقهای میان شهرکهای زوطر الشرقیه و میفدون در شهرستان نبطیه را نیز هدف قرار داد.
در گزارشهای منتشرشده به تلفات یا خسارات احتمالی حملات در سوریه و لبنان اشاره نشده است.
وزارت خارجه نیوزیلند در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال اعلام کرد جزئیات کارزار «طرد اقتصادی» آمریکا علیه جمهوری اسلامی را بررسی میکند، اما در مرحله کنونی درباره تدابیر اعلامشده موضعی نخواهد گرفت.
وزارت امور خارجه نیوزیلند گفت این کشور از تلاشهای بینالمللی برای رسیدگی به نگرانیهای مرتبط با برنامه هستهای حکومت ایران و امنیت منطقهای حمایت میکند، مشروط بر آنکه این اقدامات در چارچوب حقوق بینالملل انجام شوند.
در پاسخ این وزارتخانه آمده است: «نیوزیلند از تلاشهای بینالمللی، از جمله تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد، برای رسیدگی به نگرانیهای مربوط به برنامه هستهای ایران و امنیت منطقهای در چارچوب حقوق بینالملل حمایت میکند.»
وزارت خارجه نیوزیلند همچنین اعلام کرد این کشور علاوه بر اجرای تحریمهای شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی، شماری از افراد و شرکتهای ایرانی دخیل در حمایت از جنگ روسیه در اوکراین را مستقیما تحریم کرده است. به گفته این وزارتخانه، در نتیجه این محدودیتها حجم تجارت میان نیوزیلند و ایران بسیار اندک است.
بر اساس گزارشها، ارزش سالانه مبادلات کالایی دو کشور حدود چهار میلیون و ۱۲۰ هزار دلار آمریکا است؛ رقمی معادل کمتر از ۰.۰۰۲ درصد از کل تجارت خارجی نیوزیلند.
سطح کنونی روابط تجاری دو کشور در مقایسه با دهه ۱۹۸۰ بهشدت کاهش یافته است. ایران در آن دهه یکی از پنج بازار بزرگ صادراتی نیوزیلند به شمار میرفت.
از اول فوریه ۲۰۲۶، اشخاص و نهادهای نیوزیلندی که قصد تجارت با ایران را دارند، موظفاند ابتدا در وزارت امور خارجه و تجارت این کشور ثبتنام کنند.
دولت نیوزیلند گفته است این سازوکار اجباری با هدف حفظ امکان تجارت مشروع با ایران و اطمینان از رعایت الزامات نظارتی و احتیاط لازم از سوی فعالان اقتصادی طراحی شده است.
همزمان، وزارت خارجه استرالیا نیز به پرسش ایراناینترنشنال پاسخ کتبی ارائه کرد، اما از موضعگیری در مورد تحریمهای تازه آمریکا خودداری کرد.
دولت آنتونی آلبانیزی پیشتر در بیانیهای رسمی اعلام کرده بود که بیش از دولتهای پیشین استرالیا علیه جمهوری اسلامی اقدام کرده و بیش از ۲۳۰ تحریم جدید علیه افراد و نهادهای ایرانی وضع کرده است.
بر اساس این بیانیه، بیش از ۱۰۰ فرد و نهاد مشمول این تحریمها با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط دارند.
با وجود این تحریمها، حجم تجارت کالا و خدمات استرالیا با ایران در سال ۲۰۲۴ به ۷۲۸ میلیون و ۳۰۰ هزار دلار استرالیا رسید. این رقم شامل ۴۴۰ میلیون و ۱۰۰ هزار دلار صادرات استرالیا به ایران و ۲۸۸ میلیون و ۲۰۰ هزار دلار واردات از ایران بود.
واکنش محتاطانه نیوزیلند و خودداری استرالیا از اعلام موضع عمومی در حالی صورت میگیرد که واشینگتن میکوشد کشورهای بیشتری را با کارزار «طرد اقتصادی» علیه جمهوری اسلامی همراه کند.
فرمانده سنتکام اعلام کرد نیروهای آمریکایی طی چند ماه گذشته از عبور نزدیک به هزار و ۵۰۰ کشتی حامل حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز حفاظت کردهاند.
