علی خمینی: مسئولی که در فکر انتقام رهبر نباشد، باید به وجدان خود شک کند
علی خمینی، نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی، در جریان سخنرانی خود در حرم فاطمه معصومه در قم گفت: «نباید کسانی را که شعار مرگ بر آمریکا سر میدهند و خواستار انتقام خون رهبرشان هستند، با عباراتی مانند تندرو خطاب قرار داد.»او ادامه داد: «غیرت ما قبول نمیکند در خانه بنشینیم و قاتلان رهبر ما راه بروند و بخندند.»علی خمینی افزود: «آن مسئولی که بخوابد و در فکر انتقام رهبر ما نباشد، باید به وجدان خود شک کند.»
شورای امنیت سازمان ملل متحد جمعه ۱۹ تیر برای بررسی پرونده هستهای حکومت ایران و روند اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ تشکیل جلسه داد.
در آغاز نشست، چین و روسیه به برگزاری جلسه رای مخالف دادند، سومالی و پاکستان رای ممتنع دادند و ۱۱ عضو دیگر از برگزاری آن حمایت کردند.
از آنجا که این رایگیری درباره یک موضوع آییننامهای بود، امکان استفاده از حق وتو وجود نداشت و نشست برگزار شد.
قطعنامه ۲۲۳۱ در سال ۲۰۱۵ توافق برجام را مورد تایید قرار داد و چارچوب لغو تحریمهای هستهای تهران و سازوکار بازگشت احتمالی آنها را تعیین کرد.
ششم شهریور ۱۴۰۴، آلمان، فرانسه و بریتانیا، موسوم به تروئیکای اروپایی، در واکنش به نقض تعهدات هستهای از سوی حکومت ایران، فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز کردند.
در نهایت، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی که در چارچوب برجام معلق شده بودند، از ششم مهر سال گذشته مجددا اعمال شدند. با این حال، چین و روسیه مشروعیت این تحریمها را زیر سوال بردهاند.
آژانس از برنامه هستهای تهران «آگاهی مستمر» ندارد
رزمری دیکارلو، معاون دبیرکل سازمان ملل در سیاست و برقراری صلح، در آغاز نشست به گزارش ۲۹ خرداد دبیرکل سازمان ملل درباره اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ پرداخت.
دیکارلو گفت آژانس بینالمللی انرژی اتمی پس از جنگ اخیر، بخش مهم دیگری از نظارت و اشراف خود بر برنامه هستهای ایران را از دست داده است.
او افزود آژانس اکنون دیگر از وضعیت همه تاسیسات هستهای اعلامشده جمهوری اسلامی، از جمله روند تولید و موجودی سانتریفیوژها، آگاهی مستمر ندارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پنجم تیر هشدار داده بود برای برنامه هستهای ایران به یک نظام راستیآزمایی بسیار قوی نیاز است.
نماینده آمریکا: به تهدیدات حکومت ایران پاسخ میدهیم
تامی بروس، نماینده ایالات متحده، با اشاره به تفاهم اخیر میان تهران و واشینگتن گفت: «رهبران ایران اکنون یک فرصت تاریخی برای دگرگون کردن کشور خود در اختیار دارند.»
بروس افزود «در دیپلماسی همچنان باز است و این مسیر، گزینه ترجیحی ماست.»
او در عین حال هشدار داد آمریکا حکومت ایران را بهدلیل نقض صلح و امنیت بینالمللی پاسخگو خواهد کرد.
نماینده آمریکا خطاب به مقامهای جمهوری اسلامی افزود: «اگر به اهداف غیرنظامی یا کشتیها شلیک کنید، ما پاسخ خواهیم داد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، ۱۹ تیر با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال، بار دیگر بر پایان آتشبس با حکومت ایران تاکید کرد و در عین حال گفت واشینگتن به درخواست تهران، به مذاکرات ادامه خواهد داد.
