تصویر رسیده به ایران اینترنشنال همزمان با ششمین روز اعتراضات سراسری نشان میدهد دو معترض در مشهد مقابل ماموران سرکوبگر حکومت روی زمین نشستهاند. پیش از این نیز تصویر یک معترض در تهران که اقدام مشابه کرده بود به صورت گسترده در رسانهها بازتاب یافته بود.
کمپین فعالان بلوچ جمعه ۱۲ دی خبر داد که پس از برگزاری نماز جمعه در زاهدان، دستکم پنج نفر به دست نیروهای لباس شخصی بازداشت شدند. سازمان حقوق بشری حالوش شمار بازداشتشدگان را دستکم سه نفر اعلام کرده است.
بر اساس این گزارشها، بازداشتها پس از اعتراضات در شهر زاهدان انجام شده است. حالوش اشاره کرد که شرکتکنندگان در این اعتراضات که در اطراف مصلای زاهدان برگزار شد، شعار دادند: «قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان»، «مرگ بر دیکتاتور»، «از زاهدان تا تهران، جانم فدای ایران»، «ایرانی داد بزن، حق تو فریاد بزن»، «خامنهای حیا کن، مملکتو رها کن»، «مرگ بر خامنهای»، «مرگ بر سپاهی» و مرگ بر بسیجی.»
حالوش اشاره کرد که این تجمع در چارچوب اعتراضات مسالمتآمیز برگزار شد و این در شرایطی بود که نیروهای امنیتی و لباسشخصی در سطح شهر مستقر شده و اقدام به تفتیش بدنی شهروندان در برخی خیابانها کرده بودند.
بازداشت هفت نفر در سرپلذهاب
سازمان حقوق بشری ههنگاو جمعه اعلام کرد که قائم بدری، عسکر نجفی، احد مرادی، اسفندیار سروری، جبار جمشیدی، مسعود آقایی و مهدی کریمی، هفت شهروند کرد اهل سرپلذهاب در استان کرمانشاه، در ارتباط با انتشار فراخوان برپایی تجمع اعتراضی بازداشت شدند.
بر اساس این گزارش، بازداشتشدگان به مکان نامعلومی منتقل شدهاند.
همچنین محمدحسین شفیقیان، یوسف مرسلی، علیرضا نوری، سام فروغ و امیر فرهادی، پنج شهروند معترض اهل شهرستان اسدآباد از توابع استان همدان، جمعه ۱۲ دی بهدست نیروهای جمهوری اسلامی بازداشت و به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند.
بازداشت آنان پس از حمله نیروهای امنیتی به منازل آنها انجام شده است.
این پنج نفر پس از بازداشت به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند و شرایط نگهداری و وضعیت سلامتشان نامعلوم است.
در همین حال، سازمان حقوق بشری کردپا نوشت که در دو روز اخیر ۱۶ تن دیگر بهدست نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات در استانهای تهران، کرمانشاه و ایلام بازداشت و به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند.
این سازمان نام بازداشتشدگان را ایمان علیمرادی، علی نجفی، محمد حسنوند، بیژن کریمیان، محمدجواد زارعی، اکبر درویشی، عارف درویشی، محمد هواسی، سپهر صالحی، امیر رئوفی، احسان ملکی، میلاد کیادی، فرزاد شکری، ابوالفضل شادفر، معین ملکی و یزدان بختی ذکر کرده است.
ههنگاه به ایراناینترنشنال: تاکنون بیش از ٩٠ نفر از بازداشتشدگان را احراز هویت کردهایم
ژیلا مستاجر، عضو هیات مدیره ههنگاو، در گفتوگو با ایراناینترنشنال اعلام کرد که این سازمان حقوق بشری تاکنون توانسته است که بیش از ٩٠ نفر از بازداشتشدگان را احراز هویت کند.
او با تاکید بر این نکته که تعداد بازداشتشدگان بیش از این آمار است، افزود که ههنگاو برای احراز هویت افراد بازداشتی تلاش میکند.
مستاجر با اشاره به برخوردهای جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات سالیان گذشته گفت: «طبق تجارب قبل، این افراد جانشان در خطر واقعی اتهامزنی و سناریوسازیهای جمهوری اسلامی است.»
او در بخش دیگری از سخنانش تاکید کرد: «بازداشتهای اخیر در ایران موج تازهای از نگرانیها را درباره وضعیت حقوق بشر ایجد کرده است.»
او افزود: «گزارشهای رسیده به ما که در حال ثبت و راستیآزمایی آنها هستیم، حاکی از آن است که شماری از شهروندان، فعالان مدنی و منتقدان، دانشجویان و معلمان، بدون طی شدن روند شفاف قضایی و صرفا بهدلیل استفاده مسالمتآمیز حق بیان مطالباتشان بهطور خشونت آمیز در خیابانها و یا با هجوم بە منازل افراد بازداشت شدهاند.»
