روایت دانشآموزان از بازرسی بدنی تحقیرآمیز در مدارس شیراز
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که مدیران و مسئولان برخی دبیرستانهای شیراز، دانشآموزان را تحت تفتیش بدنی گسترده قرار میدهند.
دانشآموزان میگویند کادر مدرسه هنگام بازرسی به تمام نقاط بدن از جمله اندامهای خصوصیشان دست میزنند؛ اقدامی که باعث معذب شدن و احساس ناراحتی آنها شده است.
ماه گذشته نیز دانشآموزی از هنرستان فضلی در فردیس به ایراناینترنشنال گفته بود کادر مدرسه هنگام تفتیش، اندام خصوصی دانشآموزان را لمس میکنند و در صورت اعتراض به این اقدام، با برخوردهای شدیدتری مواجه میشوند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با تاکید بر اینکه نیازی به توافق با ایران نیست، از جیدی ونس، معاون خود، خواست تمام توجهش را به آنچه «فساد و جرم» در شهرها و ایالتهای تحت اداره دموکراتها خواند، معطوف کند. ونس پیشتر در تلاش برای توافق با تهران نقش داشت.
ترامپ پنجشنبه ۲۱ آبان در تروث سوشال نوشت: «از ونس، معاون رییسجمهوری، خواستهام تمام توجه خود را بر فساد و جرایم گستردهای متمرکز کند که در شهرها و ایالتهای تحت اداره دموکراتها در سراسر آمریکا جریان دارد.»
او مینهسوتا، کالیفرنیا و ایلینوی را از جمله ایالتهایی خواند که به گفته او با سوءمدیریت و فساد روبهرو هستند و دموکراتها را به سرقت ماهانه میلیاردها دلار متهم کرد.
رییسجمهوری آمریکا در ادامه همین پیام، درباره ایران نوشت: «ما به توافق با ایران نیازی نداریم. آن روزها مدتهاست گذشته است. ما پولشان را در اختیار داریم، صدها میلیارد دلار، و تنگهشان را هم در اختیار داریم!»
ونس پیشتر در تلاش برای دستیابی به آتشبسی تازه و ازسرگیری مذاکرات هستهای با ایران نقش پررنگی داشت و جنگ را عامل شکست سنگین جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای دانسته بود.
پیام ترامپ نیز مشخص نمیکند این دستور چه تغییری در مسئولیت ونس در پرونده ایران یا تماسهای دیپلماتیک ایجاد خواهد کرد.
فشار اقتصادی بهجای جنگ یا توافق
اظهارات تازه ترامپ در پی گزارش اکسیوس درباره ترجیح ادامه فشار اقتصادی و محاصره بر ازسرگیری جنگ یا پذیرش توافقی نامطلوب با تهران مطرح شد.
اکسیوس ۱۹ آبان به نقل از سه نفر از حاضران در نشست غیرعلنی وزیران خارجه گروه هفت در پاریس نوشت مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، این انتخاب را برای همتایانش تشریح کرد.
به روایت این منابع، روبیو گفت ترامپ برای ادامه فشارها موعد پایانی تعیین نکرده و هدف این سیاست، محدود کردن منابع مالی جمهوری اسلامی، تامین مالی گروههای متحد آن و بازسازی توان نظامی حکومت ایران است.
روبیو در اظهارات علنی خود نیز تحریمها و محاصره دریایی را چنان موثر توصیف کرد که ترامپ نیازی به عملیات نظامی گسترده نمیبیند؛ با این حال، آمادگی واشینگتن برای دستیابی به توافقی واقعی را اعلام کرد.
ترامپ ۲۰ آبان در مراسم روز کهنهسربازان در گورستان ملی آرلینگتون، خواستار پیروزی «کامل و صددرصدی» بر جمهوری اسلامی شد، اما شروط مشخص تحقق این هدف را توضیح نداد.
تلاش قطر برای بازگرداندن دو طرف به مذاکره
در مقابل، میانجیها همچنان برای جلوگیری از ازسرگیری جنگ و بازگشت دو طرف به مذاکره تلاش میکنند.