فرانسه و آلمان: لغو تحریمها به اقدامات قابل راستیآزمایی تهران بستگی دارد
ژروم بونافون، نماینده فرانسه، ریشه بحران کنونی را در «شیوه رفتار تهران» دانست و گفت تهران بهطور مستمر تعهدات خود در چارچوب برجام را نقض کرده و مفاد تفاهم اخیر با آمریکا را نیز زیر پا گذاشته است.
او تفاهم تهران و واشینگتن را «نخستین گام مثبت» خواند و اضافه کرد دستیابی به توافق هستهای تا پایان مهلت ۶۰ روزه تفاهم، پیششرط اساسی لغو تحریمهاست.
بونافون تاکید کرد پاریس همچنان متعهد است مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای شود.
ریکلف بوتین، نماینده آلمان، نیز گفت دستیابی به توافقی «قابل راستیآزمایی» که نگرانیهای فوری درباره فعالیتهای هستهای حکومت ایران را برطرف کند، ضروری است.
او افزود برلین آماده حمایت از لغو تحریمهای هستهای است، اما تنها در صورتی که تهران اقداماتی «ملموس و قابل راستیآزمایی» انجام دهد و اجرای کامل تعهدات خود ذیل پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را از سر بگیرد.
هرچند تهران و واشینگتن ۲۵ خرداد بر سر خاتمه جنگ به تفاهم دست یافتند، اما تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۶ تیر در واکنش به حملات اخیر جمهوری اسلامی در تنگه هرمز، مجوز موقت فروش نفت ایران را لغو کرد و برای خاتمه معاملات پیشین، مهلتی ۱۰ روزه در نظر گرفت.
ایالات متحده پیشتر با صدور یک معافیت ۶۰ روزه، صادرات نفت و فرآوردههای پتروشیمی ایران را تا ۳۰ مرداد از تحریمها مستثنا کرده بود.
بحرین: تهران از دیپلماسی برای خرید زمان استفاده میکند
جمال فارس الرویعی، نماینده بحرین، گفت منطقه بهدلیل اقدامات جمهوری اسلامی «یکی از خطرناکترین دورههای تشدید تنش در تاریخ معاصر» خود را تجربه کرده است.
او افزود تهران به تعهدات خود ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ و تفاهم اخیر با ایالات متحده پایبند نبوده است.
الرویعی هشدار داد: «برای ایران، دیپلماسی نه راهی برای حل اختلافات، بلکه ابزاری برای مدیریت بحران و خرید زمان است.»
او تاکید کرد اعتمادسازی مستلزم همکاری کامل جمهوری اسلامی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، توقف حملات منطقهای و پایان دادن به تهدیدات علیه کشتیرانی بینالمللی است.
شورای سردبیری روزنامه والاستریت ژورنال ۱۸ تیر در سرمقالهای نوشت حکومت ایران در اتلاف وقت «بهترین» است و از گفتوگوها برای پیشبرد اهداف خود استفاده میکند.
در این مقاله آمده است با گذشت ۲۰ روز از مهلت ۶۰ روزه تفاهم اخیر تهران و واشینگتن، مذاکرات هستهای عملا هنوز آغاز نشده و در مقابل، جمهوری اسلامی به اقدامات خود در تنگه هرمز ادامه داده و همزمان میلیاردها دلار نفت صادر کرده است.
انتقاد روسیه و چین از برگزاری نشست شورای امنیت
آنا اوستیگنیوا، نماینده روسیه، برگزاری این نشست را زیر سوال برد و گفت شورای امنیت صلاحیتی برای بررسی این موضوع ندارد.
او برخی اعضای شورای امنیت را متهم کرد که با «انگیزههای سیاسی» و «برخلاف مقررات»، خواستار بررسی دستورکارهایی شدهاند که « اساسا دیگر وجود ندارند».