مستاجر گفت: «این اقدامات و رفتار جمهوری اسلامی ایران کە هر بار در مقابلە با شهروندان مدنی معترض بە وضع موجود انجام میدهد، در تضاد آشکار با تعهدات بینالمللی و اثبات وضعیت ناامن شهروندان این کشور است.»
او همچنین نسبت به «احتمال کشتار بیشتر معترضان، همانند جنبش ژن – ژیان – ئازادی» ابراز نگرانی کرد.
انتقال دستکم ۱۵ نفر به زندان اوین
سایت هرانا جمعه خبر داد که دستکم ۱۵ نفر که در جریان اعتراضات گسترده در تهران بازداشت شده بودند، به زندان اوین منتقل شدند.
به نوشته هرانا، آنان «از وضعیت جسمی نامساعدی برخوردار بودند و هماکنون در بهداری این زندان تحت درمان قرار دارند.»
هرانا اشاره کرد که بررسیهایش درباره هویت، زمان بازداشت و وضعیت جسمانی بازداشتشدگان همچنان ادامه دارد.
این سایت پیشتر گزارش داده بود که امیر نودهی، ۲۳ ساله و ساکن تهران، پنجشنبه شب ۱۱ دی در جریان اعتراضات بازداشت شده است.
هرانا همچنین به بازداشت میثاق کوچ پیده، ساکن نوشهر، در رابطه با اعتراضات اخیر در تهران اشاره کرده بود.
بازداشت دو نفر در گچساران و یاسوج
هرانا جمعه نوشت که فردین مسلمی و ماهان خوبانی، در جریان اعتراضات شهرهای گچساران و یاسوج بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدهاند.
بر اساس این گزارش، مسلمی و خوبانی ۱۶ سال دارند.
هرانا بر اساس «اطلاعات دریافتی» نوشت بازداشت مسلمی، سحرگاه جمعه به دست نیروهای اطلاعات سپاه پاسداران در شهر گچساران صورت گرفت و خوبانی پنجشنبه در یاسوج به دست ماموران امنیتی بازداشت شده است.
کانون صنفی فرهنگیان استان مازندران جمعه ۱۲ دی در بیانیهای با اشاره به اینکه مشکلات و دغدغههای فعلی باعث شده است تا مردم «جانشان را در دستشان میگیرند و جلو گلوله سینه سپر میکنند» نوشت: «وقتی نان در دست دیگری باشد و تو شکمت گرسنه باشد، هیچ چیز جلودار تو نیست. تو میروی تا حق خود را بگیری و آنکه حق تو را نمیدهد، حتما با مشت آهنین روبرو خواهد شد.»
این تشکل معلمان خطاب به حکومت نوشت: «هر چقدر هم که بکُشید و سرکوب کنید و به بهانه های مختلف کشور را تعطیل کنید، سرنوشت نکبتبارتان را خواهید دید.»
این تشکل افزود: «وقتی به خودتان اجازه میدهید که زندگی دیگران را بدست بگیرید و آنها را وادار به روایت قصه مسخره خودتان بکنید، با یک قیام سراسری مواجه میشوید.»
در این بیانیه با اعلام اینکه «روزهای آخر» جمهوری اسلامی فرا رسیده، آمده است: «دیگر نه صحبتی از تعارف مانده است و نه صحبتی از بخشش و فراموشی.»
کانون صنفی فرهنگیان استان مازندران اعلام کرد که «سرکوب مردم را در خیابانها» محکوم میکند و تاکید کرد: «تنها راه حقطلبی، صف آرایی در خیابانهاست. هر چقدر هم که بگیرید و ببندید و بکُشید، این مردم جان به لب رسیده عقب نشینی نخواهند کرد.»
در روزهای گذشته هم شماری از تشکلهای صنفی معلمان از اعتراضات سراسری حمایت کردهآند که از آن جمله می توان به انجمن صنفی معلمان فارس،کانون فرهنگیان اسلامشهر و انجمن صنفی معلمان نورآباد ممسنی اشاره کرد.
اسکندر لطفی: حضور معلمان سازمانیافتهتر، علنیتر و رادیکالتر خواهد شد
اسکندر لطفی، سخنگوی پیشین شورای هماهنگی تشکل های صنفی فرهنگیان ایران، در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «تشکلهای صنفی معلمان، بهواسطه مواجهه روزمره با بیش از دو میلیون معلم شاغل و بازنشسته و در پیوند مستقیم با زندگی و سرنوشت میلیونها دانشآموز، هرگز نمیتوانند و نباید به مطالبههای صرفا معیشتی تقلیل داده شوند.»
