رویترز: مذاکرات ایران و میانجیگران قطری برای سومین روز در دوحه ادامه دارد
رویترز به نقل از یک مقام آگاه از مذاکرات تهران و واشینگتن گزارش داد مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی برای سومین روز متوالی در دوحه با میانجیگران قطری گفتوگو میکنند. رویترز افزود: هدف این مذاکرات تلاش برای دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ آمریکا و ایران اعلام شده است.
کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از تحلیلگران گزارش داد نشانههای احتمال ازسرگیری جنگ علیه جمهوری اسلامی رو به افزایش است و رویارویی بعدی میتواند ظرف چند روز یا چند هفته آینده رخ دهد.
این شبکه یکشنبه ۱۰ آبان در گزارشی درباره چشمانداز رویارویی با حکومت ایران پس از انتخابات اسرائیل و در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا، به بررسی زمان احتمالی حملات، توانمندیهای باقیمانده تهران و آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی پرداخت.
راز زیمت، مدیر برنامه ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، گفت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ظرف چند روز یا حداکثر چند هفته آینده به این نتیجه خواهد رسید که «دیگر فایدهای ندارد منتظر پاسخ ایران بماند».
او افزود ترامپ تلاش خواهد کرد پیش از آغاز به کار کنگره جدید ایالات متحده در ژانویه، دست به اقدام نظامی بزند.
آونر ویلان، از مقامهای پیشین دستگاه امنیتی اسرائیل، نیز رویارویی با جمهوری اسلامی را «ظاهرا اجتنابناپذیر» دانست و افزود: «شکاف مواضع آنقدر عمیق است که اگر کسی بخواهد ایرانیها را به تغییر موضع وادارد، احتمالا باید دور دیگری از حملات را آغاز کند.»
این ارزیابیها در حالی مطرح میشود که در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و احتمال ازسرگیری کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۹ آبان در بحبوحه تنشها با حکومت ایران، بهصورت تلفنی گفتوگو کردند.
پایگاه خبری واینت ۹ آبان گزارش داد ارتش اسرائیل روند آمادهسازی خود را برای دور تازهای از درگیری با جمهوری اسلامی تکمیل کرده و در انتظار تصمیم ترامپ درباره زمان آغاز حملات و اهداف جنگ است.
تغییر گفتمان هستهای در تهران
کانال ۱۲ در ادامه به «تغییر گفتمان علنی» در جمهوری اسلامی درباره برنامه هستهای پرداخت؛ رویکردی که ویلان آن را «زنگ خطر» توصیف کرد.
او گفت: «خطبههای نماز جمعه اخیر تهران را ببینید؛ دیگر از تغییر راهبرد کشور و ساخت سلاح هستهای با هدف بازدارندگی صحبت میکنند؛ گفتمانی که پیش از جنگ اخیر وجود نداشت.»
این مقام پیشین امنیتی هشدار داد وقتی چنین موضوعاتی علنی مطرح میشود، «احتمالا پشت درهای بسته نیز کارها در حال پیشرفت است».
در روزهای گذشته، شماری از مقامهای جمهوری اسلامی خواستار حرکت بهسوی ساخت بمب اتم و خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) شدهاند.
محمدجواد حاجعلیاکبری، امام جمعه موقت تهران، هشتم آبان خواستار بازنگری در «دکترین هستهای» جمهوری اسلامی شد و از «نخبگان و صاحبنظران» خواست پیشنهادهای خود را در این زمینه ارائه کنند.
محسن اراکی، عضو هیات رییسه مجلس خبرگان رهبری و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۱۰ آبان بازنگری در عضویت تهران در انپیتی را «ضروری» دانست.
پیشتر نیز محمود نبویان، نماینده مجلس، از مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، خواسته بود «مجوز» ساخت بمب اتم را صادر کند.
تنگه هرمز، تاسیسات زیرزمینی و احتمال غافلگیری هستهای
رافی میرون، معاون پیشین شورای امنیت ملی اسرائیل در امور هستهای، در مصاحبه با کانال ۱۲ موقعیت کنونی حکومت ایران را بسیار دشوار توصیف کرد و کاهش کنترل تهران بر تنگه هرمز را عاملی برای افزایش انگیزه دستیابی به سلاح هستهای دانست.
