دفتر شاهزاده رضا پهلوی درباره خطر اعدام امید جانمی، از معترضان دیماه، هشدار داد
امید جانمی، ورزشکار ۲۸ ساله که در پی خیزش دی ماه در زرینشهر اصفهان بازداشت شد
دفتر شاهزاده رضا پهلوی با هشدار درباره خطر اعدام امید جانمی، ورزشکار ۲۸ ساله که در پی خیزش دی ماه در زرینشهر اصفهان بازداشت شد، نوشت: «صدایش باشیم و نگذاریم این رژیم جنایتکار جان یک ایرانی بیگناه دیگر را در سکوت بگیرد.»
دفتر شاهزاده رضا پهلوی با اشاره به گزارشها درباره اینکه امید جانمی ۷۰ روز در سلول انفرادی تحت انواع شکنجه، از جمله شوک الکتریکی و ۳ بار اعدام نمایشی بوده تا جایی که دچار علائم سکته مغزی شده است، گفت این معترض به اتهام از کار انداختن دوربینهای مداربسته شهری برای جلوگیری از بازداشت شهروندان و بدون هیچ مدرکی به اعدام محکوم شده است.
مهلت معرفی نامزدهای ریاست فیفا، ۲۷ آبان ۱۴۰۵ به پایان رسید. انتخابات روز ۲۷ اسفند ۱۴۰۵، در هفتادوهفتمین کنگره فیفا در رباط، پایتخت مراکش، برگزار خواهد شد.
جیانی اینفانتینو، رییس کنونی فیفا، به دنبال چهارمین دوره ریاست بر نهاد ادارهکننده فوتبال جهان است. با این حال، بسیاری از چهرههای فوتبال با انتخاب دوباره او مخالفاند؛ بهویژه پس از طرح ناکامش برای فروش سهام مرتبط با جامهای جهانی آینده به سرمایهگذاران خصوصی.
سه رقیب در برابر اینفانتینو قرار دارند: فیلیپ دیالو، رییس فدراسیون فوتبال فرانسه، کوزو تاشیما، از مدیران ارشد فوتبال ژاپن، و رامون وگا، بازیکن پیشین تیم ملی سوییس.
اینفانتینو از فوریه ۲۰۱۶ ریاست فیفا را بر عهده دارد. او جانشین سپ بلاتر، هموطن سوییسی خود، شد که در ژوئن ۲۰۱۵ استعفا داده بود.
کمیته اخلاق فیفا بلاتر را به دلیل تضاد منافع و نقض تعهداتش در قبال این سازمان، در ارتباط با پرداخت دو میلیون دلار، به مدت هشت سال از فعالیت در فوتبال محروم کرده بود.
فیفا در تاریخ ۱۲۲ ساله خود هرگز رییس زن نداشته است.
بالاترین سمت مدیریتی که یک زن در فیفا به دست آورده، دبیرکلی این سازمان در سال ۲۰۱۶ بوده است. این سمت را فاطما سامورا، دیپلمات سنگالی و مقام پیشین سازمان ملل متحد، بر عهده داشت.
روند انتخابات ریاست فیفا
پیروزی یک نامزد در انتخابات به حمایت فدراسیونهای ملی بستگی دارد. ۲۱۱ فدراسیون ملی عضو فیفا هستند. رای اعضا، ارزش یکسانی دارد و هر فدراسیون میتواند از یک نامزد حمایت کند. هر فدراسیون ملی عضو یک کنفدراسیون، یک رای دارد.
اگر تنها دو نامزد در انتخابات حضور داشته باشند، کسب اکثریت ساده، یعنی بیش از ۵۰ درصد آرا، برای پیروزی کافی است. این میزان معادل حمایت ۱۰۶ فدراسیون ملی است.
اگر بیش از دو نامزد رقابت کنند، در دور نخست کسب دو سوم آرا ضروری است.
در صورت مشخص نشدن برنده، رایگیری در دورهای بعدی ادامه مییابد و هر بار نامزدی که کمترین رای را کسب کرده، حذف میشود.
این روند تا زمانی ادامه پیدا میکند که تنها دو نامزد باقی بمانند. از آن مرحله به بعد، نامزدی که اکثریت ساده آرا را به دست آورد، پیروز خواهد شد.
نامزدهای ۲۰۲۷
جیانی اینفانتینو: رییس کنونی فیفا که تابعیت سوئیس و ایتالیا را دارد، در سال ۲۰۱۶ به قدرت رسید و اکنون به دنبال انتخاب دوباره برای چهارمین دوره ریاست این نهاد است.
کوزو تاشیما: رییس افتخاری فدراسیون فوتبال ژاپن، بازیکن پیشین تیم ملی این کشور و مربی سابق تیمهای پایه است. او نخستین ژاپنی است که نامزد ریاست فیفا میشود و از سال ۲۰۱۵ در شورای فیفا عضویت دارد.
فیلیپ دیالو: رییس فدراسیون فوتبال فرانسه که پس از انصراف آرسن ونگر از نامزدی، بهعنوان گزینه جایگزین اتحادیه فوتبال اروپا، یوفا، مطرح شد. ونگر، سرمربی پیشین آرسنال، از سال ۲۰۱۹ ریاست بخش توسعه جهانی فوتبال فیفا را بر عهده دارد.
رامون وگا: کاپیتان پیشین تیم ملی سوئیس که در سالهای ۲۰۱۵، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ نیز برای نامزدی ریاست فیفا تلاش کرده بود.
چرا نیمی از فوتبال دنیا علیه اینفانتینو شدند؟
پس از جام جهانی ۲۰۲۶ تلاش اینفانتینو برای جذب سرمایهگذاران خصوصی به یک نهاد تجاری پیشنهادی فیفا، با موج گستردهای از انتقادها در سراسر جهان روبهرو شد.