او همچنین اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ را رد کرد، خروج آمریکا از برجام را عامل اصلی تضعیف برجام دانست و افزود بریتانیا، فرانسه و آلمان نیز با حمایت از حملات آمریکا به جمهوری اسلامی، به وخامت اوضاع دامن زدهاند.
سون لی، نماینده چین، نیز با یادآوری مخالفت پکن با برگزاری نشست شورای امنیت، از تهران و واشینگتن خواست مذاکرات را از سر بگیرند، «عوامل مزاحم» را کنار بگذارند و به «نگرانیهای مشروع» یکدیگر بپردازند.
او گفت جمهوری اسلامی باید به تعهدات خود در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای برای خودداری از دستیابی به سلاح اتمی پایبند بماند، اما در عین حال از حق استفاده «صلحآمیز» از انرژی هستهای برخوردار است.
عاصم افتخار احمد، نماینده پاکستان، نیز تفاهم اخیر تهران و واشینگتن را «نقشه راهی قابل اتکا» برای حل اختلافات از مسیر دیپلماسی توصیف کرد و هشدار داد هرگونه وقفه در این روند، وضعیت را پیچیدهتر خواهد کرد.
شبکه سیانان ۱۹ تیر به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد همزمان با ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش با جمهوری اسلامی، واشینگتن در صورت لزوم آماده حمله نظامی است.
عون جمعه ۱۹ تیر در دیدار با اعضای فراکسیون پارلمانی «جمهوری قدرتمند» به رهبری سمیر جعجع، سیاستمدار لبنانی، گفت: «انتقادها درباره مذاکره مستقیم با اسرائیل ارزش پاسخ دادن ندارد، زیرا لبنان پیشتر نیز چندین بار، از جمله از سال ۱۹۴۹، وارد مذاکرات مستقیم با اسرائیل شده است.»
او با تاکید بر حق حاکمیتی لبنان برای گفتوگوی مستقیم با اسرائیل افزود از تصمیم خود برای پیشبرد این مذاکرات عقبنشینی نخواهد کرد.
رییسجمهوری لبنان در عین حال اذعان کرد مسیر پیشرو آسان نیست و گفت موازنه قدرت، محاسبات اسرائیل، وضعیت روابط تهران و واشینگتن و دیگر پیچیدگیها بر این روند تاثیرگذار است.
لبنان و اسرائیل پنجم تیر با میانجیگری واشینگتن بر سر چارچوبی برای ادامه مذاکرات به توافق رسیدند. این چارچوب بهعنوان نخستین گام برای دستیابی به توافقهای بعدی و حرکت به سوی صلح توصیف شده است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، ششم تیر با انتشار بیانیهای، این توافق را «باطل و بیاعتبار» خواند و اعلام کرد این گروه به «مقاومت مسلحانه» خود ادامه خواهد داد.
نبیه بری، رییس پارلمان لبنان و از متحدان حزبالله، نیز هشتم تیر هشدار داد این توافق میتواند به ایجاد شکاف میان لبنانیها منجر شود. او تاکید کرد این توافق اجرایی نخواهد شد.
دفاع عون از توافق اخیر با اسرائیل
رییسجمهوری لبنان در ادامه اظهارات خود اعلام کرد در صورت پایبندی اسرائیل به مفاد چارچوب توافق و اجرای موفق آن، حقوق لبنان از راههای دیپلماتیک احیا خواهد شد.
عون گفت لبنان اکنون فرصت دارد بخشی از دستاوردهایی را که در نتیجه «جنگی بیهوده» از دست داده، بازیابد؛ بهویژه با در نظر گرفتن توجه گسترده کنونی آمریکا به لبنان و توانایی واشینگتن برای اعمال فشار بر اسرائیل بهمنظور رفع موانع موجود.
او پرسید: «چرا مردم لبنان باید همچنان بهای جنگهایی را بپردازند که به تحریک عوامل خارجی و در راستای منافع همان طرفهای خارجی آغاز شدهاند؟»
عون هشدار داد: «روند حلوفصل مسائل بهتدریج در حال پیشرفت است و همه انتقادهایی که این مسیر را هدف قرار میدهند، از تمایل به تبدیل دوباره پرونده لبنان به اهرمی در دست ایران ناشی میشوند.»