او گفت: «مهمترین برگ برندهای که آن را تا حدی همارز سلاح هستهای میدانستند، کنترل تنگه هرمز بود. هرچه این کنترل بیشتر از دستشان خارج شود، تنها راهی که پیش روی خود خواهند دید، حرکت شتابان بهسوی دستیابی به سلاح هستهای است.»
میرون افزود حکومت ایران پیشتر برنامهای کامل برای ساخت سلاح هستهای با نام «آماد» داشت.
ویلان نیز تاکید کرد باید احتمال دستیابی غافلگیرانه تهران به سلاح هستهای را مبنای ارزیابیها قرار داد: «این احتمال که ایران روزی ناگهان در بیابان آزمایش هستهای انجام دهد، قطعا وجود دارد.»
زیمت هم گفت در ماههای اخیر نشانههایی از تلاش جمهوری اسلامی برای پیشبرد فعالیتها در تاسیسات کوه کلنگگزلا دیده شده است.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی ۱۹ شهریور با استناد به تصاویر ماهوارهای، از افزایش بیسابقه فعالیتهای عمرانی در کوه کلنگگزلا خبر داد.
ترامپ ۹ آبان در مصاحبه با خبرنگاران اعلام کرد با وجود از بین رفتن توان هستهای جمهوری اسلامی، هنوز «یک یا دو سایت» باقی مانده که باید به آنها رسیدگی شود.
او با اشاره به کوه کلنگگزلا افزود آمریکا میتواند اقدامات مورد نظر خود را در مدت کوتاهی انجام دهد.
توان موشکی باقیمانده و محاسبات تهران درباره بقای حکومت
زیمت درباره تهدید موشکی ایران در صورت ازسرگیری جنگ گفت برآورد مبنا این است که جمهوری اسلامی اکنون حدود ۱۵۰۰ فروند موشک بالستیک با قابلیت هدف قرار دادن شهرهای اسرائیل در اختیار دارد.
او اضافه کرد: «ایرانیها حدود نیمی از زرادخانه موشکهای بالستیک دوربرد خود را در تونلهای زیرزمینی ذخیره کردهاند.»
ویلان نیز در توصیف نگاه حاکم در تهران به احتمال رویارویی دوباره گفت مقامهای جمهوری اسلامی معتقدند حکومت با وجود ضربات احتمالی، پابرجا خواهد ماند.
او افزود: «میگویند قرار است ضربه بخوریم؛ حتی رهبرانمان هم ممکن است کشته و جایگزین شوند. به بخشهای مختلفی آسیب خواهند زد، ولی نمیتوانند حکومت را سرنگون کنند. ما هم پاسخ شدیدی خواهیم داد.»
نتانیاهو در جریان کارزار انتخابات سراسری اسرائیل بارها بر لزوم سرنگونی حکومت ایران تاکید کرد.
نخستوزیر اسرائیل ۲۲ مهر گفت کشورش در دو سال آینده جمهوری اسلامی را سرنگون خواهد کرد و نیروهای نیابتی تهران را از بین خواهد برد.
حضور پلیس مقابل دادگاه قانون اساسی لهستان، ورشو، ۹ آبان
بحران سیاسی لهستان بر سر انتصاب قضات دادگاه قانون اساسی با ورود پلیس به ساختمان این نهاد و رویارویی نخستوزیر و رییسجمهوری شدت گرفته و کمیسیون اروپا نیز با حمایت از دولت، خواستار تایید قضات منتخب پارلمان شده است.
کمیسیون اروپا شامگاه شنبه ۹ آبان از کارول ناوروتسکی، رییسجمهوری لهستان، خواست برای پایان دادن به بحران، انتصاب هشت قاضی جدید دادگاه قانون اساسی را تایید کند.
سخنگوی کمیسیون اروپا به خبرگزاری فرانسه گفت قانون اساسی لهستان اختیار انتخاب این قضات را به مجلس سفلی پارلمان داده است.
او افزود مقامهای لهستان موظف هستند امکان فعالیت دادگاه را مطابق قانون اساسی و با رعایت آرای دیوان دادگستری اتحادیه اروپا فراهم کنند.