دریابد برد کوپر اعلام کرد ارتش آمریکا مینهای کارگذاشتهشده از سوی سپاه پاسداران در مسیرهای بینالمللی تنگه هرمز را پاکسازی کرده است. به گفته او، واشینگتن همزمان محاصره دریایی ایران را ادامه میدهد.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، در تازهترین گزارش خود از عملیات نظامی در خاورمیانه اعلام کرد مسیرهای بینالمللی کشتیرانی در تنگه هرمز از مینهای دریایی پاک شدهاند و تردد تجاری در این آبراه ادامه دارد.
فرمانده سنتکام تاکید کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چند ماه پیش این مینها را در مسیرهای بینالمللی تردد کشتیها کار گذاشته بود. او گفت نیروهای آمریکایی طی ماههای گذشته با استفاده از غواصان نیروی دریایی، نیروهای ویژه و پشتیبانی هوایی ارتش، نیروی دریایی، نیروی هوایی و تفنگداران دریایی، مینها را پاکسازی کردهاند.
به گفته کوپر، عملیات پاکسازی بر مسیرهای موسوم به «طرح جداسازی ترافیک» متمرکز بوده است؛ مسیرهایی که مانند بزرگراههای دریایی، حرکت کشتیها در جهتهای مخالف را در آبراه باریک تنگه هرمز از یکدیگر جدا میکنند.
فرمانده سنتکام شرایط این عملیات را «دشوار و خطرناک» توصیف کرد و گفت مسیرهای بینالمللی کشتیرانی اکنون باز هستند. او افزود نیروهای آمریکایی طی چند ماه گذشته با فراهمکردن حفاظت هماهنگ، به نزدیک به هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری برای عبور از تنگه کمک کردهاند.
بر اساس آمار ارائهشده از سوی سنتکام، این کشتیها در مجموع نزدیک به ۷۵۰ میلیون بشکه نفت خام را از خلیج فارس به مقصد بازارهای جهانی انرژی حمل کردهاند.
فرمانده سنتکام همچنین گفت [حکومت] ایران از زمان ازسرگیری دوباره محاصره دریایی در اواسط ژوئیه هیچ نفتی از بنادر خود صادر نکرده است. به گفته او، هیچ کشتیای بدون اجازه نیروهای آمریکایی وارد بندری در ایران نشده یا از آن خارج نشده و تنها عبور کشتیها با اهداف بشردوستانه مجاز بوده است.
کوپر افزود هزاران نیروی آمریکایی با استفاده از بیش از ۲۰ ناو جنگی و صدها هواگرد در اجرای محاصره مشارکت دارند. بر اساس گزارش سنتکام، نیروهای آمریکایی ۷۵ شناور را که قصد عبور از محاصره داشتند، وادار به بازگشت کرده و سه شناور را پس از بیاعتنایی به دستورها از کار انداختهاند.
حدود ۵۰ هزار نیروی نظامی آمریکا در سراسر منطقه فعالیت میکنند. فرمانده سنتکام گفت بخشی از این نیروها ضمن اجرای محاصره دریایی ایران، ماموریت حفاظت از جریان تجارت در تنگه هرمز را بر عهده دارند.
کوپر تاکید کرد نیروهای تحت فرمانش اجرای این ماموریت را با «تمرکز کامل» ادامه خواهند داد و همچنان هوشیار و آماده خواهند ماند.
فرمانده سنتکام همچنین با اشاره به سفر اخیر خود به منطقه گفت از نزدیک در جریان فعالیت نیروهای آمریکایی قرار گرفته و از آنان بهدلیل اجرای این عملیات قدردانی کرده است.
اظهارات فرمانده سنتکام در خالی منتشر شده است که گزارشهای منتشرشده و رصد تردد نفتکشها نیز نشان میدهد جریان نفت خام از تنگه هرمز بهتدریج در حال افزایش است زیرا تولیدکنندگان خاورمیانه، بهجز ایران، با وجود ادامه تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه کشتیرانی صادرات خود را افزایش دادهاند. این افزایش صادرات به مهار قیمت جهانی نفت خام کمک کرده است.
پیش از آغاز درگیری آمریکا و جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم جریان جهانی نفت و گاز از تنگه هرمز عبور میکرد.
وزیر خزانهداری آمریکا قصد دارد در نشست مالی «گروه ۲۰»، اعضا را به اجرای تحریمهای حکومت ایران ترغیب کند؛ اقدامی که بهدلیل روابط تجاری تهران با چین و افزایش اختلافهای اقتصادی میان اعضای این گروه با موانعی روبهروست.