روزنامه اورشلیمپست ۱۸ تیر به نقل از یک منبع ارشد امنیتی گزارش داد با وجود فشارهایی که حزبالله بر ساختار سیاسی لبنان وارد میآورد، عون از مواضع خود عقبنشینی نکرده و همچنان با قاطعیت بر پیشبرد توافق با اسرائیل پافشاری میکند.
حزبالله در پی وقوع جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در حمایت از جمهوری اسلامی حملات خود را به اسرائیل آغاز کرد و اسرائیل نیز در پاسخ، مواضع این گروه را هدف حملات گسترده قرار داد.
مقامهای لبنانی میگویند در این حملات بیش از ۴۳۰۰ نفر، از جمله بیش از ۲۵۰ کودک، جان باختهاند.
در سوی دیگر، ارتش اسرائیل اعلام کرده تا اوایل تیرماه، بیش از ۲۵۰۰ نیروی حزبالله، از جمله صدها عضو یگان ویژه «رضوان»، را از پا درآورده است.
ترامپ جمعه ۱۹ تیر در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «جمهوری اسلامی ایران از ما خواسته است که به گفتوگوها ادامه دهیم.»
او افزود: «با این درخواست موافقت کردهایم، اما ایالات متحده بدون هیچ ابهامی به آنها اعلام کرده که آتشبس پایان یافته است.»
هرچند تهران و واشینگتن ۲۵ خرداد بر سر خاتمه جنگ به تفاهم دست یافتند، اما تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد.
۱۷ تیر، ترامپ در حاشیه اجلاس سران ناتو در آنکارا، مقامهای جمهوری اسلامی را «متقلب»، «دروغگو» و «بیمار» خواند و از پایان آتشبس با تهران خبر داد.
تلاش قطر برای مهار تنشها
روزنامه نیویورکتایمز جمعه ۱۹ تیر به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد میانجیهای منطقهای تلاشهای خود را برای جلوگیری از آغاز مجدد درگیریها میان آمریکا و جمهوری اسلامی شدت بخشیدهاند و قطر در این میان نقشی محوری ایفا میکند.
این منابع گفتند دوحه که ماه گذشته در جریان مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان جنگ نقش میانجی را بر عهده داشت، اکنون نیز با هر دو طرف در تماس است تا مانع از تشدید تنشها شود.
این مقامها بهدلیل حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود.
خبرگزاری رویترز نیز ۱۹ تیر گزارش داد مذاکرهکنندگان قطری برای دیدار با مقامهای جمهوری اسلامی به ایران سفر کردهاند تا زمینه را برای «گفتوگوهای گستردهتر» فراهم آورند.
به گزارش رویترز، این مذاکرات بر نحوه اجرای تفاهمنامه تهران و واشینگتن و همچنین موضوعاتی که به درگیریهای اخیر انجامیده، از جمله اختلاف بر سر تردد کشتیها در تنگه هرمز، متمرکز است.
یک منبع آگاه نیز به سیبیاس نیوز گفت جیدی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، اعضای هیات مذاکرهکننده آمریکا، هفته جاری بهدنبال تشدید تنشها میان تهران و واشینگتن، با مقامهای قطری در تماس بودهاند.
در سوی دیگر، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، سفر مذاکرهکنندگان قطری به ایران را تایید کرد و نوشت: «با توجه به حضور عباس عراقچی در مشهد، به نظر میرسد هیات قطری که در سطح یکی از مشاورین وزیر امور خارجه این کشور است، به مشهد سفر کرده باشد.»
شبکه سیانان ۱۹ تیر به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد همزمان با ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش با جمهوری اسلامی، واشینگتن در صورت لزوم آماده حمله نظامی است.
