نتانیاهو: جمهوری اسلامی ضربه خورده، آسیب دیده و در حال دستوپا زدن است
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه سوم آبان در یک برنامه انتخاباتی در کانال ۱۴ اعلام کرد که جمهوری اسلامی ضربه خورده، آسیب دیده و در حال دستوپا زدن است.
نخستوزیر اسرائیل گفت: «اما این رژیم، مثل یک عقرب زخمی، ممکن است آخرین اقدام ناامیدانه خود را انجام دهد و ما را نابود کند.»
نتانیاهو همچنین درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی افزود: «نمیتوان وجود این بمب را پذیرفت.» او گفت: «زیرا آنها ما را نابود خواهند کرد. یا ما نابود میشویم یا آنها؛ یا ما این تهدید را از بین میبریم یا آنها ما را نابود خواهند کرد.»
او در ادامه افزود که اسرائیل باید «این تهدید سمی» را که شعار «مرگ بر اسرائیل» را بر پرچم خود نوشته است، از بین ببرد.
نخستوزیر اسرائیل همچنین گفت: «ما یک فرصت داریم؛ فرصتی که به این دلیل فراهم شده که ۹۰ درصد کار را انجام دادهایم و فقط ۱۰ درصد دیگر باقی مانده است؛ ده درصد.»
نتانیاهو تاکید کرد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفته است که «فقط با نتانیاهو حاضر است عملیاتی علیه جمهوری اسلامی انجام دهد و تهدید ایران را برای همیشه از میان بردارد.»
او همچنین گفت: «من نیز پیشتر به موساد و ارتش دستور دادهام که این رژیم را سرنگون کنند؛ این رژیم را سرنگون کنند، زیرا این تنها راه پایان دادن به این تهدید است.»
اتحادیه شرکتهای تعاونی صیادان هرمزگان هشدار داد قطع سوخت حدود ۱۲ هزار قایق صیادی «فاقد مجوز» در این استان، معیشت هزاران خانواده ساحلنشین را تهدید میکند.
علی اسلامی رمچاهی، مدیرعامل اتحادیه شرکتهای تعاونی صیادان هرمزگان، یکشنبه سوم آبان با اعلام این خبر گفت صید و صیادی تنها منبع درآمد بسیاری از صاحبان این قایقهاست.
او تاکید کرد که تداوم قطع سوخت میتواند به افزایش بیکاری و تشدید آسیبهای اجتماعی در مناطق ساحلی منجر شود.
اسلامی رمچاهی با اشاره به اینکه بیش از ۷۰ درصد این قایقها به روش قلاب صید میکنند، گفت فعالیت این صیادان به موضوع صدور مجوز گره خورده است و باید وضعیت شناورهای فاقد مجوز با همکاری پژوهشکده تحقیقاتی خلیج فارس و دریای عمان بررسی و برای ساماندهی دائمی آنها چارهاندیشی شود.
فاطمه جراره، نماینده مجلس، تابستان سال جاری در نشستی با حضور وزیر جهاد کشاورزی، نسبت به بلاتکلیفی حدود ۱۲ هزار قایق صیادی فاقد مجوز در استان هرمزگان هشدار داد.
او گفت وضعیت این شناورها مشکلاتی در سهمیهبندی و تامین سوخت ایجاد کرده و معیشت صیادان را تحت تاثیر قرار داده است.
جراره خواستار ساماندهی قایقها، تعیین تکلیف «متقاضیان واقعی» و تسریع در حمایت از صیادان آسیبدیده شد.
با گذشت بیش از دو ماه از این هشدار، مشکل تامین سوخت و صدور مجوز قایقهای صیادی هرمزگان همچنان حلنشده باقی مانده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی تازه به نقل از اسلامی رمچاهی نوشت صاحبان این قایقها با سرمایه شخصی اشتغال ایجاد کردهاند، اما مشکلات سوخت و مجوز، فعالیت اقتصادی آنها را مختل کرده است.
او خواستار تسهیل روند صدور مجوز و ساماندهی شناورهای صیادی از سوی دولت شد تا امکان ادامه فعالیت صیادان و تامین معیشت خانوادههای ساحلنشین فراهم شود.
عطا حسینیان، روزنامهنگار اقتصادی، اول آبان به ایراناینترنشنال گفت اجرای طرح بنزین ۱۰ هزار تومانی در پنج استان و جمعآوری کارتهای سوخت اضطراری، میتواند بخشی از آمادگی حکومت برای محدود کردن مصرف سوخت در صورت وقوع درگیری نظامی تازه باشد.
