رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس: شرط اجتهاد برای وزیر اطلاعات حذف نمیشود
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس جمهوری اسلامی، یکشنبه ۲۴ آبان درباره طرح اصلاح شرایط انتصاب وزیر اطلاعات گفت که هدف این طرح حذف شرط اجتهاد نیست، بلکه فراهم کردن زمینه استفاده از نیروهای متخصص در سطوح مدیریتی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی است.
عزیزی در گفتوگو با ایرنا افزود اگر فردی سالها در وزارت اطلاعات فعالیت کارشناسی داشته و از تخصص و تجربه امنیتی برخوردار باشد، داشتن اجتهاد برای او یک امتیاز است، اما انتخاب فردی خارج از این مجموعه که تنها شرط اجتهاد را داشته باشد و فاقد شناخت و تجربه اطلاعاتی باشد، نمیتواند برای دستگاه امنیتی مفید باشد.
عزیزی تاکید کرد که این طرح همچنان در مرحله بررسی قرار دارد و پیشنهادهای کارشناسی در روزهای آینده دریافت خواهد شد.
منابع آگاه از وضعیت زندانیان سیاسی زندان تهران بزرگ به ایراناینترنشنال گفتند زندانیان اندرزگاه چهار تیپ شش این زندان با کمبود شدید غذا، شرایط غیربهداشتی و محدودیت دسترسی به حمام روبهرو هستند. بسیاری از زندانیان محبوس در این بخش از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه هستند.
شمار زیادی از بازداشتشدگان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ و دیگر زندانیان سیاسی در اندرزگاه چهار تیپ شش زندان تهران بزرگ مشهور به فشافویه نگهداری میشوند. به گفته منابع آگاه، بسیاری از زندانیان این اندرزگاه متولد دهه ۱۳۸۰ هستند.
به گفته این منابع، اندرزگاه چهار دارای ۱۶ اتاق با ظرفیت ۱۵ نفر در هر اتاق است، اما اکنون در بسیاری از اتاقها بیش از ۲۵ زندانی نگهداری میشوند.
این منابع جمعیت فعلی اندرزگاه را حدود ۳۶۰ تا ۳۷۰ نفر اعلام کردند، هرچند در اطلاعات ارائهشده از سوی برخی منابع دیگر به ایراناینترنشنال، شمار زندانیان این بخش حدود ۴۰۰ نفر برآورد شده است.
این در حالی است که ظرفیت اتاقهای این اندرزگاه در مجموع ۲۴۰ نفر است و شمار زندانیان بهمراتب از ظرفیت تعیینشده فراتر رفته است.
زندان تهران بزرگ یکی از بزرگترین زندانهای ایران است که صدها زندانی سیاسی و معترض بازداشتشده، از جمله شماری از زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، در آن نگهداری میشوند.
این زندان در سالهای گذشته بارها با مشکلاتی از جمله ازدحام جمعیت، کفخوابی، کمبود غذا و آب آشامیدنی سالم، فقدان آب گرم، شرایط غیربهداشتی و محدودیت دسترسی زندانیان به خدمات درمانی و دارو روبهرو بوده است.
آلودگی محیط و محدودیت شدید دسترسی به حمام
منابع ایراناینترنشنال وضعیت بهداشتی اندرزگاه چهار را نامناسب توصیف کردند و گفتند پتوهای زندانیان بهشدت کثیف است، فضای نگهداری آنان آلوده است و وجود حشره ساس در بند، زندانیان را آزار میدهد.
به گفته این منابع، سرویسهای بهداشتی بسیار کثیف هستند و برای صدها زندانی تنها هشت حمام و دستشویی وجود دارد. زندانیان اغلب ناچارند با آب سرد حمام کنند و لباسهای خود را نیز با آب سرد بشویند.
همچنین کمبود امکانات به اندازهای است که حولهها را نصف میکنند و به زندانیان میدهند.
منابع آگاه افزودند زندانیان اندرزگاه چهار تنها سه روز در هفته امکان استفاده از حمام دارند و در هر نوبت، مجموعا چهار ساعت برای استحمام تمام زندانیان در نظر گرفته شده است.
