عراقچی: آمریکا و اسرائیل عامل اصلی ناامنی در کشتیرانی تنگه هرمز هستند
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد در دیدار با آرارات میرزویان، وزیر خارجه ارمنستان، درباره روابط دوجانبه و تحولات قفقاز و غرب آسیا گفت‌وگو کرده است.
عراقچی گفت میرزویان را در جریان تحولات خلیج فارس و تنگه هرمز قرار داده و آمریکا و اسرائیل را «عامل اصلی ناامنی در کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز» دانسته است.
او همچنین گفت: «جمهوری اسلامی قاطعانه از منافع و امنیت ملی خود دفاع کرده و خواهد کرد و در عین حال هیچ‌گاه در استفاده از ابزار دیپلماسی برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها درنگ نکرده است.»
سپاهی و رئیسی، از متهمان پرونده موسوم به «میدان علیخانی» اصفهان، سحرگاه دوشنبه ۱۳ مهر در زندان دستگرد اعدام شدند.
به گفته منابع آگاه، پیکر رئیسی ۲۱ ساله در نطنز و سپاهی ۲۴ ساله در کاشان به خاک سپرده شد.
خشم شهروندان از اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی
اعدام این دو جوان، موجی از خشم و اندوه را در میان مخاطبان ایران‌اینترنشنال برانگیخت.
بسیاری از شهروندان جمهوری اسلامی را «قاتل‌ترین» و «بزدل‌ترین» حکومت تاریخ خواندند و ده‌ها نفر در پیام‌های خود نوشتند: «نه می‌بخشیم، نه فراموش می‌کنیم.»
بخش قابل توجهی از پیام‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال بر این موضوع متمرکز بود که اعدام معترضان، به جای ایجاد ترس، خشم علیه جمهوری اسلامی را افزایش می‌دهد.
یک مخاطب از تهران خطاب به مقام‌های جمهوری اسلامی نوشت: «با شنیدن سربه‌دار شدن دو جوان دیگرمان، نه می‌ترسیم، نه فراموش می‌کنیم. برعکس، خشم ما روزبه‌روز نسبت به شما بیشتر می‌شود.»
شهروند دیگری از بروجرد گفت از شنیدن خبر اعدام سپاهی و رئیسی چنان اندوهگین شده که انگار عزیز خودش را از دست داده و افزود: «قول می‌دهم روزی انتقام خواهیم گرفت.»
دفتر شاهزاده رضا پهلوی نیز در واکنش به اجرای این احکام، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «قتل‌های حکومتی بی‌پاسخ نخواهد ماند. از صادرکنندگان دستور و حکم تا مجریان اعدام، تمامی مسئولان این جنایات را در چارچوب قانون و در دادگاه عادلانه پاسخگو خواهیم کرد.»
در پایان این مطلب خطاب به سران جمهوری اسلامی آمده است: «اخطار کمیته تدوین مقررات عدالت انتقالی ایران روشن است: هر اعدام بر مسئولیت کیفری شما می‌افزاید. به فراموشی این جنایات، مصونیت از مجازات یا بخشش، دل نبندید.»
هفت اعدام در یک پرونده
با اعدام سپاهی و رئیسی، شمار اعدام‌شدگان پرونده میدان علیخانی اصفهان به هفت نفر رسید.
پیش از آنها، عرفان اسفندیاری، گل‌محمد محمدی، ابوالفضل سپاهی، امیرحسین صفری حسین‌آبادی و قائم حسینی، اعدام شده بودند.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، پیش‌تر در واکنش به خطر اجرای حکم اعدام سپاهی و رئیسی گفته بود بسیاری از محکومان به اعدام در ایران در روندهایی به مرگ محکوم شده‌اند که با استانداردهای بین‌المللی دادرسی عادلانه «فاصله بسیار زیادی دارند».
زندگی سپاهی در ماه‌های پیش از اعدام نیز در شماری از واکنش‌ها بازتاب داشت.
یک مخاطب نوشت اگر روزی از سرگذشت خانواده سپاهی فیلمی ساخته و گفته شود داستان واقعی است، «فقط ما باور می‌کنیم».
علیرضا سپاهی قرار بود ششم مرداد همراه با پسرعمویش، ابوالفضل سپاهی بادجانی، و امیرحسین صفری حسین‌آبادی اعدام شود اما پیش از انتقال به محل اجرای حکم دچار سکته شد و به بیمارستان الزهرای اصفهان انتقال یافت.