اورشلیمپست بهنقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در نشست ۱۹ آبان گروه هفت گفته دوحه پیش از حمله احتمالی آمریکا، دستکم دو هفته برای رسیدن تهران و واشینگتن به تفاهم فرصت گرفته است.
به روایت این روزنامه، اختلاف اصلی بر سر ترتیب اجرای اقداماتی مانند رفع محاصره دریایی، رسیدگی به پرونده هستهای و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران است.
اکسیوس نیز گزارش داد نخستوزیر قطر خواهان مشارکت چین و کشورهای اروپایی در جایگاه ضامن توافق است تا نگرانی تهران از نقض توافق و ازسرگیری جنگ کاهش یابد.
وزیران امور خارجه گروه هفت در بیانیه ۲۰ آبان از تلاش میانجیگران منطقهای و راهحل دیپلماتیک حمایت کردند، اما بر ادامه فشارهای اقتصادی و سیاسی در صورت شکست دیپلماسی تاکید کردند.
در سوی دیگر، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، ۲۰ آبان در مصاحبه با المیادین هرگونه مذاکره جاری با آمریکا را رد کرد. او مذاکره هستهای را به پاسخ روشن واشینگتن و اجرای هفت شرط تهران منوط دانست و گفت اورانیوم غنیشده از ایران خارج نخواهد شد.
آنیتا آناند، وزیر امور خارجه کانادا، در اقدامی غیرمعمول و با شکستن سنت دیپلماتیک افشا نکردن آرای مخفی، رسما اعلام کرد که اتاوا در رأیگیری مجمع عمومی سازمان ملل متحد به عضویت جمهوری اسلامی در «کمیته برنامه و هماهنگی» (CPC) رأی منفی داده است.
وزیر امور خارجه کانادا با تاکید بر اینکه اتاوا در کنار مردم ایران میایستد، تصریح کرد حکومت ایران با سرکوب صداهای مخالف در داخل و دامن زدن به بیثباتی در خاورمیانه، فاقد صلاحیت برای حضور در نهادی است که وظیفه صیانت از منشور سازمان ملل را بر عهده دارد.
نهاد مستقل «دیدهبان سازمان ملل» نیز از این افشاگری وزیر امور خارجه کانادا استقبال کرد و آن را معیاری تازه برای پاسخگویی سایر دموکراسیهای غربی دانست.
با وجود مخالفت علنی کانادا، مجمع عمومی سازمان ملل چهارشنبه ۲۰ آبان در این رأیگیری مخفی با ۱۴۴ رأی موافق، جمهوری اسلامی را برای یک دوره سهساله (از اول ژانویه ۲۰۲۷) به عضویت این کمیته ۳۴ عضوی انتخاب کرد؛ نهادی که از سال ۱۹۶۲ بهعنوان بازوی اصلی مجمع عمومی و شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل (ECOSOC)، وظیفه بازبینی برنامهها و تعیین اولویتهای بودجهای سازمان ملل از جمله در حوزههای حقوق بشر، حقوق زنان، خلع سلاح و مبارزه با تروریسم را بر عهده دارد.
انتقاد محافظهکاران: موضع دولت دیرهنگام و ناکافی است
اما این موضع دولت کانادا با واکنش تند و انتقادی حزب محافظهکار روبهرو شده است.
شووالوی ماجومدار، نماینده محافظهکار پارلمان کانادا، اقدام کنونی وزیر امور خارجه را ناکافی و دیرهنگام توصیف کرد و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که دولت کانادا در هشتم آوریل امسال، زمانی که شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل با «اجماع» نامزدی ایران را تصویب کرد، سکوت اختیار کرد.
بهگفته او، کانادا باید همان زمان در برابر نامزدی جمهوری اسلامی میایستاد و با بسیج متحدان بینالمللی، رقابتی جدی علیه تهران شکل میداد تا کار به رأیگیری نهایی مجمع عمومی و پیروزی آسان جمهوری اسلامی نکشد.
