اسکات بسنت: تامین مالی حکومت ایران با رمزارزها از دسترس آمریکا خارج نیست
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، پنج‌شنبه ۲۶ شهریور در شبکه ایکس نوشت تحریم‌های جدید علیه زیرساخت دارایی‌های دیجیتال ایران نشان می‌دهد تلاش برای تامین مالی حکومت ایران از طریق رمزارزها از دسترس دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، اوفک، خارج نیست.او هشدار داد وزارت خزانه‌داری آمریکا افرادی را که از حکومت ایران حمایت کنند، تحریم خواهد کرد.
ترامپ گفت: «یک تصمیم بزرگ پیش رو دارمِ آیا می‌خواهم وارد شوم و آنها [حکومت ایران] را نابود کنم یا نه؟ تصمیم بزرگی است. درباره من هر اتفاقی ممکن است بیفتد.»
ترامپ پیش‌تر نیز تهدیدهای مشابهی را مطرح کرده بود، اما اظهارات جدید او در آستانه نشست برنامه‌ریزی‌شده روز سه‌شنبه آینده با رهبران شش کشور خلیج فارس در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک بیان می‌شود.
این نشست می‌تواند بر مرحله بعدی جنگ تاثیر بگذارد؛ از جمله اینکه آیا بار دیگر برای دستیابی به راه‌حلی دیپلماتیک تلاش شود یا اقدامات نظامی شدت گیرد. اگر ترامپ بخواهد عملیات رزمی گسترده را از سر بگیرد، به همراهی متحدان منطقه‌ای آمریکا نیاز خواهد داشت.
او به اکسیوس گفت ممکن است در حاشیه نشست سازمان ملل با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل نیز دیدار کند.
اکسیوس پیش‌تر به‌نقل از یک منبع اسرائیلی خبر داده بود که نتانیاهو خواهان دیدار با ترامپ در نیویورک است، اما هنوز دیداری میان آنها برنامه‌ریزی نشده است.
رییس‌جمهوری آمریکا طی روزهای اخیر چندین بار گفته است که جنگ ایران به‌زودی پایان خواهد یافت. با این حال، برخی مقام‌های آمریکایی هشدار داده‌اند که درگیری به یک بن‌بست ناپایدارِ نه جنگ و نه صلح تبدیل شده است. آنها معتقدند اگر تا زمان انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا توافقی حاصل نشود، ترامپ ممکن است پس از این انتخابات بار دیگر به عملیات رزمی گسترده روی آورد.
ترامپ می‌خواهد نظر متحدان خلیج فارس را بشنود
ترامپ در مصاحبه با اکسیوس تاکید کرد که قصد دارد از نشست حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل برای شنیدن مستقیم دیدگاه متحدان منطقه‌ای درباره گام‌های بعدی جنگ استفاده کند.
او گفت: «می‌خواهم بفهمم آنها در چه وضعیتی هستند و اوضاعشان چطور است. ما بسیار از آنها محافظت کرده‌ایم.»
اکسیوس چهارشنبه ۲۵ شهریور گزارش داده بود رهبران یا وزیران امور خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت و عمان، در این نشست شرکت خواهند کرد.
به‌نوشته اکسیوس وزارت امور خارجه آمریکا چهارشنبه دعوت‌نامه‌های اولیه را ارسال کرده و ممکن است دیگر رهبران کشورهای عربی و مسلمان نیز به این نشست دعوت شوند.
ترامپ حاضر نشد بگوید تصمیم خود درباره مسیر آینده جنگ را پیش یا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای خواهد گرفت.
نگرانی عربستان و قطر مانع ازسرگیری جنگ گسترده
به‌نوشته اکسیوس ترامپ در اوایل ماه اوت به این دلیل از شروع دوباره عملیات رزمی گسترده خودداری کرد که عربستان سعودی و قطر نگرانی خود را از احتمال حمله تلافی‌جویانه جمهوری اسلامی به تاسیسات نفت و گاز و زیرساخت‌های کشورهای منطقه ابراز کردند.