ورود کارول ناوروتسکی، رییسجمهوری لهستان، به ساختمان دادگاه قانون اساسی، ورشو، ۹ آبان
ریشه اختلاف دولت و رییسجمهوری چیست؟
بحران کنونی در پی انتقال قدرت از حزب ملیگرای «قانون و عدالت» به ائتلافی میانهرو به رهبری دونالد توسک تشدید شده است.
روزنامه لوموند یکشنبه ۱۰ آبان نوشت حزب قانون و عدالت از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ دولت و اکثریت پارلمان را در اختیار داشت و قضاتی با «گرایشهای سیاسی» را به عضویت دادگاه قانون اساسی منصوب کرد. اتحادیه اروپا و دونالد توسک این قضات را به رسمیت نمیشناسند.
با بازگشت توسک به نخستوزیری در سال ۲۰۲۳، دولت و اکثریت پارلمان به ائتلاف تحت رهبری او رسید. این اکثریت برای تغییر ترکیب دادگاه، قضات جدیدی انتخاب کرده است.
در مقابل، ناوروتسکی که از جریان ملیگرای مخالف دولت حمایت میکند، از تایید آنان خودداری کرده است.
به این ترتیب، کشمکش بر سر ترکیب دادگاه به رویارویی دولت و اکثریت پارلمانی حامی آن با رییسجمهوری و اپوزیسیون ملیگرا تبدیل شده است.
ناوروتسکی ۹ آبان با نمایندگان احزاب اکثریت میانهرو و اپوزیسیون ملیگرا رایزنی کرد، اما این گفتوگوها نتیجه ملموسی برای خروج از بنبست به همراه نداشت.
تجمع معترضان مقابل دادگاه قانون اساسی لهستان پس از تعلیق رییس این نهاد، ورشو، ۹ آبان
ورود پلیس و اختلاف بر سر ریاست دادگاه
دور تازه تنشها هشتم آبان با ورود پلیس ضدشورش به محوطه دادگاه و مسدود کردن راه دسترسی به آن آغاز شد.
وزیر دادگستری که همزمان دادستان کل نیز هست، خواستار لغو مصونیت بوگدان شویچکوفسکی، رییس منصوب حزب قانون و عدالت، شد.
آنا کوروینپیوتروفسکا، از قضات منتخب اکثریت میانهروی حامی توسک، نیز تعلیق او را اعلام کرد و سرپرستی موقت دادگاه را بر عهده گرفت.
در سوی دیگر، شویچکوفسکی با تکیه بر حمایت رییسجمهوری و اپوزیسیون میگوید همچنان در سمت خود باقی است.
هنگام استقرار پلیس، ناوروتسکی با هواپیما عازم سنگال بود. او از میانه راه بازگشت و شامگاه، با وجود مخالفت شماری از قضات، بهزور وارد ساختمان دادگاه شد.
توسک در واکنش گفت: «در کشوری مبتنی بر حاکمیت قانون، هیچ مقام سیاسی، حتی رییسجمهوری، نمیتواند برای دستور دادن یا مرعوب کردن قضات وارد دادگاه شود.»
نخستوزیر شامگاه ۹ آبان نیز در دفاع از اقدامات دولت گفت سازمانها و سیاستمدارانی در لهستان به دنبال آن هستند که «دموکراسی و حاکمیت قانون را نابود کنند».
او بدون ارائه راهی برای پایان دادن به بنبست تاکید کرد: «یک حکومت دموکراتیک باید قدرتمند باشد.»
دونالد توسک، نخستوزیر لهستان
احتمال تشدید بحران
هواداران حزب قانون و عدالت چند هفته است برای حمایت از قضات مقابل دادگاه تجمع میکنند. پس از مداخله پلیس نیز مقامهای ارشد اپوزیسیون ملیگرا و راست افراطی در همین محل گرد هم آمدند.
اوا مارچینیاک، پژوهشگر علوم سیاسی دانشگاه ورشو، با اشاره به برگزاری انتخابات پارلمانی آتی لهستان در نوامبر ۲۰۲۷، درباره تشدید تنشها هشدار داد و گفت جریانهای سیاسی از هماکنون وارد مرحله بسیج رایدهندگان شدهاند.
بنیاد هلسینکی برای حقوق بشر تعلیق رییس دادگاه را فاقد مبنای قانونی دانست و در عین حال از ناوروتسکی خواست انتصاب قضات منتخب پارلمان را تایید کند.
