صداوسیما: فشار آمریکا مانع حضور محمد اسلامی در کنفرانس آژانس شد


خبرگزاری صداوسیما صبح دوشنبه ۲۳ شهریور گزارش داد محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی و معاون رییسجمهوری، و هیات همراهش شنبه با یک پرواز عادی عازم وین، پایتخت اتریش، شدند، اما در مسیر سفر متوقف شدند و به مقصد نرسیدند.
صداوسیما این رخداد را به «کارشکنیهای آمریکا و همراهی برخی کشورها» نسبت داد و افزود اسلامی همان روز به تهران بازگشت.
ساعاتی پیش بلومبرگ به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده بود اتریش در پی فشار دولت دونالد ترامپ، اجازه ورود محمد اسلامی به وین را نداده است. قرار بود او دوشنبه در کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی سخنرانی کند.






شبکه سیبیاس نیوز در گزارشی، به جزییات نجات دو خدمه جنگنده افـ۱۵ سرنگونشده در ایران در جریان جنگ ۴۰ روزه پرداخت و با یکی از آنان مصاحبه کرد. به گفته مقامهای آمریکایی، ۹۲ نیروی نظامی در عملیات زمینی نجات این دو خدمه در خاک ایران مشارکت داشتند.
این جنگنده شامگاه ۱۳ فروردین هنگام ماموریت حمله به تاسیسات صنعتی مرتبط با برنامههای پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی هدف قرار گرفت.
دو سرنشین هواپیما، یک خلبان و یک افسر سامانههای تسلیحاتی بودند که به دلایل امنیتی در گزارش سیبیاس نیوز با نامهای عملیاتی «آلفا» و «براوو» معرفی شدهاند.
جنگنده افـ۱۵ای آنان پس از اصابت یک موشک به آن بهشدت آسیب دید و هر دو ناچار شدند با استفاده از سامانه خروج اضطراری، خود را به بیرون پرتاب کنند.
آلفا و براوو در منطقهای کوهستانی و بیابانی در ایران، کیلومترها دور از یکدیگر فرود آمدند. در سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی برای دستگیری آنان جایزه تعیین کردند.
عملیات نجات این دو نظامی به یکی از بزرگترین و پیچیدهترین ماموریتهای نجات در تاریخ ارتش آمریکا تبدیل شد.
نیروهای آمریکایی حدود شش ساعت پس از سقوط جنگنده، آلفا را در عملیاتی پرخطر از ایران خارج کردند. بالگردهای نجات در جریان این ماموریت هدف تیراندازی نیروهای جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
براوو بهدلیل آسیب دیدن چتر نجاتش، در زمان سقوط از ناحیه کمر، بازو و شانه دچار شکستگی شد. با این حال، توانست خود را به ارتفاعات برساند.
او در نخستین مصاحبه خود، جزییات تازهای از تلاشش برای زنده ماندن و عملیات نجات خود و همپروازش را با نورا اودانل، خبرنگار برنامه «۶۰ دقیقه» سیبیاس نیوز، در میان گذاشت.
اصابت موشک مانند برخورد قطار باری بود
براوو برخورد موشک دوشپرتاب با هواپیمایشان را به اصابت «یک قطار باری» تشبیه کرد و گفت شدت خسارت واردشده به جنگنده از همان ابتدا کاملا آشکار بود.
او واکنش سریع آلفا را عامل نجات جان هر دوی آنان دانست: «تا آخرین روز زندگیام از خلبان و همپروازم، آلفا، سپاسگزار خواهم بود که جانمان را نجات داد و ما را از هواپیما به بیرون پرتاب کرد.»
براوو توضیح داد سامانه خروج اضطراری افـ۱۵ای دو خدمه را با فاصله چند ثانیه به بیرون پرتاب میکند تا پس از فرود، در فاصلهای ایمن از یکدیگر قرار گیرند.
او همچنین از نیروهایی که مسئول نگهداری جنگنده، تجهیزات و وسایل بقای آنان بودند، قدردانی کرد و گفت همه این تجهیزات با وجود آسیب ناشی از اصابت موشک، بهتر از حد انتظار عمل کردند.
سقوط آزاد با چتر نجات آسیبدیده
سیبیاس نیوز در ادامه گزارش داد چتر نجات براوو هنگام اصابت موشک به هواپیما آسیب دید.