از آن زمان، ترامپ به‌نوشته اکسیوس رویکردی «کم‌سروصدا» در پیش گرفت که عمدتا بر تعلیق مذاکرات با تهران، آغاز کارزار جدید تحریم‌های اقتصادی، ادامه محاصره دریایی بنادر ایران و تمرکز ارتش آمریکا بر بازگشایی تنگه هرمز و افزایش جریان نفت به بازار جهانی انرژی متمرکز بوده است.
ارتش آمریکا تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل گاز از تنگه هرمز را به میزان قابل توجهی افزایش داده است. با این حال، میزان تردد همچنان پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است و قیمت نفت نیز بالا باقی مانده است.
نیروهای آمریکا تا پایان سال در سطح کنونی باقی می‌مانند
ب گفته مقام‌های آمریکایی، ترامپ و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، به ارتش دستور داده‌اند سطح فعلی نیروهای خود در خاورمیانه را تا پایان سال حفظ کند تا برای احتمال بازگشت به جنگ تمام‌عیار آماده باشد.
این مقام‌ها می‌گویند ترامپ باید به‌زودی درباره مسیر آینده تصمیم بگیرد؛ بخشی از دلیل آن این است که ارتش آمریکا نمی‌تواند برای مدت بسیار طولانی در وضعیت فعلی انتظار باقی بماند.
یکی از مقام‌های آمریکایی گفت: «بالاخره در مقطعی باید تصمیم بگیرید هدف نهایی چیست.»
ترامپ همچنین به اکسیوس گفت از اینکه محاصره دریایی مانع صادرات نفت ایران شده است بسیار رضایت دارد.
او گفت: «از زمانی که شروع کردیم، حتی یک کشتی هم به ایران نرفته است. آنها تلاش کردند و ما آنها را منفجر کردیم.»
رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین گفت حکومت ایران به‌طور مستقیم با ایالات متحده در تماس است و آنها همچنان خواهان دستیابی به توافق هستند.
برنامه کاخ سفید برای دوران پس از جنگ
کاخ سفید همزمان در حال تدوین راهبردی برای دوران پس از جنگ است که براساس آن، یک تلاش منطقه‌ای برای مهار ایران شکل خواهد گرفت و در عین حال روند عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و کشورهای همسایه گسترش خواهد یافت.
این طرح هنوز در مراحل اولیه تدوین است، اما قرار است پس از پایان جنگ ایران، چارچوب رویکرد آمریکا در خاورمیانه را در دو سال پایانی دوره ریاست‌جمهوری ترامپ تعیین کند.
با این حال دو رویداد مهم یعنی انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر، بر این برنامه‌ریزی سایه انداخته‌اند.
این هیات در گزارشی که پنج‌شنبه ۲۶ شهریور منتشر شد، اعلام کرد که «دلایل معقولی» برای این باور وجود دارد که ایالات متحده مسئول دو حمله نظامی به یک مدرسه و یک مجموعه ورزشی در ایران در اسفند ماه سال گذشته بوده است و این حملات، براساس یافته‌های این هیات، مصداق جنایت جنگی بوده‌اند.
این هیات همچنین تاکید کرد که جمهوری اسلامی در جریان سرکوب مرگبار اعتراضات ضدحکومتی مردم ایران مرتکب جنایت علیه بشریت شده است.
این یافته‌ها در گزارش جدید هیات مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب درباره ایران ارائه شده که قرار است به شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو ارائه شود. این گزارش هم عملکرد آمریکا در جریان جنگ ایران و هم واکنش حکومت ایران به اعتراضات سراسری در دی ماه سال گذشته را بررسی کرده است.
مقام‌های آمریکایی پیش‌تر گفته‌اند عملیات نظامی این کشور مطابق با قوانین مخاصمات مسلحانه انجام می‌شود. جمهوری اسلامی نیز همواره اتهام‌های مربوط به نقض نظام‌مند حقوق بشر را رد کرده است.
هیات‌های حقیقت‌یاب سازمان ملل نهادهای تحقیقاتی هستند و نه قضایی و بنابراین خود پرونده کیفری تشکیل نمی‌دهند. با این حال، یافته‌های آنها می‌تواند در تحقیقات کیفری دادگاه‌های ملی یا مراجع بین‌المللی، از جمله دیوان کیفری بین‌المللی، مورد استفاده قرار گیرد.