این زمان پیشتر دو ساعت بود، اما پس از اعتراض زندانیان به چهار ساعت افزایش یافت. با این حال، فرصت تعیینشده همچنان برای استحمام همه زندانیان کافی نیست.
کمبود غذا، فروش مواد مخدر و خشونت علیه زندانیان
منابع آگاه از وضعیت زندانیان سیاسی در زندان تهران بزرگ از کاهش شدید جیره غذایی زندانیان خبر دادند و گفتند در برخی اتاقهایی که ۲۵ زندانی نگهداری میشوند، تنها به اندازه ۱۰ نفر غذا توزیع میشود.
این منابع همچنین از قیمت بسیار بالای مواد غذایی و میوه در فروشگاه زندان خبر دادند و گفتند هر کیلوگرم سیب به قیمت ۶۰۰ هزار تومان فروخته میشود.
به گفته آنان، این قیمتها باعث شده است بسیاری از زندانیان عملا توان خرید میوه را نداشته باشند.
منابع ایراناینترنشنال همچنین از فروش مواد مخدر در اندرزگاه و بدرفتاری با زندانیان خبر دادند.
این منابع گفتند: «وکیل بند، فردی به نام مهرداد حسنی، خود پیشتر از سارقهای مسلح بوده که به راحتی در داخل زندان مواد جابهجا میکند و با چندینبرابر قیمت میفروشد. در نتیجه بسیاری از زندانیان در داخل بند مواد مصرف میکنند.»
آنها اضافه کردند: «این فرد همچنین رفتار خشونتآمیزی با زندانیان دارد، خصوصا بچههای کم سن و سال را کتک میزند و به زندانیان فحشهای رکیک میدهد.»
ایراناینترنشنال ششم مهر نیز در گزارشی به نقل از منابع آگاه، از نقش مرتضی حسینی، رییس بازرسی زندان تهران بزرگ، و برخی وکیلبندها در توزیع مواد مخدر در بندهای این زندان خبر داد و نوشت شماری از زندانیان سیاسی نیز در جریان بازرسیها مورد ضربوشتم و توهین قرار گرفته بودند.
منابع آگاه با اشاره به پایین بودن سن بسیاری از زندانیان اندرزگاه چهار تیپ شش زندان تهران بزرگ، گفتند شمار زیادی از آنان بازداشتشدگان اعتراضات دیماه و متولد دهه ۱۳۸۰ هستند.
به گفته این منابع، احساس فراموششدن در میان زندانیان گسترده است. آنان باور دارند که فراموش شدهاند و دیگر کسی در بیرون از زندان به یادشان نیست.
سابقه شرایط نامناسب در زندان تهران بزرگ و دیگر زندانها
زندانیان سیاسی و معترضان بازداشتشدهای که تجربه حبس در زندان تهران بزرگ را داشتهاند، در سالهای گذشته این زندان و بخشهای مختلف آن را با تعابیری چون «آخر دنیا»، «جهنمی در کویر»، «سگدونی»، «فاجعه» و «قتلگاه خاموش هزاران انسان» توصیف کردهاند.
گزارشهای مربوط به ازدحام جمعیت، شرایط نامناسب نگهداری زندانیان و توزیع مواد مخدر، تنها به زندان تهران بزرگ محدود نیست.
برخی منابع ایراناینترنشنال نیز میگویند وضعیت نگهداری زندانیان در شماری از زندانهای شهرهای دیگر ایران، از نظر امکانات و شرایط بهداشتی، حتی نامناسبتر از زندانهای تهران است.
گزارشهای ایراناینترنشنال از وضعیت زندانهای وکیلآباد مشهد، دستگرد اصفهان، شیبان و سپیدار اهواز و عادلآباد شیراز نیز از ازدحام جمعیت، کمبود غذا و دارو، شرایط غیربهداشتی، محدودیت دسترسی به حمام و آب سالم و در مواردی توزیع مواد مخدر حکایت دارند.