قرار بود این نهاد تجاری، حقوق مرتبط با رقابتهای مختلف، از جمله جام جهانی، را در اختیار داشته باشد.
یوفا، کونکاکاف و کنفدراسیون فوتبال آسیا پیشگام مخالفت با اینفانتینو و طرح او شدند.
آنها در نامهای مشترک اعلام کردند که فوتبال «متعلق به هیچ فردی نیست».
اما کنفدراسیون فوتبال آسیا بعدا موضع خود را تغییر داد و از اینفانتینو حمایت کرد.
اینفانتینو نیز پس از آن بابت پروژه شکستخورده جذب سرمایهگذاری خصوصی عذرخواهی کرد.
مخالفت یوفا، با ۵۵ رای، و کونکاکاف، با ۳۵ رای، ممکن است مشکلات محدودی برای انتخاب دوباره اینفانتینو ایجاد کند.
یوفا برای یافتن نامزدی معتبر در برابر اینفانتینو با مشکل روبهرو بود و تنها دو روز پیش از پایان رسمی مهلت ثبت نام، دیالو را معرفی کرد.
جنجال حقوقی درباره نامزدی دوباره اینفانتینو
اوایل ماه جاری، میگل مادورو، رییس پیشین کمیته حکمرانی فیفا، اعلام کرد که طبق اساسنامه این سازمان، اینفانتینو نمیتواند برای چهارمین دوره ریاست نامزد شود.
مادورو به خبرنگاران گفت: «بند دوم ماده ۳۳ اساسنامه فیفا کاملا روشن است و میگوید هیچ فردی نمیتواند بیش از سه دوره رییس باشد.»
او افزود: «جیانی اینفانتینو سه بار انتخاب شده و سه دوره رییس فیفا بوده است. بنابراین، از نظر من هیچ راهی برای سازگار دانستن یک دوره ریاست دیگر او با این مقررات وجود ندارد.»
سازمان حقوق بشری فیر اسکوئر نیز به فدراسیونهای عضو فیفا نامه نوشت و از آنها خواست اینفانتینو را فاقد صلاحیت نامزدی اعلام کنند.
این سازمان پیشتر نیز از فیفا خواسته بود حکم دهد اینفانتینو حق نامزدی برای دورهای دیگر را ندارد، زیرا به اعتقاد فیر اسکوئر، او حداکثر سه دوره مجاز طبق اساسنامه را پشت سر گذاشته است.
اما اینفانتینو موفق شد استدلال کند که نخستین دوره ریاستش نباید در این محدودیت محاسبه شود.
او در کنگره فوقالعاده سال ۲۰۱۶، پس از استعفای بلاتر، به ریاست فیفا انتخاب شد و استدلالش این بود که در آن دوره صرفا باقیمانده یک دوره ناتمام را تکمیل کرده است.
شورای فیفا در دسامبر ۲۰۲۲ «به اتفاق آرا تایید کرد» که فاصله سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ برای اینفانتینو یک دوره ریاست محسوب نمیشود.
با این حال، فیر اسکوئر اعلام کرد که استدلال حقوقی پشت این تصمیم هرگز بهصورت عمومی منتشر نشده است.
آیا سایر نامزدها شانسی برای پیروزی دارند؟
به نوشته رویترز، در میان رقبای اینفانتینو، تاشیما یکی از باتجربهترین چهرههاست.
او گفته است میخواهد شیوه اداره فیفا را بهبود بخشد، پاسخگویی سازمانی را احیا کند و با آنچه تمرکز بیش از حد قدرت میداند، مقابله کند.
این مدیر ژاپنی فیفا را از درون میشناسد و با سازوکارهای این سازمان آشناست.
پیام او ساده است: «چیزهای خوب را حفظ میکنم و چیزهای بد را تغییر میدهم.»
فیلیپ دیالو، مدیر فرانسوی فوتبال، در روزهای پایانی به جمع مدعیان ریاست فیفا پیوسته و از حمایت فدراسیونهای عضو یوفا که در کمیته اجرایی این کنفدراسیون و شورای فیفا نماینده دارند، برخوردار شده است.
دیالو که از سال ۲۰۲۳ ریاست فدراسیون فوتبال فرانسه را بر عهده دارد، یکی از صریحترین منتقدان اینفانتینو بوده است.
با این حال، یوفا اعلام نکرده که دیالو از حمایت همه ۵۵ فدراسیون عضو این کنفدراسیون برخوردار است. بنابراین، میزان حمایت از او در آستانه انتخابات همچنان روشن نیست.
نامزدی رامون وگا بر تجربه فوتبالی، فعالیتهای تجاری و شبکه ارتباطاتی بینالمللی او در یک دهه گذشته استوار است.
این چهره سوئیسی میگوید برای جلب حمایت، به بیش از ۱۴۰ کشور سفر کرده است.
وگا بدون برنامه و از روی تصمیمی ناگهانی وارد این رقابت نشده است؛ او پیشتر نیز برای دستیابی به سمتهای انتخابی تلاش کرده بود.
با این حال، سه تلاش ناموفق قبلی او این پرسش را مطرح میکند که آیا هرگز خواهد توانست بلندپروازیهای خود را به حمایت کافی در ساختار مدیریتی فوتبال تبدیل کند.
آیا پیروزی اینفانتینو قطعی است؟
با وجود منتقدان سرشناسی مانند یورگن کلوپ، سرمربی تیم ملی آلمان، که این هفته گفت «همه اتفاق نظر دارند که تغییر منطقی خواهد بود»، اینفانتینو ظاهرا همچنان در موقعیت قدرتمندی قرار دارد.