براوو دقیقا نمیداند با چه سرعتی سقوط میکرد، اما او و کارشناسان نظامی سرعت سقوطش را بین ۱۱۲ تا ۱۶۰ کیلومتر در ساعت برآورد کردند.
او ادامه داد: «میتوان گفت در حال سقوط آزاد بودم. در آن لحظه به سرعت سقوطم فکر نمیکردم. ما آموزش دیدهایم که هنگام خروج اضطراری از هواپیما و در هر موقعیتی که جانمان به خطر میافتد، مشکلات را یکییکی حل کنیم. برای مقابله با نقص چتر نجات نیز آموزش میبینیم.»
بر اساس دستورالعملها، خدمه پروازی ایالات متحده برای مواجهه با شرایط اضطراری در صورت سقوط در قلمرو دشمن، آموزشهای ویژهای میبینند؛ مهارتهایی نظاممند که در قالب برنامه «بقا، گریز، مقاومت و فرار» (SERE) تعریف شده و آنان را برای بقا و بازگشت ایمن آماده میکند.
فرار از نیروهای جمهوری اسلامی
پس از آنکه براوو از خروج اضطراری و سقوط جان سالم به در برد، نیروهای جمهوری اسلامی جستوجو برای یافتن و بازداشت او را آغاز کردند. به گفته منابع نظامی آمریکا، این نیروها تا چند صد متری محل حضورش پیش رفتند.
براوو گفت: «تمام تمرکزم بر دور شدن از دشمن، یافتن مکانی مناسب برای برقراری ارتباط و پیدا کردن راهی برای پنهان ماندن یا خنثی کردن روشهایی بود که دشمن ممکن بود برای ردیابی من به کار بگیرد.»
او افزود: «تجهیزات ارتباطی همراهم بود، اما بلافاصله از آنها استفاده نکردم. با توجه به محلی که در آن فرود آمده بودم، اولویت این بود که پیش از رسیدن کسانی که احتمالا در جستوجوی من بودند، از آنجا دور شوم.»
این نظامی آمریکایی با وجود شکستگی چند استخوان، پیچخوردگی مچ پا و زخمها و خراشهای صورت و سرش، از دامنه کوه بالا رفت و خود را به ارتفاع بیش از ۲۱۰۰ متری رساند.
او لحظه رسیدن نظامیان آمریکایی به بالای کوه را، در حالی که نیروهای جمهوری اسلامی در دامنه آن در حال تجمع بودند، یکی از بهترین لحظات زندگیاش توصیف کرد.
برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، نجات براوو را «عملیاتی در دل عملیاتی دیگر» خواند و گفت حدود ۹۲ نیرو روی زمین در آن مشارکت داشتند.
به گفته او، چند صد نفر نیز در آسمان حضور داشتند و در مجموع احتمالا سه تا پنج هزار نفر از این عملیات پشتیبانی میکردند.
پیشتر در ۱۶ فروردین، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ماموریت نجات براوو را «یکی از جسورانهترین عملیاتهای جستوجو و نجات در تاریخ آمریکا» توصیف کرد.
ترامپ افزود: «این جنگجوی شجاع در پشت خطوط دشمن در کوههای خطرناک ایران، در حالی که از سوی دشمنانمان تعقیب میشد و هر ساعت به او نزدیکتر میشدند، حضور داشت.»
گیر افتادن هواپیمای نجات در شنهای بیابان
سیبیاس نیوز گزارش داد پس از بازگشت نیروها به باند موقت، چرخهای هواپیمای نجات در شنهای بیابان فرو رفت و هواپیما زمینگیر شد.
سرانجام یکی از یگانهای مخفی نیروی هوایی آمریکا، براوو و بیش از ۹۰ نیروی عملیات ویژه را از ایران خارج کرد.
نیروهای آمریکایی سپس هواپیمای زمینگیرشده را بمباران کردند تا به دست نیروهای جمهوری اسلامی نیفتد.
۱۶ فروردین، رسانههای حکومتی در ایران از درگیریهای شدید در منطقه کوهسیاه دهدشت از توابع شهرستان کهگیلویه در ارتباط با عملیات نجات خلبان آمریکایی خبر دادند.
فرماندار شهرستان کهگیلویه اعلام کرد در جریان حملات به منطقه کوهسیاه، پنج نفر به نامهای کمال علیزاده، مصطفی حبیبی، علی کیانی، سجاد امیری و ابوالفضل پیمان، کشته شدند. این ماجرا همچنین هشت زخمی بر جای گذاشت.
