نماینده مجلس: در صورت تکرار اشتباه محاسباتی دشمن، به حالت هجومی تغییر وضعیت می‌دهیم
بهنام سعیدی، دبیر کمیسیون امنیت ملی مجلس جمهوری اسلامی، چهارشنبه ۲۹ مهر در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا اعلام کرد که جمهوری اسلامی در صورت تکرار «اشتباه محاسباتی آمریکا»، از حالت دفاعی به حالت هجومی تغییر وضعیت خواهد داد.
او به خبرنگار ایلنا گفت: «هر کشوری که با آمریکایی‌ها همکاری کند، جمهوری اسلامی هیچ ملاحظه‌ای در برخورد با آن کشور نخواهد داشت.»
سعیدی همچنین افزود که «آمریکایی‌ها برنامه و طرح قابل اجرایی ندارند» و ممکن است به سمت «ماجراجویی بروند که آن هم گزینه بدی برای آن‌ها خواهد بود».
این نماینده مجلس در ادامه گفت: «به‌محض آنکه آمریکایی‌ها دوباره دچار اشتباه محاسباتی شوند، ایران برگ‌های برنده خود را یکی پس از دیگری رو خواهد کرد و این آمریکایی‌ها خواهند بود که قطعا تلفات زیادی خواهند داد.»
رسانه‌ها گزارش دادند علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، دستور داده است گذرگاه مرزی چذابه با ایران به روی مسافران و حمل‌ونقل کالا بسته شود. به گفته منابع آگاه، شماری دیگر از گذرگاه‌های مرزی دو کشور نیز به‌تدریج بسته خواهند شد.
یک منبع دولتی عراق به شبکه الجزیره گفت این دستور از چهارشنبه ۲۹ مهر تا اطلاع ثانوی به اجرا درمی‌آید و محدودیت‌های مشابهی طی روزهای آینده در سایر گذرگاه‌ها اعمال خواهد شد.
هنوز مشخص نیست از مجموع شش گذرگاه مرزی میان عراق و ایران، چه تعداد مشمول محدودیت‌های جدید خواهند شد.
سازمان گذرگاه‌های مرزی عراق تاکنون توضیحی در این‌باره ارائه نداده و دولت این کشور نیز بیانیه‌ای رسمی منتشر نکرده است.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام مسئول در گذرگاه‌های مرزی عراق نوشت هدف این تصمیم «بررسی وضعیت امنیتی و نصب تجهیزات شناسایی برای جلوگیری از قاچاق اقلام ممنوعه» است.
ولی‌الله حیاتی، معاون امنیتی انتظامی استانداری خوزستان، نیز تایید کرد در پی تصمیم دفتر نخست‌وزیر عراق، مرز چذابه به روی مسافران و فعالیت‌های تجاری بسته شده است.
او به مسافران و فعالان اقتصادی توصیه کرد تا اطلاع ثانوی، از گذرگاه شلمچه تردد کنند.
این خبر در حالی منتشر می‌شود که طی روزهای اخیر، تجارت در گذرگاه‌های گبد-ریمدان و تفتان میان ایران و پاکستان متوقف شده و کامیون‌های حامل کالا در دو سوی مرز بلاتکلیف مانده‌اند.
اسلام‌آباد هدف از این اقدام موقت را «تقویت امنیت و مقابله با قاچاق» اعلام کرده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۲۸ مهر گفت مبادلات تجاری به‌دلیل «مسائل فنی و ضرورت تدابیر احتیاطی» متوقف شده و دو طرف برای حل این مشکل در تماس هستند.
مهتاب قلی‌زاده، روزنامه‌نگار اقتصادی، ۲۶ مهر در مصاحبه با ایران‌اینترنشنال گفت محاصره بنادر جنوبی ایران از سوی آمریکا تجارت دریایی کشور را متوقف کرده و مقام‌های جمهوری اسلامی را به استفاده بیشتر از مسیرهای زمینی برای جبران این وضعیت سوق داده است.
او افزود این تغییر مسیر، وابستگی ایران به کشورهای همسایه را افزایش داده و قدرت چانه‌زنی را به طرف‌های مقابل منتقل کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۱۷ مهر اعلام کرد کاخ سفید سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی را به کارزار «انزوای کامل» تبدیل کرده و در حال مذاکره با پاکستان و ترکیه برای مسدود کردن مسیرهای زمینی ایران است.
جزییات تصمیم بغداد به روایت رسانه‌های عراقی
رسانه‌های عراقی با استناد به منابع آگاه، خبر بسته شدن گذرگاه چذابه و احتمال اعمال محدودیت‌های مشابه در دیگر نقاط مرزی با ایران را منتشر کرده‌اند.