وزیران دارایی و روسای بانکهای مرکزی اقتصادهای بزرگ عضو گروه ۲۰ قرار است دوشنبه و سهشنبه آینده در اشویل، واقع در ایالت کارولینای شمالی، گرد هم آیند. این نخستین نشست از مجموعه نشستهای مهم وزیران گروه ۲۰ در سال جاری خواهد بود.
یک مقام وزارت خزانهداری آمریکا به خبرگزاری فرانسه گفت اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، در این نشست تلاشها برای انزوای اقتصادی ایران را افزایش خواهد داد. مقامهای آمریکایی قرار است بر ضرورت پایبندی اعضای گروه ۲۰ به تحریمهای واشنگتن علیه تهران تاکید کنند.
بر اساس این گزارش، بسنت در دیدارهای دوجانبه نیز مستقیما از همتایان خود خواهد خواست به کارزار فشار اقتصادی بر حکومت ایران بپیوندند. هنوز مشخص نیست او با نمایندگان کدام کشورها دیدار خواهد کرد و آیا مذاکرهای با مقامهای چین در برنامه او قرار دارد یا نه.
چین بزرگترین خریدار نفت ایران است و همراهکردن پکن با سیاست تحریمی واشینگتن یکی از دشوارترین بخشهای این کارزار به شمار میرود. این تلاش در آستانه دیدار احتمالی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و شی جینپینگ، رهبر چین، در ماه سپتامبر انجام میشود.
بسنت پیشتر از برنامه واشینگتن برای گسترش تهدید به اعمال تحریمهای ثانویه خبر داده و به کشورهایی که از همراهی با این کارزار خودداری کنند، درباره پیامدهای سنگین هشدار داده است.
نشست اشویل در شرایطی برگزار میشود که جنگ در خاورمیانه و حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، هزینههای انرژی را افزایش داده است. تعطیلی مسیرهای انتقال انرژی و نگرانی درباره عرضه جهانی نیز فشار بیشتری بر اقتصاد کشورهای عضو گروه ۲۰ وارد کرده است.
همزمان، سیاستهای تجاری دولت ترامپ روابط آمریکا با برخی متحدان و شرکای اقتصادی این کشور را متشنج کرده است. تعرفههای گسترده واشینگتن، از جمله علیه کانادا، در کنار نگرانیها درباره افزایش بدهیهای آمریکا، پرسشهایی را درباره نقش رهبری این کشور در اقتصاد جهانی مطرح کرده است.
جاش لیپسکی، رییس بخش اقتصاد بینالملل اندیشکده شورای آتلانتیک، هشدار داده است که جنگ تجاری آمریکا و کانادا و احتمال اعمال تحریم علیه اعضای گروه ۲۰ میتواند نگرانیها درباره ایجاد شکاف در این گروه را افزایش دهد.
آمریکا در دوره ریاست خود بر گروه ۲۰، آفریقای جنوبی را از نشستهای امسال کنار گذاشته و در مقابل از لهستان برای حضور در مذاکرات دعوت کرده است. گروه ۲۰ در حالت معمول از ۱۹ کشور، اتحادیه اروپا و اتحادیه آفریقا تشکیل میشود.
واشینگتن همچنین قصد دارد در نشست پیش رو موضوعاتی مانند ظرفیت مازاد صنعتی، افزایش رشد اقتصادی و ایجاد زنجیرههای تامین مطمئن برای منابع حیاتی، بهویژه انرژی، را مطرح کند.
تحلیلگران انتظار دارند دولت ترامپ دامنه گفتوگوهای گروه ۲۰ را که در سالهای گذشته موضوعاتی مانند تغییرات اقلیمی و بهداشت جهانی را نیز در بر گرفته بود، محدودتر کند. رویکرد مورد نظر واشینگتن بر بدهی، تجارت، ثبات مالی و مقررات بانکی متمرکز خواهد بود.
نشست اشویل مقدمهای برای اجلاس سران گروه ۲۰ است که ترامپ قرار است در ماه دسامبر در فلوریدا میزبانی کند. با این حال، اختلافهای تجاری، جنگ خاورمیانه و فشار آمریکا برای همراهکردن اعضا با تحریمها علیه حکومت ایران، دستیابی به موضعی مشترک را دشوار کرده است.