پیشینه نامزدی در آوریل و سابقه تقابل دیپلماتیک در سال ۲۰۱۰
پیشینه این جدال به روال انتخاب اعضا در این کمیته و همچنین سابقه تلاشهای دیپلماتیک کانادا بازمیگردد.
در جلسه هشتم آوریل ۲۰۲۶ شورای اقتصادی و اجتماعی، در حالی که ایالات متحده تنها کشوری بود که رسما به نامزدی ایران اعتراض کرد، کانادا و ۱۰ کشور اروپایی و غربی دیگر سکوت کردند.
پس از افشاگری دیدهبان سازمان ملل در همان زمان، وزارت امور خارجه کانادا مدعی شد که ایران از سوی گروه آسیا-اقیانوسیه نامزد شده و این کمیته صرفا نقشی مشورتی دارد؛ ادعایی که با یادداشت اصلاحی کاربران در شبکه ایکس زیر سوال رفت.
این در حالی است که پیشینه کانادا در مقابله با نامزدیهای جمهوری اسلامی در نهادهای سازمان ملل تجربه متفاوتی را نشان میدهد. در سال ۲۰۱۰، دولت وقت کانادا با رایزنی فشرده دیپلماتیک و ترغیب جمهوری دموکراتیک تیمور-لسته به نامزدی در برابر ایران، توانست در رقابت مستقیم مانع از راهیابی نماینده جمهوری اسلامی به هیات اجرایی «نهاد زنان سازمان ملل» شود.
افزون بر این، پرونده تقابل بر سر حضور جمهوری اسلامی در نهادهای مرتبط با حقوق زنان پیشینهای روشن دارد؛ از جمله در دسامبر ۲۰۲۲ که در اوج سرکوب اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، جمهوری اسلامی با قطعنامه پیشنهادی آمریکا و حمایت کشورهای غربی از جمله کانادا، از کمیسیون مقام زن سازمان ملل اخراج شد.
با این حال، در رأیگیری چهارشنبه در نیویورک، جمهوری اسلامی همراه با ۱۸ کشور دیگر از جمله آمریکا، بریتانیا، آلمان و اسرائیل توانست کرسی کمیته برنامه و هماهنگی را به دست آورد؛ موضوعی که بار دیگر شکاف میان مواضع علنی دولتهای غربی و سازوکارهای رأیگیری در نهادهای بینالمللی را به کانون بحثهای سیاسی در اتاوا تبدیل کرده است.
با وجود سالها تبلیغات و اجرای سیاستهای تشویقی مقامهای جمهوری اسلامی برای افزایش فرزندآوری، نرخ باروری در ایران به ۱.۳۴ فرزند به ازای هر زن کاهش یافته است. دبیر ستاد ملی جمعیت هشدار داد در صورت ادامه روند کنونی، جمعیت ایران طی ۷۵ سال آینده به ۳۱ میلیون نفر خواهد رسید.
مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، پنجشنبه ۲۱ آبان گفت برای حفظ جمعیت کنونی کشور در محدوده ۸۷ میلیون نفر، نرخ باروری باید به بیش از ۲.۱ فرزند به ازای هر زن در سن باروری برسد.
او در کنگره بینالمللی انجمن علمی باروری و ناباروری ایران گفت نرخ باروری در سال ۱۴۰۴ به ۱.۳۴ فرزند به ازای هر زن رسیده است، در حالی که در سال ۱۳۶۵ هر زن بهطور میانگین شش تا هفت فرزند به دنیا میآورد.
وحید دستجردی با استناد به برآوردهای سازمان بهداشت جهانی هشدار داد در صورت تداوم روند کنونی، جمعیت ایران طی ۷۵ سال آینده به ۳۱ میلیون نفر کاهش خواهد یافت و کشور در میان همسایگانی با جمعیت صدها میلیونی قرار خواهد گرفت.