شفق‌نیوز به نقل از یک منبع آگاه در شورای استان میسان عراق نوشت این تصمیم به «دلایل فنی» اتخاذ شده است، اما توضیح بیشتری در این خصوص ارائه نکرد.
رسانه «۹۶۴ مدیا» نیز به نقل از یک منبع رسمی گزارش داد روند بستن تدریجی گذرگاه‌های مرزی عراق با ایران از ۲۹ مهر آغاز می‌شود.
بر اساس این گزارش، گذرگاه چذابه از ساعت ۶ صبح چهارشنبه به روی مسافران و محموله‌های تجاری بسته می‌شود و پس از آن، سایر گذرگاه‌ها نیز طبق دستور نخست‌وزیر عراق مشمول محدودیت خواهند شد.
هنوز جدول زمانی مشخصی برای اجرای مراحل بعدی اعلام نشده و روشن نیست آیا برای عبور برخی کالاها یا مسافران استثنایی در نظر گرفته خواهد شد یا خیر.
این نخستین بار نیست که عراق تصمیم به بستن گذرگاه‌های مرزی خود با ایران می‌گیرد.
بغداد پیش‌تر در ۲۱ شهریور و به‌دنبال حمله پهپادی به خط لوله نفتی شرق-غرب عربستان سعودی از خاک عراق، گذرگاه‌های شلمچه، چذابه و الطیب را به‌طور موقت بست.
روزنامه العربی الجدید ششم مهر به نقل از سه مقام عراقی گزارش داد این حمله به دست گروهی مرتبط با سپاه پاسداران و حوثی‌های یمن انجام گرفت که اعضای آن به‌صورت غیرقانونی از ایران وارد عراق شده بودند.
گزارش‌ها درباره تصمیم جدید بغداد در حالی منتشر می‌شوند که گمانه‌زنی‌ها درباره افزایش فشارها بر جمهوری اسلامی و احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه آن شدت گرفته است.
عراق پیش از این نیز در پی تحریم‌های آمریکا، محدودیت‌هایی بر فعالیت شرکت‌های هواپیمایی ایرانی اعمال کرده بود.
دولت عراق ۱۰ مهر اعلام کرد در پی «پیگیری جدی» نخست‌وزیر این کشور و موافقت آمریکا، شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، به‌استثنای ماهان‌ایر، مجوز انجام روزانه حداکثر ۴۰ پرواز از مبدا و به مقصد فرودگاه بین‌المللی نجف را دریافت کرده‌اند.
با این حال، معافیت اعلام‌شده شامل فرودگاه‌های بغداد، سلیمانیه و اربیل نمی‌شود.
اسرائیل برای حمله‌ای چندروزه به زیرساخت‌های غیرنظامی، تاسیسات هسته‌ای و اهداف حکومتی ایران آماده شده بود، اما مخالفت دونالد ترامپ مانع اجرای آن در تاریخ ۱۸ مهر (۱۰ اکتبر) شد. به گزارش فایننشال‌تایمز، بنیامین نتانیاهو همچنان پیگیر ازسرگیری حملات است.
فایننشال‌تایمز چهارشنبه ۲۹ مهر به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد ارتش اسرائیل برای عملیاتی آماده می‌شده است که قرار بوده شدت آن از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در اسفند ۱۴۰۴ بیشتر باشد.
این عملیات برای شنبه ۱۸ مهر برنامه‌ریزی شده بوده، اما به گفته منابع، مخالفت رییس‌جمهوری آمریکا با آغاز دوباره جنگ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده در ۱۲ آبان (سوم نوامبر)، مانع اجرای آن شده است.
به نوشته فایننشال‌تایمز، اهداف احتمالی شامل نیروگاه‌ها، تاسیسات هسته‌ای و مواضع حکومتی بوده است.
هنوز روشن نیست که قرار بوده آمریکا هم مستقیما در عملیات مشارکت کند یا نه.
یکی از منابع احتمال ازسرگیری حملات مشترک در هفته‌های آینده را منتفی ندانست. منبعی دیگر هم گفت ممکن است طرح حمله برای افزایش فشار بر تهران در مذاکرات مطرح شده باشد.
در همین حال یک منبع آگاه به شبکه آی۲۴نیوز گفت نتانیاهو و رهبران سیاسی اسرائیل اقدام سریع علیه جمهوری اسلامی را ضروری می‌دانند، اما مقام‌های ارشد امنیتی ترجیح می‌دهند برای اقدام صبر کنند.
به گفته این منبع، مقام‌های امنیتی تاکید کرده‌اند با دریافت دستور آماده عملیات هستند.
یک منبع نظامی نیز به این شبکه گفت: «ما برای هرگونه تحول احتمالی آماده‌ایم.»