این گزارش دوشنبه آینده، هنگام ارائه به شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو، مورد بحث و گفت‌وگو قرار خواهد گرفت.
حمله به مدرسه میناب
کارشناسان سازمان ملل گفتند به «دلایل معقولی» برای این باور رسیده‌اند که نیروهای آمریکایی مسئول حمله به دبستان شجره طیبه در شهر میناب بوده‌اند؛ حمله‌ای که به گفته مقام‌های ایرانی بیش از ۱۵۰ نفر، از جمله حدود ۱۲۰ دانش‌آموز، در آن کشته شدند.
هیات حقیقت‌یاب نتیجه گرفت این حمله یک حمله بدون تفکیک بوده که به کشته شدن غیرنظامیان و آسیب دیدن زیرساخت‌های غیرنظامی منجر شده و براساس حقوق بین‌الملل، جنایت جنگی محسوب می‌شود.
براساس این گزارش، کوتاهی آمریکا در به‌روزرسانی اطلاعات مربوط به این مدرسه در پایگاه‌های داده مربوط به اهداف ــ مدرسه‌ای که در مجاورت یک مجموعه دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار داشت ــ و همچنین عدم تایید اینکه این ساختمان یک هدف نظامی بوده است، فراتر از سهل‌انگاری صرف بوده است.
در گزارش آمده است: «در عوض، آمریکا حملات را به سوی ساختمان مدرسه هدایت کرد، در حالی که از خطر قابل توجه اصابت به یک هدف غیرنظامی آگاه بود و نسبت به احتمال وقوع چنین اتفاقی بی‌ملاحظه عمل کرد.»
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در ماه ژوئن با اشاره به تحقیق درباره این حادثه گفته بود «هیچ‌کس» در اسفند ماه عمدا یک مدرسه دخترانه در ایران را هدف قرار نداده است.
رویترز نخستین رسانه‌ای بود که گزارش داد تحقیقات داخلی اولیه ارتش آمریکا نشان می‌دهد به احتمال زیاد نیروهای آمریکایی مسئول حمله مرگبار به میناب در جنوب ایران بوده‌اند.
پنتاگون از آن زمان سطح تحقیقات درباره این حادثه را ارتقا داده است، اما تاکنون هیچ یافته مقدماتی را منتشر نکرده است.
کارشناسان سازمان ملل گفتند این مدرسه به‌وضوح یک هدف غیرنظامی قابل شناسایی بوده و هیچ مدرکی پیدا نکرده‌اند که نشان دهد از آن برای مقاصد نظامی استفاده می‌شده است.
حمله به مجموعه ورزشی لامرد
کارشناسان درباره حمله به یک مرکز ورزشی در لامرد نیز به نتیجه مشابهی رسیدند.
براساس گزارش، این حمله علاوه بر مجموعه ورزشی به ساختمان‌های مسکونی اطراف و یک مدرسه آسیب رساند و ۲۲ غیرنظامی را کشته یا زخمی کرد.
هیات حقیقت‌یاب نتیجه گرفت این حمله نیز بدون تفکیک بوده و بنابراین جنایت جنگی محسوب می‌شود.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، در بیانیه‌ای در ماه مارس اعلام کرده بود که نیروهای آمریکایی در آن روز هیچ حمله‌ای به داخل شهر لامرد انجام نداده‌اند.
یافته‌های هیات درباره سرکوب اعتراضات در ایران
بخش دیگری از تحقیقات سازمان ملل به عملکرد مقام‌های جمهوری اسلامی در جریان اعتراضاتی اختصاص دارد که دی سال گذشته آغاز شد.
هیات حقیقت‌یاب اعلام کرد جمهوری اسلامی در جریان این اعتراضات حمله‌ای گسترده و نظام‌مند علیه غیرنظامیان انجام داد که شامل کشتار غیرقانونی، شکنجه، بازداشت خودسرانه، ناپدیدسازی قهری و اعمال محدودیت‌های شدید بر آزادی بیان بوده است.