آیا چرخه تکرار تنشها متوقف میشود؟
نیویورکتایمز در ادامه نوشت حملات اخیر عملا تفاهم آتشبس را در هم شکست و بار دیگر الگوی آشنای تنشهای منطقهای را تکرار کرد؛ حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، حملات تلافیجویانه آمریکا، پاسخ جمهوری اسلامی و در نهایت، «بازگشت به بنبستی شکننده».
این روزنامه افزود اگرچه در حال حاضر از شدت درگیریها کاسته شده، هنوز مشخص نیست تلاشهای تازه برای میانجیگری بتواند از تکرار این چرخه جلوگیری کند.
بر اساس این گزارش، شرایط کنونی به آزمونی برای اراده دو طرف تبدیل شده است؛ هر یک میکوشد نشان دهد توان تحمل حملات و پاسخگویی قاطعانه را دارد، بیآنکه تنشها بار دیگر به جنگی تمامعیار منجر شود.
ارتش آمریکا ۱۸ تیر اعلام کرد طی ۴۸ ساعت گذشته، بیش از ۱۷۰ موضع جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است؛ رقمی که بهنوشته نیویورکتایمز، نسبت به درگیریهای پیشین در دوره آتشبس افزایش چشمگیری داشته است.
ارتش آمریکا تاکید کرد این حملات بر اهداف نظامی در سواحل جنوبی ایران متمرکز بوده و با هدف تضعیف توان جمهوری اسلامی برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز انجام گرفته است.
در سوی دیگر، مقامهای حکومت ایران خبر دادند این حملات دستکم ۱۴ کشته و ۷۸ زخمی بر جای گذاشته است.
ابهام در متن تفاهمنامه
نیویورکتایمز در ادامه نوشت تنگه هرمز همچنان کانون اصلی بحران به شمار میرود و جمهوری اسلامی اصرار دارد شناورهای تجاری باید از مسیر تعیینشده در آبهای سرزمینی ایران عبور کنند.
بر پایه این گزارش، بخشی از اختلاف دو طرف به ابهام در متن تفاهمنامه بازمیگردد.
طبق بند پنجم این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی متعهد شده است با بهکارگیری تمام تلاش خود، به مدت ۶۰ روز زمینه را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری میان خلیج فارس و دریای عمان بدون دریافت هرگونه عوارض فراهم کند.
نیویورکتایمز افزود با این حال، نحوه اجرای این تعهد بهطور دقیق در تفاهمنامه مشخص نشده است.
در هفتههای اخیر، اقدام عمان در اعلام مسیر جایگزین برای تردد کشتیها در تنگه هرمز واکنش مقامهای حکومت ایران را در پی داشته است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
روزنامه اورشلیمپست ۱۸ تیر گزارش داد ارزیابی نهادهای امنیتی اسرائیل نشان میدهد نه جمهوری اسلامی و نه مقامهای ارشد آمریکا در شرایط کنونی تمایلی به ازسرگیری جنگ تمامعیار ندارند، هرچند تنشها همچنان در سطح بالایی ادامه دارد.
طبق این گزارش، حکومت ایران قصد ندارد به درگیری نظامی بازگردد و در عوض میکوشد با طولانی کردن روند مذاکرات با واشینگتن، زمان بخرد.
گاردین جمعه ۱۹ تیر گزارش داد این هشت مرد ۱۸ تیر به اتهام «مشارکت در توطئه برای قتل و اقدامات تروریستی»، در ارتباط با این طرح خنثیشده تحت پیگرد قرار گرفتند.
بر اساس کیفرخواستی که در ایالت اوهایو صادر شد، هر هشت متهم به مشارکت در دو توطئه جداگانه متهم شدهاند؛ یکی برای «ارائه حمایت مادی به تروریستها» و دیگری برای «ارتکاب قتل در اراضی متعلق به دولت فدرال و قتل یک مقام دولت فدرال».