نتایج اولیه انتخابات پارلمانی سوئد نشان میدهد بلوک چپ میانه به رهبری ماگدالنا اندرسون با اختلاف سه کرسی از ائتلاف حاکم راستگرا پیش افتاده است. رقابتی که نتیجه قطعی آن زودتر از چهارشنبه روشن نمیشود.
اداره انتخابات سوئد دوشنبه ۲۳ شهریور گزارش داد بر پایه آرای شمارششده در شش هزار و ۱۹۵ حوزه از مجموع شش هزار و ۳۱۲ حوزه، بلوک چپگرا احتمالا ۱۷۶ کرسی از ۳۴۹ کرسی «ریکسداگ» (پارلمان سوئد) را به دست میآورد.
برای بلوک اولف کریسترسون، نخستوزیر، ۱۷۳ کرسی پیشبینی شده است.
شمارش آرای خارج از کشور میتواند اعلام برنده را چند روز به تاخیر بیندازد.
نتیجه احتمالا جهتگیری غربگرایانه و حمایت سوئد از اوکراین را تغییر نمیدهد، اما سرنوشت سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی دولت و فاصله گرفتن کشور از میراث لیبرالش را تعیین میکند.
آدونای اندریاس کیدانه، پزشک و هوادار سوسیالدموکراتها، در گردهمایی این حزب در مرکز استکهلم، به خبرگزاری رویترز گفت: «رقابت بسیار نزدیک است، اما فکر میکنم سوسیالدموکراتها انتخابات خوبی داشتند.»
کریسترسون طی چهار سال در نظرسنجیها عقب بود، اما در هفتههای پایانی فاصله را کاهش داد؛ همزمان اندرسون و حزبش بخشی از حمایت خود را از دست دادند.
مهاجرت و آزمون ورود راست افراطی به دولت
کریسترسون پیش از انتخابات تابویی دیرینه را شکست و وعده داد حزب راست افراطی دموکراتهای سوئد را برای تشکیل اکثریت، وارد دولت کند.
رایدهندگان راست میگویند پیروزی، تاییدی بر سیاستهایی است که خشونت باندهای جرایم خشن را مهار کرده و مهاجرت را بهشدت کاهش داده است.
سوئد ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر جمعیت دارد. منتقدان میگویند فشار بر مهاجران برای تطبیق با هنجارهای فرهنگی سوئد یا ترک کشور، آزادیهای مدنی را تضعیف میکند.
سوئد تا پیش از روی کار آمدن کریسترسون، از مهاجرپذیرترین کشورهای اروپا بود. دولت او اقامت دائم پناهندگان را لغو، مقررات رفاهی را سختتر و اخراج افراد فاقد حق اقامت را بیشتر کرد.
جیمی اوکِسون، رهبر دموکراتهای سوئد که بهعنوان یک حزب راست افراطی شناخته میشود، هنگام رای دادن در رینکبی، حومه استکهلم و محل زندگی یکی از بزرگترین جمعیتهای سوئدیـسومالیایی، گفت این منطقه «شبیه سوئد نیست».
حزب او میپذیرد که نئونازیها و برتریطلبان سفیدپوست در بنیانگذاری آن در دهه ۱۹۸۰ نقش داشتند، اما میگوید افراطگرایان را اخراج و بابت گذشته عذرخواهی کرده است.
این حزب وعده ممنوعیت پوشش کامل صورت برای زنان در اماکن عمومی و قطع بودجه طرحهای ادغام تازهواردان را داده است. با این حال، نتایج از نخستین کاهش سهم آرا و کرسیهایش در بیش از دو دهه رهبری اوکِسون حکایت دارد.
لودویگ آسپلینگ، نماینده و سخنگوی مهاجرتی حزب، گفت: «نمیتوانید تصور کنید چقدر مضطربم؛ احساس میکنم حاصل کار زندگیام در خطر است. رقابت فوقالعاده نزدیک است؛ هنوز شانس داریم.»
موفقیت این حزب میتواند راست افراطی اروپا را دلگرم کند؛ جریانی که هفته گذشته از پیروزی «آلترناتیو برای آلمان» در انتخاباتی ایالتی نیرو گرفت و به انتخابات پیش رو، بهویژه کارزار اجتماع ملی برای ریاستجمهوری فرانسه در سال آینده، چشم دوخته است.