گروه‌های حقوق بشری می‌گویند در میان کشته‌شدگان، افرادی نیز حضور داشتند که صرفا ناظر وقایع بودند. هیات حقیقت‌یاب اعلام کرد نتوانسته است شمار کشته‌ها را به‌طور مستقل تایید کند، اما معتقد است تعداد واقعی کشته‌ها و مجروحان احتمالا بسیار بیشتر از آمار رسمی است.
در این گزارش گفته شده است که براساس آمار رسمی اعلام‌شده از سوی جمهور اسلامی، ۳ هزار و ۳۸ نفر کشته و ۲۵ هزار نفر زخمی شده‌اند.
این در حالی است که سازمان حقوق بشر ایران پنج‌شنبه ۲۶ شهریور و همزمان با انتشار گزارش کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل متحد اسامی ۴۲۰۰ تن از معترضان کشته‌شده در جریان خیزش دی‌ماه را منتشر و تاکید کرد این آمار حداقلی است و همه قربانیان سرکوب را در بر نمی‌گیرد.
پیش از این نیز شورای سردبیری ایران‌اینترنشنال اعلام کرده بود بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، کشته شدند.
در گزارش هیات حقیقت‌یاب تاکید شده است که واکنش حکومت به اعتراضات ــ از جمله خشونت و کشتار، قطع اینترنت و استفاده از مجازات اعدام ــ نشان‌دهنده تشدید قابل توجه شیوه‌های پیشین حکومت برای سرکوب معترضان بوده است.
سخنان او پس از آن مطرح شد که پیشنهاد اتحادیه اروپا برای اعطای نوعی جایگاه «عضو وابسته» به کانادا، واکنش تند دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، را به دنبال داشت.
سخنرانی نخست‌وزیر کانادا در پارلمان اروپا با استقبال و تشویق گرم نمایندگان روبه‌رو شد. این سخنرانی تنها چند ساعت پس از آن انجام شد که ترامپ در واکنش به پیشنهاد اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، برای ایجاد جایگاه جدیدی در روابط اتحادیه اروپا و کانادا، اروپا را به اعمال تحریم‌های تجاری تهدید کرد.
کارنی از اصطلاح «عضو وابسته» که فون در لاین یک روز پیش به کار برده بود استفاده نکرد، اما گفت از «بلندپروازی» نهفته در پیشنهاد او استقبال می‌کند.
کارنی گفت: «اروپا و کانادا هر کدام قدرتمند هستند. اروپا و کانادا در کنار یکدیگر حتی قدرتمندترند.»
او گفت هدفش تشکیل یک «بلوک سوم» نیست که به‌عنوان «رقیب قدرت‌های بزرگ» در برابر واشنگتن و پکن قرار گیرد.
کارنی افزود: «ما به دنبال قدرت برای سلطه بر دیگران نیستیم. برعکس، ما به دنبال تاب‌آوری هستیم تا هیچ‌کس نتواند بازارهای باز ما را کنترل کند، به حاکمیت ما آسیب بزند، تمامیت ارضی ما را تهدید کند یا آزادی‌ها، دموکراسی‌ها و حاکمیت قانون ما را تضعیف کند.»
او پس از سخنرانی به خبرنگاران گفت این اتحادیه اروپا خواهد بود که تصمیم می‌گیرد هرگونه رابطه آینده را چگونه توصیف کند و محتوای هر توافقی مهم‌تر از نامی است که بر آن گذاشته می‌شود.
تهدیدهای ترامپ
ترامپ اواخر چهارشنبه ۲۵ شهریور تهدید کرد اگر اتحادیه اروپا پیشنهاد فون در لاین برای تبدیل کانادا به یک «عضو وابسته» این اتحادیه را پیش ببرد، علیه اروپا اقدام خواهد کرد.
ترامپ در مسیر حضور در رویدادی در کارولینای شمالی به خبرنگاران گفت: «اگر آنها این کار را انجام دهند، اگر فکر کنم این اقدام به هر شکلی خصمانه است، تعرفه‌های بسیار سنگینی وضع خواهم کرد یا تجارت با اروپا را در بسیاری از زمینه‌ها متوقف خواهم کرد.»