کاخ سفید به فایننشال‌تایمز گفت آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به ایران حمله نخواهد کرد. دفتر نتانیاهو و ارتش اسرائیل به درخواست این روزنامه برای اظهار‌نظر پاسخ ندادند.
این گزارش در حالی منتشر شد که پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۲۷ مهر با نتانیاهو دیداری غیرمنتظره داشت. دیداری در سایه گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری عملیات نظامی.
ترامپ و نتانیاهو در روزهای اخیر لحن تهدیدآمیز خود را تشدید کرده‌اند.
ترامپ ۲۶ مهر با حمایت از کارزار انتخاباتی نتانیاهو گفت آمریکا باید «کار را تمام کند» و هشدار داد اگر جمهوری اسلامی به‌سرعت رفتارش را تغییر ندهد، آمریکا و اسرائیل به‌زودی این کار را خواهند کرد.
نتانیاهو نیز در ویدیویی از پایگاه نیروی هوایی اسرائیل به ترامپ گفت: «گفتی کاری برای تمام کردن داریم و با هم تمامش می‌کنیم.»
همزمان فاکس‌نیوز گزارش داد جنگنده‌های اسرائیلی در رزمایشی شبانه از فراز سوریه و عراق به‌سوی ایران پرواز کردند.
این شبکه منبع گزارش، زمان دقیق و شمار جنگنده‌ها را اعلام نکرد.
ریک اسکات، سناتور جمهوری‌خواه، نیز به سی‌بی‌اس گفت اگر حملات هوایی آمریکا به تسریع تغییر حکومت در ایران منجر شود، از آن حمایت می‌کند.
انتخابات اسرائیل و خطر گسترش جنگ
فایننشال‌تایمز نوشت ارتش اسرائیل از چند هفته پیش در آماده‌باش بیشتری قرار گرفته و مرخصی نیروها را از پنج‌شنبه تا انتخابات پارلمانی پنجم آبان (۲۷ اکتبر) لغو کرده است.
رییس ستاد ارتش اسرائیل گفت این اقدام برای برگزاری امن انتخابات انجام شده است.
نظرسنجی‌های اصلی، ائتلاف مخالفان را اندکی جلوتر از ائتلاف نتانیاهو نشان می‌دهند، اما هیچ‌یک اکثریت روشنی ندارند.
مقام‌های امنیتی فعلی و پیشین اسرائیل نگرانند آغاز جنگ در آستانه انتخابات، بر روند دموکراتیک اثر بگذارد.
تشکیل دولت جدید ممکن است هفته‌ها طول بکشد و نتانیاهو در این فاصله، حتی در صورت شکست انتخاباتی، نخست‌وزیر موقت باقی می‌ماند و اختیار قانونی آغاز جنگ را حفظ می‌کند.
این تحولات پس از آتش‌بس شکننده‌ای رخ می‌دهد که در ۱۸ فروردین اعلام شد و از روز بعد به اجرا درآمد؛ آتش‌بسی که به بمباران‌های گسترده پایان داد، اما تقابل واشینگتن و تهران بر سر تنگه هرمز و حملات متقابل ادامه یافت.
ازسرگیری جنگ می‌تواند نیروهای آمریکا و کشورهای عربی خلیج فارس را نیز درگیر کند و بر بهای انرژی بیفزاید.
روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داد صادرات نفت از خلیج فارس از سطح پیش از جنگ فراتر رفته است؛ زیرا سازوکار کشتیرانی تحت حفاظت آمریکا به نفتکش‌ها امکان داده با وجود ادامه حملات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز، نفت منطقه را البته با هزینه‌ای بیشتر به بازارهای جهانی منتقل کنند.
بر اساس داده‌های شرکت ردیابی کشتی‌ها، کپلر، جریان صادرات نفت خاورمیانه، شامل محموله‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند و مسیرهای جایگزین در منطقه، در هفته منتهی به ۱۸ اکتبر به‌طور میانگین از ۲۴ میلیون بشکه در روز فراتر رفت؛ رقمی بالاتر از سطح ۲۳ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه‌ای پیش از جنگ.
آمارهای اولیه نشان می‌دهد حجم نفت عبوری از تنگه هرمز، با احتساب انتقال محموله‌ها میان کشتی‌ها در آب‌های دریای عمان، در همین دوره به‌طور میانگین به حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز رسید که معادل ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ است.