ابوالفضل سپاهی و صفری همان روز در ملاءعام اعدام شدند.
علیرضا سپاهی پس از درمان به زندان بازگردانده و در شهریور بار دیگر به سلول انفرادی منتقل شد.
او دوازدهم مهر و یک روز پیش از اجرای حکم اعدام، با مهشاد کشانی، دانشجوی ۲۲ ساله، که او نیز در در زندان دولت‌آباد اصفهان نگهداری می‌شود، به شکل تلفنی عقد ازدواج بست.
در یکی از پیام‌های رسیده درباره آخرین ماه‌های زندگی سپاهی آمده است: «به اعدام محکومش کردند، بردندش پای چوبه دار، سکته کرد، بردندش انفرادی، شب قبل اعدام عقد کرد و بعد به دار آویخته شد.»
در میان پیام‌های رسیده، شماری از مخاطبان تاکید کردند نام سپاهی و رئیسی و دیگر «سربدراران» را فراموش نخواهند کرد.
شهروندی نوشت: «تا ابد نام این دو جوان در ذهنمان می‌ماند.»
مخاطبی دیگر در واکنش به ادامه اعدام‌ها نوشت: «باشد که رها شویم از رنجی که از آن ما نیست.»
موسسه کارولینسکای سوئد دوشنبه ۱۳ مهر اعلام کرد این سه پژوهشگر به‌دلیل «کشف‌هایشان درباره کانال‌های یونی حساس به نور و اپتوژنتیک» به‌عنوان برندگان نوبل انتخاب شده‌اند. آنها جایزه ۱۲ میلیون کرونی، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار، را تقسیم خواهند کرد.
توماس پرلمان، دبیرکل مجمع نوبل، توضیح داد این روش به دانشمندان اجازه می‌دهد فعالیت سلول‌های عصبی منفرد را در مغز، روشن یا خاموش کنند؛ ابزاری که اکنون در آزمایشگاه‌های سراسر جهان برای کشف رازهای مغز به کار می‌رود.
از یک جلبک تا کنترل سلول‌های مغز
سرآغاز این دستاورد به پژوهش‌های هگمان در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی بازمی‌گردد. او بررسی می‌کرد چگونه جلبک «کلامیدوموناس» ظرف نیم میلی‌ثانیه به نور واکنش نشان می‌دهد و فرض کرد یک پروتئین، هم نور را دریافت می‌کند و هم نقش کانال عبور یون‌ها را دارد.
ناگل برای آزمایش این فرضیه، ژن‌های جلبک را وارد تخمک‌های قورباغه کرد و «کانال‌رودوپسین۲»، یک کانال یونی حساس به نور، را شناسایی کرد.
آنها در سال ۲۰۰۳ نشان دادند وارد کردن این پروتئین به سلول‌های انسان و همستر، امکان تولید پیام‌های الکتریکی با نور را فراهم می‌کند.
دو سال بعد، دیسروت در دانشگاه استنفورد این روش را در سلول‌های عصبی موش صحرایی آزمایش کرد.
نام «اپتوژنتیک» در سال ۲۰۰۶ برای این روش انتخاب شد.
به گفته پرلمان، هر سه برنده هنگام شنیدن خبر «شگفت‌زده و خوشحال» شدند و دریافت مشترک جایزه با پژوهشگرانی را که دوست خود می‌دانند، افتخاری بزرگ خواندند.
شناخت بیماری‌های مغز و امید به بازگرداندن بینایی
اپتوژنتیک امکان بررسی دقیق‌تر اختلالاتی مانند اسکیزوفرنی، آلزایمر، پارکینسون، صرع و اعتیاد را در مدل‌های حیوانی فراهم کرده است؛ بیماری‌هایی که میلیون‌ها نفر را درگیر می‌کنند و گزینه‌های درمانی محدودی دارند.
دیسروت با فعال کردن سلول‌های مشخصی در قشر حرکتی مغز، حرکت سبیل‌های موش را کنترل کرد. او همچنین با نور، موش‌های خوابیده را بیدار کرد و نقش گروه مشخصی از سلول‌های عصبی را در کنترل بیداری نشان داد.
آنا ودل، استاد پزشکی مولکولی کارولینسکا، توضیح داد شناسایی سلول‌های فعال در مدل‌های حیوانی زوال عقل، صرع و اعتیاد می‌تواند مشخص کند پژوهشگران در مغز انسان باید کدام مسیرها را بررسی کنند.
