جلیل مقدم، معاون هماهنگ‌کننده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی، اعلام کرد که این نیرو در جریان جنگ ۴۰ روزه «بیش از ۲۰ عملیات موفق» علیه ناوهای آمریکایی انجام داده است.
او در گفت‌وگو با ایرنا افزود که حدود ۳۰۰ عملیات دیگر نیز علیه منافع آمریکا در مناطق مختلف انجام شده که برخی از آنها شامل حملات موشکی و پهپادی بوده است.
با وجود تداوم درگیری‌ها در خاورمیانه و اختلال در عرضه نفت، افزایش امیدها به ازسرگیری مذاکرات صلح برای پایان دادن به جنگ ایران باعث کاهش قیمت جهانی نفت شد و بخشی از رشد روز گذشته آن را خنثی کرد.
بهای معاملات آتی نفت خام برنت صبح پنجشنبه هفتم آبان، با یک دلار و ۲۰ سنت کاهش، معادل ۱.۰۴ درصد، به ۱۱۴ دلار و ۱۲ سنت در هر بشکه رسید.
قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با یک دلار و ۳۳ سنت کاهش، معادل ۱.۲۹ درصد، به ۱۰۱ دلار و ۴۵ سنت در هر بشکه رسید.
قیمت نفت برنت ششم آبان ۱.۳ درصد و نفت خام آمریکا سه درصد افزایش یافته بود.
دولت بریتانیا ششم آبان اعلام کرد برای کاهش فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی در پی جنگ جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، به ۲۰ میلیون خانوار واجد شرایط ۱۰۰ پوند کمک مالی پرداخت می‌کند و کاهش مالیات بر ارزش افزوده برق را تا ژوییه ۲۰۲۷ تمدید خواهد کرد.
امید به مذاکرات صلح و نگرانی از حملات منطقه‌ای
وال‌استریت ژورنال ششم آبان به نقل از مقام‌های آمریکایی و منابع آگاه گزارش داد جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، برای احیای مذاکرات صلح نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، فرستاده است.
با این حال، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گزارش‌ها درباره دستور او به ونس برای آغاز مذاکرات صلح با جمهوری اسلامی را تکذیب کرد و گفت تماس ونس با مقام‌های حکومت ایران درباره «تامین تجهیزات پزشکی» برای افراد نیازمند بوده است.
یوکی تاکاشیما، اقتصاددان موسسه مالی نومورا، گفت انتظار برای ازسرگیری مذاکرات صلح باعث افزایش فشار فروش در بازار نفت شده است، اما کاهش قیمت‌ها همچنان محدود مانده است.
این در حالی است که تشدید حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی و نگرانی از احتمال حمله آمریکا به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان، از عوامل محدودکننده کاهش قیمت نفت هستند.
آسوشیتدپرس ششم آبان به نقل از دو دیپلمات گزارش داد آمریکا از متحدان منطقه‌ای خود خواسته برای حملات احتمالی به جمهوری اسلامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای و واکنش تلافی‌جویانه تهران، از جمله علیه تاسیسات انرژی و زیرساخت‌های حیاتی، آماده باشند.
در همین حال، یک مقام آگاه از مذاکرات گفت میانجی‌های قطری پیش‌نویس توافق تازه‌ای برای پایان دادن به جنگ به تهران ارائه کرده‌اند، اما یک مقام ارشد حکومت ایران آن را مجموعه‌ای از ایده‌های غیرقابل قبول دانسته که در حد یک پیشنهاد نیست.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ششم آبان اعلام کرد تهران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد و در صورت پذیرش طرح هفت‌روزه ایران، امکان تکمیل آن در کمتر از یک هفته وجود دارد.
ائتلاف به رهبری عربستان سعودی که با حوثی‌ها در یمن می‌جنگد، هفتم آبان اعلام کرد یک موشک بالستیک شلیک‌شده از سوی این گروه به سمت منطقه شرقی عربستان را منهدم کرده است.
نیروهای دولت یمن نیز ششم آبان از حمله موشکی حوثی‌ها به فرودگاه عدن خبر دادند.
این حمله یک روز پس از آن صورت گرفت که حوثی‌ها اعلام کردند بزرگ‌ترین پالایشگاه نفت عربستان سعودی را با موشک هدف قرار دادند.