تا همین اواخر تابستان، شرایط بسیار متفاوت به نظر میرسید؛ در آن زمان، روسای سه کنفدراسیون یوفا، کنفدراسیون فوتبال آسیا و کونکاکاف، نهاد ادارهکننده فوتبال آمریکای شمالی و مرکزی، نامهای امضا کردند و اینفانتینو را متهم کردند که «از طریق فریبکاری» اعتماد را از بین برده است.
در بحبوحه اختلافات داخلی که روزبهروز شدیدتر میشد، موقعیت اینفانتینو آسیبپذیر به نظر میرسید.
اما شورش علیه او با چند عقبنشینی روبهرو شد؛ یوفا تهدید خود مبنی بر تحریم مسابقات فیفا را کنار گذاشت.
سپس رقبای احتمالی، از جمله ویکتور مونتالیانی، رییس کونکاکاف، تصمیم گرفتند نامزد نشوند.
الکساندر چفرین نیز ترجیح داد برای چهارمین دوره ریاست یوفا نامزد شود و مستقیما با اینفانتینو رقابت نکند.
در همین حال، اینفانتینو از موقعیت خود بهعنوان رییس فعلی فیفا استفاده کرد و سفرهایی را آغاز کرد که به نظر میرسید هدف آنها تقویت حمایتها از او در سراسر جهان است.
به نوشته بیبیسی اسپرت، شانس انتخاب دوباره او زمانی افزایش بیشتری یافت که پیشنهاد کرد بودجه پرداختی فیفا برای توسعه فوتبال در سراسر جهان، ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون پوند افزایش پیدا کند.
پس از آن، شیخ سلمان، رییس کنفدراسیون فوتبال آسیا، موضع خود را تغییر داد و از اینفانتینو حمایت کرد.
اینفانتینو اندکی بعد به بیبیسی گفت که از حمایت «اکثریت بسیار بسیار بزرگی» از جامعه فوتبال جهان برخوردار است.
اما مکآلیستر تاکید کرد: «من استاد علوم سیاسی هستم، بنابراین هرگز فرض نمیکنم که در هیچ انتخاباتی یک نامزد از پیش برنده قطعی است.»
او افزود: «از حالا تا انتخابات در کنگره سال آینده فیفا، اتفاقات و تغییرات زیادی ممکن است رخ دهد.»
مکآلیستر ادامه داد: «موضوع، تغییر ساختاری و تعهد به نوسازی شیوه اداره فوتبال است؛ به شکلی که به نفع همه کسانی باشد که فوتبال بازی میکنند یا آن را تماشا میکنند. این ضرورت همچنان پابرجا خواهد ماند و ما رییس جدید را در قبال تغییرات ضروری پاسخگو خواهیم کرد.»
او گفت: «ضعفهای کنونی حکمرانی فوتبال جهان اخیرا بهشدت آشکار شدهاند. این موضوع به گرد هم آمدن و متحد شدن مخالفان جیانی اینفانتینو کمک کرده و همچنین خواسته گسترده برای تغییر را روشنتر کرده است.»
من از نسلی هستم که با جیتیای بزرگ شد. نسلی که هنوز خیابانهای وایسسیتی، موسیقی رادیوهای ماشین و نخستین تجربه رانندگی بیهدف در یک شهر مجازی را به خاطر دارد.
با اینکه هر روز با خبر و سیاست درگیر هستیم اما در تمام این سالها برای ما جیتیای فقط یک بازی کامپیوتری نبود. تجربه نوعی آزادی بود که شاید در دنیای واقعی هرگز نداشتیم. میتوانستیم ساعتها در خیابانها پرسه بزنیم، بدون آنکه ماموریتی انجام دهیم یا حتی مقصدی داشته باشیم.
حالا ۱۳ سال از انتشار جیتیای ۵ گذشته و نسخه ششم از راه میرسد. در این ۱۳ سال، بسیاری از ما بزرگتر شدیم، ازدواج کردیم، صاحب فرزند شدیم، شغل عوض کردیم و زندگیهایمان تغییر کرد. اما هنوز منتظریم دوباره وارد شهری شویم که اساسا وجود خارجی ندارد.
شاید همین، نخستین تناقض فلسفی جیتیای باشد. ما برای بازگشت به جایی دلتنگ شدهایم که هرگز واقعا در آن زندگی نکردهایم. هرچقدر در این سالها مهاجرت کردیم، زندگی ساختیم اما باز هم آن شهر با تمام جزئیاتش یک دلتنگی بود.
چرا یک بازی تا این اندازه مهم شده است؟
جیتیای از همان ابتدا چیزی فراتر از سرگرمی بود. راکاستار موفق شد یک شبیهسازی طنزآمیز از جامعه مدرن بسازد؛ جهانی پر از سیاستمداران فاسد، رسانههای فرصتطلب، سرمایهداری افسارگسیخته، مصرفگرایی و انسانهایی که برای رسیدن به رویای موفقیت، گاهی خودشان را نابود میکنند.
در واقع جیتیای فقط یک بازی درباره جرم و جنایت نیست؛ هجویهای از جامعهای است که در آن تقریبا همهچیز، حتی آزادی، به کالا تبدیل شده است.
و تناقض جالب اینجاست که ما برای فرار از همین جهان واقعی، وارد نسخه اغراقشده و مجازی آن میشویم.
در واقع جیتیای یکی از نشانههای تغییر مفهوم سرگرمی در زندگی انسان معاصر است. روزگاری بازی وسیلهای برای گذراندن اوقات فراغت بود. امروز برای میلیونها نفر، به فضایی برای ساختن هویت دوم، معاشرت، تجربه قدرت، کسب درآمد و حتی نوعی زندگی موازی تبدیل شده است.