در این کیفرخواست آمده است طرح حمله در ماه مه (۱۱ اردیبهشت تا ۱۰ خرداد) آغاز شد؛ زمانی که اعضای گروه شروع به جمعآوری پول، سلاح گرم، مهمات، جلیقه ضدگلوله، مواد منفجره، پهپاد، تجهیزات پزشکی، وسایل ارتباطی و اقلام دیگری کردند.
آسوشیتدپرس ۲۶ خرداد گزارش داد بر اساس اسناد دادگاه، ترامپ، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، ایلان ماسک، کارآفرین آمریکایی، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دیگر حاضران در برنامه «آزادی ۲۵۰» از اهداف احتمالی این حمله بودند.
مقامهای انتظامی ۲۰ خرداد، چهار روز پیش از برگزاری برنامه یوافسی با حضور ترامپ، از وجود تهدید احتمالی علیه این برنامه مطلع شدند.
وزارت دادگستری آمریکا ماه گذشته اعلام کرد هفت نفر از نقاط مختلف این کشور، از جمله ایالتهای اوهایو، میزوری، واشینگتن، نبراسکا و کالیفرنیا، با اتهامهای فدرال روبهرو شدهاند.
مقامها گفتند اعضای این گروه به نظریههای توطئه باور داشتند و امیدوار بودند این حمله حکومت آمریکا را بیثبات کند.
وزارت دادگستری آمریکا ۲۶ خرداد اعلام کرده بود پنج مرد در ارتباط با طرح حمله به مقامهای دولتی و دیگر حاضران در برنامه «آزادی ۲۵۰» در کاخ سفید بازداشت و با اتهامهای فدرال روبهرو شدهاند.
به گفته این وزارتخانه، افبیآی پس از اطلاع از تهدید احتمالی در ۲۰ خرداد، تحقیقات خود را آغاز کرد و در عملیاتی چندایالتی، متهمان را در ایالتهای اوهایو، میزوری، نبراسکا و کالیفرنیا بازداشت کرد.
وزارت دادگستری آمریکا اول تیر نیز اعلام کرد دو متهم دیگر در ایالتهای واشینگتن و میزوری بازداشت شدهاند و شمار متهمان این پرونده به هفت نفر رسیده است.
طرح حمله با پهپاد و تکتیرانداز
بر اساس یک اظهارنامه رسمی فدرال، یکی از متهمان به بازرسان گفته است اعضای گروه قصد داشتند پهپادهای حامل مواد منفجره را وارد محل برگزاری این رویداد کنند و سپس به سوی حاضران وحشتزدهای که در حال فرار بودند تیراندازی کنند.
تایسن سی. پراپر، ۱۹ ساله و اهل دنویل در ایالت اوهایو، همراه با چهار نفر دیگر در جریان آخر هفته برگزاری این برنامه یوافسی، در ایالتهای میزوری، نبراسکا و کالیفرنیا بازداشت و متهم شدند.
حدود یک هفته بعد، دو متهم دیگر نیز به دست افبیآی در ایالتهای واشینگتن و میزوری بازداشت و متهم شدند. وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرد فرد هشتم نیز این هفته تحت پیگرد قرار گرفته است.
او چندلر دی. اسکاگز، ۲۱ ساله و اهل چپمنویل در ایالت ویرجینیای غربی است که در همان ایالت بازداشت شد. بر اساس یک اظهارنامه رسمی، اسکاگز قرار بود یکی از تکتیراندازان این حمله باشد.
در این اظهارنامه آمده است که ظاهرا قرار بود پراپر، اسکاگز را با خودرو به واشینگتن ببرد، اما پس از بازداشت پراپر، اسکاگز نیز مانند دیگر اعضای گروه ارتباط خود را با او از دست داد.
با این حال، اسکاگز ظاهرا به اعضای گروه پیام داده بود که همچنان مایل به مشارکت در حمله است و برای رفتن به محل برگزاری این برنامه با یکی دیگر از همدستان هماهنگی کرده بود.