همچنین گزارشهایی از زندانهای اوین، قزلحصار کرج، لاکان رشت، قرچک ورامین و زندان مرکزی قم از مشکلاتی مانند گرانی کالاهای فروشگاه زندان، کمبود امکانات بهداشتی و درمانی، ازدحام جمعیت، کفخوابی و در مواردی توزیع مواد مخدر خبر دادهاند.
همزمان با تشدید آلودگی هوا در شهرهای مختلف ایران و انتشار خبرهایی درباره تداوم مازوتسوزی در نیروگاهها، شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال از سردردهای مداوم، تهوع، سرفه و دشواری تنفس خبر دادند و به تعطیل نشدن مدارس در این شرایط اعتراض کردند.
روایتهای مردمی در اصفهان، تهران، مشهد، ارومیه، اراک، کرج و کرمانشاه از افزایش آلودگی هوا و پیامدهای جدی آن برای سلامت شهروندان، بهویژه سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای، حکایت دارد.
مخاطبی از اصفهان نوشت: «اینقدر مازوتسوزی و آلودگی هوا در اصفهان زیاد شده که خانوادگی اکثر مواقع سردرد داریم.»
شهروند دیگری از ارومیه از سردردهای مداوم اعضای خانوادهاش خبر داد و گفت: «شهرمان بهشدت آلوده شده و هر روز سردرد داریم. قرص مسکن میخوریم، ولی خوب نمیشویم.»
مخاطبی از مشهد با اشاره به اینکه فضای شهر «بوی لاستیک سوخته» میدهد، گفت: «نفسمان گرفت در این هوا. هنوز که سرد نشده وضعیت این است، وای به حال زمستان.»
«تهران مثل چرنوبیل شده»
آلودگی هوای تهران در روزهای اخیر شدت گرفته است. عصر جمعه ۲۲ آبان، شاخص کیفیت هوای پایتخت به عدد ۱۵۳ رسید و در وضعیت ناسالم برای تمام گروهها قرار گرفت.
این عدد صبح یکشنبه ۲۴ آبان به ۱۲۵ رسید که به معنای وضعیت ناسالم برای گروههای حساس است.
شماری از شهروندان با ارسال پیام و ویدیو به ایراناینترنشنال، از کاهش شدید میدان دید، سوزش چشم، سردرد و مشکلات تنفسی خبر دادند.
یکی از مخاطبان با ارسال ویدیویی از وضعیت آلودگی هوا گفت: «تهران مثل چرنوبیل شده است.»
شهروند دیگری با مقایسه وضعیت آلودگی هوا با اتاقهای گاز در دوران حکومت نازیها نوشت: «هیتلر مردم را با اتاق گاز کشت، اینها هر روز با هوای آلوده، آرامآرام ما را میکشند.»
یکی دیگر از مخاطبان گفت هوای تهران تا چند روز پیش بسیار خوب بود، اما ظرف چند روز وضعیت بهطور ناگهانی تغییر کرد.
این مخاطب تغییر ناگهانی وضعیت هوا را مشکوک خواند و حکومت را در ایجاد آلودگی دخیل دانست.
شهروندی هم از شلوغی بیمارستان میلاد تهران خبر داد و نوشت شمار زیادی از مراجعهکنندگان بهدلیل تنگی نفس و سرفههای شدید به بیمارستانها مراجعه کردهاند.
مخاطبی دیگر با اشاره به سردرد شدید و حالت تهوع ناشی از آلودگی هوای تهران پرسید: «با کدام گرفتاری بسازیم؟ تورم، بیبنزینی یا نفس نکشیدن در این هوا؟»
در کنار نگرانیهای مربوط به سلامت، شماری از شهروندان به ادامه فعالیت مدارس در شرایط آلودگی شدید هوا اعتراض کردند.
دانشآموزی از تهران گفت هنگام بازگشت از مدرسه، آلودگی هوا به اندازهای بوده که دچار سرفه و تنگی نفس شده است.
مخاطبی از شهرقدس با اشاره به آلودگی شدید و کاهش دید، از ادامه فعالیت مدارس انتقاد کرد و نوشت: «این مسئولان ذرهای دلشان برای مردم نمیسوزد.»