در هفتههای اخیر، همزمان با ادامه سیاستهای تنشآفرین جمهوری اسلامی در منطقه و محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران از سوی آمریکا، کمبود سوخت و مشکلات دولت در تامین بنزین و مدیریت مصرف انرژی تشدید شده است.
مسعود پزشکیان ۲۷ شهریور از شرکتکنندگان در رزمایش «جانفدایان ایران» خواست در مصرف بنزین، گاز و برق صرفهجویی کنند تا چرخ کارخانهها متوقف نشود و به گفته او، «دشمن ناامید شود».
دولت جمهوری اسلامی ۱۵ شهریور اعلام کرد نرخ سوم بنزین، یعنی سوخت قابل خرید با کارت جایگاهها، از بامداد ۱۷ شهریور با افزایش ۱۰۰ درصدی از پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان میرسد.
سهمیه ماهانه ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین سه هزار تومانی بدون تغییر باقی ماند.
اسلامی رمچاهی دوم تیر گفته بود سهمیه سوخت بسیاری از شناورهای صیادی با موتور ۸۵ اسب بخار، بر مبنای موتور ۵۵ اسب بخار محاسبه میشود.
او نصب سامانه ردیاب را راهکاری برای اصلاح سهمیهبندی سوخت دانسته و از آغاز قریبالوقوع کدگذاری شناورهای فاقد هویت خبر داده بود.
عکس آرشیوی: نیروهای اوکراین در حال راهاندازی سامانه اینترنت ماهوارهای، ۲۴ مهر ۱۴۰۵، رویترز.
اوکراین اتهام ایلان ماسک درباره نقض شرایط استفاده از استارلینک برای حملات پهپادی را رد کرد و گفت محدودیتهای فنی این سرویس غیرنظامی، چنین استفادهای را ناممکن کرده است. این اختلاف پس از اعلام بازگشت خدمات ارتباطات ماهوارهای ارتش اوکراین به وضعیت عادی مطرح شد.
سرهی بسکرستنوف، مشاور فناوریهای دفاعی ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، یکشنبه سوم آبان در تلگرام نوشت پهپادهای متصل به استارلینک تجاری در خاک اوکراین با محدودیت سرعت ۷۰ تا ۹۰ کیلومتر در ساعت مواجهاند و این سامانه در خاک روسیه نیز کار نمیکند.
او افزود: «بنابراین، ما عملا نمیتوانیم از استارلینک تجاری برای حملات عمقی یا حملات با برد متوسط استفاده کنیم.»
این مقام اوکراینی با اشاره به سابقه اعمال این محدودیتها نوشت: «بسیار عجیب است که ایلان ماسک از محدودیتهای فعالیت استارلینک در اوکراین اطلاع ندارد.»
استارلینک، شبکه اینترنت ماهوارهای شرکت اسپیسایکس، و استارشیلد، سرویس این شرکت برای کاربردهای نظامی، نقش مهمی در ارتباطات ارتش اوکراین دارند. اختلال اخیر در اتصال پهپادهای مجهز به استارشیلد هنگام پرواز با سرعت بالا، عملیات تهاجمی و رهگیری پهپادهای روسی را با مشکل مواجه کرده بود.
مقامهای اوکراینی شنبه دوم آبان اعلام کردند محدودیتهای اخیر برداشته شده و خدمات به وضعیت عادی بازگشته است.
ماسک از محدودیت استارلینک دفاع کرد
ماسک، مدیرعامل اسپیسایکس، شنبه دوم آبان ارتش اوکراین را متهم کرد که با استفاده از استارلینک تجاری برای حملات تهاجمی پهپادی، شرایط استفاده از این سرویس را نقض کرده است.
او در ایکس نوشت: «استفاده از استارلینک، بهعنوان یک سرویس تجاری غیرنظامی، برای انجام حملات تهاجمی پهپادی با هدف کشتن انسانها هرگز مجاز نبوده و نباید هم باشد.»
