پیام مکتوب مجتبی خامنهای: دانشآموزان پاسدار پرچم نظام اسلامی باشند
مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی مکتوب نوشت: «دانشآموزان و دانشجویان باید با شکستن مرزهای دانش و فتح قلههای پیشرفت، ماموریت تاریخی خود را در جهت اعتلای ایران به انجام برسانند.»
او افزود: «در روزگاری که توحش نظام سلطه، بهویژه دولت آمریکا و اسرائیل، بیداد میکند، قدرت برآمده از دانش همراه با تقوا و اخلاق، سپری پولادین و شمشیری بران در برابر آنها است.»
خامنهای اضافه کرد: «دانشآموزان و دانشجویان در دوران تحصیل، درست فکر کردن و ابتکار ورزیدن را تمرین کنند و پاسدار هویت ملی، استقلال فرهنگی، زبان مادری، پرچم مقدس نظام اسلامی و دیگر نمادهای آن باشند.»
او همچنین گفت: «وضعیت فعلی معیشت معلمان قانعکننده نیست و مسئولان باید با برنامهریزی برای بهبود آن تلاشهای موثر کنند.»
ایراناینترنشنال برای بررسی گزینههای باقیمانده پیش روی مسافران با چند شرکت هواپیمایی بینالمللی و چهار آژانس مسافرتی تماس گرفته است. پاسخهای این شرکتها و بررسیها نشان میدهد گزینههای سفر به ایران و خروج از کشور محدودتر شده و حتی پروازهایی که در حال حاضر امکان رزرو دارند، ممکن است لغو شوند.
یکی از نمایندگان شرکت هواپیمایی ترکیش به ایراناینترنشنال گفت این شرکت تمام پروازهای خود به ایران را دستکم تا مارس ۲۰۲۷ (اواسط اسفندماه) متوقف کرده است.
به گفته او، هیچ پروازی پیش از آن تاریخ برنامهریزی نشده و تضمینی هم برای ازسرگیری پروازها در مارس وجود ندارد.
شرکت هواپیمایی امارات نیز اعلام کرد دیگر به تهران پرواز نمیکند. لوفتهانزا و هواپیمایی اتریش هم گفتند پروازهای رفتوبرگشت به ایران دستکم تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (دوم آبان) متوقف میماند و ازسرگیری آنها پس از این تاریخ قطعی نیست.
هواپیمایی قطر نیز اعلام کرد پروازهایش به ایران بهدلیل محدودیتهای حریم هوایی متوقف شده است. به گفته این شرکت، ازسرگیری این پروازها بهطور موقت برای ۲۹ نوامبر ۲۰۲۶ (هشتم آذر) برنامهریزی شده، اما این تاریخ ممکن است تغییر کند.
هشدار آمریکا درباره همکاری با شرکتهای هواپیمایی ایرانی
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، پیشتر اعلام کرد از اول مهر، فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایران در خارج از کشور متوقف میشود و ارائه سوخت، خدمات فرودگاهی یا فروش بلیت به این شرکتها میتواند به حذف از نظام مالی دلار آمریکا بینجامد.
این تحریمها ورود هواپیماهای ایرانی به همه کشورها را بهطور خودکار ممنوع نمیکند و به معنای بسته شدن حریم هوایی کشورهای خارجی نیست.
با این حال، خطوط هوایی برای پروازهای بینالمللی به سوخت، خدمات زمینی، فروش بلیت و خدمات بانکی نیاز دارند و خطر تحریم ارائهدهندگان این خدمات میتواند فعالیت آنها را محدود کند.
بدین ترتیب، میزان اثرگذاری این محدودیتها به واکنش دولتها، فرودگاهها و شرکتهای خدماتی در کشورهای مختلف بستگی خواهد داشت.
سخنگوی وزارت خارجه چین ۳۱ شهریور تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایران را «غیرقانونی» خواند و گفت پکن همواره با «تحریمهای یکجانبه» که با قوانین بینالمللی مطابقت ندارند و به تایید شورای امنیت سازمان ملل نرسیدهاند، مخالفت است.
گزینههای پروازی کمتر میشود
چهار آژانس مسافرتی در آمریکای شمالی به ایراناینترنشنال گفتند امکان رزرو پرواز فعال شرکتهای هواپیمایی روسیه، چین، عمان، پگاسوس ترکیه و همچنین شرکتهایی که از ارمنستان به ایران پرواز میکنند، وجود ندارد.
بنا بر اعلام یکی از آژانسها، پگاسوس در برخی موارد همچنان برای مسیرهای ایران رزرو میپذیرد، اما پروازها کمی بعد لغو میشوند و مسافران ناچارند برنامه سفر خود را تغییر دهند.