در جیتیای آنلاین، آدمها شغل انتخاب میکنند، کسبوکار راه میاندازند، دوست پیدا میکنند و در نقشهایی زندگی میکنند که شاید در جهان واقعی هرگز امکان تجربه آنها را نداشته باشند.
انگار انسان مدرن دیگر به یک زندگی رضایت نمیدهد و میخواهد امکان زیستن چند زندگی متفاوت را داشته باشد.
اما انتشار جیتیای ۶ پدیده عجیبتری را هم آشکار کرده است.
شرکتهایی برای کارکنانشان مرخصی در نظر گرفتهاند، گزارشهایی از تغییر برنامه امتحانها منتشر شده و گیمرهای آماتور و حرفهای بسیاری برنامه زندگی خود را با زمان انتشار بازی هماهنگ کردهاند.
این اتفاق را نباید صرفا به حساب هیجان گیمرها گذاشت. ما با پدیدهای اجتماعی روبهرو هستیم که نشان میدهد فرهنگ دیجیتال چگونه حتی بر نظم کار، آموزش و زندگی روزمره اثر میگذارد.
زمانی تعطیلات با مناسبتهای مذهبی، ملی یا رویدادهای بزرگ ورزشی تعریف میشد. حالا یک محصول فرهنگی دیجیتال نیز میتواند به رویدادی جمعی تبدیل شود که میلیونها نفر تقویم زندگی خود را با آن تنظیم کنند.
جیتیای حتی در شکلگیری بعضی پدیدههای امروز نقش داشته است. از جهانهای باز و زندگی مجازی گرفته تا استریم، نقشآفرینی آنلاین و اقتصاد تولید محتوای بازی. برای نسل تازه، تماشای کسی که جیتیای بازی میکند، گاهی به اندازه بازی کردن جذاب است.
این شاید یکی از تغییرات بنیادین فرهنگ معاصر باشد. انسانها دیگر فقط تجربه نمیکنند؛ تجربه دیگران را نیز به بخشی از سرگرمی خود تبدیل کردهاند.
البته عظمت جیتیای فقط فرهنگی نیست. نسخه ششم بیش از ۲۳۰ میلیون نسخه به شکل پیش فروش به بازار عرضه کرده و تنها در سه روز نخست انتشار، به فروش یک میلیارد دلاری رسیده است. البته در مقابل هزینه ساخت بیش از دو میلیارد دلاری آن هنوز فقط نیمی از مسیر را رفته اما انتظار میرود بهزودی وارد مرحله سودآوری شود.
اعدادی که نشان میدهند صنعت بازی دیگر حاشیهای بر سینما و موسیقی نیست، بلکه یکی از قدرتهای اصلی اقتصاد سرگرمی جهان است.
با این همه، برای من جذابترین بخش جیتیای ۶ بازگشت به وایسسیتی است.
بازگشت به همان شهری که سالها پیش ساعتها در خیابانهایش رانندگی میکردیم، موسیقی گوش میدادیم و بیآنکه متوجه گذر زمان باشیم، از جهان واقعی فاصله میگرفتیم.
اما این بار یک تفاوت اساسی وجود دارد.
آن روزها برای کشف جهان به جیتیای پناه میبردیم. امروز شاید برای فرار از جهانی که بیش از اندازه شناختهایم، دوباره به آن بازگردیم.
و این تفاوت کوچکی نیست.
جیتیای ۶ شاید از نظر فناوری، گرافیک و روایت یک جهش بزرگ باشد، اما برای نسل من، مهمترین اتفاق آن در هیچکدام از اینها خلاصه نمیشود.
ما منتظر فرصتی هستیم که برای چند ساعت دوباره همان نوجوان یا جوانی شویم که هیچ نگرانی مهمتری از فرار کردن از دست پلیس در خیابانهای وایسسیتی نداشت.
شاید این همان چیزی باشد که از آن بهعنوان حسرت بازگشت به گذشته یاد میکنند؛ تلاشی برای بازیابی زمانی که دیگر وجود ندارد.
در دنیای واقعی، زندگی دائما از ما میخواهد به جایی برسیم، موفق شویم و چیزی به دست بیاوریم. اما در جیتیای، گاهی تمام لذت زندگی در این است که هیچ مقصدی نداشته باشیم.
۱۳ سال گذشته است. ما بزرگتر شدهایم، دنیا تغییر کرده و شاید حتی دیگر آن آدمهای سابق نباشیم.
اما احتمالا کافی است سوار نخستین ماشین شویم، رادیو را روشن کنیم و در خیابانهای وایسسیتی به راه بیفتیم تا بفهمیم بعضی خاطرات، حتی اگر در جهانی مجازی ساخته شده باشند، کاملا واقعیاند.
شاید ما ۱۳ سال منتظر جیتیای ۶ نبودهایم؛ منتظر فرصتی بودهایم که دوباره خودمان را در گذشته پیدا کنیم.
نمایی از جلسه کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، ۳۱ اکتبر ۲۰۱۸. عکس آرشیوی، سازمان ملل.
کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل پیشنویس قطعنامهای را تصویب کرد که ضمن محکومیت سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴، خواستار توقف اعدامها، آزادی بازداشتشدگان خودسرانه و پاسخگویی ناقضان حقوق بشر است و درباره استفاده جمهوری اسلامی از پیامدهای جنگ برای گسترش سرکوب هشدار میدهد.
این قطعنامه که به ابتکار کانادا ارائه شد، چهارشنبه ۲۷ آبان، با ۷۶ رای موافق، ۲۷ رای مخالف و ۶۴ رای ممتنع به تصویب رسید و برای بررسی و تصویب نهایی به مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارجاع میشود.