شهروند دیگری از تهران با خطاب قرار دادن مسئولان پرسید: «از آلودگی تهران خبر دارید یا خواب هستید؟ نمیشود نفس کشید. چرا مدارس را تعطیل نمیکنید؟»
مازوتسوزی در سایه کمبود گاز
علیاکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، ۱۲ آبان از قطع گاز کارخانههای سیمان و استفاده از مازوت بهعنوان سوخت جایگزین خبر داد و اعلام کرد این وضعیت احتمالا تا پایان سال ادامه خواهد داشت.
این در حالی است که شهروندی از پردیس تهران اوایل آبان به ایراناینترنشنال خبر داده بود که هوا در بخش غربی این شهر بهشدت آلوده است و دودی سفیدرنگ آسمان را در برگرفته است.
او این آلودگی را ناشی از وجود کارخانه سیمان در آن محل و مازوتسوزی دانسته بود.
مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزیر نیرو، ۲۳ آبان با اشاره به دشوارتر شدن تامین سوخت نیروگاهها در زمستان، تایید کرد استفاده از مازوت بهعنوان سوخت جایگزین ادامه خواهد داشت.
پیشتر هم شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال در تابستان درباره مازوتسوزی در نیروگاهها هشدار داده بودند.
مخاطبی از کرج با اشاره به آغاز مازوتسوزی در نیروگاهها، از افزایش شدید آلودگی هوا و کاهش میدان دید خبر داده و نوشته بود: «سطح آلودگی بیش از اندازه زیاد شده، بهطوری که شعاع دید خیلی کم است.»
یکی از مخاطبان از کرمانشاه گفته بود نیروگاه بیستون بیش از دو ماه از مازوت برای تولید برق در دو واحد خود استفاده کرده و آلودگی قابل توجهی به وجود آورده است.
بازگشت «استارشیپ ۴۲» از مدار زمین به سکوی پرتاب اسپیسایکس در استاربیس تگزاس، ۲۳ آبان
فضاپیمای استارشیپ پس از بیش از ۲۲ ساعت گردش در مدار زمین، برای نخستین بار به محل پرتاب خود در تگزاس بازگشت و در میان بازوهای مکانیکی برج پرتاب جای گرفت. این موفقیت گامی مهم در تلاش ۱۰ ساله اسپیسایکس برای ساخت سامانهای موشکی است که بتوان همه بخشهای آن را دوباره به کار گرفت.
به گزارش خبرگزاری رویترز، استارشیپ شنبه ۲۳ آبان پس از ۱۴ بار گردش به دور زمین، طولانیترین ماموریت خود را با بازگشت به پایگاه استاربیس به پایان رساند.
این فضاپیمای ۵۲ متری از میان ابرهای ضخیم ظاهر شد و با روشنکردن دوباره موتورها، به حالت عمودی درآمد. سپس بهآرامی پایین آمد و در میان بازوهای غولپیکر برج «مکازیلا» جای گرفت.
بدنه استارشیپ بر اثر گرمای شدید ورود به جو سیاه شده بود. با خاموش شدن موتورها، فضاپیما بیحرکت در میان بازوها معلق ماند.
دن هیوت، گزارشگر ماموریت اسپیسایکس، این موفقیت را «حلقه گمشده» و «آرزوی بزرگ پرواز فضایی» توصیف کرد.
بازگشت موفق فضاپیما؛ ناکامی در بازیابی بوستر
موشک استارشیپ از دو بخش تشکیل شده است: بوستر «سوپر هوی» در پایین که نیروی لازم برای پرتاب را فراهم میکند و فضاپیمای استارشیپ در بالا که محموله را به مدار میرساند.
سوپر هوی جمعه ۲۲ آبان استارشیپ را به فضا برد، ولی حدود ۱۰ دقیقه پس از پرتاب، در بازگشت به سکوی پرتاب ناکام ماند.
به این ترتیب، برنامه اسپیسایکس برای بازیابی هر دو بخش در یک ماموریت محقق نشد.