او این پیشنهاد را «خنده‌دار» توصیف کرد.
ترامپ افزود: «اگر نیت خوبی داشته باشند، اشکالی ندارد. اگر نیت بدی داشته باشند، تعرفه‌های بسیار سنگینی بر اروپا وضع خواهیم کرد.»
کمیسیون اروپا اعلام کرد پیشنهاد فون در لاین، که جزییات آن هنوز تدوین نشده و برای اجرایی شدن به تایید کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیاز دارد، اقدامی خصمانه نیست.
اولوف گیل، سخنگوی کمیسیون اروپا، گفت: «همان‌طور که رییس ما [فون در لاین] دیروز به‌روشنی بیان کرد، پیشنهاد تقویت مشارکت ما با کانادا علیه هیچ‌کس دیگری نیست، بلکه برای تقویت قدرت مشترک ماست.»
کارنی نیز در پاسخ به پرسشی درباره تهدیدهای ترامپ به خبرنگاران گفت: «کانادایی‌ها در این زمینه متحد هستند که هیچ‌کس قرار نیست به ما بگوید به چه زبانی صحبت کنیم. هیچ‌کس قرار نیست فرهنگ ما را یا اینکه با چه کسانی می‌توانیم در سطح بین‌المللی توافق منعقد کنیم، دیکته کند.»
کارنی در تشریح حوزه‌هایی که کانادا خواهان روابط نزدیک‌تر با اتحادیه اروپا است، از تلاش برای دستیابی به استقلال راهبردی از طریق همکاری عمیق در مواد معدنی حیاتی، ظرفیت صنایع دفاعی، هوش مصنوعی و محاسبات، امنیت انرژی، فضا و نظام‌های پرداخت نام برد.
او همچنین به تجارت دیجیتال و ایجاد ارتباطات پهن‌باند امن‌تر میان اروپا و آسیا با استفاده از موقعیت جغرافیایی مشترک آنها اشاره کرد.
فرانسه: ترامپ نمی‌تواند برای اتحادیه اروپا تصمیم بگیرد
بنجامین حداد، وزیر امور اروپای فرانسه، نیز پنج‌شنبه گفت ایالات متحده اختیار وتو انتخاب‌های ژئوپلیتیکی اتحادیه اروپا را ندارد.
او به شبکه پابلیک سنا گفت: «این بر عهده ایالات متحده یا هیچ‌کس دیگری نیست که جهت‌گیری سیاسی و ژئوپلیتیکی اروپایی‌ها را تعیین کند.»
فون در لاین روز چهارشنبه در جریان سخنرانی سالانه خود درباره وضعیت اتحادیه اروپا که کارنی نیز در آن حضور داشت، پیشنهاد ایجاد این جایگاه جدید برای کانادا را مطرح کرد.
او در حالی که خواستار تعمیق روابط میان متحدان بود، شرایط کنونی جهان را «جهانی آشکارا خصمانه» توصیف کرد.
با این حال، هنوز مشخص نیست پیشنهاد «عضویت وابسته» کانادا از حمایت کشورهای عضو اتحادیه اروپا برخوردار خواهد شد یا خیر.
یک دیپلمات اتحادیه اروپا چهارشنبه از مطرح شدن این پیشنهاد ابراز شگفتی کرد و گفت: «هیچ‌کس واقعا نمی‌داند معنای آن چیست.»
او افزود نگرانی‌هایی وجود دارد که رییس کمیسیون اروپا «بیش از حد وعده داده و قادر به عملی کردن آن نخواهد بود.»
یک دیپلمات دیگر اروپایی نیز این طرح را «پیشنهادی نامناسب» خواند که هرگز با کشورهای عضو مورد بحث قرار نگرفته بود.
به‌گفته این منابع، ریاض پس از آن به چین متوسل شد که حوثی‌ها در امتداد ساحل دریای سرخ و اطراف تنگه باب‌المندب به‌سرعت پیش رفتند و به مناطقی در خاک عربستان حمله کردند؛ تحولاتی که صادرات نفت عربستان و کشتیرانی را بیش از پیش در معرض خطر قرار داده است.
