وب‌سایت اکسیوس به‌نقل از چند مقام آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هفته گذشته درباره احتمال آغاز عملیات نظامی گسترده جدید علیه جمهوری اسلامی پیش از برگزاری انتخابات در دو کشور گفت‌وگو کرده‌اند.
با این حال کاخ سفید گفت‌وگوی ترامپ و نتانیاهو درباره ازسرگیری جنگ را رد و دفتر نتانیاهو نیز از تایید محتوای گفت‌وگوها خودداری کرده است.
اکسیوس سه‌شنبه ۲۱ مهر به‌نقل از دو مقام آمریکایی، یک مقام اسرائیلی و منبع چهارمی که از موضوع اطلاع دارد، نوشت نتانیاهو در این گفت‌وگو نسبت به اطلاعاتی ابراز نگرانی کرده که به ادعای دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل نشان می‌دهد جمهوری اسلامی در حال برداشتن گام‌هایی نگران‌کننده برای بازسازی برنامه هسته‌ای خود است.
براساس این گزارش، این گفت‌وگو پیش از آن انجام شد که ترامپ اعلام کرد قصد ندارد تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا حمله جدیدی علیه جمهوری اسلامی انجام دهد.
پیش‌تر، روزنامه اسرائیلی معاریو شنبه ۱۸ مهر گزارش داد که دولت آمریکا در جریان مذاکرات دو هفته گذشته با اسرائیل درباره ایران، از تل‌آویو خواسته بود به‌تنهایی حمله تازه‌ای علیه جمهوری اسلامی انجام دهد؛ اما مخالفت ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، باعث شده این طرح فعلا کنار گذاشته شود.
به نوشته بن کاسپیت، نویسنده این گزارش، واشینگتن خواهان حمله مستقل اسرائیل و نه یک عملیات نظامی مشترک بوده است.
براساس این گزارش ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، به مقام‌های آمریکایی هشدار داده است که چنین حمله‌ای به احتمال زیاد باعث به تعویق افتادن انتخابات اسرائیل خواهد شد.
معاریو در گزارش خود تاکید کرد که آمریکا بعدا از این خواسته خود صرف نظر کرده است.
به‌نوشته معاریو، درخواست آمریکا برای حمله اسرائیل به جمهوری اسلامی در پی اطلاعات تازه‌ای درباره بازسازی سریع توانایی جمهوری اسلامی در تولید پهپاد و موشک‌های بالستیک مطرح شده بود.
با این حال، براساس گزارش معاریو، دولت ترامپ ترجیح می‌داد اسرائیل مسئولیت خطرات سیاسی حمله نظامی جدید به جمهوری اسلامی را بر عهده بگیرد.
به‌نوشته معاریو، مقام‌های آمریکایی بر این باور بودند که حمله نظامی به جمهوری اسلامی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا می‌تواند از نظر سیاسی به دونالد ترامپ آسیب بزند، در حالی که چنین عملیاتی ممکن است پیش از انتخابات اسرائیل به سود بنیامین نتانیاهو تمام شود.
انتخابات اسرائیل سه‌شنبه پنج آبان (۲۷ اکتبر) و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا یک هفته پس از آن برگزار می‌شود.
معاریو در گزارش خود افزود گزارش‌های قبلی عمدتا بر این موضوع متمرکز بودند که ترامپ در حال بررسی ازسرگیری حملات به جمهوری اسلامی است، اما اطلاعات تازه نشان می‌دهد که دست‌کم در طرح اولیه، رییس‌جمهوری آمریکا از اسرائیل خواسته بود پیش از انتخابات به ایران حمله کند.
آماده‌باش ارتش‌های آمریکا و اسرائیل
اکسیوس در گزارش سه‌شنبه ۲۱ مهر خود نوشت با وجود اعلام ترامپ مبنی بر خودداری از حمله پیش از انتخابات، منابع آگاه می‌گویند ارتش‌های آمریکا و اسرائیل همچنان در حالت آماده‌باش قرار دارند و در حال تکمیل مقدمات لازم برای اجرای عملیات احتمالی هستند؛ اقدامی که در صورت تغییر تصمیم ترامپ می‌تواند امکان حمله را فراهم کند.
یکی از مقام‌های آمریکایی به اکسیوس گفت: «به نظر می‌رسد بی‌بی [نتانیاهو] می‌خواهد دوباره وارد جنگ شود. او چند بار درباره این موضوع با رییس‌جمهوری صحبت کرده و ترامپ گفته است: خب، بی‌بی، برو و آماده شو.»
این مقام افزود: «اما در واقع هیچ تعهدی وجود ندارد. اینکه می‌گوید برو و آماده شو، ممکن است به معنای حمله همین حالا، بعدا یا حتی هرگز باشد.»
در مقابل، یک مقام کاخ سفید گفت این ادعا که ترامپ و نتانیاهو درباره ازسرگیری جنگ گفت‌وگو کرده‌اند، «نادرست» است.
او تاکید کرد: «رییس‌جمهوری گفته است که ما در هیچ زمانی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به ایران حمله نخواهیم کرد.»
دفتر نخست‌وزیری اسرائیل نیز به اکسیوس گفت: «نخست‌وزیر به‌طور منظم با رییس‌جمهوری ترامپ و مقام‌های ارشد دولت آمریکا در تماس است و درباره محتوای گفت‌وگوهای خود اظهارنظر نمی‌کند.»
اختلاف در دولت ترامپ؛ ادامه محاصره اقتصادی یا حمله نظامی؟
اکسیوس در گزارش خود به‌نقل از یک مقام اسرائیلی نوشت ترامپ در ابتدا ظاهرا به ازسرگیری حملات تمایل داشت، اما به‌تدریج درباره این تصمیم محتاط‌‌تر شد.
یک مقام آمریکایی نیز گفت رییس‌جمهوری آمریکا بارها موضع خود را در این زمینه تغییر داده است.