قیمت نفت همچنان بالاست و شاخص نفت خام برنت در روزهای اخیر افزایش یافته است و سه‌شنبه به حدود ۱۰۸ دلار برای هر بشکه رسید. معامله‌گران نگران‌اند که بهبود وضعیت عبور نفت از تنگه هرمز پایدار نباشد، به‌ویژه اگر درگیری‌ها بار دیگر از سر گرفته شوند. کاهش ذخایر جهانی نفت نیز حاشیه اطمینان اندکی برای مقابله با اختلالات احتمالی باقی گذاشته است. این عملیات همچنین بسیار پرهزینه است؛ هزینه‌هایی که در نهایت هنگام سوخت‌گیری در جایگاه‌های عرضه سوخت به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود.
به‌نوشته وال‌استریت ژورنال با این حال، تاب‌آوری جریان صادرات نفت نشان‌دهنده تغییری در نبرد بر سر مهم‌ترین گلوگاه انرژی جهان است. ایران همچنان می‌تواند حمل‌ونقل دریایی نفت را خطرناک و پرهزینه کند، اما توانایی این کشور برای بازداشتن کشتی‌ها از عبور از تنگه کاهش یافته و این موضوع اهرم فشار تهران در برابر آمریکا را تضعیف کرده است.
خطوط لوله در عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز نفت را از مسیرهای دیگری منتقل می‌کنند. برآورد کپلر نشان می‌دهد در ماه سپتامبر، حدود ۴۰ درصد نفت خام غیرایرانی صادرشده از خلیج فارس بدون عبور از تنگه هرمز منتقل شده است؛ در حالی که این سهم پیش از جنگ ۱۷ درصد بود.
این موفقیت در تضاد با وضعیت ایران است که صادرات نفت آن به دلیل محاصره دریایی آمریکا عملا متوقف شده است. به‌نوشته وال‌استریت ژورنال خطر در این است که جمهوری اسلامی برای بازگرداندن نفوذ خود، حملات شدیدتری انجام دهد و احتمالا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در دو هفته آینده، واشینگتن را وارد رویارویی دیگری کند.
با وجود تشدید خشونت‌ها در اطراف تنگه هرمز، جریان صادرات نفت از خلیج فارس همچنان ادامه دارد. بر اساس شمارش وال‌استریت ژورنال با استفاده از گزارش‌های مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا و شرکت‌های امنیت دریایی، در ماه جاری حدود ۳۰ مورد حمله به کشتی‌ها گزارش شده است.
با این همه برای بسیاری از معامله‌گران نفت و مالکان کشتی‌ها، خطر عبور از تنگه هرمز ارزش پذیرفتن دارد. به برآورد همایون فلکشاهی، رییس بخش تحلیل نفت خام در شرکت کپلر، معامله‌گران اکنون در مقایسه با پیش از جنگ می‌توانند از فروش مجدد نفت عراق به ازای هر بشکه ۲۰ دلار بیشتر درآمد کسب کنند؛ رقمی که برای محموله یک ابرنفتکش به حدود ۴۰ میلیون دلار می‌رسد. تنها سه سفر از این نوع می‌تواند هزینه ۱۰۰ میلیون دلاری خرید یک نفتکش دست‌دوم را جبران کند.
برای ترغیب دریانوردان به انجام این سفرهای پرخطر نیز پاداش‌هایی در نظر گرفته شده است. به خدمه کشتی‌هایی که وارد خلیج فارس می‌شوند، مبالغی معادل دو تا سه برابر حقوق معمول ماهانه آن‌ها پیشنهاد شده است.
وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که یک شرکت تامین نیروی انسانی کشتی‌ها در چین، برای یک سفر رفت‌وبرگشت که معمولا یک تا دو هفته طول می‌کشد، تا ۲۵ هزار دلار پیشنهاد کرده است.
فلکشاهی گفت: «با وجود افزایش حملات، حجم حمل‌ونقل همچنان بالاست، زیرا سود حاصل از آن ارزش پذیرش خطر را دارد.»
به‌گفته کارگزاران کشتی، برخی مالکان به دلیل نرخ‌های بی‌سابقه کرایه نفتکش‌ها در منطقه، کشتی‌های قدیمی‌تری را که پیش‌تر نفت ونزوئلا و روسیه را حمل می‌کردند، به خلیج فارس منتقل می‌کنند.
بسیاری از این کشتی‌ها سفرهای رفت‌وبرگشت کوتاهی را در منطقه خطر انجام می‌دهند. پوشش هوایی آمریکا از طریق مسیری در امتداد سواحل عمان، تا اندازه‌ای از آن‌ها محافظت می‌کند.
نفتکش‌ها در داخل خلیج فارس نفت بارگیری می‌کنند و آن را از طریق تنگه هرمز انتقال می‌دهند. در بسیاری از موارد،این نفتکش‌ها سامانه‌های ارسال موقعیت مکانی خود را خاموش کرده‌اند. آن‌ها سپس در نزدیکی عمان توقف می‌کنند و محموله‌های خود را به کشتی‌هایی منتقل می‌کنند که راهی بازارهای دوردست هستند و پس از آن، دوباره برای بارگیری به خلیج فارس بازمی‌گردند.