متن پیشنویس با استناد به یافتههای هیات مستقل حقیقتیاب سازمان ملل، بر موارد نقض حقوق بشر تمرکز دارد که ممکن است مصداق جنایت علیه بشریت باشند. این متن با ابراز نگرانی شدید از این موارد، خواستار پایان دادن به مصونیت عاملان آنها از مجازات شده است.
این سند از جامعه بینالمللی میخواهد حمایت از فعالیتهای سازمان ملل برای پاسداری از حقوق بشر و حقوق بشردوستانه در ایران را ادامه دهد. همچنین کشورهایی را که مخاطب توصیههای سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل قرار گرفتهاند، به اجرای این توصیهها یا برداشتن گامهای لازم برای اجرای آن تشویق میکند.
اجازه ورود بدون مانع گزارشگر ویژه و هیات حقیقتیاب به ایران، فراهم کردن امکان گردآوری اطلاعات و تضمین امنیت افرادی که با این نهادها همکاری میکنند، از دیگر درخواستهای قطعنامه است.
این متن از جمهوری اسلامی میخواهد شرایطی فراهم کند که ایرانیان بتوانند آزادانه درباره آینده خود تصمیم بگیرند.
محکومیت کشتار معترضان و درخواست پایان دادن به مصونیت
در این پیشنویس، خشونت حکومت در برخورد با اعتراضاتی را که از هفتم دی ۱۴۰۴ آغاز شد، «بیسابقه» توصیف کرده است و کشتار و زخمی شدن گسترده معترضان، از جمله کودکان، بازداشت خودسرانه دهها هزار نفر و صدور و اجرای احکام اعدام علیه معترضان را محکوم میکند.
این بیانیه میگوید قطع طولانیمدت اینترنت و اعمال محدودیتهای ارتباطی در سراسر کشور، با هدف جلوگیری از دسترسی مردم به اطلاعات، مختل کردن ارتباط آنان با یکدیگر و پنهان نگه داشتن موارد نقض حقوق بشر صورت گرفته است.
قطعنامه تاکید میکند استفاده از نیروی مرگبار برای پراکنده کردن تجمعات مسالمتآمیز هرگز توجیهپذیر نیست و خواستار آزادی فوری و بیقیدوشرط کسانی است که بهدلیل استفاده از حقوق خود بازداشت شدهاند.
لغو احکام سنگین و نامتناسب معترضان، انجام تحقیقات مستقل درباره سرکوب و تضمین دسترسی قربانیان به عدالت و جبران خسارت، از دیگر درخواستهای این سند است.
متن همچنین نهادهای قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی را در موارد دیرپای نقض حقوق بشر، از جمله ناپدیدسازی قهری، اعدامهای فراقضایی و نابودی شواهد و محل دفن قربانیان، دخیل میداند و هشدار میدهد تداوم مصونیت، زمینه سرکوب شدیدتر را فراهم کرده است.
در همین زمینه، عفو بینالملل چهارشنبه ۲۷ آبان از مجمع عمومی خواست یک سازوکار قضایی برای پیگرد مسئولان جنایتها در ایران ایجاد کند. این سازمان، پاسخگو نشدن آمران و عاملان سرکوبهای پیشین را از عوامل تکرار کشتار معترضان دانست.
توقف اعدامها و لغو قانون تشدید مجازات جاسوسی
پیشنویس، استفاده گسترده از اعدام، بهویژه با اتهامهای امنیتی، را ابزاری برای سرکوب سیاسی و خاموش کردن صدای مخالفان، منتقدان و معترضان توصیف و محکوم میکند.
این سند خواستار توقف اجرای تمامی احکام اعدام با هدف لغو کامل این مجازات، پایان دادن به اعدام در ملاءعام، انتشار آمار تفکیکشده محکومان و اعدامشدگان و تحویل پیکر اعدامشدگان به خانوادههایشان است.
در پیشنویس قطعنامه همچنین از جمهوری اسلامی خواسته شده صدور حکم اعدام برای افرادی را که هنگام وقوع جرم انتسابی کمتر از ۱۸ سال داشتهاند متوقف و احکام اعدام صادرشده برای این افراد را به مجازات دیگری تبدیل کند.
قطعنامه درباره اعدام بر پایه اعترافات گرفتهشده زیر شکنجه، محاکمههای شتابزده و ناعادلانه و اجرای حکم بدون اطلاع قبلی خانواده یا وکیل ابراز نگرانی میکند. اعمال نامتناسب این مجازات علیه اقلیتها، بهویژه بلوچها و کردها، از دیگر محورهای آن است.
سازمان حقوق بشر ایران دوشنبه ۲۵ آبان از اعدام ۷۴ معترض و زندانی سیاسی در حدود هشت ماه خبر داد و اعلام کرد دستکم ۱۲۱ نفر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه به اعدام محکوم شدهاند. به گفته این سازمان، دستکم پنج نفر از این افراد هنگام وقوع جرایم انتسابی زیر ۱۸ سال داشتند و حکم دستکم ۳۰ نفر در دیوان عالی کشور تایید شده است.
پیشنویس همچنین خواستار لغو فوری قانون تشدید مجازات جاسوسی است و درباره گسترش تعریف جاسوسی، افزایش جرایم مشمول اعدام و امکان اجرای این قانون برای رفتارهای پیش از تصویب آن هشدار میدهد.
این سند، تعریف گسترده «نفوذ» در لایحه مقابله با نفوذ خارجی را نیز نگرانکننده میداند. این تعریف میتواند ارتباطات عادی شهروندان با رسانهها، دانشگاهها، سفارتخانهها، نهادهای مدنی خارجی و سازمان ملل را جرمانگاری کند.