اکسیوس به‌نقل از منبعی آگاه از گفت‌وگوهای داخلی دولت آمریکا نوشت پیت هگست، وزیر جنگ، و فرماندهان ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) از جدی‌ترین حامیان ازسرگیری حملات به جمهوری اسلامی هستند.
در مقابل، بیشتر مشاوران ترامپ در شرایط کنونی طرفدار ادامه تحریم‌های اقتصادی و سایر ابزارهای فشار علیه جمهوری اسلامی هستند.
دومین مقام آمریکایی به اکسیوس گفت: «آنها می‌گویند این فشار اقتصادی خفه‌کننده روزبه‌روز موثرتر می‌شود. پس بهتر است ادامه پیدا کند.»
مذاکرات غیرمستقیم با تهران همچنان در وضعیت بلاتکلیف
در حالی که بحث‌ها درباره احتمال حمله دوباره ادامه دارد، میانجیگران قطری همچنان منتظر پاسخ جمهوری اسلامی به آخرین پیشنهاد متقابل آمریکا برای پایان دادن به جنگ هستند.
این پیشنهاد شامل درخواست‌هایی برای دریافت امتیازهای هسته‌ای از جمهوری اسلامی است.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، پاسخ آمریکا به تازه‌ترین پیشنهاد تهران را کافی ندانسته است.
کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز دوشنبه ۲۰ مهر اعلام کرد که تهران در حال بررسی پاسخ آمریکا است و جواب خود را از طریق میانجیگران در اختیار واشینگتن خواهد گذاشت. او به زمان احتمالی ارائه پاسخ جمهوری اسلامی اشاره‌ای نکرد.
یکی از مقام‌های آمریکایی هم درباره وضعیت مذاکرات به اکسیوس گفت: «مذاکرات واقعا نمرده، اما واقعا هم زنده نیست. فعلا همین‌جا هستیم، فشارها را افزایش می‌دهیم و این باور وجود دارد که در نهایت افراد عاقل‌تر در آن طرف تصمیم درست را خواهند گرفت.»
او افزود: «ایرانی‌ها فکر می‌کردند این رییس‌جمهوری به‌دلیل فشارها و انتخابات میان‌دوره‌ای عقب‌نشینی خواهد کرد. اما او نشان داده که محاسباتشان اشتباه بوده است.»
ترامپ نیز سه‌شنبه بار دیگر موضع سخت‌گیرانه خود در قبال جمهوری اسلامی را تکرار کرد و به خبرنگاران گفت انتخابات میان‌دوره‌ای هیچ تاثیری بر رویکرد دولت او در قبال جمهوری اسلامی نخواهد داشت.
او افزود: «ایران یک کشور شکست‌خورده است و ما خیلی زود درباره این کشور تصمیم خواهیم گرفت.»
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، حوثی‌های یمن را متهم کرد که در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، «عامدانه» و «احتمالا به خواست ایران» با حمله به عربستان سعودی برای افزایش قیمت نفت تلاش می‌کنند. او هشدار داد حملات این گروه به عربستان سعودی را «هرگز فراموش نخواهد کرد».
ترامپ سه‌شنبه ۲۱ مهر در شبکه اجتماعی خود، تروث‌سوشال، نوشت: «حوثی‌ها بسیار بد رفتار می‌کنند.»
او این گروه را متهم کرد که پس از یک دوره آرامش نسبی در پی حملات سال گذشته آمریکا به یمن، به خواست جمهوری اسلامی حملات خود را از سر گرفته است.
ترامپ همچنین تاکید کرد هشدارش به دوره پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان محدود نمی‌شود و گفت: «بعد از انتخابات هم هستم و هرگز فراموش نخواهم کرد.»
این هشدار در پی مجموعه‌ای از حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی مطرح شد. در مرگبارترین حمله، این گروه نیابتی جمهوری اسلامی ۱۸ مهر فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض را هدف قرار داد.
این حمله دست‌کم ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت.
نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی ۱۹ مهر از حمله مرگبار دیگری به این فرودگاه خبر دادند که به کشته شدن دست‌کم یک نفر و زخمی شدن دست‌کم ۱۱ نفر انجامید.
حوثی‌ها بخش‌های وسیعی از یمن را در کنترل دارند. آنها از سال ۲۰۱۴ در جنگ داخلی یمن با دولت مورد حمایت ریاض می‌جنگند.
این درگیری در جریان جنگ ایران شدت گرفته است و حوثی‌ها حملات خود را به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ و تنگه راهبردی باب‌المندب افزایش داده‌اند.
ازسرگیری حملات حوثی‌ها، نگرانی‌ها را درباره اختلال در عرضه جهانی نفت و مسیرهای کشتیرانی افزایش داده و خطر افزایش بیشتر قیمت انرژی را به همراه داشته است.
ترامپ: ممکن است از اردوغان برای مهار حوثی‌ها کمک بخواهم
ترامپ ساعتی پیش از انتشار این پست، هنگام سوار شدن به بالگرد رییس‌جمهوری برای سفر به ایالت آلاسکا، به خبرنگاران گفت ممکن است از رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، بخواهد برای حمایت از منافع عربستان مداخله کند.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال مشارکت دادن ترکیه در تلاش‌های دیپلماتیک، از روابط خود با رهبر این کشور تمجید کرد و گفت به نظرش اردوغان به درخواست واشینگتن پاسخ مثبت خواهد داد.
او گفت: «همان‌طور که می‌دانید، او دوست بسیار خوب من است و ممکن است چنین درخواستی بکنم. برای رییس‌جمهوری ترکیه احترام زیادی قائلم.»
ترامپ مشخص نکرد که ممکن است چه درخواستی از اردوغان داشته باشد و ماهیت دقیق نقش احتمالی آنکارا روشن نشد.