در همین حال، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران از پهپادها و موشک‌ها برای متوقف کردن کشتی‌هایی استفاده می‌کند که قصد عبور از این مسیر را دارند. سپاه همچنین به تاکتیک‌های جنگ چریکی روی آورده که حوثی‌های یمن مدت‌هاست برای هدف قرار دادن کشتی‌ها در اطراف ورودی دریای سرخ از آن‌ها استفاده می‌کنند؛ از جمله به‌کارگیری دیده‌بان‌ها در قایق‌های کوچک ماهیگیری و اعزام نیروهای مسلح به دریا.
از کمبود نفت تا گرانی حمل آن
عبور از این مسیر همچنان خطرناک است. پیش از سپتامبر، ابرنفتکش «لویالتی» با پرچم تانزانیا، سال‌ها نفت خام ونزوئلا را به چین حمل می‌کرد. این نفتکش از سپتامبر تاکنون دو بار وارد خلیج فارس شده و در هر دو مورد برای بارگیری نفت خام به عراق رفته است.
یکی از خدمه این کشتی گفت که لویالتی پیش از هر سفر، نیروی دریایی آمریکا را در جریان قرار داده و نیروهای امنیتی نیز در کشتی حضور داشته‌اند.
بر اساس اطلاعات کپلر و اظهارات این خدمه، لویالتی در اوایل اکتبر دو میلیون بشکه نفت خام عراق را در دریای عمان به نفتکشی که هویت آن مشخص نشده، منتقل کرد و سپس برای بارگیری محموله‌ای جدید به خلیج فارس بازگشت.
این خدمه گفت شرکت مدیریت کشتی برای سفر دوم، جلیقه‌های ضدگلوله و کلاه‌های ایمنی برای کارکنان فرستاده بود.
به گزارش شرکت امنیت دریایی ونگارد، روز ۱۶ اکتبر یک نارنجک راکتی که از قایقی کوچک شلیک شده بود به لویالتی اصابت کرد. این پرتابه سوراخی در یکی از مخازن آب شیرین کشتی ایجاد کرد. به گفته این خدمه، لویالتی هنگام حمله دو میلیون بشکه نفت خام عراق حمل می‌کرد.
این حملات هزینه انتقال نفت خلیج فارس به بازارهای جهانی را افزایش داده است. به‌گفته کپلر، کرایه حمل نفت خام خلیج فارس به چین با ابرنفتکش در هفته جاری به حدود ۳۷ دلار و ۳۷ سنت برای هر بشکه رسیده که نزدیک به بالاترین رکورد ثبت‌شده است. همچنین هزینه بیمه خطر جنگ از کمتر از سه درصد ارزش کشتی به رقمی تا ۱۰ درصد افزایش یافته است.
ناتاشا کانوا، رییس گروه راهبرد کالاهای اساسی جهانی در بانک جی‌پی مورگان، گفت: «در آوریل، مشکل کمبود نفت خام بود. در اکتبر، مشکل هزینه حمل‌ونقل آن است.»
با این همه، نفت همچنان از تنگه عبور می‌کند؛ با وجود تهدیدهای جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه اگر نتواند نفت خود را صادر کند، به کشورهای همسایه نیز اجازه صادرات نفت نخواهد داد.
حامد حسین، اقتصاددان موسسه کپیتال اکونومیکس، گفت: «حکومت ایران برای دستیابی به همان میزان کنترلی که پیش‌تر بر جریان صادرات نفت از منطقه داشت، ناچار خواهد بود تهاجمی‌تر عمل کند.»
سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرد محاصره دریایی آمریکا، صادرات نفت جمهوری اسلامی را به‌شدت محدود کرده و ده‌ها نفتکش حامل نفت ایران را در آب‌های منطقه سرگردان کرده است.
این سازمان در گزارشی که سه‌شنبه ۲۸ مهر منتشر شد، با بررسی وضعیت تردد دریایی در خلیج فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و مسیرهای کشتیرانی آسیا، اعلام کرد از زمان برقراری دوباره محاصره بنادر ایران در ۲۳ تیر، نیروهای آمریکایی مسیر ۱۳۸ کشتی تجاری را که قصد عبور از محاصره داشتند تغییر داده‌اند، چهار کشتی را از کار انداخته‌اند و دو کشتی دیگر را بازرسی کرده‌اند.