مقام‌های عربستان سعودی حمله به این پالایشگاه با ظرفیت پالایش روزانه ۵۵۰ هزار بشکه نفت را بلافاصله تایید نکردند.
افزایش تولید روسیه و تغییر ذخایر نفت آمریکا
انتظار افزایش تولید نفت خام و گازوئیل روسیه فشار بیشتری برای کاهش قیمت نفت ایجاد کرده است.
تحلیلگران جی‌پی مورگان نوشتند از زمان حمله ۲۳ مهر به پالایشگاه ریازان، حمله دیگری به زیرساخت‌های پالایشی روسیه به ثبت نرسیده است.
به گفته آنها، حجم نفت پالایش‌شده در این کشور طی هفته گذشته روزانه ۳۵۰ هزار بشکه افزایش یافته و به چهار میلیون بشکه در روز رسیده است.
تحلیلگران معتقدند افزایش فعالیت پالایشگاه‌ها می‌تواند تولید نفت خام روسیه را بالا ببرد، اما لزوما به افزایش صادرات نفت منجر نخواهد شد.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا ششم آبان اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به اول آبان، برخلاف انتظار تحلیلگران برای افزایش ۱۵ هزار بشکه‌ای، ۱.۹ میلیون بشکه کاهش یافت.
در مقابل، ذخایر بنزین آمریکا برخلاف پیش‌بینی کاهش ۹۰۰ هزار بشکه‌ای، ۳.۹ میلیون بشکه افزایش یافت.
با شمارش ۸۹.۸ درصد آرای انتخابات پارلمانی اسرائیل، اردوگاه بنیامین نتانیاهو با ۵۳ کرسی همچنان از اکثریت لازم برای تشکیل دولت فاصله دارد. احزاب غیرعرب مخالف او ۴۸ کرسی و احزاب عرب ۱۹ کرسی دارند، اما اختلاف بر سر همکاری، تشکیل دولت جایگزین را دشوار کرده است.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل شامگاه چهارشنبه ششم آبان اعلام کرد ترکیب کرسی‌ها نسبت به مرحله قبلی شمارش تغییری نکرده است. این نتایج هنوز نهایی نیست و شمارش آرای باقی‌مانده می‌تواند توزیع کرسی‌های کنست، پارلمان ۱۲۰ نفره اسرائیل، را تغییر دهد.
برای دستیابی به اکثریت پارلمانی، حمایت ۶۱ نماینده لازم است. با ترکیب فعلی، اردوگاه نتانیاهو هشت کرسی با این حد نصاب فاصله دارد. مجموع احزاب خارج از اردوگاه او به ۶۷ کرسی می‌رسد، اما این برتری عددی هنوز به توافقی برای تشکیل دولت تبدیل نشده است.
احزاب عرب برای همکاری اعلام آمادگی کردند
فهرست مشترک احزاب عرب چهارشنبه اعلام کرد برای همکاری سیاسی با هدف کنارزدن دولت نتانیاهو آماده است. یوسف جبارین، رهبر این فهرست، بر ضرورت همکاری شهروندان یهودی و عرب اسرائیل تاکید کرد.
بر اساس نتایج اولیه، فهرست مشترک در مسیر کسب ۱۲ کرسی و حزب رعام در مسیر کسب هفت کرسی قرار دارند. فهرست مشترک پیش‌تر نیز احتمال حمایت پارلمانی از دولت مخالف نتانیاهو، بدون عضویت رسمی در کابینه، را مطرح کرده بود.
این حمایت به رسیدگی به مطالبات جامعه عرب، از جمله مقابله با جرایم خشونت‌آمیز، توقف تخریب خانه‌ها و پیشبرد مسیری سیاسی برای تشکیل کشور فلسطین مشروط شده است.
با این حال، گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار و رقیب اصلی نتانیاهو، پیش‌تر با تشکیل دولتی متکی به حمایت احزاب عرب مخالفت کرده است. در مقابل، یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، از مخالفان نتانیاهو خواسته برای تغییر دولت با این احزاب همکاری کنند. او همچنین اعلام کرده پنجشنبه با سه رهبر مخالف دیدار خواهد کرد، اما نام آنها را نگفته است.