تداوم کاهش فرزندآوری با وجود سیاستهای تشویقی حکومت
روند کاهش فرزندآوری در ایران در حالی ادامه دارد که مقامهای جمهوری اسلامی و امامان جمعه در سالهای گذشته بارها برای تشویق مردم به فرزندآوری تلاش کردهاند.
علیرضا آقایوسفی، رییس سازمان نظام روانشناسی، نیز سوم آبان در هشداری وضعیت ازدواج و فرزندآوری را نگرانکننده خواند و گفت جامعه ایران فاصله زیادی تا رسیدن به «نقطه اضطرار» ندارد.
در نظرسنجی اینستاگرامی ایراناینترنشنال در ۲۴ شهریور، ۹۷ درصد از بیش از ۱۸ هزار شرکتکننده اعلام کردند شرایط ایران باعث شده تصمیمهای مهم زندگی، از جمله ازدواج و فرزندآوری، را به تعویق بیندازند.
وحید دستجردی مهمترین عامل کاهش فرزندآوری را که به گفته او بیش از ۷۵ درصد موارد را شامل میشود، ارتقای سطح سواد و توسعه اجتماعی بدون توسعه اقتصادی متناسب دانست.
او همچنین تورم، هزینههای سنگین مسکن، تحولات فرهنگی، فردگرایی، تاخیر در ازدواج و دشواری ایجاد تعادل میان اشتغال و فرزندآوری برای زنان شاغل را از مهمترین موانع فرزندآوری برشمرد.
بهگفته دبیر ستاد ملی جمعیت، حدود هفت میلیون و ۳۰۰ هزار مرد مجرد ۲۰ تا ۵۴ ساله و بین شش میلیون و ۵۰۰ هزار تا هفت میلیون زن مجرد ۱۵ تا ۴۹ ساله در ایران زندگی میکنند که مجموع آنها حدود ۱۴ میلیون نفر است.
وحید دستجردی اعلام کرد میانگین سن مادران هنگام تولد نخستین فرزند در سراسر کشور ۲۷ سال و شش ماه و در تهران ۳۰ سال و هشت ماه است.
بهگفته او، فاصله میان ازدواج تا تولد نخستین فرزند بهطور میانگین چهار سال و شش ماه است که چالشهای ناباروری را افزایش میدهد.
او همچنین از افزایش هفتبرابری نرخ تجرد قطعی زنان از ۱.۱ درصد در سال ۱۳۷۵ به ۷.۷ درصد خبر داد و گفت تعداد ازدواجها از ۹۰۰ هزار مورد در سال ۱۳۸۹ به ۴۳۱ هزار مورد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
دبیر ستاد ملی جمعیت هشدار داد سهم افراد بالای ۶۰ سال از جمعیت ایران، از ۱۳ درصد کنونی به ۳۲ درصد در سال ۱۴۳۰ خواهد رسید و این روند هزینههای مراقبت از سالمندان را افزایش میدهد و کشور را با کمبود نیروی جوان مراقبتکننده روبهرو میکند.
تاکید رهبران جمهوری اسلامی بر افزایش جمعیت و مشوقهای فرزندآوری
مجتبی خامنهای، سومین رهبر جمهوری اسلامی، نیز ۲۹ اردیبهشت در پیامی بر «لزوم افزایش جمعیت» و «ترویج فرهنگ فرزندآوری» تاکید کرد و افزایش جمعیت را با دستیابی به اهداف راهبردی حکومت و «خلق تمدن نوین ایران اسلامی» مرتبط دانست.
او در این پیام، افزایش جمعیت را از «مهمترین دغدغههای» علی خامنهای، رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی، و از مهمترین مسائل راهبردی نظام توصیف کرد.
جمهوری اسلامی با تصویب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و ارائه مشوقهای اقتصادی نیز تلاش کرده است روند کاهش تولدها را متوقف کند، اما آمارهای رسمی همچنان از کاهش فرزندآوری حکایت دارند.