نوبل پزشکی سال گذشته به مری برانکو، فرد رمزدل و شیمون ساکاگوچی، برای کشف سازوکار جلوگیری از حمله دستگاه ایمنی به سلول‌های خودی تعلق گرفت.
یکی از کاربردهای درمانی اپتوژنتیک، تلاش برای بازگرداندن بینایی به مبتلایان «رتینیت پیگمنتوزا»، بیماری پیشرونده شبکیه، است.
پر سونینگسون، استاد عصب‌شناسی کارولینسکا، گفت این روش تاکنون بینایی برخی بیماران نابینا را تا اندازه‌ای بازگردانده است. در این بیماری، گیرنده‌های نوری شبکیه از بین می‌روند، اما سلول‌های سالم دیگری باقی می‌مانند. حساس کردن این سلول‌ها به نور می‌تواند عصب بینایی را فعال کند و در مغز ادراک دیداری ایجاد کند.
شرکت آمریکایی نانوسکوپ در حال توسعه درمانی برای بازگرداندن بینایی است.
مپ‌لایت نیز از یافته‌های این پژوهش‌ها برای توسعه دارویی مرتبط با اختلال طیف اوتیسم استفاده می‌کند. این دارو، درمان مستقیم با نور نیست و همچنان در مرحله بررسی بالینی قرار دارد.
سه مسیر متفاوت به سوی یک کشف
دیسروت، متولد سال ۱۹۷۱ در بوستون، از کودکی به علم و ادبیات علاقه داشت. او ابتدا جراحی مغز و اعصاب را دنبال می‌کرد، اما مواجهه با رنج بیماران، مسیرش را به روان‌پزشکی تغییر داد.
او پس از تحصیل در هاروارد، مدارک پزشکی و دکترای خود را از استنفورد گرفت.
هگمان در خانواده‌ای از پزشکان بزرگ شد و به نجوم و کاوشگران علاقه داشت. او هنگام دریافت جایزه «شاو» در سال ۲۰۲۰، پژوهش علمی را به ترسیم نقشه سرزمین‌های ناشناخته تشبیه کرد.
ناگل، متولد جنوب آلمان، از پنج‌سالگی به‌دلیل بیماری شدید بارها تحت جراحی قرار گرفت. او به ریاضی، فیزیک و زیست‌شناسی علاقه داشت، مدتی معلم بود، کافه‌ای راه انداخت و در اوقات فراغت کایت‌سواری می‌کرد. آشنایی او با هگمان در موسسه بیوفیزیک ماکس پلانک در فرانکفورت شکل گرفت.
نوبل پزشکی آغازگر اعلام جوایز نوبل امسال است.
برندگان فیزیک، شیمی، ادبیات، صلح و اقتصاد در روزهای آینده معرفی می‌شوند و نوبل صلح جمعه ۱۷ مهر اعلام خواهد شد.
شماری از والدین گفتند تهیه یک میان‌وعده ساده در کنار اجاره خانه، رفت‌وآمد، لوازم‌التحریر و دیگر مخارج، بخش قابل‌توجهی از درآمد خانوار را مصرف می‌کند.
خبرآنلاین ۳۰ شهریور با فرض هزینه روزانه ۲۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان و ۲۰ روز حضور در مدرسه، هزینه ماهانه میان‌وعده یک دانش‌آموز را چهار تا ۱۲ میلیون تومان برآورد کرده بود.
تغذیه مدرسه؛ هزینه‌ای چندمیلیونی
یکی از والدین در پیام خود، هزینه تغذیه ساده یک دانش‌آموز را روزانه بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان اعلام کرد.
مخاطبی دیگر که دو فرزند محصل دارد، گفت: «به‌خدا در تغذیه‌شان مانده‌ام.»
شهروند دیگری نوشت: «در بهترین حالت ماهانه شش میلیون تومان هزینه تغذیه بچه‌های مدرسه‌ای می‌شود؛ آن وقت حقوق خانواده‌ها بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان است. کرایه خانه هم که بماند.»
این فشار هم‌زمان با افزایش دیگر مخارج تحصیل است. ایران‌اینترنشنال ۹ مهر گزارش داد هزینه مدرسه برای خانواده‌ها دیگر به کتاب و لوازم‌التحریر محدود نیست و مخارجی از جمله جزوه، حمل کتاب، برگه امتحانی و وسایل آموزشی نیز به آن اضافه شده است.