چین در مواضع علنی خود خواستار خویشتنداری، گفت‌وگو و بازگشت کشتیرانی امن شده است، اما رویترز به‌نقل از این سه منبع ایرانی نوشت که پیام خصوصی پکن به تهران فراتر از مواضع علنی آن بوده است و چین از جمهوری اسلامی خواسته نفوذ خود بر حوثی‌ها را برای جلوگیری از گسترش بیشتر درگیری به مسیرهای انرژی به کار گیرد؛ مسیرهایی که اقتصاد چین به آنها وابستگی زیادی دارد.
به‌نوشته رویترز، این منابع که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، نگفتند پیام چین دقیقا از چه طریقی منتقل شده یا آیا در جریان سفر روز چهارشنبه ۲۵ شهریور عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به چین مطرح شده است.
به گفته آنها، پاسخ تهران این بوده که ثبات و صلح در منطقه به پایان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بستگی دارد.
این منابع در عین حال گفتند مقام‌های چینی هیچ تهدید صریحی مطرح نکرده و نگفته‌اند که در صورت خودداری تهران از اعمال نفوذ بر حوثی‌ها، پکن از اهرم‌های اقتصادی علیه ایران استفاده خواهد کرد.
وزارت امور خارجه چین نیز در پاسخ به رویترز اعلام کرد: «چین مایل نیست شاهد سرایت بیشتر تنش‌های منطقه‌ای به یمن و دریای سرخ باشد. تشدید بی‌ثباتی منطقه‌ای به نفع هیچ طرفی نیست.»
این وزارتخانه افزود: «حاکمیت و امنیت همه کشورها باید محترم شمرده شود و تاسیسات حیاتی برای معیشت مردم نباید هدف قرار گیرند. چین خواستار پایان اقداماتی است که وضعیت را پیچیده‌تر می‌کنند و طرف‌ها را به حل مسائل از طریق گفت‌وگو و مذاکره ترغیب می‌کند.»
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و دفتر رسانه‌ای دولت عربستان به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
در همین حال آسوشیتدپرس به نقل از دو مقام منطقه‌ای گزارش داد ذخایر موشک‌های رهگیر عربستان سعودی رو به کاهش است و ریاض برای تقویت پدافند هوایی خود در برابر حملات حوثی‌ها، گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی، از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر، درخواست کمک کرده است.
این دو مقام که به‌دلیل نداشتن مجوز گفت‌وگو با رسانه‌ها نامشان فاش نشده، گفتند عربستان سعودی از این کشورها خواسته است تجهیزات و نیروهای پدافند هوایی به منطقه اعزام کنند.
به گفته یکی از منابع، ریاض زمانی دامنه رایزنی‌ها را گسترش داد که ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا نیز در پی شش ماه جنگ با جمهوری اسلامی کاهش یافت.
اکسیوس هفته گذشته خبر داد که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، درخواست محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی برای مداخله ایالات متحده در جنگ با حوثی‌ها را رد کرده است.
نگرانی از گسترش جنگ منطقه‌ای
چین بیش از یک دهه است که بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران محسوب می‌شود و همچنان خریدار اصلی نفت این کشور است. براساس داده‌های شرکت کپلر، خریدهای چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد صادرات دریایی نفت ایران را تشکیل می‌داد و به‌طور متوسط به حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز می‌رسید.
یک دیپلمات ارشد غربی در منطقه به رویترز گفت: «پکن یکی از معدود پایتخت‌هایی است که هنوز می‌تواند حکومت ایران را برای مهار حوثی‌ها تحت فشار قرار دهد.»
براساس گزارش، حوثی‌ها که در دهه ۱۹۹۰ در مخالفت با نفوذ مذهبی عربستان در یمن ظهور کردند، به‌گفته منابع ایرانی و کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی مسلح، آموزش و تامین مالی می‌شوند و بخشی از «محور مقاومت» ضدغربی و ضداسرائیلی تهران به شمار می‌روند.