بر اساس بررسی ایراناینترنشنال، ایران در سامانههای رزرو فلایدُبی و اکسپدیا بهعنوان مقصد قابل انتخاب نمایش داده نمیشد و جستوجوی مسیرهای دیگر نیز تا پیش از مارس ۲۰۲۷ گزینه قابل رزروی ارائه نداد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد. این بسته شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی بود.
نام شرکتهای هواپیمایی آتا، آسمان، ایرانایرتور، چابهار، زاگرس، سپهران، قشمایر، کیشایر، کارون، تابان و وارش در این فهرست دیده میشد.
هشت شرکت مستقر در امارات، بریتانیا، ترکیه، مالزی و قزاقستان نیز تحریم شدند و وزارت خزانهداری به ارتباط شماری از آنها با ماهانایر اشاره کرد.
سفر زمینی از ترکیه؛ جایگزینی طاقتقرسا
چند آژانس مسافرتی اعلام کردند محدود شدن پروازها کسبوکار آنها را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و مسافران را به جستوجوی مسیرهای جایگزین واداشته است.
به گفته آنها، برخی مسافرانی که از کشورهای غربی راهی ایران هستند، ابتدا به ترکیه پرواز میکنند و سپس با اتوبوس سفری حدود ۱۷ ساعته را تا شهر وان، نزدیک مرز ایران، طی میکنند.
مسافران از آنجا از مرز زمینی وارد ایران میشوند. به گفته آژانسها، رسیدن از وان به تهران با اتوبوس یا خودرو ۱۶ تا ۱۷ ساعت دیگر طول میکشد. بنابراین تنها بخش زمینی سفر ممکن است بیش از ۳۰ ساعت زمان ببرد؛ بدون احتساب پرواز اولیه، عبور از مرز و زمان انتظار.
آژانسها افزودند ماهانایر پس از قطع دسترسی به خدمات زمینی در فرودگاههای ترکیه، فعالیت خود را در این کشور متوقف کرده است.
۲۵ شهریور، ماهانایر اعلام کرد پروازهای رفتوبرگشت خود به مسقط، استانبول و آنکارا را تا اطلاع ثانوی متوقف میکند.
ماهانایر این تصمیم را به محدودیتهای اعلامشده از سوی مراجع هوانوردی عمان و ترکیه نسبت داد.
گرجستان پروازها را متوقف کرد؛ ابهام درباره عراق
برخی کشورها از هماکنون محدودیتهایی را برای فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایرانی اعمال کردهاند.
به گزارش رسانههای گرجستان، پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی مشمول تحریمهای آمریکا به این کشور از ۳۰ شهریور متوقف شد.
سازمان هواپیمایی کشوری گرجستان پیشتر اعلام کرده بود هنگام صدور مجوز برای شرکتهای خارجی، سازوکارهای تحریمی آمریکا و اروپا را در نظر میگیرد.
درباره عراق اما گزارشهای ضدونقیضی منتشر شده است. دو منبع دولتی عراق به خبرگزاری فرانسه گفتند بغداد قصد دارد پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی را از بامداد ۳۱ شهریور متوقف کند.
با این حال، وزارت حملونقل عراق اعلام کرد هنوز هیچ دستور رسمی برای تعلیق پروازهای ایران صادر نشده است.
رسانه آی۲۴نیوز ۳۱ شهریور گزارش داد شرکت ایجت نیز پروازهای ورودی و خروجی خود به ایران را لغو کرده است.
دو منبع به رویترز گفتند پس از راهاندازی دوباره خط لوله، انتقال نفت در ابتدا با ظرفیت پایین انجام میشود.
یکی دیگر از منابع خبر داد شرکت آرامکوی عربستان سعودی در تلاش است حجم انتقال نفت از طریق این خط لوله را بار دیگر به روزانه چهار میلیون بشکه برساند.
با این حال، یک منبع امنیتی هشدار داد بازگشت کامل خط لوله به ظرفیت پیشین ممکن است چند هفته زمان ببرد.
به گفته یکی از منابع، با ازسرگیری فعالیت این خط لوله، انتقال نفت خام به پالایشگاههای آرامکو در سواحل دریای سرخ نیز از سر گرفته خواهد شد.
او افزود قرار است یک محموله نفتی اواخر سهشنبه در ینبع بارگیری و راهی چین شود.
حمله پهپادی ۱۹ شهریور از خاک عراق، ایستگاههای پمپاژ خط لوله شرق-غرب در مناطق ریاض و مدینه را هدف قرار داد.