یکی از والدین با ابراز تمایل به مجازی شدن مدارس گفت هزینه تهیه تنها یک شیرکاکائو و کیک برای فرزندش در مدرسه روزانه بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تومان خواهد بود و تامین آن از عهده او خارج است.
مخاطبی دیگر نوشت: «با حقوق کارگری روزی ۲۰۰ هزار تومان باید برای تغذیه بچه‌ام هزینه کنم.»
شهروندی که دو فرزند مدرسه‌ای دارد، گفت با وجود گذاشتن غذای خانگی، هشت ساعت حضور در مدرسه نیاز به خوراک بیشتری ایجاد می‌کند.
او افزود: «باید روزانه حداقل ۴۰۰ هزار تومان پول کیک، بیسکویت و شیر بدهم.»
فروش کتاب برای تامین خوراک مدرسه
برای برخی خانواده‌ها، تامین تغذیه به حذف یا فروش دیگر اقلام مورد نیاز فرزندان منجر شده است.
مادری از اصفهان گفت: «شش کتاب کمک‌درسی را که پارسال دو میلیون تومان خریدم، ۳۲۰ هزار تومان فروختم که بشود تغذیه بچه‌ام برای مدرسه.»
شهروند دیگری نوشت پولی برای خرید تغذیه و حتی لوازم‌التحریر فرزندانش ندارد و به همین دلیل «دلش نمی‌خواهد مدرسه‌ها باز باشد».
پیش از آغاز سال تحصیلی، ایران‌اینترنشنال گزارش داده بود هزینه تهیه لوازم مورد نیاز یک دانش‌آموز در برخی برآوردها به ۱۵ میلیون تومان رسیده است.
این رقم معادل حدود ۹۰ درصد پایه مزد ماهانه یک کارگر است.
خبرگزاری مهر ۱۲ مهر نوشت مواد غذایی مورد استفاده برای تهیه خوراک خانگی دانش‌آموزان، از شیر و تخم‌مرغ تا میوه، نان و پنیر، با افزایش شدید قیمت روبه‌رو شده‌اند.
بر اساس این گزارش، تهیه غذا در خانه نیز خانواده‌ها را از تاثیر گرانی مواد غذایی مصون نمی‌کند.
نگرانی از هزینه مدرسه، پیش از مهر هم وجود داشت
یک دانش‌آموز ۱۴ ساله پیش از بازگشایی مدارس به ایران‌اینترنشنال گفته بود خانواده‌اش به‌دلیل گرانی سرویس، لوازم‌التحریر و تغذیه از او خواسته‌اند به مدرسه نرود.
مخاطبی دیگر نوشته بود یک کیک و بستنی ۱۵۰ هزار تومان شده و خانواده توان پرداخت روزانه چنین مبلغی برای تغذیه او را ندارد.
ایران‌اینترنشنال ۲۲ شهریور گزارش داده بود افزایش چندبرابری هزینه‌های مدرسه به نگرانی درباره ترک تحصیل و بازماندن کودکان از آموزش دامن زده است.
منابع نزدیک به خانواده‌های رئیسی و سپاهی صبح دوشنبه ۱۳ مهر به ایران‌اینترنشنال گفتند جمهوری اسلامی این دو زندانی سیاسی را اعدام کرده است.
سازمان حقوق بشری هه‌نگاو نیز گزارش داد حکم اعدام سپاهی و رئیسی سحرگاه ۱۳ مهر در زندان مرکزی اصفهان، معروف به زندان دستگرد، اجرا شد.
رسانه حقوق بشری هرانا هم به نقل از شهرزاد شهبازی، وکیل دادگستری، اعدام سپاهی را تایید کرد.
در سوی دیگر، خبرگزاری میزان برخلاف رویه معمول خود که خبر اجرای احکام اعدام را در ساعات اولیه صبح منتشر می‌کند، تا ظهر ۱۳ مهر درباره اعدام این دو زندانی سیاسی سکوت کرد و سپس دست به انتشار آن زد.
شیرین عبادی: دیروز داماد شد، امروز اعدامش کردند
شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه نوبل صلح، با انتشار پیامی در تلگرام، با اشاره به اعدام سپاهی و رئیسی نوشت: «پشت هر عددی که جمهوری اسلامی به فهرست اعدام‌ها اضافه می‌کند، یک زندگی است که می‌توانست دهه‌ها ادامه داشته باشد.»