او با اشاره به این نکته که معلم در متن جامعه ایستاده است، گفت معلم در دل فقر، تبعیض، سرکوب و بیعدالتی نفس میکشد و با رنج انباشته شهروندان زیست میکند. از همین رو، طرح دغدغههای عمومی جامعه نه انحراف از مأموریت صنفی، که ادامه طبیعی و اجتنابناپذیر آن است.
لطفی تاکید کرد که تشکلهای معلمان، همسو با آحاد جامعه، «زبان مطالبات سرکوبشده شهروندان هستند و عملا در کنار و همراه کف جامعه صفآرایی کردهاند.»
او افزود: «در خیزش ژینا، معلمان تنها تشکل علنی و سازمانیافتهای بودند که نه فقط به صدور بیانیههای حمایتی بسنده نکردند، بلکه خود به فراخواندهندگان مشارکت در اعتراضات بدل شدند.»
او اضافه کرد: «آنان با شکستن مرزهای تنگ صنفی، در همبستگی عملی با دیگر اقشار جامعه، حضوری فعال، پرهزینه و شجاعانه در میدان اعتراض داشتند و نشان دادند که تشکل صنفی میتواند به نیروی اجتماعی بدل شود.»
به گفته لطفی، «در اعتراضات کنونی نیز تشکلهای صنفی معلمان بیتردید در کنار مردم رنجدیده خواهند ایستاد و بیانیههای صادرشده از سوی تشکلهایی چون مازندران، اسلامشهر و ممسنی نه پایان راه، بلکه پیشدرآمدی روشن بر حضور سازمانیافتهتر، علنیتر و رادیکالتر معلمان در میدان کنش اجتماعی است.»
او گفت: «جامعه معلمی، بهواسطه موقعیت طبقاتی خود بهعنوان مزدبگیران و بهدلیل تجربه مستقیم سرکوب، تهدید، زندان و حذف، طعم تلخ استبداد و دیکتاتوری را با گوشت و پوست چشیده است» و افزود: «از همین رو، ایستادن در برابر هر شکل از استبداد نه یک انتخاب سیاسی، بلکه ضرورتی تاریخی و اخلاقی برای آنان است.»
لطفی اشاره کرد: «معلمان، آگاه از جایگاه و نقش اجتماعی خود، بهطور عمومی در برابر قدرت سرکوب صف میکشند؛ چرا که میدانند آموزش در سایه آزادی معنا مییابد و کرامت انسانی با استبداد جمع نمیشود»
اسماعیل عبدی: معلمان خود را جدا از اعتراضات مردمی نمیدانند
اسماعیل عبدی، فعال صنفی معلمان، هم در گفتوگو با ایراناینترنشنال با اشاره به حمایت معلمان از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ گفت اعتراضات سراسری کنونی «بازتاب همان بحرانی است که سالهاست بهطور مستقیم و فرساینده زندگی و جایگاه شغلی آنان را تخریب کرده و اکنون از مرز یک مطالبه صرفاً صنفی عبور کرده و به بحران عمومی جامعه بدل شده است.»
او افزود: «معلمان، مانند کارگران، پرستاران و بازاریان، زیر فشار تورم، سقوط قدرت خرید و تبعیض ساختاری در نظام دستمزدها قرار دارند و شکاف عمیق میان دریافتی آنان و دیگر بخشهای دولتی، بیپاسخ ماندن مطالباتی چون اجرای واقعی آموزش رایگان و برابر و باکیفیت برای دانش آموزان، اجرای رتبهبندی، امنیت شغلی و تامین حداقل معیشت و بیمه، و مجبور شدن به کارهای دوم و سوم برای تامین مایحتاج آنان را به این جمعبندی رسانده است که ریشه مشکلات، فردی یا مقطعی نیست بلکه در سیاستگذاریهای کلان و ساختار ناعادلانه اقتصادی نهفته است.»
عبدی اضافه کرد: «تجربه بیش از دو دهه اعتراض بینتیجه، ناامیدی فزاینده، مهاجرت یا ترک حرفه، گسترش شغل دوم و سوم و تهدید مستقیم کیفیت آموزش و آینده دانشآموزان، باعث شده است که معلمان خود را جدا از اعتراضات مردمی ندانند و با درک همسرنوشتی با سایر اقشار فرودست و طبقه متوسط در حال فروپاشی، حمایت از اعتراضات سراسری را نه فقط دفاع از معیشت، بلکه دفاع از کرامت انسانی، حق زندگی شرافتمندانه و آینده آموزش عمومی کشور تلقی کنند.»
تشکل کارگری: تغییرات بنیادین، با قدرت میلیونی و متحد کارگران و مردم آزادیخواه ایران ممکن است
اتحادیه آزاد کارگران ایران در کانال تلگرامی خود نوشت: «یگانه راه تغییرات بنیادین در کشور و فراهم کردن بستر برپایی ایرانی نوین، دموکراتیک، آزاد، مرفه و پیشرفته، فقط با قدرت میلیونی و متحد ما کارگران و مردم آزادیخواه ایران ممکن و میسر است.»