اختلاف در اردوگاه مخالفان ادامه دارد
تایمز اسرائیل به نقل از کانال ۱۲ گزارش داد آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، به تماس‌های آیزنکوت و نفتالی بنت پاسخ نمی‌دهد، هرچند ارتباط محدودی میان اعضای ستادهای آنها برقرار است.
بر اساس این گزارش، لیبرمن همچنان هم پیوستن به دولت تحت رهبری نتانیاهو و هم حمایت از دولتی متکی به آرای احزاب عرب را رد می‌کند. او ترجیح می‌دهد آیزنکوت به تشکیل دولت وحدت با نتانیاهو بپیوندد.
این اختلاف‌ها نشان می‌دهد مخالفت مشترک احزاب با ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو، به‌تنهایی برای توافق بر سر ائتلاف جایگزین کافی نبوده است.
شمارش صدها هزار رای هنوز اهمیت دارد
بخشی مهم از آرای باقی‌مانده، آرای موسوم به «دوپاکتی» است؛ آرای افرادی مانند نظامیان، دیپلمات‌ها و بیماران بستری که خارج از حوزه تعیین‌شده خود رای داده‌اند.
کمیته مرکزی انتخابات شمار این آرا را بین ۴۳۰ تا ۴۸۰ هزار اعلام کرده است. در اطلاعیه‌ای، پایان شمارش آنها برای شامگاه پنجشنبه پیش‌بینی شده، هرچند گزارش‌هایی نیز از احتمال ادامه روند تا جمعه حکایت دارد.
به همین دلیل، ارقام کنونی کرسی‌ها همچنان موقت است و نتیجه نهایی برای آغاز رایزنی‌های رسمی تشکیل دولت اهمیت دارد.
ادعای تقلب لیکود بررسی می‌شود
حزب لیکود در بیانیه‌ای احزاب عرب را به «تقلب گسترده» با استفاده از رشوه، تهدید، خشونت و نرم‌افزارهای ممنوعه متهم کرده است.
کمیته مرکزی انتخابات اعلام کرد درخواست لیکود را دریافت کرده و آن را در چارچوب روند معمول نظارت بر سلامت انتخابات بررسی می‌کند. این کمیته تاکید کرد رسیدگی به گزارش‌های تخلف احتمالی، بخشی از رویه نظارتی هر دوره انتخابات است؛ اعلام آغاز بررسی به معنای تایید ادعای لیکود نیست.
هرتزوگ خواستار جلوگیری از انتخابات دوباره شد
اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، از احزاب خواسته با ذهنی باز وارد رایزنی‌ها شوند و همه تلاش خود را برای جلوگیری از تکرار انتخابات به کار بگیرند.
پس از اعلام نتایج نهایی، او با احزاب مشورت خواهد کرد و فردی را مامور تشکیل دولت می‌کند. ناکامی در ائتلاف‌سازی می‌تواند روند سیاسی را طولانی کند و در نهایت به انتخابات تازه بینجامد.
در واشینگتن، ترامپ به اکسیوس گفت نتانیاهو برخلاف گزارش‌های اولیه، اکنون در موقعیت «نسبتا خوبی» قرار دارد. او درباره احتمال کمک به تشکیل دولت وحدت گفت هنوز به این موضوع فکر نکرده، اما آن را بررسی خواهد کرد. یک مقام آمریکایی نیز به تایمز اسرائیل گفت واشینگتن هنوز درباره نقش‌آفرینی در مذاکرات تشکیل دولت تصمیم نگرفته است.
احتمال جنگ با جمهوری اسلامی بر مذاکرات ائتلافی سایه انداخت
هم‌زمان، احتمال ازسرگیری جنگ با حکومت ایران به بحث درباره آینده دولت اسرائیل راه یافته است. واشینگتن‌پست به نقل از مایکل لوب، از مسئولان لیکود، گزارش داد جنگ تازه ممکن است آیزنکوت را برای پیوستن به دولت وحدت تحت فشار قرار دهد.
این ارزیابی یک سناریوی سیاسی است و هنوز توافقی برای چنین دولتی اعلام نشده است. در حالی که شمارش آرا ادامه دارد، سرنوشت دولت آینده به توان احزاب برای عبور از اختلاف‌ها و جلب حمایت نمایندگان خارج از اردوگاه خود وابسته مانده است.
جزییات تحولات مرتبط با انتخابات اسرائیل را در این بلاگ مرور کنید.