وحید دستجردی در تشریح اقدامات حمایتی حکومت گفت طرح «کارت امید مادر» با اعتبار ۵۰ هزار میلیارد تومان از ابتدای سال جاری اجرا شده و بر اساس آن، ماهانه دو میلیون تومان اعتبار خرید به مدت ۲۴ ماه برای هزینههای کودک به مادرانی که از ابتدای سال صاحب فرزند شدهاند، اختصاص مییابد.
او همچنین خواستار پوشش کامل هزینههای درمان ناباروری از سوی بیمهها و ادغام غربالگری ناباروری در شبکه بهداشت و درمان شد و گفت اکنون ۷۹ مرکز ناباروری سطح دو و ۱۳۰ مرکز سطح سه در کشور فعال هستند.
همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا بر جمهوری اسلامی، سازمان راهداری و حملونقل جادهای اعلام کرد گذرگاه سومار در مرز ایران و عراق «بهصورت موقت» تعطیل خواهد شد.
جواد هدایتی، مدیرکل دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی این سازمان، در نامهای به تاریخ چهارشنبه ۲۰ آبان، تعطیلی این گذرگاه از جمعه ۲۲ آبان را به مدیران کل راهداری استانهای کشور ابلاغ کرد.
رسانههای ایران پنجشنبه ۲۱ آبان این نامه را منتشر کردند که در آن، با استناد به مکاتبه سفیر جمهوری اسلامی در بغداد، از مدیران استانی خواسته شده است موضوع را به تشکلهای صنفی و شرکتهای حملونقل اطلاع دهند.
این گذرگاه در سمت ایران «سومار» و در سمت عراق «مندلی» نام دارد. در نامه سازمان راهداری زمان بازگشایی این مرز مشخص نشده است.
پیشتر، خبرگزاری دولتی عراق ۱۸ آبان گزارش داده بود بغداد از ۲۲ آبان گذرگاه مندلی را «برای تکمیل الزامات فنی» بهطور موقت میبندد.
افزایش فشار بر مسیرهای تجارت جمهوری اسلامی
گذرگاه سومار در شرایطی تعطیل میشود که واشینگتن برای محدود کردن مبادلات مرزی جمهوری اسلامی، فشار بر بغداد را شدت بخشیده است.
فواد حسین، وزیر امور خارجه عراق، ۱۶ آبان گفت آمریکا بهطور رسمی از عراق خواسته است تنها دو گذرگاه مرزی با ایران را باز نگه دارد و بقیه را ببندد.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) ۱۶ آبان اعلام کرد برد کوپر، فرمانده این نهاد، دستور تشکیل کارگروه ویژه «دروازه آهنین» را صادر کرده است.
ماموریت این کارگروه جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوریهای دارای کاربرد دوگانه و کالاهای تحریمشده به ایران از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر است.
وزارت خزانهداری ایالات متحده نیز هشتم آبان در گزارشی تاکید کرد واشینگتن قطع دسترسی جمهوری اسلامی به مسیرهای تجارت بینالمللی، حملونقل هوایی تجاری، شبکههای بانکی و گزینههای جایگزین، از جمله ارزهای دیجیتال، را در دستور کار قرار داده است.
بر اساس این گزارش، تلاش تهران برای دور زدن محاصره دریایی از طریق انتقال تجارت به مسیرهای زمینی در مرزهای پاکستان، ترکیه، افغانستان و ترکمنستان با موانع عمده روبهرو شده است.
در همین حال، احمدرضا فرشچیان، رییس کمیسیون مدیریت واردات اتاق بازرگانی، از معطلی دستکم ۱۵ روزه کامیونها در گذرگاههای مرزی ایران خبر داد.
بهگفته او، هزینه حمل کالا از چین به ایران پنج تا هفت برابر شده و بازرگانان بهدلیل افزایش هزینهها و طولانیتر شدن زمان تحویل محمولهها، تمایل کمتری به ثبت سفارشهای تازه دارند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۸ آبان پس از دیدار با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، اعلام کرد کشورهای خلیج فارس خواهان حفظ وضع موجود و ادامه محاصره جمهوری اسلامی هستند.