این تشکل کارگری خواستار «اعتصابات و اعتراضات میلیونی و سراسری» در ایران شد.
سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه نیز ضمن حمایت از «اعتراضات بهحق مردم ستمدیده»، تاکید کرد که «مردم محروم کاملا محق هستند علیه سیاستهای سرکوبگرانه حاکمیت، حمله همهجانبه دولت به معیشت عمومی، فساد ساختاری و شکافهای عمیق طبقاتی به خیابانها بیایند، با گرانی و تورم افسارگسیخته مقابله کنند و اعتراض خود را به کلیت نظام و مناسبات سرمایهداری حاکم، با حفظ استقلال از تمامی جریانهای انحصارطلب، تمامیتخواه و ضدکارگر اعلام کنند.»
این تشکل کارگری، «چاره کارگران و زحمتکشان» را «وحدت و تشکیلات» دانست.
رضا شهابی: ما فرودستان و کارگران نه تنها خواهان نان بلکه خواهان کرامت، آزادی، عدالت و آیندهای انسانی هستیم
رضا شهابی، کارگر اخراجی و عضو سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه، در صفحه اینستاگرام خود نوشت: «ما فرودستان و کارگران نه تنها خواهان نان بلکه خواهان کرامت، آزادی، عدالت و آیندهای انسانی هستیم.»
او ضمن تاکید بر «نقش تاریخی و تعیینکننده» جنبش مستقل کارگری افزود این نقش «نه با اجازه قدرتهای تمامیتخواه و سرمایهداران سودجو، بلكه با اتکا به آگاهی سازمانیافتگی و همبستگی کارگران و خانوادههای کارگری ایفا شده و خواهد شد.»
شهابی که در سالیان گذشته بارها بازداشت و شکنجه شده و در دادگاههای انقلاب اسلامی به زندان محکوم شده است، اضافه کرد: «جمهوری اسلامی سالیان متمادی با سرکوب مستمر تلاش کرده است مانع ایجاد و گسترش تشکلهای مستقل کارگری در کشور شود زیرا به خوبی آگاه است که جنبش مستقل کارگری نه تابع منافع سرمایهداران و حکام است و نه حاضر می شود در منطق سودپرستی و استثمار ادغام شود.»
او خواستار آن شد که جنبش و فعالان کارگری «با صدایی بلند اعلام کنند ما در کنار مردم محروم و ستم دیده ایستادهایم.»
شهابی نوشت: «برای تحقق عدالت اقتصادی و اجتماعی و برای رهبری و مشارکت حداکثری کارگران و زحمتکشان از هیچ تلاشی فروگذار نخواهیم کرد.»
محمد حبیبی: زیستن در حقیقت تنها راهی است که به آزادی ختم میشود
محمد حبیبی، فعال صنفی معلمان در ایران، با حمایت از اعتراضات سراسری در ایران نوشت: «استبداد تنها زمانی دوام میآورد که ما بپذیریم در دایره دروغ زندگی کنیم. تمام ابهت ظاهری سیستمهای پسا توتالیتر، نه بر پایه قدرت واقعی، بلکه بر پایه ترس و سکوت ما بنا شده است. اما لحظهای که یک شهروند تصمیم میگیرد دیگر نقش خود را در نمایشِ دروغ بازی نکند، لحظهای که یک معلم، یک کارگر یا یک دانشآموز بر حقانیت خود پافشاری میکند، تمام محاسبات ماشین سرکوب به هم میریزد.»
او افزود: «آن معترضی که شجاعانه سینه سپر میکند در مقابل گلوله، آن شجاع زنی که فریاد میزند بکشید ما را که دیگر خستهایم، آن جوانی که مینشیند و با سری پایین، نیروی سرکوب را به چالش میکشد؛ همه زیستن در دایره حقیقت در مقابل استبداد را فریاد میزنند.»
حبیبی نوشت: «ما با همبستگیِ خود، با اصرار بر حقیقت و با پاسداشت کرامت انسانی، نه تنها استبداد را رسوا میکنیم، بلکه بذرهای آیندهای آزاد را همین امروز میکاریم. راه دشوار است، اما زیستن در حقیقت تنها راهی است که به آزادی ختم میشود.»
این واکنشها پس از آن مطرح شد که ترامپ جمعه ۱۲ دی و همزمان با ششمین روز اعتراضات سراسری در ایران، در حساب تروث سوشال اعلام کرد اگر نیروهای جمهوری اسلامی به معترضان مسالمتجو شلیک کنند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشند، ایالات متحده «برای نجات مردم» وارد عمل خواهد شد.