این بنیاد همچنین بر ضرورت اصلاح دادگاه تاکید کرد تا «هیچ حزب سیاسی نتواند این نهاد را به انحصار خود درآورد و آن را سیاسی کند».
بنیاد هلسینکی سازمانی غیردولتی است که در زمینه دفاع از حقوق بشر در لهستان و اروپای مرکزی و شرقی فعالیت میکند.
حمید صالحی، رییس انجمن سوختگی ایران، خودسوزی را یکی از مشکلات جدی حوزه سوختگی در کشور دانست و اعلام کرد زنان و جوانان سهم قابل توجهی از قربانیان آن دارند و شدت آسیبها و مرگومیر در میان افرادی که اقدام به خودسوزی کردهاند، «بسیار نگرانکننده» است.
صالحی یکشنبه ۱۰ آبان در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا گفت بر اساس پژوهشی جامع بر روی ۳۹ مقاله در ایران، میزان بروز خودسوزی حدود ۴.۵ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت برآورد شده و حدود ۱۶ درصد از بستریهای سوختگی به خودسوزی مربوط بوده است.
او افزود مطالعات نشان میدهد بهطور میانگین حدود ۶۵ درصد از سطح بدن قربانیان خودسوزی دچار سوختگی شده و حدود ۶۲ درصد از این بیماران پس از بستری شدن جان باختهاند.
رییس انجمن سوختگی تاکید کرد این ارقام حاصل مطالعات گذشته هستند و ارزیابی دقیق وضعیت کنونی کشور به یک «نظام ثبت ملی دقیق و بهروز» نیاز دارد.
صالحی هشدار داد: «خودسوزی صرفا یک مساله درمانی نیست، بلکه معضلی اجتماعی و بهداشتی است که مقابله با آن نیازمند همکاری نظام سلامت، روانپزشکان، روانشناسان، مددکاران اجتماعی و نهادهای مسئول در حوزه پیشگیری از آسیبهای اجتماعی است.»
(کارشناسان توصیه میکنند در صورت مشاهده نشانههای افسردگی یا تمایل به خودکشی در فردی، او را به گفتوگو با پزشک متخصص معتمد، نهادهای حمایتی یا اشخاص مورد اعتماد تشویق کنید. افرادی که در ایران به خودکشی فکر میکنند، میتوانند با اورژانس اجتماعی به شماره ۱۲۳ تماس بگیرند.)
سخنان صالحی در شرایطی مطرح میشود که تشدید بحرانهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در ایران طی ماههای اخیر، به نگرانیها درباره افزایش فشارهای روانی بر شهروندان دامن زده است.
علیرضا آقایوسفی، رییس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور، سوم آبان درباره نزدیک شدن جامعه ایران به وضعیت اضطراری در حوزه سلامت روان و آسیبهای اجتماعی هشدار داد و اعلام کرد بلاتکلیفی ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» فشار شدیدی بر مردم وارد میکند.
علیرضا وحیدزاده، مدیرکل بهزیستی استان کرمان، ششم آبان گفت یکی از مراجعهکنندگان که خواستار قرار گرفتن تحت پوشش این نهاد بود، در اعتراض به رای کمیسیون پزشکی اقدام به خودسوزی کرد.
رسانه حقوق بشری هرانا پیشتر در مردادماه گزارش داده بود سوما مقدمی، زن ۱۸ ساله قربانی کودکهمسری در پیرانشهر، پس از اقدام به خودسوزی و انتقال به بیمارستان، بر اثر شدت جراحات جان خود را از دست داد.
رییس انجمن سوختگی ایران در ادامه اعلام کرد سوختگیهای شیمیایی حدود سه درصد موارد مراجعه یا بستری بیماران سوختگی را تشکیل میدهند.
به گفته او، بخشی از این آسیبها بر اثر حوادث ناخواسته در خانه و محل کار رخ میدهند و بخشی دیگر نتیجه اسیدپاشی عمدی و خشونت اجتماعی هستند.
صالحی افزود بر اساس یافتههای پژوهشی در شیراز، اسیدپاشی عمدی عامل حدود ۲۹ درصد از سوختگیهای شیمیایی بوده است.