در این حمله شماری زخمی شدند و فعالیت سامانه انتقال نفت بهطور موقت متوقف شد.
هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است، اما ریاض و واشینگتن شبهنظامیان متحد جمهوری اسلامی در عراق را از مظنونان احتمالی میدانند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۱ شهریور گفت احتمالا حکومت ایران در این حمله دست داشته است.
در سوی دیگر، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۳ شهریور نقشآفرینی تهران در این حمله را تکذیب کرد.
کاهش قیمت جهانی نفت
رویترز در ادامه گزارش داد معاملهگران برای بارگیری مجدد نفت عربستان سعودی آماده میشوند و نفتکشها را برای جابهجایی کشتیبهکشتی محمولهها به بندرهای سعید و سیدی کِریر در دریای مدیترانه منتقل میکنند.
بر اساس این گزارش، ازسرگیری انتقال نفت از طریق خط لوله شرق-غرب در ۳۱ شهریور باعث افزایش فروش نفت در بازارهای جهانی و افت قیمتها شد.
بهای معاملات آتی نفت برنت بیش از دو دلار در هر بشکه کاهش یافت و به پایینترین سطح خود از ۱۷ شهریور رسید.
پس از اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز طی ماههای اخیر، عربستان سعودی که بزرگترین صادرکننده نفت اوپک به شمار میرود، از خط لوله شرق-غرب برای انتقال روزانه حدود چهار میلیون بشکه نفت به ینبع بهره میبرد.
این میزان معادل حدود چهار درصد عرضه جهانی نفت است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
پوتین و بن سلمان خواستار امنیت هرمز و بابالمندب شدند
کرملین در بیانیهای اعلام کرد ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه و محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، ۳۱ شهریور در گفتوگویی تلفنی بر ضرورت تضمین عبور امن و بدون مانع کشتیها از تنگه بابالمندب و تنگه هرمز تاکید کردند.
بر اساس این بیانیه، دو طرف بهطور مفصل به بررسی تحولات خاورمیانه پرداختند و افزودند حلوفصل سیاسی و دیپلماتیک همچنان تنها راه عملی برای پایان دادن به بحرانهای منطقه است.
آنها همچنین با اشاره به وخامت اوضاع نظامی و سیاسی در یمن، بر «ضرورت توقف سریع درگیریها» در این کشور تاکید کردند.
گفتوگوی پوتین و بن سلمان در شرایطی انجام شد که پیشروی حوثیهای یمن در مناطق اطراف تنگه بابالمندب و حملات آنها به عربستان سعودی، به نگرانیها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی و چشمانداز بازار جهانی نفت دامن زده است.
با مختل شدن دریانوردی در تنگههای هرمز و بابالمندب، دو مسیر اصلی صادرات نفت عربستان سعودی، در پی اقدامات جمهوری اسلامی و حوثیها، ریاض ناچار شده است بخشی از صادرات نفت خود را از مسیر کانال سوئز مصر انجام دهد.
۳۰ شهریور، روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد ترامپ تصمیم گرفته است دستکم در مقطع کنونی به کارزار عربستان سعودی علیه حوثیهای یمن نپیوندد.
این روزنامه نوشت در دو هفته گذشته، درخواستهای مکرر ریاض از واشینگتن برای حمله به مواضع حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی، ترامپ را با چالش روبهرو کرده است.
ایراناینترنشنال در اینستاگرام از مخاطبان خود پرسید: «باتوجه به اعمال محاصره هوایی، نظر شما درباره توقف پروازهای خارجی چیست؟»
این پرسش همزمان با محدود شدن مسیرهای هوایی ایران و تعلیق پروازهای شماری از شرکتهای بینالمللی کشورهایی مانند ترکیه، گرجستان، عمان و عراق مطرح شد.
گزارشهای اخیر نیز از کاهش شدید گزینههای سفر هوایی به ایران و از ایران حکایت دارند.
حامیان افزایش فشار حداکثری چه میگویند؟
بررسی پاسخهای شهروندان نشان میدهد بخش بزرگی از آنان، توقف پروازهای خارجی را در چارچوب فشار سیاسی بر جمهوری اسلامی تفسیر میکنند.
استدلال و منطق موافقان اعمال چنین فشاری این است که اگر محدودیتها، هزینه سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی را بالا ببرد، حاضرند بخشی از پیامدهای آن را هم تحمل کنند.
در شماری از پاسخها، این امید دیده میشود که محدود شدن پروازها، امکان رفتوآمد مقامها، نزدیکان حکومت یا خروج آنان از کشور را نیز دشوار کند.