بر اساس این گزارش، نیروهای آمریکایی همچنین ۱۰ نفتکش مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را منهدم کرده‌اند.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، جمعه ۲۴ مهر در پیامی ویدیویی اعلام کرد آمریکا مانع صادرات دست‌کم ۲۵ میلیارد دلار نفت ایران شده و به مسدود کردن حدود ۳۵۰ میلیون دلار رمزارز جمهوری اسلامی کمک کرده است. او همچنین از برخی گزارش‌ها درباره توقف پرداخت حقوق شبه‌نظامیان وابسته به تهران خبر داد.
فرمانده فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده گفت پس از کارزار خشم حماسی، بیش از ۵۰ هزار نظامی آمریکایی مستقر در خاورمیانه به دفاع در برابر حملات حکومت ایران، پاک‌سازی تنگه هرمز از مین‌های دریایی و حفاظت از کشتی‌های تجاری ادامه داده‌اند.
کوپر محاصره دریایی ایران را «نفوذناپذیر» خواند و تاکید کرد: «به‌جز کمک‌های بشردوستانه‌ای که اجازه ورودشان را داده‌ایم، ایران هیچ صادرات و وارداتی از راه دریا ندارد.»
به گفته فرمانده سنتکام، مجموع این اقدامات هزینه‌های «ویرانگری» بر دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی و به‌ویژه سپاه پاسداران تحمیل کرده است.
او صادرات نفت، تامین مالی دیجیتال و پرداخت حقوق نیروهای امنیتی را سه حوزه اصلی دانست که حکومت ایران در آن‌ها تحت فشار قرار گرفته است.
فرمانده سنتکام گفت: «کنترل تنگه هرمز در دست ایالات متحده و شرکای منطقه‌ای ماست، نه ایران. این تنگه همچنان برای تجارت باز است.»
به گفته او، در هفت روز منتهی به انتشار این پیام، حدود ۴۰۰ کشتی تجاری از تنگه هرمز عبور کرده‌اند و نیروهای آمریکایی در همین مدت به شرکای خود در خلیج فارس برای صادرات بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام کمک کرده‌اند.
کوپر افزود این میزان علاوه بر بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون بشکه نفتی است که متحدان منطقه‌ای در ماه‌های اخیر با کمک آمریکا از تنگه عبور داده‌اند.
توقف صادرات نفت خام از مسیر دریای عمان
سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای با تاکید بر اینکه خروج نفتکش‌های حامل نفت خام ایران از دریای عمان به‌شدت محدود شده، اعلام کرده است از ۲۱ تیر تاکنون هیچ نفتکش حامل نفت خام ایران را شناسایی نکرده که توانسته باشد با موفقیت از دریای عمان خارج شود و از اقدامات نیروهای آمریکایی برای اجرای محاصره در امان بماند.
به گفته این سازمان، از زمان ازسرگیری محاصره، تنها حدود ۹ نفتکش کوچک حامل گاز مایع نفتی و نفتی ایران توانسته‌اند از خط محاصره عبور کنند.
این سازمان همچنین دست‌کم ۵۲ نفتکش حامل نفت و فرآورده‌های نفتی ایران را در امتداد سواحل این کشور شناسایی کرده است.
بر اساس داده‌های گردآوری‌شده، از ۲۳ تیر تاکنون دست‌کم ۴۷ مورد بارگیری نفت و محصولات پتروشیمی ایران ثبت شده که تنها هشت مورد آن در جزیره خارگ انجام شده است.
کاهش تردد در تنگه هرمز و افزایش نقش آمریکا
گزارش اتحاد علیه ایران هسته‌ای نشان می‌دهد تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز همچنان بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است.
پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۱۳۸ کشتی از این آبراه عبور می‌کردند، اما نگرانی‌های امنیتی و محدودیت‌های ناشی از درگیری‌ها، باعث توقف یا تغییر مسیر بسیاری از شناورها شده است.
به‌گفته سازمان بین‌المللی دریانوردی، از آغاز جنگ تاکنون ۱۱۴ حادثه دریایی مرتبط با کشتی‌های تجاری در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان ثبت شده که به کشته‌شدن ۲۴ دریانورد منجر شده است.
در همین حال، گزارش می‌گوید نیروهای آمریکایی نقش فزاینده‌ای در تسهیل عبور کشتی‌ها از مسیر جنوبی تنگه هرمز بر عهده گرفته‌اند.
بر اساس آمار این سازمان، در ۱۷ روز نخست اکتبر، ۵۰۵ مورد عبور با کمک نیروهای آمریکایی ثبت شده است. مجموع این ترددها در ۱۲۰ روز تحت بررسی به دو هزار و ۶۳۸ مورد رسیده است.