رییس‌جمهوری آمریکا همچنین تایید کرد با مقام‌های عربستان سعودی گفت‌وگو کرده است، اما از بیان محتوای این گفت‌وگوها خودداری کرد.
او در پاسخ به پرسش یک خبرنگار در این باره گفت: «واقعا فکر می‌کنید می‌توانم این را به شما بگویم؟ دوست دارم بگویم، اما نمی‌گویم.»
ترامپ: آمریکا به‌زودی درباره ایران تصمیم می‌گیرد
ترامپ در ادامه درباره تحولات ایران صحبت کرد و گفت آمریکا «خیلی زود» در این باره تصمیم خواهد گرفت.
او گفت: «ایران کشوری شکست‌خورده است. اقتصاد ندارند، تورمشان ۳۰۰ درصد است، پول ندارند، حقوق نیروهای نظامی‌شان را نمی‌دهند؛ به هیچ‌کس حقوق نمی‌دهند.»
ترامپ افزود آمریکا کنترل تنگه هرمز را در دست دارد و به گفته او، «نفت زیادی» از این آبراه بین‌المللی خارج می‌شود.
در روزهای اخیر، سپاه پاسداران حملات خود به کشتی‌های تجاری در این گذرگاه حیاتی را افزایش داده است.
رییس سازمان امنیت داخلی بریتانیا، ام‌آی۵، اعلام کرد جمهوری اسلامی در سال جاری میلادی با «تغییری عمده» در رویکرد خود، تهدید مراکز نظامی بریتانیا را در پیش گرفته است. او هشدار داد تهران و مسکو در پی تشدید جنگ ترکیبی هستند.
کن مک‌کالوم سه‌شنبه ۲۱ مهر در سخنرانی سالانه خود گفت عملیات سازمان تحت مدیریتش در ارتباط با ایران، در یک سال گذشته به بازداشت بیش از ۵۰ نفر در بریتانیا انجامیده است.
او خبر داد منابع ام‌آی۵ برای مقابله با تهدیدهای دولتی در سال جاری بیش از دوران جنگ سرد بوده است.
مک‌کالوم گفت: «تغییر عمده امسال، تمایل [حکومت] ایران به حمله به اهدافی با حفاظت بیشتر، مانند مراکز نظامی در بریتانیا بوده است.»
مک‌کالوم افزود جمهوری اسلامی و روسیه هر دو می‌کوشند «کارزار ترکیبی» خود را در بریتانیا گسترش دهند، اما مسکو همچنان «مهاجم شماره یک» به شمار می‌رود.
به گزارش روزنامه فایننشال‌تایمز، در مجموع، حجم پرونده‌های ام‌آی۵ درباره تهدیدهای دولتی در یک دهه گذشته چهار برابر شده و اکنون از نظر گستردگی، تقریبا با فعالیت‌های ضدتروریسم این سازمان برابری می‌کند.
مک‌کالوم اضافه کرد: «سرویس‌های نظامی و اطلاعاتی روسیه تلاش‌های خود را برای پیشبرد جنگ ترکیبی تشدید می‌کنند؛ در عین حال مراقب هستند اقداماتشان به آستانه‌ای نرسد که ماده پنج پیمان ناتو را فعال کند، زیرا عبور از این آستانه برای روسیه نابخردانه خواهد بود.»
بر اساس ماده پنج پیمان ناتو، حمله مسلحانه به یکی از کشورهای عضو، حمله به تمامی اعضا تلقی می‌شود و دیگر کشورها موظف‌اند به کشور هدف حمله کمک کنند. این کمک می‌تواند شامل اقدام نظامی باشد، اما به معنای ورود خودکار همه اعضا به جنگ نیست.
به گفته رییس ام‌آی۵، روسیه اکنون می‌کوشد عمدتا از طریق اینترنت، پرداخت با رمزارز و برنامه‌های آنلاین، افرادی را استخدام کند یا به کسانی پول بدهد که حاضرند «کارهای کثیفش» را در بریتانیا انجام دهند.
او افزود گاهی این افراد بدون دریافت پول دست به چنین اقداماتی می‌زنند.
اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، ۲۰ مهر گفت «به احتمال نزدیک به یقین» تهران پشت طرح مشکوک حمله به پایگاه هوایی فِرفورد بوده است.
وزیران خارجه ۲۹ کشور، از جمله بریتانیا، آمریکا، فرانسه، آلمان، کانادا و استرالیا، نیز در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند ارزیابی لندن درباره دخالت جمهوری اسلامی در رویداد اخیر در این پایگاه را به رسمیت می‌شناسند.
آمریکا در جنگ ۴۰ روزه از این پایگاه برای حمله به حکومت ایران استفاده کرده بود. این ماجرا به اعلام هشدار امنیتی گسترده انجامید و ایالات متحده را به خارج کردن هواپیماها از این پایگاه واداشت.
تحقیقات درباره حادثه فرفورد ادامه دارد
رییس ام‌آی۵ در ادامه اظهارات خود اعلام کرد به‌دلیل ادامه تحقیقات نمی‌تواند درباره حادثه فرفورد صحبت کند، اما افزود این رویداد «تنها مورد نبوده و نمونه‌های دیگری هم وجود داشته است؛ نه‌فقط در بریتانیا، بلکه در نقاط دیگر جهان».
مک‌کالوم همچنین با تکرار ارزیابی دیگر سازمان‌های اطلاعاتی اروپا گفت روسیه از تاکتیک‌هایی استفاده می‌کند که تنها اندکی با درگیری نظامی متعارف فاصله دارند.
او در این زمینه به تلاش برای حمله پهپادی به یک هواپیمای باری در فرودگاهی در آلمان و حمله سایبری به زیرساخت‌های انرژی لهستان اشاره کرد.
مک‌کالوم همچنین روشن کرد که سازمان تحت مدیریتش توجه ویژه‌ای به هوش مصنوعی دارد.