او با توصیف کشتار معترضان بهعنوان «رویه همیشگی» حکومت ایران افزود واشینگتن در چنین شرایطی واکنش نشان میدهد و تاکید کرد آمریکا در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
انتقاد از انفعال دولتهای غربی
در ادامه واکنشها به حمایت ترامپ از معترضان در ایران،پریتی پتل، وزیر امور خارجه دولت سایه از حزب محافظهکار بریتانیا، در حساب ایکس خود، حکومت ایران را «سرکوبگر» توصیف کرد و گفت جمهوری اسلامی با اعمال خشونت شدید علیه شهروندانی که خواهان آزادی و مدارا هستند، به سرکوب مردم خود ادامه میدهد.
او افزود جمهوری اسلامی همزمان با نقض تحریمهای نفتی و پیشبرد برنامه هستهای خود، جامعه جهانی را به چالش میکشد و با فروش تسلیحات به متحدان خود و از طریق ارزهای دیجیتال، در تلاش برای دور زدن تحریمها است.
پتل با انتقاد از دولت بریتانیا افزود لندن باید سازوکار مکانیسم ماشه علیه حکومت ایران را «بهطور کامل» اجرا کند. او هشدار داد انفعال دولتهای غربی، تهدیدهای جمهوری اسلامی را تشدید میکند.
اعتراضات سراسری در ایران هفتم دی و پس از افزایش شدید قیمت دلار و طلا از بازار تهران آغاز شد و بهتدریج به شهرهای مختلف کشور گسترش یافت.
واکنشهای بینالمللی
در اسرائیل نیز، ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس در حمایت از مردم معترض اعلام کرد مردم ایران شایسته «زندگی آزاد و رها از دیکتاتوری» هستند. او تاکید کرد اسرائیل در کنار معترضان ایرانی ایستاده است.
کارل بیلدت، نایب رییس شورای روابط خارجی اروپا، اعتراضهای اخیر را «جدی» توصیف کرد و در حساب ایکس خود نوشت این اعتراضها نهتنها بهدلیل سقوط ارزش پول ملی و تورم، بلکه با شعارهای سیاسی در بازار تهران، که از مراکز سنتی مهم اقتصادی کشور است، گسترش یافته است.
دن شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل، نیز با اشاره به موضع ترامپ، در حساب ایکس خود از دموکراتها خواست حمایت خود از مردم ایران را بهصورت علنی بیان کنند.
او تاکید کرد حمایت از معترضان ایرانی باید یک موضوع «فراحزبی» باشد.
شاپیرو افزود دولت آمریکا باید با فراهم کردن دسترسی معترضان به اینترنت و آمادگی برای ارائه مشاوره و کمک در مسیر یک گذار احتمالی، حمایت عملیتری از مردم ایران نشان دهد.
نگرانی نهادهای حقوق بشری
در این میان، کمیسر عالی حقوقبشر سازمان ملل متحد نیز نسبت به تحولات ایران واکنش نشان داد.
ولکر تورک اعلام کرد گزارشهای مربوط به خشونت علیه معترضان را با نگرانی دنبال میکند و از مقامهای جمهوری اسلامی خواست به حقوق آزادی بیان، حق تجمع و تشکیل انجمنها احترام بگذارند.
همزمان، سازمان عفو بینالملل نیز با ابراز نگرانی از گزارشها درباره کشته شدن معترضان در ایران، از مقامهای جمهوری اسلامی خواست حق آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز را رعایت کنند.
این نهاد اعلام کرد در حال بررسی گزارشهای مربوط به استفاده «غیرقانونی از زور» علیه معترضان است و از درخواستها برای حقیقتیابی، عدالت و جبران خسارت حمایت میکند.
ادامه واکنشهای بینالمللی
همزمان، الی کوهانیم، معاون پیشین نماینده ویژه آمریکا در امور مبارزه با یهودستیزی، در شبکه اجتماعی ایکس درباره هشدار دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی نوشت تفاوت میان ترامپ و دولت باراک اوباما که اعتراضات جنبش سبز سال ۱۳۸۸ را نادیده گرفت، آشکار است. او تاکید کرد اگر حکومت ایران به هشدار ترامپ توجه نکند، اقدامی «احمقانه» انجام داده است.
کوهانیم همچنین نوشت پیام ترامپ میتواند به مردم ایران انگیزه و شجاعت بیشتری بدهد تا به خیابانها بیایند. ترامپ پیشتر گفته بود اگر جمهوری اسلامی به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
در بریتانیا، جیمز کلورلی، وزیر امور خارجه پیشین این کشور، در حساب ایکس خود نوشت جمهوری اسلامی در داخل ایران سیاست سرکوب و در خارج سیاست بیثباتسازی را دنبال کرده است. او تاکید کرد هر دو سیاست ناپایدار هستند و نتیجه معکوس میدهند.