ماسک گفت اسپیسایکس راه چنین استفادهای را در هفته گذشته بسته است. با این حال، او مسئولیت تصمیمگیری درباره تغییر عملکرد استارشیلد را متوجه دولت آمریکا دانست.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، صدور دستور برای برقراری محدودیتها را رد کرده است. او ۳۰ مهر از بازگشت دسترسی اوکراین به این سرویس خبر داد، اما در آن زمان مقامهای اوکراینی هنوز رفع کامل اختلال را تایید نکرده بودند.
روایتها درباره نقش کاخ سفید نیز متفاوت است. رویترز پیشتر گزارش داد دستور محدود کردن استارشیلد از داخل کاخ سفید صادر شده بود. در مقابل، دولت ترامپ کاهش عملکرد خدمات را پذیرفت، اما مسئولیت صدور دستور را تایید نکرد.
والاستریت ژورنال نیز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده بود ترامپ ۲۹ مهر در تماس با ماسک خواستار برداشتن محدودیتها شد. جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، گفته بود قابل درک است که ماسک نخواهد بدون راهنمایی دولت آمریکا وارد میانه جنگ شود.
بازگشت خدمات در شرایطی اعلام شد که اوکراین همچنان با حملات گسترده هوایی روسیه مواجه است. زلنسکی سوم آبان گفت روسیه در طول یک هفته نزدیک به ۲۳۰۰ پهپاد تهاجمی، حدود ۱۶۰۰ بمب هدایتشونده و ۴۸ موشک به سوی اوکراین پرتاب کرده است. او از متحدان غربی خواست ارسال تجهیزات رهگیری و مقابله با حملات هوایی را تسریع کنند.
دونالد ترامپ از نزدیک شدن زمان تصمیمگیری میان توافق و اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی خبر داد و در اظهاراتی جداگانه گفت امشب حملهای به ایران نخواهد شد. در همین حال، رویترز به نقل از یک مقام آگاه از سفر میانجیگران قطری به تهران برای کاهش تنشهای منطقهای خبر داد.
رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه سوم آبان، در گفتوگوی تلفنی با فاکسنیوز گفت: «حالا باید تصمیم بگیرم. آیا کار را یکسره کنم؟ کاری که انجام آن بسیار آسان خواهد بود، یا توافق کنم؟» او افزود زمان تصمیمگیری بهزودی فرا میرسد.
او درباره نتایج حملات پیشین آمریکا نیز گفت سه تاسیسات بمبارانشده در ایران هنوز بازسازی نشدهاند. ترامپ در اظهاراتی جداگانه در جمع خبرنگاران گفت: «امشب هیچ حملهای به ایران انجام نخواهد شد.»
رییسجمهوری آمریکا دوم آبان نیز احتمال حمله یا دستیابی به توافق را مطرح کرده و جلوگیری دائمی از دستیابی تهران به سلاح هستهای را هدف خود دانسته بود.
نشریه هیل هم دوم آبان به نقل از منابع آگاه، از آماده شدن گزینههای نظامی برای حمله دوباره به ایران پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در ۱۲ آبان خبر داد. طبق این گزارش، اجرای طرحها به تایید ترامپ بستگی دارد و هنوز تصمیم نهایی اعلام نشده است.
رایزنیهای قطر و اختلاف بر سر شرایط توافق
در کنار طرح دوباره گزینه نظامی، تلاشهای دیپلماتیک نیز ادامه یافت. رویترز سوم آبان به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد میانجیگران قطری با هماهنگی آمریکا و برای کاهش تنشهای منطقهای به تهران سفر کردهاند.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی نیز به الجزیره گفت هیات قطری در چارچوب تلاش برای تضمین امنیت و ثبات منطقه در تهران مذاکره میکند. او میانجیگری را مثبت ارزیابی کرد، اما واشینگتن را به پایبند نبودن به تعهداتش متهم کرد.
این مقام گفت: «مانع دستیابی به راهحل دیپلماتیک، میانجیگری نیست، بلکه مخالفت واشینگتن با خواستههای مشروع ماست.»
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه سوم آبان در مراسم گشایش مرکز اسناد و موزه کمال خرازی در تهران گفت وقوع یا عدم وقوع جنگ، سیاستهای جمهوری اسلامی را تغییر نخواهد داد. irna.com
او با اشاره به احتمال آغاز دوباره درگیریها گفت: «این روزها حرف از جنگ دوباره زده میشود، چه جنگ بشود چه نشود، سیاستهای ما تغییری نخواهد کرد.»