او افزود: «تروریست‌هایی را شناسایی کرده‌ایم که می‌کوشیدند با استفاده از هوش مصنوعی، شیوه‌های شناسایی اهداف و اجرای حملات خود را بهبود دهند. پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی نیز پیچیدگی تازه‌ای به این موضوع افزوده‌اند. آنچه هنوز محقق نشده، اما از میان موارد سوءاستفاده بیشترین اهمیت را برایش قائلم، ظرفیت هوش مصنوعی برای تغییر ابعاد تهدید سلاح‌های زیستی موجود یا حتی سلاح‌های زیستی جدید است.»
تحقیقات پرونده فرفورد از پنجم مهر و با بازداشت پنج مرد بریتانیایی در نزدیکی این پایگاه آغاز شد. پلیس در بازرسی از سه ون، مقادیری بنزین پیدا کرد، اما هیچ بمب دست‌سازی کشف نشد.
پس از بازداشت یک شهروند ایرانی‌ـ‌بریتانیایی در ۹ مهر، پلیس بریتانیا ۱۴ مهر نیز مردی ۲۲ ساله را به‌عنوان هفتمین مظنون پرونده در لندن بازداشت کرد. جمهوری اسلامی پیش‌تر دخالت در این پرونده را رد کرده بود.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۱۳ مهر خروج بمب‌افکن‌های آمریکایی از فرفورد را به تهدیدهای امنیتی مرتبط دانست و گفت این جابه‌جایی اتفاقی نبوده است.
اکسیوس نیز به نقل از مقام‌های آمریکایی، دریافت اطلاعات درباره احتمال حمله پهپادی جمهوری اسلامی را دلیل خروج ۱۲ بمب‌افکن بی۱ از این پایگاه اعلام کرد.
در سال‌های اخیر، افزایش تهدیدهای جمهوری اسلامی در اروپا، به‌ویژه در بریتانیا، نگرانی‌ها درباره گسترش شبکه‌های نفوذ حکومت ایران را تشدید کرده است.
این تهدیدها عمدتا علیه خبرنگاران و رسانه‌های مستقل مانند ایران‌اینترنشنال، مخالفان جمهوری اسلامی و اهداف یهودی و اسرائیلی بوده و بارها واکنش مقام‌های امنیتی و سیاسی بریتانیا را در پی داشته‌اند.
دولت بریتانیا ۲۶ تیر سپاه پاسداران را به‌عنوان تهدیدی علیه امنیت ملی این کشور معرفی کرد و نام آن را در فهرست گروه‌های غیرقانونی قرار داد.
وال‌استریت ژورنال گزارش داد جمهوری اسلامی با تقویت حفاظت از سایت‌های هسته‌ای، بسیج حامیان و تهدید آمریکا و متحدانش در خلیج فارس، برای احتمال ازسرگیری حملات پس از انتخابات کنگره آماده می‌شود. تهران می‌کوشد با تهدید به گسترش جنگ و حمله زمینی، واشینگتن را از اقدام نظامی بازدارد.
بر اساس این گزارش که سه‌شنبه ۲۱ مهر منتشر شد، مقام‌های جمهوری اسلامی در اظهارات علنی و گفت‌وگوهای خصوصی با مسئولان کشورهای منطقه، هشدار داده‌اند حملات تازه آمریکا را با تشدید درگیری در سراسر خاورمیانه پاسخ خواهند داد.
از سوی دیگر، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند تهران مکان‌های حساس، از جمله سایت‌های هسته‌ای و مناطق مرزی، را تقویت می‌کند. همزمان، تبلیغ آموزش نظامی به غیرنظامیان، تجمع حامیان حکومت و روایت داستان‌های جنگ برای کودکان، گسترش یافته است.
وال‌استریت ژورنال نوشت توان محدود تهران برای مقابله با جنگنده‌های پیشرفته، بمب‌افکن‌ها و موشک‌های کروز آمریکا، انگیزه استفاده از تهدید را برای بازدارندگی افزایش داده است.
به نوشته این روزنامه، فضای جنگی همچنین توجه‌ها را از وخامت وضعیت اقتصادی و فشار بر معیشت مردم در شرایط تشدید تحریم‌ها و محاصره، منحرف می‌کند.
صنم وکیل، مدیر بخش خاورمیانه اندیشکده چتم‌هاوس، گفت وضعیت جنگی در شرایط بن‌بست دیپلماتیک، اقتصادی و سیاسی، فعلا به سود حکومت است و جنگ تازه می‌تواند راهی برای خروج آن از این بن‌بست باشد.
تهدید منطقه و آماده‌سازی آمریکا
منابع مطلع گفته‌اند برخی مقام‌های ایرانی احتمال عملیات زمینی در کشورهای همسایه را مطرح کرده‌اند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ۱۹ مهر امارات متحده عربی و مراکز داده منطقه را تهدید کرد.
تهران همچنین به مقام‌های عرب درباره احتمال حمله به تاسیسات نفتی عربستان سعودی هشدار داده است.
به گفته منابع وال‌استریت ژورنال، مقام‌های حکومت ایران به میانجی‌ها گفته‌اند در جنگ تازه، نیروهای آمریکایی شدیدتر هدف قرار خواهند گرفت؛ از جمله با تلاش برای غرق کردن ناوها و کشتن خدمه آنها.
در مقابل، سومین گروه رزمی ناو هواپیمابر و یک یگان اعزامی دیگر تفنگداران دریایی آمریکا به‌سوی خاورمیانه حرکت می‌کنند. پنتاگون نیز ارسال تجهیزات پدافندی و مهمات بیشتر را بررسی می‌کند.
پنتاگون نیز ارسال تجهیزات پدافندی و مهمات بیشتر را بررسی می‌کند.
ترامپ حمله پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان در آمریکا را رد کرده، اما احتمال هدف قرار دادن سایت هسته‌ای کوه کلنگ گزلا را مطرح کرده است.