شکنجه، سرکوب فرامرزی و فشار بر خانوادهها
پیشنویس قطعنامه که به تصویب کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل رسیده همچنین خواستار پایان دادن به شکنجه، خشونت جنسی، قطع عضو و گرفتن اعتراف اجباری، دسترسی بازداشتشدگان به وکیل انتخابی و روشن شدن سرنوشت ناپدیدشدگان است.
این متن درباره بازداشت خودسرانه شهروندان دوتابعیتی و اتباع خارجی، وضعیت بحرانی زندانها و محرومسازی عمدی زندانیان از درمان، آب سالم و تماس با خانواده ابراز نگرانی میکند و خواستار تحقیق مستقل درباره مرگ در بازداشت میشود.
در بخش سرکوب فرامرزی، اقدامات جمهوری اسلامی برای آسیب رساندن به مخالفان، خاموش کردن صدای روزنامهنگاران و مدافعان حقوق بشر و ارعاب خانوادههای آنان برجسته شده است.
مصادره اموال، نظارت و فشار بر بستگان داخل ایران برای ساکت کردن افراد خارج از کشور، از روشهایی است که در متن به آن اشاره شده است.
قطعنامه همچنین خواستار پاسخگویی درباره سرنگونی پرواز ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین و همکاری جمهوری اسلامی با تحقیقات درباره آزار و ارعاب خانوادههای قربانیان است.
این پیشنویس، سرکوب هدفمند زنان و دختران را محکوم کرده و خواستار لغو دائمی قوانین و سیاستهای ناقض حقوق آنان، رفع موانع مشارکت سیاسی و اقتصادی و تصویب قوانین موثر علیه خشونت خانگی، زنکشی و ازدواج کودکان شده است.
در این بخش، قانون جوانی جمعیت، قانون عفاف و حجاب و دستورالعملهای اجرای حجاب اجباری در دانشگاهها از موارد نگرانی معرفی شدهاند.
قطعنامه همچنین خواستار پایان دادن به قطع و کند کردن اینترنت، مسدودسازی شبکههای اجتماعی، سانسور و نظارت غیرقانونی دیجیتال است و از جمهوری اسلامی میخواهد لایحه مربوط به تخلفات حوزه صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی را پس بگیرد.
رفع تبعیض علیه اقلیتهای قومی و زبانی، از جمله عربهای اهوازی، ترکهای آذربایجانی، بلوچها، کردها و ترکمنها، و پایان دادن به محدودیتهای آموزشی، شغلی و زبانی آنان، بخش دیگری از درخواستهاست.
این سند درباره تشدید آزار اقلیتهای دینی، بهویژه بهائیان، هشدار میدهد و خواستار آزادی زندانیان عقیدتی، توقف مصادره اموال و تخریب گورستانها و رفع محرومیت از تحصیل و اشتغال میشود. یهودستیزی، حملات هدفمند به جوامع یهودی و انکار هولوکاست نیز در متن محکوم شدهاند.
پیامدهای جنگ، اخراج افغانها و حقوق معیشتی
پیشنویس هشدار میدهد جمهوری اسلامی از پیامدهای جنگ برای گسترش سرکوب استفاده میکند. در عین حال، از تمامی طرفهای درگیری میخواهد از غیرنظامیان و امدادرسانان حفاظت کنند، دسترسی سریع و بدون مانع کمکهای بشردوستانه را فراهم سازند و موارد احتمالی نقض حقوق بینالملل را مستقل و شفاف بررسی کنند.
این متن به کشته شدن غیرنظامیان و تخریب زیرساختها، از جمله حمله به مدرسه شجره طیبه در میناب، اشاره دارد و از تلاشها برای پایان مسالمتآمیز درگیری حمایت میکند.
قطعنامه ضمن به رسمیت شناختن خدمات ایران به پناهندگان، درباره اخراج گسترده افغانها، بهویژه زنان، دختران و کودکان بدون همراه، ابراز نگرانی کرده و خواستار رعایت اصل منع بازگرداندن افراد به محل خطر شکنجه یا آزار و تعقیب شده است.
پرداخت دستمزدهای معوقه، رسیدگی به اخراجهای غیرموجه و افزایش دستمزد و حقوق بازنشستگی برای تامین سطح زندگی مناسب نیز از دیگر درخواستهای آن است.
قطعنامه سال گذشته کمیته سوم با ۷۹ رای موافق، ۲۸ رای مخالف و ۶۳ رای ممتنع تصویب شده بود و بر اعدامها، حقوق زنان، سرکوب معترضان و سرکوب فرامرزی تمرکز داشت.
متن امسال از دبیرکل سازمان ملل میخواهد در نشست بعدی مجمع عمومی، درباره میزان اجرای قطعنامه و گزینهها و توصیههای لازم برای بهبود اجرای آن گزارش دهد.
پس از تصویب در کمیته سوم، پیشنویس قطعنامه برای بررسی و تصویب نهایی به نشست عمومی مجمع عمومی سازمان ملل ارجاع میشود و کشورهای عضو درباره آن تصمیم میگیرند.
انتظار میرود پیشنویس قطعنامه ایران در دسامبر ۲۰۲۶ برای تصویب نهایی به رای گذاشته شود.
مهران محققی با پرچم جمهوری اسلامی در تظاهرات مخالفان جمهوری اسلامی در تورنتو، ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
پنجمین جلسه رسیدگی به پرونده مهران محققی، متهم ۳۹ سالهای که در اردیبهشتماه خودروی خود را به میان جمعیت معترضان ایرانی در ریچموندهیل تورنتو راند، چهارشنبه ۲۷ آبان (۱۸ نوامبر) در دادگاه نیومارکت بدون تعیین تاریخ برگزاری دادگاه علنی به تعویق افتاد.