استارشیپ همان شب در ارتفاع حدود ۲۶۰ کیلومتری، ۲۶ ماهواره استارلینک را در مدار قرار داد. روز بعد، هنگام حرکت به سوی شرق بر فراز اقیانوس آرام، با روشن کردن یکی از موتورها، فرایند ورود به جو را آغاز کرد.
فضاپیما هنگام کاهش سرعت از حدود ۲۷ هزار و ۴۰۰ کیلومتر بر ساعت و سقوط با سرعت مافوق صوت به سوی جنوب تگزاس، گرمای شدیدی را تحمل کرد.
در مرحله پایانی فرود، دو زائده نزدیک بخش بالایی بدنه روی بازوهای مکانیکی برج قرار گرفتند و فضاپیما را بالاتر از سطح زمین نگه داشتند. ایلان ماسک، بنیانگذار اسپیسایکس و مهندسان این شرکت ظرف چند ساعت، بازرسی آن را آغاز کردند.
رویترز نوشت بازگشت استارشیپ پس از ۲۲.۵ ساعت، گامی مهم در توسعه این سامانه محسوب میشود. ماسک این سامانه را ابزار اصلی آینده اسپیسایکس برای پرتاب ماهوارههای استارلینک، استقرار مراکز داده در مدار، بازگرداندن انسان به ماه و در نهایت، سکونت در مریخ میداند.
اکنون برتری اسپیسایکس در صنعت پرتابهای فضایی بر فالکون ۹ استوار است؛ موشکی که از سال ۲۰۱۰ بیش از ۷۰۰ بار پرتاب شده است. مرحله نخست آن دوباره استفاده میشود، ولی مرحله دوم، پس از رساندن محموله به مدار، در اقیانوس رها میشود.
هدف ماسک این است که استارشیپ مانند هواپیماهای تجاری، با فاصله زمانی کوتاه و کمترین نیاز به تعمیر و آمادهسازی، بارها به فضا برود و بازگردد.
اسپیسایکس هنوز نتوانسته هر دو بخش موشک، یعنی بوستر سوپر هوی و فضاپیمای استارشیپ، را در یک ماموریت بازیابی کند؛ موفقیتی که به معنای بازگرداندن تمام بخشهای یک سامانه پرتاب مداری برای نخستین بار خواهد بود.
سپر حرارتی استارشیپ نیز هنوز کاملا قابل استفاده مجدد نیست. این سپر از صدها کاشی سیاه ششضلعی تشکیل شده که از فضاپیما در برابر گرمای ورود به جو محافظت میکنند.
مهندسان میکوشند کاشیهایی طراحی کنند که پس از هر پرواز، به بازسازی اندکی نیاز داشته باشند یا بدون بازسازی دوباره قابل استفاده باشند.
شاتل فضایی ناسا نیز تا حدی قابل استفاده مجدد بود، ولی مخزن سوخت خارجی آن پس از هر پرواز دور انداخته میشد و خود فضاپیما پیش از پرواز بعدی به بازسازی گسترده نیاز داشت.
اسپیسایکس بیش از ۱۵ میلیارد دلار برای توسعه استارشیپ هزینه کرده است. ناسا نیز در چارچوب قراردادی به ارزش بیش از چهار میلیارد دلار، تاکنون سه میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار پرداخت کرده است.
این قرارداد در سال ۲۰۲۱ برای بازگرداندن انسان به ماه در برنامه «آرتمیس» به اسپیسایکس واگذار شد. ناسا انتظار دارد استارشیپ و ماهنشین شرکت بلو اوریجین از سال ۲۰۲۸ پروازهای سرنشیندار به ماه را آغاز کنند.
هر دو پروژه هنوز آزمونهای دشواری پیش رو دارند. برای استارشیپ، یکی از مراحل ضروری، نمایش عملی انتقال سوخت میان فضاپیماهای سوخترسان استارشیپ در مدار است؛ فرایندی حیاتی که امکان سفر به ماه را فراهم میکند.