وال‌استریت ژورنال همچنین گزارش داد پنتاگون هفته گذشته، به‌دلیل نگرانی از طرح حمله پهپادی سپاه پاسداران، ۱۲ بمب‌افکن بی-۱ را از پایگاه فرفورد نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا منتقل کرد.
درگیری‌های مستقیم آمریکا و جمهوری اسلامی عمدتا از اوایل مرداد متوقف مانده، اما حملات دریایی ادامه یافته است.
طبق گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، آخر هفته دست‌کم سه کشتی تجاری هدف قرار گرفتند. حمله پهپادی به نفتکش اماراتی «پترو دلفین» نزدیک عمان نیز دو ملوان هندی را مفقود کرد.
تقویت سایت‌ها و آموزش حامیان
جمهوری اسلامی از وقفه در جنگ برای بازسازی تاسیسات موشکی و پهپادی و تجدید ذخایر تسلیحاتی خود استفاده کرده است.
مجتبی خامنه‌ای، رهبر دیده‌نشده جمهوری اسلامی، شهریور ماه از این اقدامات تمجید کرد.
بر اساس تصاویر «ونتور» که موسسه علوم و امنیت بین‌المللی بررسی کرده، تهران ماه گذشته پیرامون نطنز و کوه کلنگ گزلا خاکریزهایی برای دشوار کردن یورش زمینی ایجاد کرده است.
غلامرضا جلالی، رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور، نیز گفته که فرودگاه‌ها، بنادر و نیروگاه‌ها با پناهگاه و ذخایر پشتیبان برای شرایط جنگ آماده شده‌اند.
بیلبوردهای تهران آموزش موشک دوش‌پرتاب و تفنگ تک‌تیرانداز را تبلیغ می‌کنند.
سپاه پاسداران از آموزش یگان‌های زن در تاکتیک‌های چریکی و هدایت پهپاد خبر داده و در سبزوار، نیروهایش برای کودکان مهدکودک داستان جنگ گفته‌اند.
بهنام بن‌طالب‌لو، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، این اقدامات را هم تلاشی برای بازدارندگی و هم برنامه‌ریزی برای جنگ بعدی توصیف کرد.
خبرگزاری رویترز گزارش داد سیستم هشدار عربستان سعودی پیش از حملات مرگبار به فرودگاه ریاض فعال نشد و به‌گفته چند مقام غربی و عرب توقف هشدارهای عمومی در این کشور، پرسش‌هایی درباره امنیت شهروندان و توانایی عربستان برای مقابله با حملات حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.
براساس این گزارش، عربستان سعودی چند روز پیش از مجموعه حملات مرگبار به فرودگاه بین‌المللی ریاض که دست‌کم ۱۸ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت، صدور هشدارهای عمومی درباره حملات نظامی قریب‌الوقوع را متوقف کرده بود.
به‌گزارش رویترز، دولت عربستان هنوز توضیح نداده است که چرا پیش از چهار حمله به فرودگاه ریاض در روزهای گذشته، هیچ هشداری برای مردم صادر نشده بود.
رویترز در گزارش خود افزود هشدارهای حمله موشکی و پهپادی پیش‌تر نشان‌دهنده شدت خشونت‌هایی بودند که تلاش عربستان برای ارائه تصویری از آرامش و ثبات به شهروندان خود و جامعه جهانی را در جریان جنگ با حوثی‌های همسو با جمهوری اسلامی تحت تاثیر قرار داده‌اند.
چهار مقام غربی و عرب در منطقه و شماری از تحلیلگران سیاسی به رویترز گفتند نبود هشدار پیش از حملات فرودگاه، پرسش‌هایی درباره آسیب‌پذیری عربستان و توانایی این کشور برای حفاظت از شهروندان و بازدیدکنندگان ایجاد کرده است.
به‌گفته این منابع، این رویکرد همچنین بازتاب‌دهنده تلاش مقام‌های سعودی برای حفظ احساس عادی بودن شرایط در کشور است.
سلطان العامر، پژوهشگر سعودی مستقر در آمریکا و عضو ارشد مقیم اندیشکده شورای سیاست خاورمیانه، به رویترز گفت: «دولت عربستان می‌خواهد هر دو هدف را همزمان دنبال کند؛ از یک طرف عملیات نظامی انجام دهد و از طرف دیگر تلاش کند به مردم و طرف‌های خارجی اطمینان بدهد.»
سازمان دفاع مدنی عربستان، نهاد مسئول مدیریت شرایط اضطراری، امداد و آتش‌نشانی که زیر نظر وزارت کشور فعالیت می‌کند و مسئول صدور هشدارهای زودهنگام است، به پرسش‌های رویترز درباره علت توقف هشدارها پاسخ نداد.
دفتر رسانه‌ای دولت عربستان نیز در این‌باره اظهارنظری نکرد.
برخی تحلیلگران منطقه‌ای هشدار داده‌اند که این سیاست ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد، زیرا نبود هشدارها بر نگرانی و عدم اطمینان در جامعه عربستان افزوده است.
سازمان دفاع مدنی عربستان دوشنبه برای نخستین بار از ۲۹ سپتامبر هشدارهای جدیدی درباره تهدیدات احتمالی در ریاض و شهرهای جنوبی این کشور صادر کرد.
رویترز نتوانسته است مشخص کند که آیا ازسرگیری هشدارها در واکنش به حملات فرودگاه بوده است یا خیر. دولت عربستان نیز به درخواست اظهارنظر در این‌باره پاسخ فوری نداد.
سکوت سامانه هشدار زودهنگام عربستان
از زمان آغاز جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی در ۹ اسفند سال گذشته، تمامی کشورهای حاشیه خلیج فارس هدف حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران قرار گرفته‌اند، اما دولت‌های منطقه رویکردهای متفاوتی در اطلاع‌رسانی به مردم داشته‌اند.