عراقچی افزود طرف مقابل دو بار جنگ را امتحان کرده و به نتیجه نرسیده است و در صورت اقدام دوباره نیز نتیجه متفاوتی نخواهد گرفت. او گفت اگر «عقلانیتی» وجود داشته باشد، حمله نظامی دوباره امتحان نخواهد شد و افزود که از اکنون به دوران پس از جنگ فکر میکند.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی درباره شرایط پایان درگیریها گفت: «برای پایان جنگ، همه جبههها باید شاهد خاتمه جنگ باشند و تنگه هرمز نیز به وضعیت پیش از جنگ باز نخواهد گشت. جنگ فعلی همه واقعیتها را تغییر داده است.»
او در بخش دیگری از سخنانش، پایگاههای آمریکا را عامل ناامنی کشورهای میزبان خواند و گفت منطقه برای رسیدن به صلح و ثبات پایدار باید به سمتی حرکت کند که حضور نیروهای خارجی در آن به صفر برسد.
عراقچی همچنین تاکید کرد راهبرد جمهوری اسلامی برای تامین امنیت منطقه بدون دخالت قدرتهای خارجی تغییر نکرده است و اتکا به این قدرتها و میزبانی پایگاههای آمریکایی، به گفته او، امنیتی برای کشورهای منطقه به همراه نداشته است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، نیز در نطق پیش از دستور گفت تهدید به جنگ گسترده یا ترور باعث عقبنشینی جمهوری اسلامی نمیشود. او تغییر رفتار آمریکا و جبران عملی تعهدات نقضشده را شرط اعتبار سخنان واشینگتن دانست و از آمادگی برای پاسخ «خارج از تصور» به حمله خبر داد.
تنگه هرمز و حضور نظامی آمریکا
مواضع تهران درباره پایان جنگ، وضعیت تنگه هرمز و حضور نیروهای خارجی را نیز در بر گرفت. یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، گفت آمریکاییها دیگر نمیتوانند به خلیج فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و پایگاههای خود بازگردند.
همزمان، سنتکام از بازدید برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، از تنگه هرمز خبر داد. طبق اعلام این فرماندهی، کوپر با بالگرد شینوک بر فراز آبراه پرواز کرد و شرایط عملیاتی را بررسی کرد.
سنتکام اعلام کرد مسیرهای اصلی کشتیرانی از مینهای دریایی ایران پاک شده و باز هستند. به گفته این فرماندهی، بیش از ۳۰۰۰ کشتی تجاری در شش ماه گذشته با پشتیبانی نیروهای آمریکایی از تنگه عبور کردهاند. کوپر نیز بر تعهد آمریکا به آزادی کشتیرانی تاکید کرد.
با این حال، سازمان تجارت دریایی بریتانیا سوم آبان سطح تهدید در تنگه هرمز را همچنان «شدید» و احتمال حملات بیشتر به کشتیها را بسیار بالا اعلام کرد.
هشدار نتانیاهو درباره حملات احتمالی در آستانه انتخابات
در اسرائیل نیز بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، سوم آبان در بازدید از محل استقرار سامانه پدافندی آرو گفت اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد حکومت ایران و نیروهای نیابتیاش ممکن است با حمله، برای مختل کردن انتخابات تلاش کنند.
او خطاب به جمهوری اسلامی و نیروهای وابسته به آن هشدار داد: «ما را امتحان نکنید.» نتانیاهو گفت پاسخ اسرائیل شامل ضرباتی بسیار سنگینتر از تصور طرف مقابل خواهد بود و با اقدامات مهاجمان تناسب نخواهد داشت.
ماریا کورینا ماچادو پس از بازگشت به ونزوئلا در کلیسایی در ایالت لارا، سوم آبان ۱۴۰۵
ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا و برنده جایزه صلح نوبل، پس از نزدیک به یک سال دوری به کشورش بازگشت. او قصد دارد با آسیبدیدگان زمینلرزه و خانوادههای زندانیان سیاسی دیدار و برای برگزاری انتخابات آزاد تلاش کند.
ماچادو یکشنبه سوم آبان با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، بازگشت خود به ونزوئلا را اعلام کرد و نوشت: «من اینجا هستم. کنار شما.»
تیم رسانهای ماچادو تصاویری از حضور او در ایالت لارا در غرب مرکزی ونزوئلا منتشر کرد. در این تصاویر، او در کلیسایی واقع در میدان مردم سانتا روزا دیده میشود.