بسیاری از کشتی‌ها نیز بدون ارسال عمومی داده‌های موقعیت مکانی خود از مسیر جنوبی تنگه عبور می‌کنند.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز اعلام کرده است تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز حدود ۷۰ درصد کمتر از پیش از آغاز درگیری است. این مرکز در تازه‌ترین گزارش هفتگی خود، از ثبت ۱۲ حمله در هرمز و آب‌های اطراف خبر داده و هشدار داده است که شمار واقعی حملات، به‌دلیل گزارش‌نشدن برخی حوادث، روشن نیست.
گزارش تازه این مرکز جمعه ۲۴ مهر، منتشر شده و بیشتر داده‌های آن تا ۲۲ مهر را دربرمی‌گیرد. براساس این گزارش در دوره هفت‌روزه مورد بررسی، ۱۲۵ عبور خروجی و ۱۲۹ عبور ورودی در تنگه هرمز ثبت شده است؛ ارقامی که در هفته پیش به‌ترتیب ۱۲۹ و ۱۴۶ مورد بود.
سرگردانی ناوگان نفتی جمهوری اسلامی در آسیا
بخش دیگری از گزارش به فعالیت نفتکش‌های ایرانی در آب‌های جنوب شرق آسیا، به‌ویژه مالزی، اختصاص دارد.
سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای اعلام کرد شماری از نفتکش‌های دارای پرچم ایران، پس از انتقال محموله‌های نفت خام به کشتی‌های دیگر، به دلیل محاصره دریایی آمریکا امکان بازگشت عادی به بنادر ایران را ندارند و در لنگرگاه‌های خارجی باقی مانده‌اند.
بر اساس این گزارش، دست‌کم ۲۰ نفتکش خالی ایرانی در آب‌های اطراف سریلانکا متوقف هستند و یک نفتکش دیگر نیز در نزدیکی بندر دقم عمان حضور دارد.
این سازمان همچنین از حضور گسترده نفتکش‌های موسوم به ناوگان شبح در آب‌های مالزی خبر داد.
به گفته این نهاد، دست‌کم ۲۱ نفتکش متعلق به این ناوگان در شمال لنگرگاه EOPL مالزی و حدود ۲۴ نفتکش دیگر در خود این لنگرگاه حضور دارند.
طبق این گزارش برخی نفتکش‌های ایرانی در پی اقدامات احتمالی مقام‌های مالزی، این منطقه را ترک کرده و به لنگرگاه‌های نزدیک هنگ‌کنگ و چین منتقل شده‌اند.
این سازمان همچنین از ثبت انتقال نفت خام ایران میان کشتی‌ها در آب‌های جنوب چین خبر داده است.
ادامه فعالیت حدود ۵۰ کشتی باری ایرانی
در بخش دیگری از گزارش آمده است که با وجود تحریم‌های آمریکا و محاصره بنادر ایران، حدود ۵۰ کشتی باری دارای پرچم ایران همچنان در مسیرهای دریایی اقیانوس هند، جنوب شرق آسیا، دریای سرخ و مدیترانه فعالیت می‌کنند.
بر اساس این گزارش، ۲۱ کشتی باری ایرانی در لنگرگاه EOPL مالزی یا اطراف آن حضور دارند و با وجود خطر تحریم‌های ثانویه آمریکا، از شرکت‌های خدمات دریایی مالزی پشتیبانی لجستیکی دریافت می‌کنند.
این سازمان همچنین موقعیت کشتی‌های مرتبط با ایران را در بنادر و آب‌های پاکستان، هند، تایلند، ویتنام، چین، مالدیو و مصر ردیابی و اشاره کرده است که در برخی موارد، کشتی‌های مرتبط با ایران از پرچم‌های غیرواقعی استفاده کرده‌اند یا اطلاعات موقعیت مکانی خود را به‌طور نامنظم ارسال کرده‌اند.
خبرگزاری رویترز به‌نقل از سه منبع پارلمانی سه‌شنبه ۲۸ مهر گزارش داد که دولت ترکیه توافق دفاعی خود با پاکستان و عربستان سعودی، مشهور به توافق مکه، را برای تصویب به پارلمان این کشور ارائه کرده است؛ اقدامی که دومین ارتش بزرگ ناتو را به تعهد رسمی دفاع متقابل با ریاض، نزدیک‌تر می‌کند.
در شرایطی که حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی در یمن به حملات خود به عربستان سعودی ادامه می‌دهند، این کشور به همراه پاکستان و ترکیه «توافق‌نامه دفاع مشترک مکه» را امضا کردند که بر اساس آن، حمله مسلحانه به هر یک از اعضا، حمله به همه آن‌ها تلقی می‌شود.
سه کشور جمعه ۱۶ مرداد توافق‌نامه دفاعی مشترک را امضا کردند؛ اقدامی که در بحبوحه تنش‌های خاورمیانه، سه متحد آمریکا را در برابر تهدیدهای امنیتی ناشی از حملات جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن به یکدیگر نزدیک‌تر می‌کند.