کلورلی افزود مردم ایران شایسته احترام و حمایت جامعه جهانی هستند.
در اسرائیل، آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع پیشین و از مخالفان بنیامین نتانیاهو، با اشاره به سخنان ترامپ مبنی بر اقدام آمریکا در صورت شلیک به معترضان نوشت مطمئن است در چنین شرایطی اسرائیل نیز به این اقدام خواهد پیوست.
ترامپ پیشتر نیز وضعیت داخلی ایران را «بحرانی» توصیف کرده و گفته بود اقتصاد کشور «از هم پاشیده» و نارضایتی عمومی در حال افزایش است.
مقامهای دولت آمریکا نیز اعتراضهای اخیر را نشانه خشم «قابل درک» مردم از عملکرد جمهوری اسلامی دانستند و بر ادامه سیاست فشار حداکثری علیه حکومت ایران تاکید کردند.
لیندزی گراهام، دیگر سناتور جمهوریخواه، دوم ژانویه ۲۰۲۶ در شبکه اجتماعی ایکس، در پیامی در حمایت از موضع ترامپ نوشت در عرصه صلح و ایستادگی در برابر آنچه «جبهه شر» خواند، رییسجمهوری آمریکا در مسیری قرار دارد که او را از رونالد ریگان پیش خواهد انداخت.
گراهام در ادامه نوشت ایرانِ «ضعیف»، کشوری است که به گفته او توسط «نازیهای مذهبی» اداره میشود و این وضعیت حاصل تلاشهای ترامپ برای منزوی کردن اقتصادی جمهوری اسلامی و استفاده حسابشده از قدرت نظامی آمریکا است. او افزود زمان آن رسیده است که «ایران دوباره بزرگ شود.»
این سناتور جمهوریخواه همچنین نوشت تحت رهبری ترامپ و با همکاری متحدان آمریکا، میتوان نابودی حماس و حزبالله را در سال ۲۰۲۶ متصور بود؛ رخدادی که به گفته او راه را برای عادیسازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل هموار میکند و «بزرگترین تحول خاورمیانه در هزاران سال گذشته» خواهد بود.
بر اساس گزارش وبسایت حقوق بشری هرانا، تاکنون دستکم هشت معترض در جریان این اعتراضها جان خود را از دست دادند.
از این تعداد، ایراناینترنشنال توانسته هویت چهار نفر شامل میرحسام خدایاریفرد از کوهدشت، داریوش انصاری بختیاروند از فولادشهر، خداداد شیروانی منفرد از مرودشت و شایان اسدالهی از ازنا را تایید کند.
ترامپ جمعه ۱۲ دی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
او هدف قرار دادن معترضان را «رویه همیشگی» جمهوری اسلامی خواند و اعلام کرد ایالات متحده در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
عبارت «We are locked and loaded» یک اصطلاح کلاسیک نظامی در زبان انگلیسی است که به معنای «سلاح قفلشده و پُر و آماده شلیک» به کار میرود.
ریشه این عبارت به آموزشهای نظامی، بهویژه در ارتش ایالات متحده، بازمیگردد و دستکم از قرن هجدهم در ادبیات نظامی به چشم میخورد.
این عبارت که در سال ۱۹۴۰ و همزمان با جنگ جهانی دوم رسما در کتابچههای آموزشی سلاح درج شد، از ابتدا حامل بار عملیاتی و هشداردهنده بوده و صرفا یک تعبیر زبانی یا استعاره ساده محسوب نمیشود.
کامران متین: حرفهای ترامپ تهدید آشکار بود
در همین مورد کامران متین، استاد روابط بینالملل به ایراناینترنشنال گفت: «این عبارت در ادبیات نظامی به وضعیتی اشاره دارد که سلاحها مسلح شده، مهمات در آنها تعبیه شده و نیروها از نظر عملیاتی آماده استفاده هستند.»
به گفته او، کاربرد این عبارت از سوی ترامپ «یک تهدید آشکار» تلقی میشود که میتواند بهمعنای آمادگی برای اقدام نظامی باشد.
به گفته این استاد روابط بینالملل، در موضعگیری اخیر ترامپ دامنه تهدید گسترش یافته و به برخورد خشن حکومت ایران با معترضان نیز تسری پیدا کرده است.
متین همزمان تاکید کرد که باید ویژگی شخصیتی ترامپ را نیز در نظر گرفت و گفت: «ترامپ به تغییر مواضع و امکان تفسیرهای متفاوت از اظهاراتش مشهور است و هر تهدید لفظی الزاما به اقدام عملی منجر نمیشود.»