ماچادو جزییات بیشتری درباره محل حضور کنونی یا چگونگی بازگشت خود به ونزوئلا منتشر نکرده است.
بازگشت ماچادو در حالی صورت گرفته که اختلاف بر سر زمان بازگشت او به ونزوئلا، روابطش با دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را تحت تاثیر قرار داده است.
ماچادو از مدتها پیش از آنکه آمریکا در ژانویه ۲۰۲۶ نیکلاس مادورو، رییسجمهوری وقت ونزوئلا، را از قدرت برکنار کند، تلاش داشت دولت ترامپ را به متحد خود تبدیل کند.
حامیان ماچادو در افتتاح دفتر حزب ونته ونزوئلا، دوم آبان ۱۴۰۵
با این حال، ترامپ بارها از دلسی رودریگز، معاون سابق مادورو و رییسجمهوری موقت ونزوئلا، حمایت کرده و از توافقهای مربوط به تولید نفت و دیگر طرحهای تجاری شرکتهای آمریکایی در این کشور استقبال کرده است.
ترامپ همچنین در ماه سپتامبر اعلام کرد هنوز برای بررسی برگزاری انتخابات دموکراتیک در ونزوئلا زود است.
ماچادو ۱۷ مهر در گفتوگو با فایننشالتایمز خواستار برگزاری انتخابات در ونزوئلا تا ژوئیه ۲۰۲۷ (تیر ۱۴۰۶) شد و گفت برای فراهم کردن زمینه برگزاری انتخابات تا آن زمان، فرصت کافی وجود دارد.
رودریگز نیز دوم مهر وعده برگزاری انتخابات در ونزوئلا را داد، اما تاریخ مشخصی اعلام نکرد. او همچنین از آغاز گفتوگوهای دولت با مخالفان خبر داد.
ترامپ اول مهر در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، برای نخستین بار پس از بازداشت مادورو با رودریگز دیدار کرد. این دیدار همزمان با نخستین سفر رودریگز به آمریکا پس از به دست گرفتن قدرت انجام شد.
ترامپ: آمریکا کنترل کامل ونزوئلا را در اختیار دارد
ترامپ یکشنبه در کاخ سفید گفت از بازگشت ماچادو به ونزوئلا اطلاعی ندارد و بهطور ضمنی نشان داد آمریکا به حمایت از دولت رودریگز ادامه خواهد داد.
او درباره ماچادو گفت: «او زن بسیار خوبی است، اما ما در ونزوئلا خیلی خوب پیش میرویم.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز در همان روز گفت ایالات متحده «کنترل کامل ونزوئلا» را در اختیار دارد.
ترامپ افزود: «ما بسیار منصفانه رفتار میکنیم، اما هر هفته میلیونها بشکه نفت از آنجا خارج میکنیم.»
کاخ سفید و وزارت ارتباطات ونزوئلا، که مسئول پاسخگویی به پرسشهای رسانهها از سوی دولت این کشور است، بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره بازگشت ماچادو پاسخ ندادند.
ماریا کورینا ماچادو هنگام ورود به کلیسایی در ایالت لارا، ونزوئلا، سوم آبان ۱۴۰۵
تلاش ماچادو برای برگزاری انتخابات آزاد
دیوید اسمولانسکی، مشاور ارشد ماچادو در امور خارجی، به رویترز گفت ماچادو قصد دارد با آسیبدیدگان زمینلرزههای مرگبار تیرماه، خانوادههای زندانیان سیاسی، نمایندگان جامعه بینالمللی و رهبران مختلف جنبش دموکراسیخواه ونزوئلا دیدار کند.
اسمولانسکی افزود: «او فعالانه برای تعیین زمان برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه تلاش خواهد کرد.»
ماچادو ۹ تیر اعلام کرد برای بازگشت به ونزوئلا و کمک به بازماندگان زمینلرزهها هر اقدامی که لازم باشد انجام خواهد داد.
دو زمینلرزه ویرانگر سوم تیر در ونزوئلا دستکم شش هزار و ۵۰۰ کشته بر جای گذاشت و هزاران نفر نیز مفقود شدند.
ماچادو در موضعگیری دیگری درباره آینده اقتصادی ونزوئلا تاکید کرده است تنها یک «دولت جدی و دموکراتیک» میتواند ثبات مورد نیاز سرمایهگذاران را در این کشور فراهم کند.