نیروهای وابسته به دولت قانونی یمن اعلام کردند از منطقه مشرف به تنگه راهبردی بابالمندب عقبنشینی میکنند؛ تحولی که به تسلط حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی بر این منطقه میانجامد و دست آنها را برای اعمال فشار بر کشتیرانی جهانی بازتر میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی یکشنبه ۲۴ آبان در بیانیهای خبر دادند مواضع خود را در فرودگاه ذُباب و منطقه بابالمندب در غرب استان تعز ترک میکنند.
نیروهای مسلح جنوب در بیانیه خود، هدف از جابهجایی نیروها را تامین امنیت عدن، مقر دولت قانونی یمن و همچنین استانهای همجوار عنوان کردند و تقویت خطوط مقدم و مقابله با تهدیدهای موجود را از دیگر دلایل این تصمیم برشمردند.
این عقبنشینی در شرایطی صورت میگیرد که حوثیها فشار بر مناطق جنوبی تحت کنترل دولت را افزایش دادهاند.
این گروه نیابتی حکومت ایران بخش بزرگی از شمال یمن، از جمله صنعا و پرجمعیتترین مناطق کشور را در اختیار دارد.
رویترز نوشت تسلط حوثیها بر منطقه مشرف به بابالمندب، اهرم فشار تازهای بر کشتیرانی جهانی ایجاد میکند؛ آن هم در شرایطی که جمهوری اسلامی در سوی دیگر شبهجزیره عربستان، به ایجاد اختلال در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز ادامه میدهد.
فشار همزمان بر این دو گذرگاه میتواند دسترسی تولیدکنندگان نفت خلیج فارس به مسیرهای اصلی صادرات دریایی را محدودتر کند و به اختلال بیشتر در انتقال انرژی و کالا بینجامد.
بابالمندب یکی از مهمترین و پرترددترین مسیرهای تجارت دریایی جهان است و بخش مهمی از محمولههای آسیا به اروپا از این تنگه و سپس کانال سوئز مصر عبور میکند.
کنترل این گذرگاه طی هفتههای گذشته بارها محل رویارویی نیروهای دولتی و حوثیها بوده است. حوثیها پس از پیشروی برقآسا به سوی جنوب، ۲۰ شهریور کنترل بخش یمنی بابالمندب را به دست گرفتند. هدف این گروه تسلط بر سراسر سواحل یمن در دریای سرخ بود.
نیروهای دولتی ماه گذشته برای بازپسگیری مناطق راهبردی ساحلی عملیاتی آغاز کردند و محمد آلجابر، سفیر عربستان سعودی در یمن، ۱۷ مهر اعلام کرد حوثیها از تنگه بابالمندب عقب رانده شدهاند.
اکنون عقبنشینی نیروهای دولتی، بار دیگر موقعیت حوثیها را در مجاورت این مسیر حیاتی تقویت میکند.
روزنامه والاستریت ژورنال ۲۵ مهر به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی با افزایش پشتیبانی نظامی، اطلاعاتی و عملیاتی از حوثیها، به اجرای پیچیدهترین حملات این گروه علیه عربستان سعودی و متحدان یمنی آن کمک کرده است.
بر اساس این گزارش، افسران سپاه پاسداران در خطوط مقدم نبرد حضور داشتهاند و در هدایت حملات پهپادی و موشکی مشارکت کردهاند.
ابراهیم حیدان، وزیر کشور یمن، نیز پیشتر گفت ۲۱ کارشناس وابسته به سپاه پاسداران و حزبالله لبنان در مناطق تحت کنترل حوثیها فعالیت میکنند و در هدایت عملیات نظامی، توسعه توان تسلیحاتی و برنامهریزی حملات دریایی نقش دارند.
تشدید درگیریها در یمن آتشبس سال ۲۰۲۲ با میانجیگری سازمان ملل را نقض کرده و جبهه دیگری در جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی گشوده است.
حملات حوثیها به بنادر، فرودگاهها و تاسیسات آرامکو، از جمله مرکز صادرات نفت ینبع در ساحل دریای سرخ، پروازها و عرضه نفت عربستان سعودی را مختل کرده است. ریاض نیز در پاسخ، مواضع این گروه نیابتی جمهوری اسلامی را در یمن هدف قرار داده است.