این توافق در مکه به امضای محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، رسید.
بر اساس متن این توافق‌نامه که رویترز آن را مشاهده کرده است، ماده نخست تصریح می‌کند که طرف‌های توافق باید از «تمام ابزارهای لازم» برای رفع تهدیدها علیه تمامیت ارضی، حاکمیت یا مرزهای به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی یکدیگر استفاده کنند.
در ماده دوم توافق‌نامه آمده است: «در صورتی که یکی از طرف‌ها هدف حمله مسلحانه یا تجاوز نظامی از سوی کشور یا گروهی از کشورها قرار گیرد، طرف‌های دیگر موظف‌اند فورا با استفاده از تمامی تدابیر کمک متقابل که در اختیار دارند، به طرف مورد حمله یاری برسانند.»
این بند که مشابه ماده پنج پیمان ناتو است، به ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد استناد می‌کند که حق دفاع مشروع فردی یا جمعی کشورها در برابر حمله مسلحانه را به رسمیت می‌شناسد.
در ادامه همین ماده آمده است که سه کشور «پس از ارزیابی عینی کمک‌های مورد نیاز، درباره دامنه و ماهیت حمایت‌هایی که باید ارائه شود تصمیم خواهند گرفت» و در چارچوب امکانات موجود خود، از جمله توانمندی‌ها و منابع نظامی، با یکدیگر همکاری خواهند کرد.
در نشست اضطراری این ائتلاف که اوایل ماه جاری در ریاض برگزار شد، سه کشور توافق کردند زمینه «استقرار سریع» نیروها و توانمندی‌های نظامی در عربستان سعودی را فراهم کنند.
ترکیه که از صنایع دفاعی قدرتمندی برخوردار است، حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی را محکوم کرده، آمادگی خود را برای کمک به تامین نیازهای ریاض در زمینه فناوری نظامی اعلام کرده و با پیوستن به ائتلافی به رهبری عربستان سعودی برای تضمین امنیت کشتیرانی در دریای سرخ موافقت کرده است.
این توافق‌نامه همچنین همکاری نزدیک در حوزه صنایع دفاعی، تبادل اطلاعات امنیتی و اطلاعاتی، پشتیبانی لجستیکی و مبارزه با «تمامی اشکال تروریسم»، از جمله در سطح عملیاتی، را پیش‌بینی می‌کند.
برای تایید رسمی این توافق‌نامه از سوی ترکیه، تصویب آن در پارلمان ضروری است.
هدف: «تقویت بازدارندگی جمعی»
دو منبع پارلمانی به رویترز گفتند نعمان کورتولموش، رییس پارلمان ترکیه، که در حال حاضر در سفر به قرقیزستان به سر می‌برد، پس از بازگشت، توافق‌نامه را به کمیسیون امور خارجی پارلمان ارجاع خواهد داد.
انتظار می‌رود پس از ارائه توافق‌نامه به این کمیسیون، متن و جزئیات آن در دسترس عموم قرار گیرد.
یک منبع دیگر گفت کمیسیون ممکن است از روز جمعه بررسی و بحث درباره این توافق‌نامه را آغاز کند.
برهان‌الدین دوران، رییس دفتر ارتباطات رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، گفت اقدام اخیر آنکارا نقطه عطف مهمی در مسیر نهادینه‌سازی همکاری‌های راهبردی میان سه کشور به شمار می‌رود.
دوران در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این مشارکت راهبردی که میان کشورهای ما شکل گرفته، با هدف تقویت بازدارندگی جمعی، ارتقای توانمندی‌های مشترک در بخش دفاعی و حفاظت از امنیت و ثبات در منطقه ما ایجاد شده است.»
یک مقام ترکیه‌ای که به شرط ناشناس ماندن سخن می‌گفت، به رویترز گفت انتظار می‌رود مشارکت ترکیه در این توافق به تجهیزات نظامی، تبادل اطلاعات و سامانه‌های تسلیحاتی محدود باشد.
او افزود که تاکنون هیچ نوع استقرار دیگری در چارچوب این ائتلاف صورت نگرفته است.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی کمک آنکارا به عربستان سعودی برای دفاع در برابر حملات حوثی‌های یمن، گفت توافق‌نامه مکه یک «توافق‌نامه تهاجمی» نیست.
او افزود ترکیه برای انجام حملات در خاک کشوری دیگر، نیروهای نظامی خود را به آن کشور اعزام نخواهد کرد.
بر اساس قانون اساسی ترکیه، اعزام نیروهای نظامی به خارج از کشور، صرف‌نظر از هرگونه توافق بین‌المللی، مستلزم دریافت مجوز جداگانه از پارلمان است.