آتلانتیک گزارش داد که پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، سپهبد برت سیلویا، مسئول ارشد برنامه‌ریزی پنتاگون، را برکنار کرده است؛ اقدامی بدون توضیح رسمی و معرفی جانشین، در حالی که دونالد ترامپ احتمال ازسرگیری حملات به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را بررسی می‌کند.
بر اساس گزارش آتلانتیک، سیلویا اوایل هفته از مدیریت اداره راهبرد، برنامه‌ها و سیاست‌گذاری ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، موسوم به «جی۵»، کنار گذاشته شد. او دومین فرمانده این اداره است که طی یک سال گذشته ناچار به ترک سمت خود شده است؛ پیش از او، سپهبد جوزف مک‌گی مجبور به بازنشستگی شده بود.
هنوز مشخص نیست چه کسی مسئولیت‌های سیلویا را بر عهده خواهد گرفت. صفحه معرفی او در وب‌سایت ستاد مشترک حذف شده و خودش نیز به درخواست اظهارنظر آتلانتیک پاسخ نداده است.
برکناری در میانه بررسی گزینه‌های حمله رخ داد
این تغییر در شرایطی صورت گرفته که فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، گزینه‌های مختلفی برای حمله دوباره به ایران آماده کرده است؛ از موجی کوتاه از حملات به تاسیسات هسته‌ای تا کارزاری طولانی‌تر با هدف تشدید فشار بر اقتصاد ایران و کشاندن حکومت به میز مذاکره.
طبق این گزارش، ترامپ هنوز درباره نحوه ادامه اقدام نظامی تصمیم نگرفته و بعید است حمله‌ای پیش از هفته آینده انجام شود. او پیش‌تر احتمال حمله پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای را نیز بررسی کرده بود.
یکی از مقام‌های پیشین ستاد مشترک، با اشاره به اهمیت سمت سیلویا، گفت: «اکنون زمانی نیست که بخواهید مسئول جی۵ را از دست بدهید.» به گفته او، این مقام حلقه ارتباطی حیاتی میان نیروهای عملیاتی، سیاست‌گذاری وزارت جنگ و کاخ سفید است.
مقام‌های دفاعی از اختلاف و ازدست‌رفتن اعتماد هگست گفتند
اگرچه دلیل رسمی برکناری اعلام نشده، مقام‌های وزارت جنگ به نویسنده گزارش گفته‌اند هگست اعتمادش را به سیلویا از دست داده بود. به گفته آنان، سیلویا همچنین با البریج کلبی، مسئول ارشد سیاست‌گذاری و نفر سوم پنتاگون، سازگاری نداشت.
سخنگوی ستاد مشترک در بیانیه‌ای از سیلویا و خانواده‌اش بابت ۳۲ سال خدمت قدردانی کرد، اما توضیحی درباره علت کناررفتن او نداد.
سیلویا، فرمانده پیشین لشکر ۱۰۱ هوابرد و فارغ‌التحصیل وست‌پوینت، سابقه چندین ماموریت در عراق و افغانستان را دارد و نشان‌های متعددی، از جمله نشان خدمت برجسته، شش ستاره برنزی و قلب ارغوانی، دریافت کرده است.
دست‌کم ۲۶ فرمانده ارشد کنار رفته‌اند
برکناری سیلویا بخشی از تغییرات گسترده در رده‌های بالای نیروهای مسلح آمریکاست. بر اساس این گزارش، از زمان ورود هگست به پنتاگون در کمتر از دو سال پیش، دست‌کم ۲۶ ژنرال و دریاسالار کناره‌گیری کرده‌اند یا به خروج واداشته شده‌اند. سیلویا دست‌کم پنجمین ژنرالی است که امسال برکنار شده یا ناچار به ترک سمت خود شده است.
از جمله این فرماندهان، ژنرال رندی جورج، رییس ستاد نیروی زمینی، بود که در اوج حملات آمریکا به ایران کنار گذاشته شد؛ در حالی که این نیرو مسئولیت مهمی در تجدید ذخایر مهمات حیاتی داشت. ژنرال دیوید هادن، رییس فرماندهی تحول و آموزش، و سرلشکر ویلیام گرین جونیور، رییس سازمان روحانیون نیروی زمینی، نیز برکنار شدند.