معمای تشکیل دولت
کریسترسون پس از رایگیری گفت هنوز امیدوار است از میان هشت تشکل راهیافته به ریکسداگ، اکثریتی گرد آورد.
او سیاستهای اقتصادی حزبش را محبوبتر دانست و گفت حتی با پابرجا ماندن نتایج، امکان تشکیل دولتی پایدار برای پیشبرد سیاست مالی مورد حمایت رایدهندگان را بررسی میکند.
بلوک اندرسون نیز یکدست نیست. او درباره مهاجرت، محدودکنندهتر از برخی شرکایش است و اعضای بلوک بر سر مالیات میلیاردرها و ساخت نیروگاههای هستهای تازه اختلاف دارند.
تصویب بودجه هم دشوار خواهد بود، زیرا حزب چپ، با پیشینه کمونیستی، و حزب مرکز، طرفدار بازار آزاد، در بسیاری از مسائل اقتصادی همنظر نیستند.
نتیجه اولیه انتخابات امسال سوئد، معکوس انتخابات سال ۲۰۲۲ است؛ زمانی که راستگرایان ۱۷۶ کرسی و اردوگاه اندرسون، ۱۷۳ کرسی از ۳۴۹ کرسی پارلمان را بهدست آوردند.
اکنون همان فاصله سه کرسی به سود چپ میانه شکل گرفته، اما شمارش آرای باقیمانده میتواند توازن قدرت را تغییر دهد.
به نوشته خبرگزاری رویترز، تعویق نشست ایران و کشورهای خلیج فارس در عمان، امید به گشایش دیپلماتیک در بحران تنگه هرمز را کاهش داد. همزمان، توقف فعالیت خط لوله کلیدی عربستان سعودی و ادامه حملات به کشتیها، نگرانیها درباره عرضه جهانی نفت را افزایش داد.
به گزارش رویترز، بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، اواخر یکشنبه ۲۲ شهریور اعلام کرد نشست برنامهریزیشده برای دوشنبه، با هدف دستیابی به «اجماع» به تعویق افتاده است. قرار بود جمهوری اسلامی در این نشست توافق خود با عمان درباره مدیریت مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز را به کشورهای عربی خلیج فارس ارائه کند. یک مقام وزارت امور خارجه حکومت ایران نیز گفت این تصمیم به درخواست برخی کشورهای منطقه و با توافق تهران و مسقط گرفته شده است.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در گفتوگو با «العربی الجدید» تاکید کرد توافق با عمان بهتنهایی به بازگشایی تنگه منجر نخواهد شد و تهران تا زمانی که آمریکا خواستههایش را برآورده نکند، این آبراه را باز نمیکند. ترامپ نیز در سفر آخر هفته خود به ایرلند گفت انتظار دارد جنگ امسال، احتمالا اندکی پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در نوامبر، پایان یابد و پس از آن قیمت بنزین بهشدت کاهش پیدا کند.
فشار بر بازار انرژی با توقف فعالیت خط لوله هزار و ۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب عربستان تشدید شده است؛ مسیری که امکان انتقال نفت بدون عبور از تنگه هرمز را فراهم میکند و پس از حملات پهپادی جمعه ۲۰ شهریور تعطیل شد. معاملهگران و خریداران نفت عربستان به رویترز گفتند در صورت ادامه تعطیلی، ذخایر بندر ینبع تنها برای پنج تا هفت روز صادرات کافی خواهد بود و پس از آن، تا چهار درصد عرضه جهانی نفت ممکن است به خطر بیفتد. ریاض هنوز زمان ازسرگیری فعالیت خط لوله را اعلام نکرده و برآورد منابع درباره مدت تعمیر آن از چند روز تا چند هفته متفاوت است.
این اختلال در شرایطی رخ داده که محدودیت تردد در تنگه هرمز پیشتر روزانه میلیونها بشکه از عرضه نفت کاسته است. قیمت نفت هفته گذشته برای نخستین بار از ژوئیه از ۱۰۰ دلار عبور کرد و قیمت خردهفروشی گازوئیل در آمریکا نیز یکشنبه با گذشتن از شش دلار و ۲۰ سنت برای هر گالن، رکورد تازهای ثبت کرد. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز از اصابت پرتابه به یک شناور در تنگه هرمز، آتشسوزی و تخلیه خدمه آن خبر داد. جمهوری اسلامی جداگانه اعلام کرد حمله به یک کشتی تجاری ایرانی در نزدیکی سواحلش، یک کشته و چهار زخمی بر جای گذاشته است.