والاستریت ژورنال ۱۴ آبان نوشت حوثیها برای توقف درگیری با ریاض، خواستار بهرسمیتشناختهشدن حاکمیت خود بر یمن و دریافت دهها میلیارد دلار «غرامت» شدهاند.
در همین حال، رویترز ۲۳ آبان گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به مشاوران ارشد خود گفته است اگر تهران یا حوثیها اقدام تحریکآمیز تازهای علیه واشینگتن انجام ندهند، ممکن است حمله به جمهوری اسلامی را به تعویق بیندازد.
یمن از سال ۲۰۱۴ درگیر جنگ داخلی است و با یکی از وخیمترین بحرانهای انسانی جهان دستوپنجه نرم میکند. تشدید نبردها در تعز، وضعیت غیرنظامیان را دشوارتر کرده است.
این شهر که میزبان حدود نیمی از ۳۰۰ هزار آواره درگیریهای اخیر یمن است، همچنان در محاصره قرار دارد، کمکهای امدادی به آن راه نمییابد و غیرنظامیان نیز امکان خروج ندارند.
محدودیتهای تازه دولت جمهوری اسلامی برای عرضه بنزین در بحبوحه بحران معیشتی، دسترسی مردم به سوخت را دشوارتر کرده و با نارضایتی شهروندان و هشدار فعالان حملونقل درباره افزایش هزینه جابهجایی و قیمت کالاها همراه شده است.
عبدالحسین همتی، دبیر کمیسیون انرژی مجلس، یکشنبه ۲۴ آبان در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا اعلام کرد کارتهای سوخت جایگاهداران در ۱۱ استان جمعآوری شده و اجرای سهمیهبندی بنزین در برخی مناطق به نارضایتیها دامن زده است.
به گفته او، برای هر خودرو ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی، ۵۰ لیتر بنزین سه هزار تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۱۰ هزار تومانی در نظر گرفته شده که از این میزان، تنها سهمیه ۶۰ لیتری قابل ذخیره است.
این محدودیتها در شرایطی اعمال میشود که سیاست خارجی تنشآفرین حکومت، ناکارآمدی مقامهای جمهوری اسلامی و فساد گسترده، بحران اقتصادی را تشدید کرده و تامین هزینههای روزمره را برای بخش بزرگی از مردم دشوارتر ساخته است.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شماری از شهروندان حتی برای خرید نان، گوشت، مرغ و تخممرغ به پرداخت اقساطی روی آوردهاند. در چنین شرایطی، محدودیتهای تازه در دسترسی به بنزین بر فشار روانی و معیشتی آنان میافزاید.
هزینههای سنگین سوخت برای مسافران
دبیر کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به مشکلات مسافران گفت فردی که در مسیر سفر سهمیه بنزین ۱۰ هزار تومانی خود را مصرف کند، ممکن است ناچار به خرید بنزین سوپر با قیمت ۱۰۳ هزار تومان شود؛ هزینهای که به گفته او، بسیاری از مردم توان پرداخت آن را ندارند.
همتی افزود پیشنهاد ذخیره سهمیه سه هزار تومانی و امکان استفاده از سهمیه ماههای آینده در دست پیگیری است تا افراد هنگام سفر با کمبود سوخت مواجه نشوند.
در مقابل، اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون مسعود پزشکیان و رییس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، پیشتر اعلام کرده بود تنها سهمیه نخست بنزین تا سه ماه قابل ذخیره است و مردم باید برای سفر از قبل برنامهریزی و سوخت ذخیره کنند.
او همچنین گفته بود کارتهای سوخت جایگاهها در برخی استانها جمعآوری شده و این روند در شماری از استانهای مرزی نیز آغاز شده است.
در میانه نگرانیهای فزاینده شهروندان، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، ۲۴ آبان بدون پرداختن به پیامدهای معیشتی محدودیتهای سوخت، «اظهارنظرهای مکرر» درباره بنزین را عامل نگرانی مردم دانست و گفت هر تصمیمی باید با «اقناع افکار عمومی» همراه باشد.