ژنرال کریس دوناهیو، فرمانده نیروهای زمینی آمریکا در اروپا و آفریقا، هم در ژوئن در پی اختلاف با هگست از سمت خود کنار رفت. هگست در سپتامبر اعلام کرده بود حدود ۱۰ درصد از ژنرال‌ها و دریاسالاران برکنار شده‌اند و ۱۰ درصد دیگر از سمت‌های افسران ارشد نیز حذف می‌شود.
ابهام درباره معیارهای برکناری نگرانی ایجاد کرده است
به نوشته آتلانتیک، پنتاگون به‌ندرت علت برکناری‌ها را توضیح داده است. مقام‌های مطلع می‌گویند دلایل معمولا شامل سابقه حمایت از سیاست‌های ترویج تنوع، نزدیکی به فرماندهان پیشین که از نظر دولت کنونی نامطلوب تلقی می‌شوند یا سوءظن درباره انتقال اطلاعات به رسانه‌ها بوده است.
گزارش آتلانتیک می‌افزاید پیامی که در رده‌های نظامی دریافت شده، این است که افسرانی که به اندازه کافی همراه با دیدگاه‌های سیاسی یا اولویت‌های هگست به نظر نرسند، ممکن است موقعیت خود را از دست بدهند.
به نوشته آتلانتیک، در مورد سیلویا، لورا لومر، فعال محافظه‌کار، سال گذشته پس از طرح اتهام‌هایی علیه پسر او درباره یک پست اینستاگرامی، از هگست خواسته بود ادامه خدمت این فرمانده را نیز بررسی کند. با این حال، در گزارش شواهدی ارائه نشده که نشان دهد درخواست لومر علت برکناری اخیر سیلویا بوده است.
آسوشیتدپرس به نقل از دو دیپلمات مطلع گزارش داد آمریکا از متحدان منطقه‌ای خود خواسته برای حملات احتمالی به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای و واکنش تلافی‌جویانه تهران آماده باشند. به گفته این منابع، ترامپ هنوز تصمیم نهایی نگرفته است.
این دو دیپلمات که به شرط ناشناس‌ماندن صحبت کردند، گفتند دیپلمات‌ها و مقام‌های دفاعی آمریکا هشدارها را به چند کشور خاورمیانه و متحدان منطقه‌ای منتقل کرده‌اند. کاخ سفید و مقام‌های آمریکایی از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کردند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در روزهای اخیر بارها از احتمال اقدام نظامی تازه پس از انتخابات سوم نوامبر سخن گفته است؛ اظهاراتی که نگرانی از بازگشت به عملیات گسترده نظامی را در منطقه افزایش داده است.
تاسیسات انرژی ممکن است هدف حملات تلافی‌جویانه قرار گیرند
به گفته منابع آسوشیتدپرس، واشینگتن به متحدانش اطلاع داده دور تازه عملیات ممکن است چند روز طول بکشد. با این حال، مقام‌های منطقه نگران‌اند واکنش حکومت ایران و گروه‌های نیابتی آن، درگیری را طولانی‌تر کند.
مقام‌های آمریکایی از متحدان خود خواسته‌اند برای احتمال حملات تلافی‌جویانه به تاسیسات انرژی و دیگر زیرساخت‌های حیاتی، اقدامات احتیاطی انجام دهند.
این هشدارها در شرایطی مطرح شده که دامنه درگیری‌های منطقه‌ای گسترش یافته است. به نوشته آسوشیتدپرس، حوثی‌های مورد حمایت حکومت ایران به زیرساخت‌های نفتی و فرودگاه‌های عربستان سعودی حمله کرده‌اند و ائتلاف به رهبری ریاض نیز حملات مرگباری به مناطق تحت کنترل این گروه در یمن انجام داده است.
آمریکا حضور نظامی خود را تقویت کرده است
هنوز روشن نیست ارتش آمریکا چه مدت پس از انتخابات برای ازسرگیری احتمالی حملات آماده خواهد بود. طبق این گزارش، آمریکا از اوایل سپتامبر تاکنون حمله‌ای علیه جمهوری اسلامی انجام نداده است.
پنتاگون اواخر ماه گذشته میلادی ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» را همراه با چند شناور آبی‌خاکی حامل تفنگداران دریایی، در مجموع با حدود ۹ هزار نیروی نظامی، از سن‌دیگو به خلیج فارس اعزام کرد.