وزارت کشور قطر تقریبا پیش از هر حمله، از جمله حملات اخیر در ماه ژوئیه، هشدارهایی به تلفن‌های همراه شهروندان ارسال کرده و از آنان خواسته است در خانه بمانند و از پنجره‌ها فاصله بگیرند.
بحرین و کویت نیز بارها با به صدا درآوردن آژیرهای خطر از مردم خواسته‌اند به پناهگاه بروند.
عربستان سعودی از ماه مه صدور هشدارهای تهدید از طریق تلفن‌های همراه و حساب‌های شبکه‌های اجتماعی را با استفاده از سامانه ملی هشدار زودهنگام آغاز کرده بود.
با این حال، با وجود افزایش حملات حوثی‌ها در روزهای منتهی به هفته گذشته، این سامانه دیگر هشداری صادر نکرد.
بر اساس پیام‌های منتشرشده در حساب سازمان دفاع مدنی عربستان در شبکه اجتماعی ایکس، آخرین هشدار پیش از حملات هفته گذشته در ۲۹ سپتامبر و برای استان جنوبی نجران صادر شده بود.
این در حالی است که سازمان دفاع مدنی همچنان هشدارهای مربوط به شرایط نامساعد جوی، از جمله بارندگی و سیل، را منتشر می‌کرد و حتی دوشنبه نیز چنین هشدارهایی صادر کرد.
این سازمان همچنین به شهروندان هشدار داده است که تصاویر، شایعات یا اطلاعات مربوط به رهگیری موشک‌ها و محل اصابت آنها را منتشر نکنند.
این هشدار، از جمله در پیامی که دوشنبه منتشر شد، بر اساس مقررات دولتی مصوب ماه مارس صادر شده است.
رویترز نتوانسته مشخص کند آیا فردی به‌دلیل انتشار چنین اطلاعاتی تحت پیگرد قضایی قرار گرفته است یا خیر. دفتر رسانه‌ای دولت عربستان نیز به درخواست اظهارنظر در این زمینه پاسخ نداد.
شکایت شهروندان از هشدارهایی که آنها را شب‌ها بیدار می‌کرد
دو مقام که به‌طور مستقیم از موضوع اطلاع داشتند، به رویترز گفتند پیش از حملات هفته گذشته به فرودگاه ریاض، مقام‌های یکی از دولت‌های غربی متحد عربستان از مسئولان سعودی پرسیده بودند چرا صدور هشدارها متوقف شده است.
به‌گفته این دو مقام، پاسخ مسئولان سعودی این بود که هشدارها بیش از اندازه زندگی روزمره را مختل می‌کردند و بسیاری از شهروندان شکایت داشتند که صدای هشدارها آنها را در طول شب از خواب بیدار می‌کند.
دفتر رسانه‌ای دولت عربستان و دیگر مقام‌های سعودی به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این ادعا پاسخ ندادند.
مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، گفت ریاض تلاش می‌کند میان اطلاع‌رسانی عمومی درباره حملات و جلوگیری از اختلال در زندگی روزمره مردم توازن برقرار کند، اما در عمل به احساس نگرانی درباره حملات دامن زده است.
او گفت: «رویکرد آنها در اطلاع‌رسانی عمومی بازتاب همان دوراهی است که با آن مواجه‌اند؛ باید به حوثی‌ها پاسخ دهند، اما نمی‌خواهند این اقدام باعث اختلال در جامعه شود و شیوه اطلاع‌رسانی آنها نیز بازتاب همین وضعیت است.»
رتنی افزود: «اما نبود هشدار درباره حملات قریب‌الوقوع حوثی‌ها، دقیقا همان اضطرابی را ایجاد می‌کند که آنها تلاش دارند از آن جلوگیری کنند.»
کمبود سامانه‌های دفاع هوایی برای حفاظت از سراسر عربستان
علی شهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به دولت، گفت عربستان چه هشدار زودهنگام صادر کند و چه نکند، به‌دلیل وسعت جغرافیایی خود برای حفاظت از تمامی تاسیسات و زیرساخت‌هایش با دشواری مواجه است.
او گفت: «در عربستان چیزهای بسیار زیادی برای حفاظت وجود دارد. این کشور، کشور بسیار بزرگی است که فرودگاه‌ها، خطوط لوله و تاسیسات نفتی فراوانی دارد.»
شهابی افزود: «پوشش دفاعی کافی برای حفاظت همزمان از همه این تاسیسات وجود ندارد. سامانه‌های پاتریوت، موشک‌های رهگیر و آتشبارهای موشکی به اندازه کافی در دسترس نیستند.»
او تاکید کرد: «نیاز عربستان به سامانه‌های پدافند هوایی عملا نامحدود است.»
وزیر انرژی عربستان: برگزاری کنفرانس به معنای پایان خطر نیست
با وجود حملات اخیر، عربستان سعودی دوشنبه میزبان یک کنفرانس بین‌المللی انرژی بود، هرچند شماری از مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ نفتی از حضور در آن انصراف دادند.
در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان و برادر ولیعهد این کشور، ضمن اذعان به وجود خطرات امنیتی، بر ادامه برنامه‌های اقتصادی عربستان تاکید کرد.
او از افرادی که برای شرکت در این کنفرانس به ریاض سفر کرده بودند تشکر کرد و گفت: «زیرا شما می‌دانید که این کشور امن است.»
وزیر انرژی عربستان در عین حال افزود: «گردهمایی ما در اینجا به این معنا نیست که خطر از میان رفته است.»
او تاکید کرد: «ما هرگز هیچ فرصتی را برای پایبندی به تعهدات و چشم‌انداز خود از دست نخواهیم داد.»