وبسایت خبرآنلاین اظهارات سقاب اصفهانی را عامل تنش در افکار عمومی معرفی کرد. روزنامه خراسان، رسانه نزدیک به قالیباف، نیز سخنان معاون پزشکیان را «شخصی و غیرعقلانی» خواند، ولی اصل حذف کارت جایگاهها یا شناسایی مصرف خارج از کارت شخصی را «درست و بهجا» دانست.
در پی واکنشها به اظهارات سقاب اصفهانی، محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان، ۲۳ آبان اعلام کرد اطلاعرسانی درباره تصمیمهای دولت در حوزه بنزین و فرآوردههای نفتی بر عهده سخنگوی دولت یا مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش است.
هشدار درباره گرانی کالاها و اختلال در حملونقل
پیامدهای محدودیتهای سوخت به سفرهای شخصی محدود نمیماند. داود محمدی، رییس اتحادیه حملونقل بار سبک شهری و پیک موتوری تهران، ۲۴ آبان در مصاحبه با خبرگزاری تسنیم اعلام کرد سهمیه وانتبارها کافی نیست و افزایش هزینه سوخت میتواند به گرانی حملونقل و کالاها بینجامد.
به گفته او، برای وانتبارها سهمیهای مشابه خودروهای شخصی در نظر گرفتهاند، در حالی که رانندگان از این خودروها برای تامین معاش استفاده میکنند و حتی با مدیریت مصرف ممکن است سهمیه ماهانه ۱۰۰ یا ۲۰۰ لیتری خود را ظرف یک هفته به پایان برسانند.
محمدی افزود حذف کارتهای آزاد جایگاهها، دسترسی فعالان حملونقل به سوخت را محدودتر میکند و هزینه اضافی بهتدریج به قیمت کالاها منتقل میشود.
او هشدار داد تامین نشدن سوخت موتورسواران و رانندگان وانتبار، چرخه حملونقل را با رکود و اختلال مواجه خواهد کرد.
تکذیب تصمیم تازه دولت، طولانیتر شدن صفهای بنزین
محمدصادق عظیمیفر، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، شامگاه ۲۳ آبان طرح شناسهدار شدن کارت آزاد جایگاهها را «آزمایشی» خواند و هدف آن را احراز هویت افراد پیش از سوختگیری عنوان کرد.
او گفت ایرادهای طرح در حال بررسی و رفع است و پس از آن درباره گسترش احتمالی اجرا تصمیمگیری خواهد شد.
عظیمیفر در عین حال تاکید کرد دولت تصمیم تازهای درباره بنزین نگرفته است.
این موضعگیریها در حالی مطرح میشود که ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال از صفهای طولانی در پمپبنزینها حکایت دارد و شهروندان از محدود شدن عرضه بنزین آزاد و نگرانی درباره حذف کارت جایگاهها میگویند.
خبرگزاری مهر ۲۴ آبان با اشاره به مصرف بالای خودروها و عقبماندگی حملونقل عمومی پرسید چرا دولت جبران بحران بنزین را از مصرفکننده نهایی آغاز میکند.
این رسانه نوشت دسترسی به بنزین با اشتغال، رفتوآمد، درمان و امکان سکونت دور از مراکز شهری پیوند دارد و تغییر در عرضه آن، بهطور مستقیم بر زندگی مردم اثر میگذارد.
برخی شهروندان معتقدند دولت میخواهد از کمبود بنزین برای گران کردن آن استفاده کند.
معصومه طاهرخانی، تحلیلگر اقتصادی، به ایراناینترنشنال گفت هدف نهایی افزایش تدریجی قیمت بنزین، حذف یارانه سوخت و افزایش درآمد دولت است.
عطا حسینیان، روزنامهنگار حوزه اقتصاد و انرژی، نیز این محدودیتها را زمینهسازی برای بنزین ۵۰ تا ۷۰ هزار تومانی ارزیابی کرد.