در ماههای گذشته، سیاست خارجی تنشآفرین حکومت، ناکارآمدی مقامهای جمهوری اسلامی و فساد گسترده به وخامت اوضاع اقتصادی ایران دامن زده و تامین هزینههای روزمره را بهویژه برای کارگران و بازنشستگان دشوارتر کرده است.
شماری از شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، از ناتوانی در تامین نیازهای اولیه، از جمله خوراک، لوازمالتحریر و پوشاک فرزندانشان خبر دادند و برخی دیگر از کاهش شدید فروش کسبوکارها، حقوقهای معوق و دشواری پرداخت اجارهخانه گفتند.
تغییر ضوابط تاسیس داروخانهها و ابلاغ نشدن مقررات جدید باعث شده است شماری از داروسازان تا ۱۷ ماه از فعالیت حرفهای بازبمانند و همچنان بیکار باشند.
روزنامه شرق پنجشنبه ۲۱ آبان گزارش داد گروهی از داروسازان که بر اساس مقررات پیشین، پروانه داروخانههای خود را واگذار کرده بودند، پس از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری در اردیبهشت ۱۴۰۴ و ابطال برخی ضوابط تاسیس داروخانه، در انتظار ابلاغ مقررات جدید برای دریافت مجوز فعالیت ماندهاند.
یکی از این داروسازان به نام ربیعی، گفت دی ۱۴۰۳ و پس از حدود ۲۰ سال داروخانهداری در خارج از تهران، با تایید کمیسیون ماده ۲۰، پروانه داروخانه خود را واگذار کرده است تا در تهران داروخانه جدیدی تاسیس کند، اما تغییر مقررات مانع ادامه فعالیت او شده است.
ربیعی که نزدیک به ۳۰ سال سابقه فعالیت در حرفه داروسازی دارد، گفت از اردیبهشت ۱۴۰۴ بیکار است و با وجود مکاتبات و مراجعات متعدد، سازمان غذا و دارو و دیگر نهادهای مسئول پاسخ روشنی درباره زمان ابلاغ ضوابط جدید ندادهاند.
شیرانی، داروساز دیگری که ۱۳ سال سابقه داروخانهداری دارد، به شرق گفت حدود یک سال و نیم است بیکار مانده و برای تامین هزینههای زندگی ناچار شده خودروی شخصیاش را بفروشد.
او با انتقاد از تاخیر در ابلاغ ضوابط جدید گفت انجمنهای داروسازان در تدوین این مقررات مشارکت داشتهاند و متن نهایی آماده شده، اما همچنان ابلاغ نشده است.
مشکلات فعالان حوزه داروسازی به بلاتکلیفی در صدور مجوزها محدود نیست و داروخانههای فعال نیز با فشارهای مالی روبهرو هستند.
محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، خردادماه از مشکلات مالی داروخانهها خبر داده و گفته بود برخی داروخانهداران برای پرداخت بدهیهای خود ناچار به فروش خانه و طلا شدهاند.
مرضیه بذرافشان، معاون حقوقی انجمن داروسازان ایران، نیز گفته بود ۱۷ هزار داروخانه خصوصی در سراسر کشور برای تداوم عرضه دارو از منابع شخصی خود هزینه کردهاند.
محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، در گفتوگو با شرق تایید کرد آییننامه جدید تاسیس و اداره داروخانهها تدوین شده و برای ابلاغ نهایی در انتظار امضای وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.
هاشمی گفت در این آییننامه برای داروسازانی که پیشتر داروخانههای خود را واگذار کردهاند و واجد شرایط لازم هستند، تمهیداتی برای دریافت مجوز و آغاز دوباره فعالیت در نظر گرفته شده است.
با این حال، او زمان مشخصی برای ابلاغ آییننامه اعلام نکرد و گفت جزییات این تمهیدات پس از ابلاغ رسمی مقررات، روشن خواهد شد.