سفارتخانه‌های غربی هشدارهای محرمانه خود را صادر می‌کردند
به‌گفته دو مقام غربی، با وجود آنکه عربستان تا روز دوشنبه هیچ هشدار عمومی در ماه اکتبر صادر نکرده بود، ریاض در این مدت حدود ۱۲ بار هدف حمله قرار گرفته است.
در همین دوره، سفارتخانه‌های غربی در عربستان هشدارهای داخلی مربوط به تهدیدات موشکی و پهپادی را برای کارکنان خود صادر می‌کردند.
سه منبع آگاه و همچنین هشدارهایی که رویترز مشاهده کرده است، این موضوع را تایید می‌کنند.
یکی از این منابع گفت هشدارهای داخلی سفارتخانه‌ها بر اساس ترکیبی از اطلاعات امنیتی دولت آمریکا، سایر دولت‌های غربی و اطلاعات دریافتی از مقام‌های سعودی تهیه می‌شد.
به‌گفته منابع آگاه، کارکنان سفارتخانه‌ها همزمان با دو حمله نخست به فرودگاه ریاض در هفته گذشته هشدارهایی دریافت کرده بودند اما همین منابع گفتند حتی سفارتخانه‌ها نیز پیش از حمله روز شنبه هیچ هشدار داخلی دریافت نکرده بودند.
آنها توضیحی درباره علت این موضوع ارائه نکردند.
رویترز نیز نتوانسته مشخص کند چرا پیش از حمله روز شنبه، که مرگبارترین حمله هفته گذشته بود، هیچ هشداری صادر نشده است.
تصاویر لحظه حمله به فرودگاه ریاض
تلویزیون دولتی عربستان یک‌شنبه تصاویری از حمله روز شنبه به فرودگاه ریاض منتشر کرد. این تصاویر مسافران را در داخل ترمینال فرودگاه نشان می‌داد. ده‌ها نفر در صف سوار شدن به هواپیما ایستاده بودند. زنان و مردان دیگری روی صندلی‌ها نشسته بودند و در حالی که منتظر پرواز خود بودند، به صفحه تلفن‌های همراهشان نگاه می‌کردند. سپس ناگهان نور نارنجی و درخشان انفجار یک موشک در تصاویر ظاهر شد.
روزنامه وال‌استریت ژورنال، در یادداشتی به بررسی دلایل و زمینه‌های موضع‌گیری‌هایی از دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در حوزه سیاست خارجی پرداخته که پس از نزدیک به شش سال حضور در کاخ سفید و بیش از یک دهه قرار داشتن در مرکز سیاست آمریکا، همچنان می‌تواند جهان را غافلگیر کند.
به‌نوشته والتر راسل مید، نویسنده یادداشتی که دوشنبه ۲۰ مهر منتشر شد، ترامپ تنها در هفته گذشته احتمال حملات جدید به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره را مطرح کرد، از خرید گازوئیل روسیه از سوی آمریکا خبر داد و در پی آن مقام‌های آمریکایی به اروپایی‌ها درباره احتمال قطع ارسال تسلیحات هشدار دادند، و یک «آتش‌بس انرژی» میان روسیه و اوکراین اعلام کرد که ظاهرا کی‌یف را غافلگیر کرد.
ترامپ همچنین به‌طور علنی احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه حوثی‌های یمن را مطرح کرد و خواستار کناره‌گیری ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، شد.
به‌‌نظر نویسنده موج تازه فعالیت‌های دیپلماتیک ترامپ بازتاب‌دهنده باورهای او درباره ایران، روسیه، اهمیت انرژی و کم‌اهمیت بودن اروپا در محاسبات راهبردی اوست.
ایران و جایگاه انرژی در سیاست خارجی ترامپ
والتر راسل مید سپس به ارزیابی نظر ترامپ درباره جمهوری اسلامی پرداخته و نوشته او از دهه ۱۹۸۰ ایران را تهدیدی علیه ایالات متحده می‌دانسته و معتقد است دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای یا تسلط این کشور بر منابع انرژی خلیج فارس، منافع آمریکا را به خطر می‌اندازد.
او همچنین باور دارد که سوخت‌های فسیلی همچنان یکی از عناصر اصلی قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی خواهند بود و می‌خواهد ایالات متحده نقش مسلط را در منطقه خلیج فارس ایفا کند.
در مورد روسیه نیز ترامپ معتقد است واشینگتن و مسکو منافع مشترکی دارند؛ از جمله جلوگیری از تبدیل شدن روسیه به شریک زیردست چین، مقابله با افراط‌گرایی اسلام‌گرای سنی و مدیریت جایگاه دو کشور به‌عنوان تولیدکنندگان بزرگ انرژی.
ترامپ و ولادیمیر پوتین همچنین در تحقیر آنچه هر دو «خودکشی تمدنی» لیبرال‌های اروپایی معاصر می‌دانند، اشتراک نظر دارند.
بر اساس این دیدگاه، روابط واشینگتن و مسکو نباید بر سر مسائلی مانند بلندپروازی‌های ملی‌گرایانه اوکراین یا اعتراض‌های حامیان لیبرال این کشور در اروپا دچار اختلاف شود.
شکاف میان جنگ‌طلبان و مخالفان مداخله نظامی در ائتلاف ترامپ
به‌نوشته والتر راسل مید ترامپ می‌داند که ائتلاف سیاسی حامی او به دو جناح تقسیم شده است: گروهی که طرفدار سیاست خارجی سخت‌گیرانه و مداخله‌جویانه هستند و گروهی که خواهان محدود کردن مداخلات خارجی آمریکا هستند.
جناح تندرو خواستار اتخاذ سیاست‌های سخت‌گیرانه علیه روسیه و جمهوری اسلامی است. در مقابل، جناح مخالف مداخله نظامی می‌خواهد آمریکا روابط خود را با مسکو بهبود بخشد و از خاورمیانه فاصله بگیرد.