این موضع در حالی مطرح شده که شرکتهای بینالمللی انرژی ماه گذشته در مراسمی با حضور رودریگز و کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، متعهد به گسترش پروژههای خود در ونزوئلا شدند.
خروج مخفیانه از ونزوئلا و اختلاف با واشینگتن
کمیته نوبل نروژ ۱۸ مهر ۱۴۰۴ اعلام کرد که جایزه صلح نوبل سال ۲۰۲۵ به ماچادو تعلق گرفته است. این کمیته دلیل انتخاب ماچادو را فعالیت برای ترویج حقوق دموکراتیک مردم ونزوئلا و تلاش برای گذار مسالمتآمیز به دموکراسی اعلام کرد.
دولت مادورو خروج ماچادو از ونزوئلا را ممنوع کرده بود، اما او در اواخر سال ۱۴۰۴، پس از بیش از یک سال زندگی مخفیانه، کشور را پنهانی ترک کرد تا جایزه صلح نوبل را دریافت کند.
تمایل ماچادو برای بازگشت به ونزوئلا در ماههای گذشته به یکی از عوامل اختلاف او با دولت آمریکا تبدیل شده بود.
رویترز خرداد گزارش داد مقامهای آمریکایی از ماچادو خواسته بودند بازگشت خود به ونزوئلا را به تعویق بیندازد.
در همین حال، بخشی از مخالفان دولت ونزوئلا و دولت موقت این کشور تازهترین دور مذاکرات خود را در ماه مهر برگزار کردند.
این مذاکرات با هدف ایجاد تغییراتی در ساختار دیوان عالی کشور و شورای انتخابات و انجام اصلاحات دیگر پیش از برگزاری احتمالی انتخابات آینده دنبال میشود.
با این حال، جنبش سیاسی ماچادو در این مذاکرات حضور ندارد.
ادموندو گونزالس، نامزد سابق انتخابات ریاستجمهوری از جنبش سیاسی ماچادو که در اسپانیا زندگی میکند، بازگشت او را در پیامی جداگانه تایید کرد و گفت بهزودی به ماچادو خواهد پیوست.
فروزان جمشیدنژاد (اولین نفر از راست) و همراهان فیلم «کمی نور» در جشنواره زوریخ ۲۰۲۶
فیلم «کمی نور» ساخته علی عسگری، پس از حضور در بخش مسابقه جشنواره ونیز، نمایشهای جهانی خود را ادامه میدهد. فروزان جمشیدنژاد، بازیگر فیلم، در گفتوگو با ایراناینترنشنال حضور در این اثر را «ادای دین» به معترضان ایرانی دانست و از تجربه مهاجرت و آزادی بازیگری در خارج از ایران گفت.
«کمی نور» ۲۹ و ۳۰ مهر در جشنواره موسسه فیلم آمریکا (AFI) در لسآنجلس به نمایش درآمد و برای نخستین نمایش آن، نشست گفتوگو با جمشیدنژاد نیز در برنامه جشنواره قرار داشت.
این فیلم همچنین در جشنوارههای شیکاگو، لندن، هامبورگ در آلمان و زوریخ در سوئیس به نمایش درآمد. «کمی نور» در هامبورگ در بخش مسابقه حضور داشت و شماری از بازیگران و عوامل آن نیز در نمایشهای هامبورگ و زوریخ شرکت کردند.
نخستین نمایش جهانی «کمی نور» در بخش مسابقه اصلی هشتادوسومین جشنواره بینالمللی فیلم ونیز برگزار شد و این فیلم برای دریافت شیر طلایی رقابت کرد.
این فیلم داستان یک پزشک در ایران را روایت میکند که پس از بازداشت و محرومیت از طبابت، امید به آینده را از دست میدهد و تصمیم میگیرد به زندگیاش پایان دهد. با این حال، در آخرین روزی که با اعضای خانوادهاش میگذراند، دوباره دلایلی برای ادامه زندگی پیدا میکند.
این اثر محصول مشترک ایران، سوئیس، ایتالیا، کانادا و ترکیه است و علاوه بر جمشیدنژاد، میثاق زارع، صدف عسگری، رامتین دقیق و مینا رحیمزاده نیز در آن بازی کردهاند.
فیلمنامه این فیلم ۸۷ دقیقهای را علی عسگری و شادمهر راستین نوشتهاند و میلاد خسروی تهیهکنندگی آن را بر عهده داشته است.