یک مقام آمریکایی پیش‌تر گفته بود این اعزام می‌تواند شمار نیروهای نیروی دریایی و تفنگداران دریایی آمریکا در منطقه را به بیش از ۲۰ هزار نفر برساند؛ حضوری همراه با صدها هواپیما که در دو دهه گذشته تنها چند بار در چنین ابعادی شکل گرفته است.
تهران و ابوظبی بر ادامه دیپلماسی تاکید کردند
هم‌زمان با هشدارهای نظامی، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، چهارشنبه ششم آبان گفت تهران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد و با میانجی‌ها برای بررسی ایده‌های مطرح‌شده در پیشنهاد ماه گذشته خود همکاری می‌کند.
ترامپ آن پیشنهاد را رد کرده بود، اما به نوشته آسوشیتدپرس، مقام‌های ایرانی همچنان خواهان استفاده از آن به‌عنوان مبنای بازگشت به آتش‌بس هستند.
وزارت خارجه امارات متحده عربی نیز از طرف‌ها خواست خردمندانه عمل کنند و برای مهار تنش‌ها و جلوگیری از بازگشت به عملیات تمام‌عیار، راه‌حل‌های سیاسی را دنبال کنند.
هزینه جنگ به ۴۷ میلیارد دلار رسیده است
احتمال ازسرگیری حملات در آستانه انتخاباتی مطرح شده که جنگ و پیامدهای اقتصادی آن بر کارزار جمهوری‌خواهان سنگینی می‌کند. افزایش قیمت بنزین و دیگر هزینه‌ها، جلب حمایت رای‌دهندگان را برای نامزدهای این حزب دشوار کرده است.
بر اساس تازه‌ترین برآورد پنتاگون که به کنگره ارائه شده، هزینه جنگ ایران برای مالیات‌دهندگان آمریکایی به ۴۷ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار رسیده است.
ترامپ در سخنرانی‌های انتخاباتی، هم از نزدیک‌بودن پایان جنگ گفته و هم احتمال بمباران دوباره پس از رای‌گیری را مطرح کرده است. او سه‌شنبه پنجم آبان در تگزاس گفت این درگیری هشت‌ماهه ممکن است ظرف «یکی دو هفته» به‌طور قطعی پایان یابد و تاکید کرد نتیجه باید تضمین کند ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت.
در همین حال، جاناتان شانزر، مدیر اجرایی بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، به آسوشیتدپرس گفت نگرانی دیگری نیز وجود دارد: اگر تهران حمله آمریکا را قریب‌الوقوع بداند، ممکن است پیش از انتخابات دست به اقدامی تحریک‌آمیز بزند تا ابتکار عمل را به دست بگیرد.
در حالی که ترامپ کمک روسیه به جمهوری اسلامی را ناچیز می‌داند، گزارش‌های تازه از نقش ماهواره‌های جاسوسی مسکو در حملات به اهداف آمریکایی حکایت دارند. آیا جمهوری اسلامی با پشتیبانی اطلاعاتی و نظامی روسیه و چین، به بازوی عملیاتی این دو قدرت در رویارویی غیرمستقیم با آمریکا تبدیل شده؟
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، می‌گوید روسیه برای کمک به جمهوری اسلامی در جنگ اقدامات بسیار اندکی انجام می‌دهد. اما گزارش تازه آسوشیتدپرس درباره نقش ماهواره‌های جاسوسی روسیه در حملات به عربستان سعودی و اهداف آمریکایی، تصویری متفاوت از همکاری مسکو و تهران ارائه می‌کند. همکاری‌ای که بر اساس یافته‌های تازه، از توافق‌های سیاسی و نظامی فراتر رفته و در میدان جنگ، در قالب پشتیبانی اطلاعاتی و شناسایی اهداف خود را نشان داده است.
اهمیت این گزارش تنها در استفاده از ماهواره‌های روسیه نیست. موضوع اصلی، احتمال شکل‌گیری الگویی از رویارویی غیرمستقیم با آمریکا است که در آن جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی‌اش عملیات نظامی را انجام می‌دهند، اما بخشی از توان اطلاعاتی و فناوری مورد نیاز آنها از قدرت‌هایی مانند روسیه و چین تامین می‌شود.