او هشدار داد: «اسیدپاشی اگرچه از نظر تعداد در مقایسه با سایر علل سوختگی فراوانی کمتری دارد، اما بهدلیل شدت آسیبهای جسمی، تغییر شکلهای پایدار، تخریب چهره و پیامدهای روانی و اجتماعی، از اهمیت ویژهای برخوردار است.»
صالحی همچنین گفت «تحریمها، تورم و افزایش قیمتها» تامین تجهیزات پزشکی، پانسمانهای تخصصی سوختگی و برخی داروها، از جمله آنتیبیوتیکها را دشوار کرده و این مشکلات در یک سال گذشته شدت گرفته است.
روزنامه شرق اول مهر در گزارشی با عنوان «زخمهای ناتمام» به وضعیت قربانیان اسیدپاشی و پیامدهای جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی این حملات پرداخت و نوشت پروندههای جدید اسیدپاشی در ایران همچنان به مراکز حمایتی ارجاع میشوند.
بر اساس این گزارش، قربانیان سالها پس از حمله با جراحیهای مکرر، هزینههای سنگین درمان، از دست دادن شغل و طرد اجتماعی مواجه هستند؛ آسیبهایی که در مواردی زندگی خانوادههای آنان را نیز دگرگون کرده است.
فسیل ماهی تیکتالیک در موزه فیلد شیکاگو؛ عکس: ادوارد سولا
پژوهشی تازه نشان میدهد پیدایش گردن در نیاکان اولیه جانوران چهاراندام احتمالا با آغاز راه رفتن و استفاده از اندامهای جلویی برای حرکت مرتبط بوده است؛ یافتهای که تصور رایج درباره نقش گردن در حرکت آزادانهتر سر را به چالش میکشد.
به گزارش پایگاه خبری سایتک دیلی، پژوهشگران در این مطالعه که بهتازگی در نشریه «نیچر» منتشر شد، دریافتند گردن نخستین جانوران در حال گذار از آب به خشکی، برخلاف انتظار، سفت و کمتحرک بوده است.
پژوهشگران با ترکیب شواهد فسیلی و آزمایش روی ماهیان خاویاری، مدلهایی ساختند تا دریابند جدا شدن سر از کمربند شانهای چه تاثیری بر حرکت این جانوران داشته است.
نتایج حاکی از آن بود که این جدایی بهتنهایی آزادی حرکت چندانی برای سر فراهم نمیکرد.
چهاراندامها (Tetrapoda) گروهی از مهرهداران شامل دوزیستان، خزندگان، پرندگان و پستانداران هستند که از ماهیهای گوشتیباله تکامل یافتهاند.
نیاکان آنها دو جفت اندام حرکتی داشتند که در تبارهای مختلف به دستوپا، بال یا اندامهای بالهمانند تبدیل شدهاند.
جانورانی مانند مارها نیز با وجود از دست دادن اندامها، در این گروه جای میگیرند.
در ماهیها، کمربند شانهای مستقیما به جمجمه متصل است و جانور برای نگاه کردن به دو طرف باید تمام بدنش را بچرخاند.
حدود ۳۸۰ میلیون سال پیش، در برخی ماهیهای در حال گذار به زندگی در خشکی، این اتصال از میان رفت و گردنی مجزا پدید آمد.
فسیلهای دوره دوونین، مربوط به حدود ۴۲۰ تا ۳۶۰ میلیون سال پیش، جانورانی را به نمایش میگذارند که ویژگیهای آبزیان و سازگاریهای زندگی در خشکی را همزمان داشتند.
بالههای نیرومند برخی از آنها احتمالا وزنشان را تحمل میکرد و امکان بلند کردن بدن یا پیش رفتن روی بستر آبهای کمعمق را فراهم میآورد.
تیکتالیک یکی از این جانوران بود که فسیلهایش در جزیره الزمیر در شمال کانادا کشف شد. نخستین توصیف علمی این ماهی در سال ۲۰۰۶ انتشار یافت.
تام استوارت، استادیار زیستشناسی دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و از پژوهشگران این مطالعه، تیکتالیک را یکی از نزدیکترین خویشاوندان مهرهداران اندامدار دانست و گفت فسیلهای آن به شناخت مراحل گذار از شنا به راه رفتن و از تغذیه با مکش در آب به گاز گرفتن در خشکی کمک میکنند.