بازدارندگی نظامی
تاکنون روسایجمهوری و مقامات ارشد ایالات متحده، از جمله خود ترامپ، نیکی هیلی، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل و مایک پنس، معاون پیشین رییسجمهوری آمریکا، بارها از این عبارت در موقعیتهای تنشزا استفاده کردهاند؛ از بحران کره شمالی گرفته تا تحولات سوریه.
زمانی که یک مقام ارشد سیاسی از این اصطلاح استفاده میکند، پیام آن روشن است: گزینه نظامی نهتنها روی میز است، بلکه از نظر عملیاتی آماده اجراست.
آیا آمریکا آماده اقدام نظامی است؟
متین در پاسخ به پرسشی درباره میزان آمادگی واقعی نظامی آمریکا در منطقه، گفت: «ارزیابی دقیق در این زمینه نیازمند نظر کارشناسان نظامی است، اما بر اساس گزارشهای منتشرشده، پس از جنگ ۱۲ روزه، آمریکا و بهویژه اسرائیل در حال بازسازی ذخایر تسلیحاتی، بهخصوص موشکهای پدافندی بودهاند.»
او همچنین به گزارشهایی اشاره کرد که از بهکارگیری سامانههای لیزری ضد موشکی از سوی اسرائیل در ماههای اخیر خبر میدهد؛ سامانههایی که به گفته او میتوانند توان مقابله با موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی را بهطور قابلتوجهی افزایش دهند، چرا که برخلاف سامانههای متعارف، وابسته به ذخایر محدود موشکهای رهگیر نیستند.
متن تاکید کرد که هرچند نشانههایی از ارتقای توان نظامی آمریکا و اسرائیل دیده میشود، اما فاصله میان تهدید لفظی، آمادگی نظامی و تصمیم سیاسی برای آغاز یک حمله مستقیم همچنان قابلتوجه است.
اصطلاحی رایج در سینمای جنگ
این اصطلاح همچنین بهواسطه سینمای هالیوود و فرهنگ عامه نیز شهرت یافته و در فیلمهای جنگی و اکشن، بهویژه از زمان فیلم «شنهای ایووجیما» با بازی جان وین در سال ۱۹۴۹، به نمادی از آغاز درگیری تبدیل شده است.
در فرهنگ عامه و سرگرمی هم این عبارت کاملا جا افتاده است. در بازیهای رایانهای، بهویژه بازیهایی مثل کال آو دیوتی و بتلفیلد، «Lock and load» معمولا درست پیش از شروع درگیری گفته میشود تا فرد را برای صحنهای پرتنش آماده کند.
مردم معترض در شهر زاهدان در استان سیستان و بلوچستان، جمعه ۱۲ دیماه، در ششمین روز از اعتراضات سراسری، شعارهایی از جمله «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر خامنهای»، «خامنهای حیا کن، مملکت رو رها کن»، «قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان» و «ایرانی داد بزن، حقتو فریاد بزن» سردادند.
همزمان مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان در خطبههای نماز جمعه این شهر گفت «زندگی و معیشت مردم ایران به بنبست رسیده» و افزود: «مردم حق دارند اعتراضات مسالمتآمیز داشته باشند، فضای اعتراضات در کشور گسترده شده و ماموران نباید معترضان را بزنند، همه ما مردم ایران هستیم.»
حزب مردم بلوچستان، ۱۱ دی در بیانیهای همبستگی سراسری با حضور مردم در خیابانهای ایران را نیازی حیاتی برای رهایی از نابرابری و استبداد دانست و تاکید کرد همه مردم ایران سرنوشتی جداییناپذیر از یکدیگر دارند.
جانباختگان اعتراضات
سایت خبری هرانا، ۱۱ دیماه گزارش داد در پنج روز اعتراضات سراسری ایران، هفت شهروند معترض کشته و دستکم ۳۳ مورد مصدومیت رخ داده است.
ایراناینترنشنال تا ظهر ۱۲ دیماه هویت پنج تن از معترضان جانباخته در شهرهای کوهدشت، فولادشهر، مرودشت، ازنا و لردگان را از طریق تحقیقات و گفتوگو با منابع نزدیک به خانوادههای آنها تایید کرده است.
امیرحسام خدایاریفرد، داریوش انصاری بختیاروند، خداداد شیروانیمنفرد، شایان اسدالهی و احمد جلیل پنج معترض کشتهشدهای هستند که هویت آنها تایید شده و روند راستیآزمایی درباره سایر افراد همچنان ادامه دارد.
مراسم خاکسپاری شیروانی، انصاری و خدایاریفرد، ۱۲ دیماه در شهرهای مرودشت، کوهدشت و فولادشهر با وجود حضور گسترده نیروهای امنیتی برگزار شد.
حاضران در این مراسمها شعارهایی از جمله «این گل پرپر شده، هدیه به میهن شده»، «مرگ بر خامنهای»، «بسیجی، سپاهی، داعش، ما شمایید» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» سردادند.