توافق راهبردی تهران و مسکو، از کاغذ تا میدان جنگ
روسیه و جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۵ توافق مشارکت جامع راهبردی امضا کردند. توافقی که همکاری‌های امنیتی و نظامی دو کشور و مقابله با تهدیدهای مشترک را نیز در بر می‌گیرد. اکنون یافته‌های تازه نشان می‌دهد که این همکاری‌ها را نمی‌توان تنها در سطح توافق‌های دیپلماتیک ارزیابی کرد.
آسوشیتدپرس در گزارش ۲۷ اکتبر [برابر با ۵ آبان] خود، به نقل از منابع اطلاعاتی و یک مقام ارشد حوثی، از انتقال اطلاعات شناسایی ماهواره‌های روسیه از طریق مشاوران ایرانی به نیروهای حوثی خبر داده است.
بر اساس این روایت، جمهوری اسلامی نه فقط دریافت‌کننده احتمالی اطلاعات روسیه، بلکه حلقه انتقال این اطلاعات به گروه‌های مسلح متحد خود در منطقه است.
این الگو نشان می‌دهد چگونه همکاری راهبردی دو کشور می‌تواند بدون حضور مستقیم نیروهای روسیه در میدان، بر توان عملیاتی نیروهای مورد حمایت تهران تاثیر بگذارد. هرچند هنوز روشن نیست انتقال اطلاعات مورد اشاره، در چارچوب رسمی توافق راهبردی انجام شده یا از مسیرهای اطلاعاتی دیگر.
۷۲ ماهواره روسی و ۴۰ حمله موشکی و پهپادی
شرکت اطلاعات مکانی آرورا، مستقر در ژنو، فعالیت ۷۲ ماهواره نظامی و دولتی روسیه را در ارتباط با ۴۰ حمله موشکی و پهپادی به اهدافی در عربستان سعودی، از اول ژوئیه تا ۱۹ اکتبر بررسی کرده است.
نواف عبید، بنیان‌گذار این شرکت، به آسوشیتدپرس گفته در تمامی حملات بررسی‌شده، فعالیت ماهواره‌های روسی در محدوده اهداف پیش و پس از عملیات مشاهده شده است.
یکی از نمونه‌های مهم، حمله دهم سپتامبر [برابر با ۱۹ شهریور] به سه ایستگاه پمپاژ خط لوله نفت شرق به غرب عربستان بود. این خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری، یکی از مسیرهای راهبردی صادرات نفت عربستان سعودی در شرایط اختلال در تنگه هرمز است.
نمونه دیگر، حمله به پایگاه هوایی ملک فهد در طائف بود که در آن یک جنگنده یوروفایتر تایفون متعلق به ایتالیا آسیب دید.
در این دو حمله، فعالیت ماهواره‌های روسیه در محدوده اهداف افزایش قابل توجهی داشت. از نظر فنی، چنین اطلاعاتی می‌تواند برای شناسایی نقاط حساس، انتخاب اهداف و ارزیابی خسارت پس از عملیات کاربرد داشته باشد.
البته تطابق فعالیت ماهواره‌ها با زمان حملات، به‌تنهایی انتقال اطلاعات را اثبات نمی‌کند. اهمیت گزارش آسوشیتدپرس در کنار هم قرار دادن این یافته‌های فنی با اظهارات منابعی است که از همکاری اطلاعاتی روسیه با جمهوری اسلامی سخن گفته‌اند.
روسیه در حال مذاکره، اهداف آمریکایی زیر آتش
بخش مهم‌تر گزارش آسوشیتدپرس، ادعای نقش اطلاعات روسیه در حملات جمهوری اسلامی به اهداف آمریکایی است.
یک مقام آگاه از تحقیقات عربستان سعودی به این خبرگزاری گفته اطلاعات ماهواره‌ای روسیه در حملات ماه مارس به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان و یک واحد مرتبط با سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، در مجموعه سفارت ایالات متحده در ریاض نقش داشته است.
در حمله به پایگاه شاهزاده سلطان، یک هواپیمای شناسایی آمریکایی به‌شدت آسیب دید.
این ادعا، در صورت تایید مستقل، معنای راهبردی مهمی دارد. روسیه در حالی از مسیرهای دیپلماتیک با واشینگتن در تعامل است و ولادیمیر پوتین پیشنهاد میانجی‌گری برای پایان جنگ را مطرح می‌کند که منابع مورد استناد آسوشیتدپرس، از کمک اطلاعاتی روسیه به عملیات علیه دارایی‌های آمریکایی سخن می‌گویند.