او افزود این دگرگونیها همزمان با شکلگیری برخی از نخستین جنگلها رخ داد؛ دورهای که زمین تغییراتی بنیادین را تجربه میکرد.
شناخت زمان و چگونگی خروج نیاکان ما از آب بخشی از درک همین تحولات است و آثار بسیاری از تغییرات اسکلت آنها هنوز در بدن انسان دیده میشود.
تا پیش از این، تصور میشد حرکت مستقل سر به نیاکان چهاراندامان امکان میداد در آبهای کمعمق یا خشکی بهتر غذا پیدا کنند و از شکارچیان بگریزند.
بر همین اساس، افزایش تحرک گردن از عوامل اصلی جدا شدن سر از کمربند شانهای دانسته میشد.
ماهیان خاویاری
سرنخهایی از ماهیان خاویاری
آزمودن این فرضیه دشوار بود، زیرا ستون مهرههای این جانوران با بیشتر مهرهداران امروزی تفاوت داشت. ساختاری بلند و میلهمانند به نام «طناب پشتی» در سراسر آن امتداد مییافت و مهرههای کوچک پیرامون این هسته بزرگ بافت نرم قرار داشتند.
این بافت، برخلاف استخوان، بهندرت در فسیلها حفظ میشود. پژوهشگران برای شناخت ویژگیهای مکانیکی آن به ماهیان خاویاری روی آوردند؛ جانورانی که هنوز ستون مهرههایی با ساختار مشابه دارند.
آنها سفتی طناب پشتی این ماهیها را اندازه گرفتند و دادهها را در مدلهای گردن چهاراندامان اولیه و خویشاوندانشان به کار بردند تا دامنه احتمالی حرکت سر را برآورد کنند.
دانا کورنایزل، پژوهشگر پسادکتری دانشگاه اوپسالا در سوئد و نویسنده نخست مقاله، گفت: «وقتی مدلسازی نشان داد تقریبا هیچیک از این جانوران توانایی حرکت دادن چشمگیر سر را نداشتند، بسیار شگفتزده شدیم.»
برآوردها حاکی از آن است که این جانوران در بالا آوردن سر، توانایی بیشتری از ماهیها نداشتند و گاهی حتی محدودتر بودند. هیچیک نیز نمیتوانستند سر خود را مانند انسان به چپ و راست بچرخانند.
راه رفتن پیش از انعطاف گردن
این مدلها فقط محدودیتهای ستون مهرهها را در نظر میگرفتند. ماهیچهها، پوست و استخوانهای جایگرفته در پوست بسیاری از این جانوران میتوانستند دامنه حرکت را باز هم کاهش دهند؛ بنابراین گردن آنها در زمان حیات احتمالا حتی کمتحرکتر از برآوردها بوده است.
پژوهشگران احتمال میدهند پیدایش گردن نتیجه تغییرات بدنی مرتبط با استفاده از اندامهای جلویی برای جابهجایی بوده باشد.
در این برداشت، انعطاف بیشتر گردن مزیتی است که بعدها پدید آمد، نه عاملی که از ابتدا این دگرگونی را رقم زد.
کورنایزل گفت: «چهاراندامان سرانجام به تحرک بیشتر گردن دست یافتند، ولی نیاکان اولیه آنها بهدلیل محدودیتهای ساختار بدنشان هنوز از این مزیت برخوردار نبودند.»
دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در حالی تلفنی گفتوگو کردند که واشینگتن گزینههای حمله دوباره به ایران را بررسی میکند و میانجیها برای جلوگیری از تشدید درگیری میکوشند. همزمان، گزارشها درباره پیشرفت مذاکرات با مواضع محتاطانه تهران همراه شده است.
والاستریت ژورنال گزارش داد رییسجمهوری آمریکا و نخستوزیر اسرائیل روز شنبه، ۳۱ اکتبر، برابر با ۹ آبان، در بحبوحه تنشها با حکومت ایران تماس تلفنی داشتند. در روایت منتشرشده از این تماس، جزئیاتی درباره تصمیمهای احتمالی دو طرف ارائه نشده است.
گزینههای نظامی روی میز ترامپ قرار گرفت این تماس دو روز پس از دیدار دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، با ترامپ در کاخ سفید انجام شد. والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی و افراد مطلع گزارش داده بود که کوپر در این نشست، گزینههای نظامی درباره ایران را تشریح کرده است.