شهروندی نوشت: «بالاخره آب به طبقات بالای کشتی هم رسید.»
این تعبیر، با شکلهای مشابه، چندین بار در پاسخها تکرار شده و به این برداشت اشاره دارد که بحران یا محدودیتهایی که پیشتر عمدتا مردم عادی را تحت فشار قرار میداد، اکنون میتواند به طبقات برخوردارتر نیز برسد.
استدلال پرتکرار دیگر این است که سفر هوایی، برای بخش بزرگی از جامعه از قبل هم بهدلیل گرانی از دسترس خارج شده بود و این محدودیتهای تازه، زندگی روزمرهشان را بهطور مستقیم تحت تاثیر قرار نمیدهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۳۰ شهریور گفت شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی از اول مهر بهطور عملی از فعالیتهای بینالمللی محروم خواهند شد.
او هشدار داد فرودگاهها و شرکتهایی که به شرکتهای هواپیمایی تحریمشده خدمات ارائه کنند، ممکن است خود با تحریمهای آمریکا مواجه شوند.
نگرانی از پیامد محدودیتها بر مردم
در مقابل این استدلالها، گروه دیگری از شهروندان نسبت به هزینه انسانی و اقتصادی این محدودیتها هشدار دادند و گفتند موضوع، صرفا در لغو پروازهای مسافری خلاصه نمیشود.
شهروندی در همین زمینه نوشت: «همه به پروازهای مسافرتی فکر میکنند، ولی اصل مشکلی که ایجاد میشود پروازهای ترابری است.»
گروهی دیگر به ورود دارو، مواد اولیه، قطعات و کالاهای حساس از مسیر هوایی اشاره کردند.
نگرانی درباره دارو و بیماران از پررنگترین محورهایی است که در اظهار نظرهای این گروه طرح شده است.
مخاطبی تاکید کرد: «موضوع فقط سفر نیست. خیلی از کالاها از طریق مسیر هوایی به ایران میرسید، مثل دارو. الان قرار است شرایط بیماران چه شود؟»
به گفته این گروه از شهروندان، افزایش هزینه واردات در نهایت میتواند به رشد بیشتر تورم منجر شود. از نگاه آنان، فشار سیاسی بر جمهوری اسلامی ممکن است در عمل به افزایش هزینههای اقتصادی برای مردم بینجامد.
هواپیمایی ماهان ۲۵ شهریور اعلام کرد پروازهای خود به عمان را از ۲۶ شهریور و به ترکیه را از ۳۰ شهریور تا اطلاع ثانوی متوقف میکند. این شرکت تصمیم خود را به اعلام مراجع هوانوردی دو کشور نسبت داد.
این محدودیتها تنها به ترکیه و عمان محدود نیست. دولت گرجستان نیز اعلام کرده است پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی به این کشور از ۳۰ شهریور متوقف میشود.
مسیرهای طولانیتر و فشار بر مرزهای زمینی
برخی شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال، درباره افزایش قیمت بلیت، طولانیتر شدن مسیرها به دلیل ضرورت انجام پروازها به شکل غیرمستقیم و دشوار شدن دیدار با خانوادهها اشاره کردند.
شهروندی، این تقابل را چنین خلاصه کرد: «در جنگ و جدال بین حکومت و آمریکا، این مردم هستند که دارند له میشوند.»
اشاره به شلوغی و ازدحام در مرزهای زمینی ایران مانند بازرگان و رازی از دیگر موارد طرح شده در نظرات شهروندان است.
نگرانی عمده این است که اگر سفر و جابهجایی به مسیر زمینی منتقل شود، فشار بر این گذرگاهها هم بیشتر میشود.
سقف راهبرد فشار حداکثری
در میان پیامها، برداشتهای متفاوتی نیز درباره هدف فشارهای تازه دیده میشود.
برخی، محدودیت پروازها را در امتداد افزایش تنش منطقهای یا حتی «علامت جنگ» دیدند و شماری دیگر، آن را فشار برای رسیدن به توافق تلقی کردند.
شماری دیگر نیز گفتند پس از سالها تحریم و بحران اقتصادی، جامعه به مرحلهای از عادت یا «بیحسی اجتماعی» رسیده است.
بررسی نظرات شهروندان نشان میدهد حتی در میان مخالفان حکومت، درباره هزینه انسانی و اجتماعی این فشارها اتفاقنظر وجود ندارد.
به نظر میرسد تا وقتی هزینه نمادین و مربوط به نهادهای حاکمیتی باشد، اجماع برای تحمل آن بسیار بیشتر است، اما با ملموس شدن هزینهها، این اجماع تا حدی شکننده میشود.