تهدید کشتیرانی در دریای سرخ و باب‌المندب می‌تواند بحران جهانی انرژی را که پس از آغاز مسدود کردن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی تشدید شده است، به‌طور قابل توجهی وخیم‌تر کند و خطر گسترش جنگ منطقه‌ای را افزایش دهد.
به‌نوشته رویترز در شرایطی که تنگه هرمز عملا بسته است، ادامه حملات حوثی‌ها به کشتی‌ها یا بنادر دریای سرخ می‌تواند دو مسیر اصلی صادرات نفت خاورمیانه را به‌طور همزمان مختل کند و جبهه تازه‌ای هم در بحران انرژی و هم در رویارویی گسترده‌تر جمهوری اسلامی با آمریکا بگشاید.
یکی از منابع به این خبرگزاری گفت تهران و متحدانش اکنون بر هر دو سوی شبکه کلیدی دریایی منطقه فشار وارد می‌کنند.
او افزود: «چین به هر دو وابسته است.»
حدود نیمی از واردات نفت چین از خاورمیانه است
الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه در واشینگتن، به رویترز گفت پکن ممکن است با فشار آمریکا بر تهران مخالف باشد، اما منافع چین در خاورمیانه بسیار فراتر از ایران است.
حدود نیمی از واردات نفت چین از منطقه تامین می‌شود و حجم تجارت این کشور با اعضای شورای همکاری خلیج فارس نیز سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد دلار است.
وطنخواه گفت: «حکومت ایران می‌تواند هرمز را مختل کند، اما از نقطه‌ای به بعد این اهرم به همان قدرتی آسیب می‌زند که تهران به‌طور فزاینده‌ای به آن وابسته شده است.»
دوراهی چین در روابط با جمهوری اسلامی
رویترز به‌نقل از سه منبع نزدیک به جمهوری اسلامی نوشنت هنوز مشخص نیست تهران در واکنش به نگرانی‌هایی که پکن مطرح کرده اقدامی انجام خواهد داد یا خیر. با این حال، روابط با چین در شرایط ادامه درگیری با آمریکا، از وزن اقتصادی و راهبردی قابل توجهی برای تهران برخوردار است.
چین یکی از معدود کشورهایی است که توان مالی لازم برای سرمایه‌گذاری مورد نیاز ایران به‌منظور حفظ صنعت نفت و کاهش فشار بر اقتصادی را دارد که از جنگ و تحریم‌ها آسیب دیده است.
پکن پیش‌تر توان دیپلماتیک خود را نیز نشان داده است. چین در سال ۲۰۲۳ میانجی توافقی شد که پس از سال‌ها خصومت، به احیای روابط جمهوری اسلامی و عربستان سعودی انجامید.
با این حال، نفوذ چین محدودیت‌هایی نیز دارد. منتقدان در داخل ایران از سطح نسبتا پایین تجارت غیرنفتی و سرمایه‌گذاری چین پس از امضای توافق همکاری ۲۵ ساله در سال ۲۰۲۱، به‌ویژه در مقایسه با تعهدات رو به افزایش چین برای سرمایه‌گذاری در کشورهای عربی خلیج فارس، انتقاد کرده‌اند.
دو منبع ایرانی به رویترز گفتند چین عاملی است که تهران نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد، اما منافع پکن تنها یکی از ملاحظات متعدد در تصمیم‌گیری‌های جمهوری اسلامی است و سیاست تهران تحت تاثیر مجموعه‌ای از اولویت‌های راهبردی، اقتصادی و سیاسی قرار دارد.
دیپلمات غربی نیز گفت: «تهران و پکن به یکدیگر نیاز دارند. تهران نمی‌تواند چین را نادیده بگیرد و پکن خواهان بازگشایی هرمز و تامین امنیت کشتیرانی در دریای سرخ است.»
رویترز در پایان افزود به‌گفته تحلیلگران، آزمون اصلی این خواهد بود که آیا چین حاضر است برای خواسته‌های خود پیامدهایی عملی در نظر بگیرد و از اهرم‌های خود در رابطه با تهران استفاده کند یا نه.