در این جلسه که در شعبه ۱۰۱ دادگاه برگزار شد، نماینده قانونی وکیل مدافع اعلام کرد که متهم بهتازگی و پس از طی یک مهلت قانونی ۳۰ روزه، موفق به دریافت تلفن همراه خود شده که پیشتر از سوی پلیس توقیف شده بود.
تیم دفاعی با استناد به ضرورت بررسی محتویات این تلفن همراه بهعنوان ادله دفاعی، تنظیم درخواستهای حقوقی و برآورد زمان مورد نیاز برای دادرسی، خواستار مهلت بیشتر شد. قاضی دادگاه نیز با موافقت دادستان، ادامه رسیدگی به این پرونده را به روز چهارشنبه ۲۵ آذر (۱۶ دسامبر) ساعت ۹ صبح موکول کرد.
اطلاعات اختصاصی از سوابق قبلی و پیچیدگی پرونده
همزمان با ادامه مراحل مقدماتی این پرونده، اطلاعات ارائهشده به دادگاه و همچنین یافتههای منابع اختصاصی ایراناینترنشنال نشان میدهد واقعه ۲۰ اردیبهشت، نخستین اقدام تحریکآمیز مهران محققی نبوده و پیش از این حادثه نیز شکایتهای دیگری علیه او ثبت شده است.
وجود شکایتهای پیشین، ابعاد حقوقی و سابقه رفتاری متهم را در این پرونده پیچیدهتر کرده است.
از حمله در ریچموندهیل تا آزادی فوری با وثیقه
این پرونده به رویداد ۲۰ اردیبهشت سال جاری (۱۰ مه) بازمیگردد؛ زمانی که در پایان یک تجمع اعتراضی هزاران نفری ایرانیان در منطقه ریچموندهیل تورنتو و هنگام پراکنده شدن جمعیت، مهران محققی با رانندگی خطرناک خودرو خود را به سمت حاضران هدایت کرد.
او پس از زیر گرفتن یک پیک تحویل غذا که ارتباطی با تجمع نداشت و وارد کردن خسارت به خودرو یکی از شهروندان ایرانی، قصد فرار از صحنه را داشت که با مداخله معترضان متوقف شد.
محققی سپس با بیرون کشیدن پرچم جمهوری اسلامی از خودرو، اقدام به دویدن به دور آن و تهدید حاضران کرد تا اینکه ماموران پلیس او را بازداشت کردند. با این حال، متهم تنها یک روز پس از این حادثه با قرار وثیقه آزاد شد.
روند فرسایشی دادرسی و انتقادها به «سیاست درِ چرخان»
پرونده مهران محققی طی شش ماه گذشته پنج جلسه مقدماتی را در ماههای اردیبهشت، تیر، شهریور، مهر و آبان پشت سر گذاشته، اما همچنان در مرحله تبادل مدارک و بررسی درخواستهای پیش از محاکمه متوقف مانده است.
در جلسات پیشین نیز مسائلی همچون انتظار وکیل مدافع برای دریافت سوابق تکمیلی پلیس و بررسی استفاده از تصاویر دوربینهای مداربسته از سوی دادستانی، مانع از ورود پرونده به مرحله محاکمه شده بود.
آزادی سریع متهم پس از حملهای که امنیت جانی شهروندان را تهدید کرد، واکنشهای تندی را در میان جامعه ایرانی-کانادایی برانگیخته است. بسیاری از ایرانیان مقیم کانادا که برای دوری از خشونت و ارعاب جمهوری اسلامی به این کشور پناه آوردهاند، حضور آزادانه فردی با چنین اتهاماتی را تهدیدی مستقیم علیه امنیت تجمعات مدنی خود میدانند.
این نارضایتی با انتقادهای گسترده سیاسی نسبت به قوانین وثیقه در کانادا نیز گره خورده است.
حزب محافظهکار کانادا به رهبری پیر پولیاور بارها قوانین فدرال آزادی با وثیقه را «سیاست درِ چرخان» توصیف کرده و هشدار داده است که این سازوکار موجب بازگشت فوری متهمان پروندههای خشونتآمیز به خیابانها و به خطر افتادن امنیت عمومی میشود.
اکنون با گذشت بیش از شش ماه و موکول شدن دوباره دادگاه به آذرماه، پرونده ریچموندهیل به نمادی از کندی روند قضایی در نگاه جامعه ایرانی تورنتو تبدیل شده است.
مارکوین مالین، وزیر امنیت داخلی آمریکا، در نشست کمیته امنیت داخلی مجلس نمایندگان با عنوان «تهدیدهای جهانی علیه امنیت داخلی آمریکا؛ ۲۵ سال پس از حملات ۱۱ سپتامبر»، در ساختمان کنگره در واشینگتن، ۲۷ آبان ۱۴۰۵. عکس: رویترز
مارکوین مالین، وزیر امنیت داخلی آمریکا، در شهادتنامه کتبی ارائهشده به کمیته امنیت داخلی مجلس نمایندگان اعلام کرد که جمهوری اسلامی و عوامل وابسته به تهران زیرساختهای حیاتی ایالات متحده را هدف حملات سایبری قرار دادهاند.
مالین در متن این شهادتنامه که صبح چهارشنبه ۲۷ آبان به وقت محلی در نشست سالانه کنگره درباره تهدیدهای جهانی ارائه کرد، گفت: «عوامل سایبری حکومت ایران و مجرمان سایبری حامی ایران، از زمان آغاز درگیری با ایران در اوایل سال جاری، شبکههای زیرساختهای حیاتی آمریکا را هدف قرار دادهاند.»
او افزود: «از ماه فوریه، فعالیتهای سایبری ایران بهطور فزایندهای بخشهای حملونقل، بهداشت و درمان، آب، انرژی و خدمات مالی را هدف قرار داده است.»