به این ترتیب، میان موضع علنی مسکو به‌عنوان یک بازیگر دیپلماتیک و نقشی که منابع اطلاعاتی برای آن در میدان جنگ توصیف می‌کنند، فاصله‌ای قابل توجه دیده می‌شود.
آیا آنچه دیده می‌شود تمام ظرفیت همکاری است؟
گزارش تازه، پرسش دیگری را نیز پیش می‌کشد: آیا پشتیبانی اطلاعات ماهواره‌ای تنها بخش آشکار همکاری نظامی روسیه و جمهوری اسلامی است؟
منابع آسوشیتدپرس از استفاده گروه‌های مورد حمایت تهران از تجهیزات هدایت پیشرفته و فناوری‌هایی برای افزایش توان عبور موشک‌ها از سامانه‌های پدافند هوایی سخن گفته‌اند. همچنین به شناسایی قطعات ساخت روسیه و چین در برخی تسلیحات اشاره شده است.
وجود قطعات خارجی، به‌تنهایی به معنای تامین مستقیم تسلیحات از سوی دولت‌های سازنده نیست. با این حال، ترکیب اطلاعات شناسایی، فناوری هدایت و توان موشکی، تصویری از یک شبکه پشتیبانی نظامی و فناورانه فراتر از ظرفیت مستقل گروه‌های نیابتی ارائه می‌دهد.
از این منظر، بررسی نقش روسیه و چین نباید تنها به ارسال تسلیحات محدود بماند. اطلاعات ماهواره‌ای، سامانه‌های ارتباطی، تجهیزات جنگ الکترونیک و فناوری هدایت دقیق نیز می‌توانند بخشی از توان موثر در میدان جنگ باشند.
جمهوری اسلامی، بازوی عملیاتی یک رویارویی بزرگ‌تر؟
مسکو تایمز در گزارش ۲۸ اکتبر [ششم آبان] خود یادآوری کرده است که ترامپ و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، اهمیت گزارش‌های مربوط به کمک روسیه به جمهوری اسلامی را محدود جلوه داده‌اند.
اما یافته‌های تازه، ضرورت بازنگری در مفهوم کمک نظامی را نشان می‌دهد. در جنگ‌های امروزی، کشوری می‌تواند بدون اعزام نیرو و حتی بدون شلیک مستقیم یک موشک، با تامین اطلاعات و فناوری در نتیجه عملیات نظامی تاثیر بگذارد.
در چنین چارچوبی، جمهوری اسلامی را می‌توان نه فقط یک بازیگر مستقل منطقه‌ای، بلکه شریک عملیاتی قدرت‌هایی دانست که در رقابت راهبردی با آمریکا قرار دارند.
فرضیه مهم‌تر آن است که تهران ممکن است در بخشی از این رویارویی، نقش بازوی اجرایی شبکه‌ای گسترده‌تر از همکاری‌های روسیه و چین را ایفا کند. البته شواهد فعلی هنوز وجود یک فرماندهی مشترک یا تبعیت عملیاتی جمهوری اسلامی از مسکو و پکن را ثابت نمی‌کنند.
با این حال، گزارش آسوشیتدپرس نشان می‌دهد که نقش روسیه را نمی‌توان صرفا با میزان تسلیحات ارسالی یا حضور نظامی مستقیم سنجید.
اگر اطلاعات روسیه در هدف قرار گرفتن مراکز آمریکایی نقش داشته باشد، مساله دیگر تنها جنگ جمهوری اسلامی و آمریکا نیست، بلکه احتمال مشارکت غیرمستقیم مسکو در این رویارویی نیز مطرح است.
در نتیجه، پرسش اصلی پیش روی واشینگتن این نیست که روسیه چه تعداد سلاح در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است، بلکه این است که چه میزان از توان عملیاتی تهران و نیروهای متحدش، به اطلاعات، فناوری و پشتیبانی قدرت‌های رقیب آمریکا وابسته شده است.
پاسخ به این پرسش می‌تواند نشان دهد که آیا جمهوری اسلامی صرفا یکی از طرف‌های جنگ کنونی است، یا در حال تبدیل شدن به میدان و ابزار یک رویارویی راهبردی گسترده‌تر میان آمریکا، روسیه و چین است.