جمشیدنژاد در گفتوگویی دیگر با ایراناینترنشنال گفته بود بازی در «کمی نور» فرصتی برای همکاری دوباره با بازیگران و عوامل ایرانی پس از سالها بود؛ هنرمندانی که بهدلیل جنگ ناچار شدند کشور محل ساخت فیلم را ترک کنند و آن را در سرزمینی دیگر به پایان برسانند.
«کمی نور» با پرداختن به تاثیر اعتراضات و سرکوب بر زندگی ایرانیان، در کنار ناامیدی و فشارهای اجتماعی، به پیوندهای خانوادگی و یافتن دلایلی برای ادامه زندگی میپردازد.
میثاق زارع ۲۰ شهریور در جشنواره ونیز گفت در برابر سرکوب حکومتی در ایران، بسیاری از مردم نمیتوانند کاری انجام دهند و این ناتوانی، ناامیدی بیشتری ایجاد میکند و در نهایت به بیحسی میانجامد.
او افزود در چنین شرایطی، سینما برای فعالان این حوزه صرفا هنر نیست، بلکه به سلاحی برای ایستادگی در برابر سانسور تبدیل شده است.
جمشیدنژاد، بازیگر ایرانی ساکن نروژ، سال ۱۴۰۱ با فیلم «عنکبوت مقدس» در بخش مسابقه جشنواره کن حضور داشت.
جمشیدنژاد: حضور در «کمی نور» برایم نوعی ادای دین بود
جمشیدنژاد در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت موضوع اعتراضات و سرکوب مردم ایران مهمترین عامل پذیرش بازی در این فیلم بود و این اتفاق را برای خود «شبیه یک معجزه» توصیف کرد.
او با اشاره به همبستگی خود با معترضان گفت: «مانند بسیاری از ایرانیان خارج از کشور، قلبم با مردم ایران بود؛ مردمی که برای دستیابی به کوچکترین آزادیها و طبیعیترین حقوق انسانی خود به خیابانها میروند و بهای این خواستههای ابتدایی را با جانشان میپردازند.»
این بازیگر افزود: «برای من، حضور در این فیلم چیزی فراتر از بازیگری بود، نوعی ادای دین بود، ادای دین به تمام کسانی که برای آزادی میجنگند، برای حقوق انسانی خود ایستادگی میکنند و گاهی در این راه جانشان را از دست میدهند.»
او گفت حضور در این اثر را فرصتی میدانست تا بهعنوان بازیگر در روایت رنجها و مبارزات مردم ایران سهمی داشته باشد.
جمشیدنژاد درباره تجربه بازی در فضایی متاثر از اعتراضات به صحنهای اشاره کرد که در آن یکی دیگر از بازیگران، تجربه شخصی خود از اعتراضات را روایت میکرد و افزود در این صحنه یکی از عجیبترین موقعیتهای بازیگری زندگیاش را تجربه کرده است.
او گفت: «در آن لحظه، احساس میکردم واقعا در ایران ایستادهام و دارم به این حرفها گوش میدهم. انگار دیگر صرفا در حال بازی کردن یک صحنه نبودم، بلکه خودم هم بخشی از آن تجربه شده بودم.»
جمشیدنژاد تاکید کرد این لحظه برایش بسیار واقعی و تاثیرگذار بود.
از تئاتر در ایران تا آغاز دوباره بازیگری پس از مهاجرت
جمشیدنژاد درباره آغاز فعالیت هنری خود گفت بازیگری را از ششسالگی با تئاتر شروع کرد و تا ۲۳ سالگی در ایران به فعالیت در این حوزه ادامه داد.
او پس از مهاجرت با دشواریهای ورود به محیطی تازه و تفاوتهای فرهنگی و زبانی روبهرو شد و برای چند سال نتوانست فعالیت حرفهای خود را ادامه دهد.
این بازیگر گفت: «مثل بسیاری از مهاجران، احساس کردم باید همهچیز را از صفر شروع کنم.»
به گفته جمشیدنژاد، پس از هفت سال زندگی در خارج از ایران توانست وارد سینما شود و مسیر حرفهای خود را در این عرصه ادامه دهد.
او سالهای فعالیت در تئاتر ایران را دورهای از تجربه، آزمون و خطا و یادگیری توصیف کرد که به شناخت عمیقترش از فرهنگ ایران و ظرافتهای فرهنگی مردم آن انجامید؛ شناختی که به باور او، همچنان بخش مهمی از نگاهش به انسانها و بازیگری است.
