بیش از ۵۶ هزار نفر در این نظرسنجی اینستاگرامی شرکت کردند. ۲۳ درصد شرکت‌کنندگان گفتند این فشارها هم به مردم و هم به حکومت آسیب می‌زند و در مقابل، ۹ درصد نیز معتقدند بیشترین فشار به حکومت وارد می‌شود.
از نظر جنسیت، حدود ۷۶ درصد شرکت‌کنندگان در نظرسنجی را مردان و ۲۴ درصد را زنان تشکیل می‌دهند.
در شاخص سن نیز بیشترین مشارکت، مربوط به رده سنی ۲۵ تا ۳۴ سال با حدود ۳۸ درصد است.
سنین ۳۵ تا ۴۴ سال ۲۹ درصد و رده سنی ۱۸ تا ۲۴ و ۴۵ تا ۵۴ سال هر کدام ۱۲ درصد را تشکیل می‌دهند.
بررسی هزاران کامنت ثبت‌شده زیر این پرسش نشان می‌دهد بحث تنها بر سر این نیست که چه کسی هزینه بیشتری می‌پردازد.
مخاطبان درباره تورم و کمبود کالا، نقش مسئولان در انتقال فشار به خانوارها، تاثیر تحریم بر درآمد حکومت و همچنین امکان تغییر سیاسی در نتیجه فشار خارجی، استدلال‌های متفاوتی مطرح کرده‌اند.
معیشت در مرکز بحث
مهم‌ترین مضمون در میان پیام‌هایی که آسیب به مردم را برجسته می‌کنند، دشوارتر شدن زندگی روزانه است.
شهروندان از افزایش قیمت‌ها، فرسایش درآمد، کاهش قدرت خرید و سنگین‌تر شدن بار زندگی خانواده‌های کم‌درآمد سخن گفته‌اند.
برخی با اشاره به مشکلات درمان و دسترسی به دارو هشدار داده‌اند پیامدهای تحریم برای همه یکسان نیست و شهروندانی که منابع مالی کمتری دارند، زودتر تحت فشار قرار می‌گیرند.
یکی از مخاطبان نوشت: «فقط مردم کمرشان خم می‌شود.»
توصیفی که این شهروند به کار برده، بازتاب‌دهنده استدلالی پرتکرار است: حتی هنگامی که هدف رسمی فشارها حکومت است، هزینه‌های اقتصادی می‌تواند از مسیر قیمت کالاها و خدمات به زندگی عمومی منتقل شود.
چرا بسیاری از مسئولان مصون مانده‌اند؟
در بخش دیگری از کامنت‌ها، مساله اصلی شکاف میان زندگی مردم و مقام‌های حکومتی است.
نویسندگان استدلال کرده‌اند که دسترسی به ثروت، منابع ارزی، موقعیت‌های رانتی و امکانات ویژه، ممکن است مسئولان و نزدیکان آنان را از بخشی از فشارها دور نگه دارد.
این برداشت در برخی پیام‌ها با انتقاد از فساد و نحوه تخصیص منابع دولتی همراه است.
یک شهروند نوشت: «بار اصلی فشار روی مردم است. اگرنه، حکومت که خوشحال هم می‌شود ببیند مردم روز به روز بدبخت‌تر می‌شوند.»
گروهی دیگر گفته‌اند حکومت خود نیز از محدودیت‌های اقتصادی، کاهش درآمدها و دشوارتر شدن تامین منابع آسیب می‌بیند، اما می‌تواند بخشی از این هزینه را به مردم منتقل کند. بنابراین برای آنان، پاسخ به پرسش یک انتخاب ساده میان دو طرف نیست؛ شدت آسیب و مسیر انتقال آن اهمیت دارد.
فشار موقت یا هزینه‌ای بی‌نتیجه؟
یکی از پررنگ‌ترین اختلاف‌نظرها درباره نسبت رنج کنونی و چشم‌انداز تغییر سیاسی است.
شماری از کاربران با وجود اذعان به آسیب دیدن شهروندان، تحمل فشار را به امید تضعیف یا تغییر حکومت، قابل قبول می‌دانند.
در یکی از کامنت‌ها آمده است: «مردم تحمل می‌کنند، چون برای رسیدن به فردای ایران آزاد، این رنج ارزشش را دارد.»
در سوی دیگر، مخالفان چنین رویکردی گفته‌اند هیچ تضمینی وجود ندارد که فشار اقتصادی به تغییر مطلوب منجر شود.
از نگاه آنان، فرسایش سفره خانواده‌ها ممکن است سریع‌تر و ملموس‌تر از هر اثر سیاسی بر ساختار قدرت رخ دهد.
برخی نیز سیاست‌های آمریکا و عملکرد حکومت ایران را همزمان در تشدید فشار بر زندگی مردم موثر دانسته‌اند.
در چند کامنت، تحریم به درمانی دردناک تشبیه شده است؛ تشبیهی که نشان می‌دهد حتی میان موافقان افزایش فشار خارجی نیز آگاهی از هزینه انسانی آن وجود دارد.
در مقابل، شهروندان دیگری معتقدند تبدیل شدن این هزینه به تغییر سیاسی روشن، فرضی اثبات‌نشده است و نمی‌توان از پیش درباره آن اطمینان داشت.
نتیجه‌ای فراتر از سه گزینه
بررسی جواب‌ها، غلبه برداشت «آسیب بیشتر به مردم» را در میان پاسخ‌دهندگان به پرسش ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد. اما همزمان، تصویر پیچیده‌تری نیز ارائه شده است: برخی اثر فشار را منفی و بی‌حاصل دانسته‌اند؛ برخی آن را پرهزینه اما از نظر سیاسی ضروری قلمداد کرده‌اند؛ و عده‌ای نیز میان آثار فوری بر خانوار و آثار احتمالی درازمدت بر حکومت، تمایز قائل شده‌اند.
این تفاوت مهم است، زیرا انتخاب گزینه «مردم» لزوما به معنای مخالفت با تمام اشکال فشار خارجی نیست؛ همان‌طور که انتخاب گزینه «حکومت» الزاما به معنای انکار دشواری‌های معیشتی مردم نیست.
نظرات شهروندان نشان می‌دهند موضع‌گیری درباره فشارهای آمریکا با برداشت مخاطبان از مسئولیت حکومت، تجربه اقتصادی شخصی و امید یا تردید نسبت به تغییر سیاسی، درهم‌تنیده است.