ترامپ تلاش کرده است با دنبال کردن سیاستی دوگانه، میان تمایلات شخصی خود و خواسته‌های پایگاه سیاسی‌اش سازگاری ایجاد کند.
او بدون آنکه تمام خواسته‌های هیچ‌یک از دو جناح را برآورده کند، به‌طور کلی در سیاست مربوط به ایران نفوذ بیشتری به تندروها داده و در سیاست مربوط به روسیه، ملاحظات جناح مخالف مداخله نظامی را بیشتر در نظر گرفته است.
به باور نویسنده، اکنون که ترامپ احتمال طولانی‌تر و پیچیده‌تر شدن جنگ در خاورمیانه را بررسی می‌کند، می‌خواهد با تلاش جدی‌تر برای گسترش روابط با مسکو، متحدان مخالف مداخله نظامی خود را راضی نگه دارد.
اینکه او می‌تواند دیپلماسی خود با روسیه را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای به‌عنوان تلاشی برای تامین سوخت ارزان‌تر معرفی کند، مزیت دیگری برای او محسوب می‌شود.
نارضایتی افکار عمومی از جنگ ایران و نزدیکی به روسیه
نویسنده یادداشت در عین تایید کرده هرچقدر هم که این ترکیب سیاست‌ها از نگاه کاخ سفید منطقی به نظر برسد، افکار عمومی آمریکا از جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت ناشی از آن رضایت ندارد و با امتیاز دادن به روسیه نیز موافق نیست.
تکیه بر تندروها در خلیج فارس و جلب رضایت مخالفان مداخله نظامی در موضوع روسیه، ممکن است هزینه‌های سیاسی را میان جناح‌های مختلف ائتلاف ترامپ تقسیم کند؛ اما بر اساس نظرسنجی‌ها، این ائتلاف در حال کوچک‌تر شدن است.
به نظر می‌رسد ریاست‌جمهوری ترامپ وارد مرحله تازه‌ای شده که احتمالا از نگاه خود او چندان رضایت‌بخش نخواهد بود.
آنچه در نهایت ائتلاف پرتنش جنبش «آمریکا را دوباره عظیم کنیم» یا ماگا را در کنار یکدیگر نگه می‌دارد، بیش از آنکه یک ایدئولوژی مشترک باشد، ایمان به شخص ترامپ است.
انتظارات بزرگ حامیان ترامپ
به‌گفته والتر راسل مید از نگاه طرفداران ترامپ، او می‌تواند مرزهای آمریکا را ببندد و دولت‌های ضدآمریکایی را در سراسر نیمکره غربی از میان بردارد. او می‌تواند:
نویسنده سپس تاکید کرده است که از نگاه این حامیان، روش‌های ترامپ ممکن است گاهی عجیب یا حتی ناخوشایند به نظر برسد، اما هیچ‌کس دیگری قادر نیست دستاوردهایی مشابه او داشته باشد. برای زنده نگه داشتن این باور، ترامپ باید توجه آمریکایی‌ها و جهان را همچنان بر نمایش سیاسی خود متمرکز نگه دارد. او همچنین باید فاصله میان وعده‌های درخشان و نتایجی را که ناگزیر تا اندازه‌ای ناامیدکننده خواهند بود، به حداقل برساند.
جنگ‌ها؛ فرصتی برای نمایش قدرت و خطری برای اعتبار ترامپ
جنگ‌ها انجام وظیفه نخست، یعنی جلب توجه عمومی، را آسان‌تر می‌کنند، اما تحقق وعده‌ها را دشوارتر می‌سازند. درگیری‌های نظامی می‌توانند نمایش‌هایی پرکشش ایجاد کنند و کمتر کسی این موضوع را بهتر از ترامپ درک می‌کند.
اما جنگ‌ها به‌راحتی با تبلیغات سیاسی قابل مدیریت نیستند.
با وجود تلاش‌های رییس‌جمهوری آمریکا، جنگ روسیه و اوکراین همچنان در حال تشدید است. همچنین برخلاف ادعاهای ترامپ درباره ضعف و ناتوانی حکومت ایران، قیمت بنزین و گازوئیل همچنان بالاست و گزارش‌هایی درباره آسیب‌پذیری پایگاه‌های نظامی آمریکا در خلیج فارس در برابر موشک‌های جمهوری اسلامی منتشر می‌شود.
به‌نوشته والتر راسل مید حامیان ترامپ به‌تدریج از خود می‌پرسند: پس آن قدرت خارق‌العاده‌ای که وعده داده شده بود، کجاست؟
سرخوردگی به‌آرامی آغاز می‌شود، اما می‌تواند به‌سرعت گسترش پیدا کند.
دشوارترین سال‌های احتمالی دوران سیاسی ترامپ
در شرایطی که نظرسنجی‌ها از انتخابات میان‌دوره‌ای دشوار برای جمهوری‌خواهان حکایت دارند، نگرانی درباره تبدیل شدن ترامپ به رییس‌جمهوری با نفوذ سیاسی محدود افزایش یافته و نرخ بهره و تورم نیز بر رأی‌دهندگان فشار وارد می‌کند، او ممکن است با دشوارترین سال‌های دوران طولانی فعالیت سیاسی خود روبه‌رو شود.
از نظر نویسنده، این مبارزه می‌تواند برای ترامپ بسیار تنهایی‌آور باشد. نه‌تنها دشمنان آمریکا خواهان شکست او هستند، بلکه بسیاری از متحدان این کشور نیز چنین خواسته‌ای دارند.
سیاست خارجی مبتنی بر «شوک و بهت» این امید را برای ترامپ ایجاد می‌کند که بتواند با دستیابی به موفقیت‌های غیرمنتظره، موقعیت سیاسی خود را تقویت کند. جهان باید خود را برای شوک‌های بیشتری از سوی ترامپ آماده کند. او انگیزه‌ای برای آرام کردن اوضاع ندارد.