وزیر امنیت داخلی آمریکا با اشاره به سابقه حملات سایبری جمهوری اسلامی گفت این حملات در گذشته عمدتا تاسیسات صنعتی با تدابیر امنیتی ضعیف را هدف قرار داده و پیامدهای آنها معمولا محدود به مناطق مشخص و اختلالهای جزئی بوده است.
با این حال، مالین هشدار داد که آسیبپذیری سامانهها و رعایت نکردن اصول اولیه امنیت سایبری در زیرساختهای حیاتی و خدمات ضروری میتواند به اختلالهای گستردهتر و پیامدهای جدی منجر شود.
اظهارات مالین در حالی مطرح شده که اختلالهای گسترده اخیر در خدمات ایمیل، سامانههای حملونقل و بخش بانکی آمریکا، نگرانیهایی را درباره احتمال حملات سایبری هماهنگشده ایجاد کرده است.
با این حال، مالین در شهادتنامه خود بهطور مشخص به این رویدادها اشاره نکرد و ارتباطی میان آنها و فعالیتهای سایبری جمهوری اسلامی برقرار نکرد.
روبیو: تهدید قریبالوقوعی علیه خاک آمریکا وجود ندارد
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، چهارشنبه ۲۷ آبان در یک نشست رسانهای در مانیل، پایتخت فیلیپین، اعلام کرد هیچ «تهدید قریبالوقوعی» از سوی جمهوری اسلامی علیه خاک ایالات متحده وجود ندارد.
روبیو درباره اختلالهای اخیر در سامانههای حملونقل و خدمات بانکی آمریکا گفت: «ما هدف یک حمله سازمانیافته و فراگیر نیستیم. این رویدادها هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.»
او افزود: «تمام نشانههایی که در اختیار داریم حاکی از آن است که تکتک این رویدادها توضیح یا علتی دارند که هیچ ارتباطی با مجرمان سایبری، عوامل متخاصم یا کشوری دیگر ندارد.»
وزیر خارجه آمریکا تاکید کرد مقامهای این کشور هیچ نشانه یا مدرکی در اختیار ندارند که حاکی از ارتباط این رویدادها با یکدیگر یا دخالت عوامل خرابکار باشد.
روبیو همچنین با اشاره به نگرانیهای عمومی گفت بهترین راه مقابله با ترس و ابهام، اطلاعرسانی شفاف درباره یافتههای مقامهای مسئول است.
اختلالهای اخیر در زیرساختهای آمریکا
در روزهای گذشته، چند اختلال گسترده در خدمات عمومی و زیرساختهای آمریکا رخ داده که نگرانیهایی درباره امنیت سامانههای حیاتی این کشور ایجاد کرده است.
دوشنبه ۲۵ آبان، هزاران مشتری بانکهای بزرگ آمریکا، از جمله جیپی مورگان چیس، بانک آف آمریکا و ولز فارگو، از اختلال در دسترسی به خدمات بانکداری آنلاین خبر دادند.
مشتریان برای ورود به حسابهای بانکی، مشاهده موجودی، بررسی تراکنشها و انتقال وجه با مشکل روبهرو شدند. علت این اختلالها در زمان انتشار گزارش مشخص نشده بود.
چند روز پیش از آن نیز نقص فنی در شبکه کنترل ترافیک هوایی آمریکا به توقف سراسری پروازها منجر شد.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا جمعه ۲۲ آبان، پرواز تقریبا همه هواپیماها را برای نزدیک به پنج ساعت متوقف کرد. اختلالهای ناشی از این رویداد در روزهای بعد ادامه یافت و هزاران پرواز لغو شد یا با تاخیر انجام گرفت.
شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، اعلام کرد شواهدی از حمله سایبری یا خرابکاری وجود ندارد. بررسیهای اولیه نشان داد اختلال در تجهیزات شبکه کنترل ترافیک هوایی و انتقال حجم بالایی از دادهها میان مسیریابها، در گسترش مشکل نقش داشته است.
هشدارهای فزاینده درباره تهدیدهای جمهوری اسلامی
هشدار تازه مالین درباره فعالیتهای سایبری جمهوری اسلامی در شرایطی مطرح شد که نهادهای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا طی هفتههای اخیر از افزایش تهدیدهای تهران علیه مقامها و شهروندان آمریکایی خبر دادهاند.
سیانان ۲۵ آبان به نقل از هفت مقام آمریکایی گزارش داد اطلاعات تازهای درباره طرحهای احتمالی جمهوری اسلامی برای حمله با «بمب کثیف» یا سلاح شیمیایی در واشینگتن به دست آمده است.
بهگفته منابع این شبکه، برخی از این طرحها شامل اطلاعات مشخصی درباره مکانها و اهداف احتمالی است، اما هنوز شواهدی از تصمیم تهران برای اجرای آنها وجود ندارد و مقامهای آمریکایی درباره توان عملیاتی جمهوری اسلامی برای انجام چنین حملاتی اختلافنظر دارند.
لورن بیس، سخنگوی کاخ سفید، نیز در واکنش به این گزارش تاکید کرد دولت آمریکا همه تهدیدهای احتمالی را زیر نظر دارد، اما در حال حاضر هیچ تهدید معتبری علیه خاک این کشور شناسایی نشده است.
اکسیوس دوم آبان بر اساس یک یادداشت اطلاعاتی آمریکا گزارش داده بود که طرحهای جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن مقامها و کارکنان آمریکایی در خاورمیانه و برخی کشورهای دیگر به «مراحل پیشرفته» رسیده است.
در این یادداشت که جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، خطاب به روبیو نوشته بود، از افزایش چشمگیر تلاشهای حکومت ایران برای هدف قرار دادن کارکنان آمریکایی ابراز نگرانی شده بود.