همچنین ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد که شهروندان معترض پس از پایان مراسم خاکسپاری شیروانی راهپیمایی اعتراضی برگزار کردند.
گروهی از زنان نیز در مراسم این معترض کشتهشده روسریهای خود را چرخاندند و شعار دادند: «ما تماشاگر نمیخواهیم، به ما ملحق شوید».
ویدیو رسیده دیگری نشان داد که یکی از حاضران در مراسم خاکسپاری شیروانی، معترض کشتهشده در مرودشت، دوربین امنیتی را از کار انداخت.
همزمان تصاویر رسیده نشان داد که شرکتکنندگان در مراسم خاکسپاری خدایاریفرد، نیروهای حکومتی از جمله اعضای سپاه پاسداران و بسیج را که در این مراسم حضور داشتند، فراری دادند.
یکی از مخاطبان در توضیح این ویدیو نوشت: «اوایل که رفتیم، دور تا دور پر از بسیجی و نیروهای حکومتی بود. وقتی پیکر را تحویل دادند، مردم با سنگ بسیجیها را دنبال کردند و با شعار دادن، آنها را وادار به فرار کردند.»
پدر خدایاریفرد، نیز در مراسم خاکسپاری فرزندش تاکید کرد که امیرحسام «بسیجی» نبوده است.
سپاه استان لرستان و دیگر نهادهای حکومتی این جوان معترض را که در جریان اعتراضات شامگاه چهارشنبه ۱۰ دیماه در کوهدشت کشته شد، بسیجی معرفی کرده بودند.
بازتاب اعتراضات
دولت استرالیا صبح ۱۲ دی با ارسال بیانیهای به ایراناینترنشنال خشونت جمهوری اسلامی علیه معترضان را محکوم و تاکید کرد که همچنان بهطور قاطع از حقوق بشر مردم ایران حمایت میکند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با اشاره به اعتراضات جاری در ایران، در شبکه اجتماعی تروتسوشال نوشت اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد، که این رویه همیشگی آنها است»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
ترامپ در این پیام تاکید کرد که به گفته او، کشتن خشونتآمیز معترضان «رویه همیشگی» حکومت ایران است و واشینگتن در چنین شرایطی واکنش نشان خواهد داد.
ترامپ همچنین اعلام کرد ایالات متحده در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
پیام ترامپ بهسرعت به تیتر اول بسیاری از رسانههای اسرائیلی تبدیل شد و در ایران نیز برخی مقامهای جمهوری اسلامی به صحبتهای او واکنش دادند.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در شبکه ایکس نوشت: «مردم آمریکا بدانند ماجراجویی را ترامپ شروع کرد و مراقب سربازان خود باشند.»
لاریجانی اضافه کرد: «با موضعگیری مقامات اسرائیلی و ترامپ، پشت صحنه ماجرا روشن شد. ما مواضع کسبه معترض را از عوامل تخریبگر جدا میدانیم و ترامپ بداند دخالت آمریکا در این مسئله داخلی برابر است با بهمریختگی کل منطقه و هدم منافع آمریکا.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در حساب ایکس خود نوشت ایرانیان در گفتوگو و تعامل با یکدیگر برای حل مشکلات، «اجازه هیچگونه مداخله خارجی را نخواهند داد».
علی شمخانی، عضو شورای دفاع جمهوری اسلامی هم در شبکه ایکس نوشت: «هر دست مداخلهگری که با بهانهجویی به امنیت ایران نزدیک شود، پیش از رسیدن با پاسخ پشیمانکننده، قطع خواهد شد.»
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس نیز نوشت: «رییسجمهور نامحترم آمریکا بداند تمام مراکز و نیروهای آمریکایی در کل منطقه هدف مشروع ما در پاسخ به هر ماجراجویی احتمالی خواهد بود.»
در سوی دیگر، مسیح علینژاد، فعال حقوق بشر، در پیامی نوشت انتخابهای ترامپ در مقطع کنونی اهمیتی تعیینکننده دارند و آمریکا نباید همانند دوران اوباما اعتراضات مردم ایران را نادیده بگیرد و در پی «توافق بزرگ» با تهران باشد.
گلشیفته فراهانی هم در متنی درباره اعتراضات سراسری نوشت هیچ حکومتی حتی اگر هم میخواست، نمیتوانست ایران را تا این حد نابود کند.
این بازیگر سینما تاکید کرد: «من به یک ایران آزاد و مستقل امیدوارم، جایی که مردم مجبور نباشند برای برآورده کردن ابتداییترین نیازهایشان اینقدر رنج بکشند.»
اخبار لحظه به لحظه از اعتراضات خیابانی شهروندان در شهرهای مختلف را میتوانید در این پوشش زنده پیگیری کنید.