عبادی اعدام سپاهی را «بسیار تکان‌دهنده» خواند و افزود: «او دیروز داماد شد و امروز اعدامش کردند.»
در این پیام آمده است: «او و مهشاد کشانی پیش از بازداشت نامزد بودند. مهشاد خودش بازداشت شد و حالا با حکم پنج سال زندان پشت میله‌هاست. دیروز، درست یک روز پیش از اعدام، این دو جوان از داخل زندان با هم ازدواج کردند. یک زندگی مشترک که باید با خانه، کار و ساختن آینده آغاز می‌شد، از پشت تلفن و میان دیوارهای دو زندان آغاز شد؛ و جمهوری اسلامی حتی یک روز هم به آن فرصت نداد.»
منابع آگاه ۱۲ مهر به ایران‌اینترنشنال خبر داده بودند سپاهی و رئیسی برای اجرای حکم به سلول انفرادی زندان دستگرد اصفهان منتقل شده‌اند.
دفتر شاهزاده رضا پهلوی شامگاه ۱۲ مهر از دولت‌ها، نهادهای حقوق بشری، سازمان‌های بین‌المللی و فعالان مدنی و سیاسی خواسته بود از همه ظرفیت‌های خود برای جلوگیری از اعدام این دو زندانی سیاسی استفاده کنند.
۷ اعدام در پرونده میدان علیخانی
علیرضا سپاهی قرار بود ششم مرداد همراه با پسرعمویش ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسین‌آبادی، دو متهم دیگر پرونده میدان علیخانی، اعدام شود، اما پیش از انتقال به محل اجرای حکم دچار سکته شد و به بیمارستان الزهرا اصفهان انتقال یافت.
با وجود اعتراضات مردمی، ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری همان روز در خیابان‌های اصفهان اعدام شدند.
با اعدام سپاهی و رئیسی، شمار اعدام‌شدگان پرونده میدان علیخانی اصفهان که به خیزش دی‌ماه مربوط است، به هفت نفر رسید.
پیش از این، قائم حسینی ۲۹ مرداد، ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری ششم مرداد و گل‌محمد محمدی و عرفان اسفندیاری ۲۸ تیر اعدام شدند.
ایران‌اینترنشنال ۱۷ تیر خبر داده بود در این پرونده، ۱۲ نفر به اعدام محکوم شده‌اند.
به گزارش رسانه‌های حکومتی، در جریان درگیری‌های ۱۸ دی ۱۴۰۴ میان معترضان و سرکوبگران در میدان علیخانی، چهار مامور حکومت کشته شدند.
پس از خیزش دی‌ماه، مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی بارها کوشیدند معترضان را عامل خشونت معرفی کنند.
نگرانی درباره شکنجه متهمان و روند دادرسی
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، در واکنش به اعدام علیرضا سپاهی با انتشار بیانیه‌ای به زبان فارسی در ایکس اعلام کرد پرونده میدان علیخانی با «نگرانی‌های جدی» درباره نحوه رفتار با متهمان و رعایت اصول دادرسی عادلانه همراه بوده است.
ساتو نوشت: «بنا بر گزارش‌ها، مادر علیرضا سپاهی در مقابل او شکنجه شده است و خود او و پسرعمویش در مقابل خانواده‌شان مورد ضرب‌وشتم و شکنجه قرار گرفته‌اند.»
او افزود حکم اعدام سپاهی «در حالی اجرا شد که وکیل او همچنان به‌دنبال راهی برای رسیدگی مجدد به این پرونده بود».
بر اساس اطلاعات رسیده به کارزار «کشف حقیقت» ایران‌اینترنشنال، علیرضا سپاهی هنگام بازداشت در خانه هدف چهار گلوله ساچمه‌ای قرار گرفت و در بازداشتگاه نیز تحت شکنجه بود.
در سال‌های گذشته، گزارش‌های متعددی درباره اخذ اعترافات اجباری تحت فشار، شکنجه و شرایط سخت بازداشت در زندان‌های جمهوری اسلامی منتشر شده است.
حکومت ایران در ماه‌های اخیر موج جدیدی از سرکوب شهروندان را از طریق احضارها و بازداشت‌های گسترده، صدور احکام سنگین حبس و افزایش چشمگیر اجرای احکام اعدام به راه انداخته است.
حکم اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه در شهرکرد، ۱۱ مهر به اجرا درآمد.