جمشیدنژاد همچنین از علی نرگسنژاد، نویسنده و کارگردان تئاتر، بهعنوان یکی از تاثیرگذارترین افراد در مسیر بازیگری خود نام برد.
او گفت بخش بزرگی از آموختههای بازیگریاش را مدیون نرگسنژاد است و همچنان از آموزشها و نگاه او در کار خود بهره میبرد.
جمعی از بازیگران و همراهان «کمی نور» در جشنواره فیلم هامبورگ
تجربه آزادی بازیگری بدون حجاب اجباری
جمشیدنژاد گفت مهاجرت، با وجود وقفهای که در فعالیت حرفهایاش ایجاد کرد، نگاه او را عمیقتر کرد و فرصت آشنایی با جهانی فراتر از مرزهای ایران را برایش فراهم آورد.
او مهمترین تاثیر مهاجرت بر بازیگری خود را تجربه آزادیهایی دانست که در ایران از آنها برخوردار نبود.
این بازیگر افزود: «برای اولین بار توانستم بهعنوان یک زن، با تمام آزادیهای فردیام، واقعی و بدون محدودیتهای تحمیلشده بازی کنم. دیگر مجبور نبودم حجاب داشته باشم و میتوانستم بدون آن محدودیتها، با آزادی بیشتری در برابر دوربین حضور پیدا کنم.»
جمشیدنژاد گفت این تجربه برایش بهویژه در زمانی اهمیت داشت که مبارزه زنان ایران برای آزادی هنوز به نقطهای که امروز میشناسیم نرسیده بود.
او تاکید کرد این تغییر فقط مربوط به شرایط کاری نبود، بلکه به او امکان داد آزادانهتر و صادقانهتر در برابر دوربین خودش باشد.
فاصله از ایران و تلاش برای حفظ ارتباط با مخاطبان
جمشیدنژاد در بخش دیگری از مصاحبه گفت ۱۵ سال است به ایران سفر نکرده و این فاصله جغرافیایی بر رابطه او با جامعه و مخاطبان ایرانی تاثیر زیادی گذاشته است.
او توضیح داد در این مدت جامعه و فرهنگ ایران تغییرات فراوانی را تجربه کردهاند و احساس میکند تا حدی از این تحولات عقب مانده است.
این بازیگر گفت ارتباطش با ایران عمدتا به فضای مجازی و دنبال کردن رویدادها از راه دور محدود شده و این ارتباط نمیتواند جای حضور در جامعه، زندگی در کنار مردم و تجربه مستقیم تغییرات زندگی روزمره آنها را بگیرد.
با این حال، جمشیدنژاد تاکید کرد همچنان در تلاش است ارتباط خود را با جامعه ایران حفظ کند.
فروزان جمشیدنژاد در جشنواره فیلم لندن ۲۰۲۶
او درباره دوگانگی آزادی بیشتر در بازیگری خارج از کشور و دوری از جامعه ایران گفت هنوز در حال تجربه این وضعیت است و به پاسخ قطعی نرسیده است.
جمشیدنژاد با تاکید بر اینکه همچنان خود را یک انسان ایرانی میداند، گفت با وجود دوری از ایران، ارتباطش را با مردم و تحولات جامعه، هرچند از فاصله، حفظ کرده است.
او توضیح داد برای نزدیک شدن به شخصیتها، به تجربهها و احساسات انسانی خود رجوع میکند و تلاش دارد چیزی را به نمایش نگذارد که واقعا درکش نمیکند.
این بازیگر درباره واکنش تماشاگران به نقش خود در «کمی نور» گفت شماری از مخاطبان پس از تماشای فیلم، شخصیت او را به اعضای خانواده خود تشبیه کردهاند.
او افزود: «بارها پیش آمده که مخاطبان بعد از تماشای فیلم به من گفتهاند: "تو دقیقا شبیه خواهر من بودی"، "انگار خواهر بزرگتر من بودی" یا "یاد خاله یا عمهام افتادم".»
جمشیدنژاد چنین واکنشهایی را برای خود معنادار دانست و گفت شاید این نشان میدهد روشی که برای نزدیک شدن به شخصیتها انتخاب کرده، تا امروز به او در برقراری ارتباط واقعی با مخاطبان کمک کرده است.