پیت هگست، وزیر جنگ، و ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، نیز در این نشست حضور داشتند.
با این حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز شنبه در آتلانتا گفت ترامپ هنوز درباره حملات تازه به ایران تصمیم نگرفته و ترجیح میدهد اختلافها از راه دیپلماتیک حل شود. او همچنین از تعیین مهلت برای مذاکرات خودداری کرد و گفت تماسهای مستقیم و غیرمستقیم با تهران ادامه دارد.
ترامپ میگوید برای پایان دادن به درگیری وقت دارد ترامپ روز جمعه هشتم آبان گفته بود مشکلات مالی فزاینده، تهران را به مذاکره علاقهمند کرده است. او به خبرنگاران گفت: «گفتوگوهایی در جریان است. آنها میخواهند مذاکره کنند» و تاکید کرد حکومت ایران حقوق سربازان و نیروهای پلیس خود را نمیپردازد.
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت برای پایان دادن به درگیری، ضربالاجلی فوری در نظر ندارد و افزود: «راستش را بخواهید، وقت داریم. این یک جنگ است، اما جنگی معمولی نیست.»
روایتهای متفاوت از پیشرفت مذاکرات دوحه در کنار بررسی گزینههای نظامی، تلاشهای دیپلماتیک در قطر ادامه یافته است. رویترز شنبه به نقل از منبعی مطلع گزارش داد نمایندگان حکومت ایران پس از بیش از ۱۲ ساعت گفتوگو با نمایندگان قطر در تهران، مذاکرات را در دوحه دنبال کردهاند. به گفته این منبع، تلاشهای میانجیها با تماسهای منظم با واشینگتن هماهنگ میشود.
در متن خبر اولیه، به نقل از منابع دخیل در میانجیگری که با روزنامه «العربی الجدید» صحبت کردهاند، از تفاهمهای مقدماتی درباره برنامه هستهای ایران، تردد در تنگه هرمز و مشوقهای اقتصادی احتمالی سخن گفته شده بود. همان منابع از احتمال پیوستن هیاتی آمریکایی به گفتوگوهای دوحه و نقش چین و روسیه بهعنوان ضامن توافق احتمالی خبر داده بودند.
اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، در گفتوگو با الجزیره گفت تهران برنامهای برای دیدار با مقامهای آمریکایی ندارد. به گزارش آسوشیتدپرس، او تعیین شکل مستقیم یا غیرمستقیم مذاکرات را به پذیرش شروط جمهوری اسلامی از سوی واشینگتن موکول کرد، هرچند تلاشهای اخیر آمریکا برای گفتوگویی گستردهتر را گامی مثبت دانست.
اختلاف بر سر برنامه هستهای و رفع محدودیتهای اقتصادی ادامه دارد یکی از اختلافهای اصلی، ترتیب رسیدگی به خواستههای دو طرف است. واشینگتن میخواهد موضوع هستهای از آغاز مذاکرات مطرح شود؛ تهران خواهان آن است که آمریکا ابتدا محاصره بنادر ایران را پایان دهد و تحریم صادرات نفت را رفع کند.
تلاشهای کنونی در ادامه میانجیگری قطر و پاکستان انجام میشود. این دو کشور در ماه خرداد به شکلگیری تفاهمی کمک کردند که هدف آن بازگشایی کامل تنگه هرمز، پایان محاصره بنادر ایران و آغاز مذاکرات برای حلوفصلی گستردهتر، شامل برنامه هستهای، بود.
تهران درباره پاسخ «بدون محدودیت جغرافیایی» هشدار داد همزمان با این تماسها، مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به آمریکا و اسرائیل درباره پیامدهای حمله تازه هشدار داد.
بر اساس بیانیه دفتر او، خامنهای به فرماندهان ارشد نظامی گفته است هر سطح یا نوعی از تهدید باید با پاسخی «فوری و موثر، بدون محدودیت جغرافیایی» روبهرو شود. این موضعگیری در حالی بیان شد که هنوز نتیجهای نهایی از تلاشهای دیپلماتیک اعلام نشده و واشینگتن نیز تصمیمی برای ازسرگیری حملات اعلام نکرده است.