در جبهه یمن، پیشروی حوثیها در امتداد ساحل دریای سرخ و حملاتشان به عربستان سعودی، مسیر دیگر انتقال انرژی منطقه را نیز تهدید میکند. به گزارش رویترز، حوثیها پس از تصرف جزیره پریم در بابالمندب، مدعی حمله به یک پایگاه نظامی سعودی شدند. رسانههای دولتی عربستان سعودی نیز تصاویری از خسارت به خانهها و یک مسجد در جازان منتشر کردند که بنا بر گزارشها، ناشی از حمله حوثیها بود.
گسترش درگیریها واشینگتن را با تصمیمی دشوار درباره حمایت از عربستان سعودی و حفاظت از کشتیرانی، همزمان با پرهیز از ورود به جبههای تازه، روبهرو کرده است. سه منبع به رویترز گفتند محمد بن سلمان در تماس پنجشنبه ۱۹ شهریور با ترامپ درخواست کمک نظامی برای مقابله با حوثیها کرد، اما فعلا فقط پیشنهاد پشتیبانی اطلاعاتی دریافت کرده است. ترامپ ضمن تایید این تماس گفت حوثیها نیز از دولت آمریکا خواستهاند وارد جنگ یمن نشود.
تیم فوتبال یوونتوس در دیداری پرنوسان در هفته چهارم سری آ، با دریافت دو گل در ۱۰ دقیقه پایانی، ۳ - ۲ مقابل ساسولو شکست خورد و نخستین باخت فصل خود را تجربه کرد. ژگرووا دو بار بیانکونری را به بازی برگرداند، اما آجیچ، بازیکن سابق یوونتوس، در دقیقه ۹۴ گل پیروزی ساسولو را به ثمر رساند.
گلهای ساسولو را اسپوزیتو در دقیقه ۶۵، بویی در دقیقه ۸۹ و آجیچ در دقیقه ۹۴ زدند و ژگرووا در دقایق ۸۲ و ۹۱ گلهای یوونتوس را به ثمر رساند.
این شکستی باورنکردنی برای یوونتوس بود؛ تیمی که دو بار گلهای اسپوزیتو در دقیقه ۶۵ و بویی در دقیقه ۸۹ را با دبل غیرمنتظره ژگرووا در دقایق ۸۲ و ۹۱ پاسخ داد.
یوونتوس برای نخستین بار در تاریخ بیش از صد ساله خود با ۱۰ بازیکن خارجی در پستهای غیر دروازهبان به میدان رفت و ویکاریو تنها بازیکن ایتالیایی ترکیب اصلی بود.
فصل گذشته نخستین شکست یوونتوس در هفته هفتم رقم خورد و پس از آن سه شکست پیاپی به اخراج تودور منجر شد. فصل پیش از آن نیز نخستین شکست بانوی پیر پس از گذشت بیش از نیمی از فصل اتفاق افتاد.
پس از تنها چهار هفته نمیتوان از بحران حرف زد، اما اسپالتی و بازیکنانش دیگر جایی برای اشتباه ندارند.
گازتا دلو اسپورت مینویسد که این شکست نتیجه بازگشت تیم به نسخه کند و کمثمر دوران تیاگو موتا بود، با این تفاوت که حالا دیوار دفاعی تیم نیز دیگر دوام نمیآورد.
گردش توپ بسیار کند بود، یوونتوس ۵۵ درصد مالکیت داشت، تنها ۲۹ بار در محوطه جریمه حریف صاحب توپ شد که فقط شش مورد آن در نیمه نخست بود و هشت شوت به چارچوب داشت که تا دقیقه ۴۵ فقط دو مورد ثبت شده بود. بیشتر موقعیتهای این تیم نیز با شوتهای راه دور ایجاد شدند.
از سوی دیگر، بحران کولو موانی ادامه دارد و او ۱۷۹ روز است گل نزده است. آزمایش استفاده همزمان از او و نیک وولتماده در نیم ساعت پایانی نیز جواب نداد. وولتماده بیشتر شبیه «اسب فریزی در حال قدم زدن» بود تا تاختن؛ برای استفاده از همان استعارهای که اسپالتی به کار برده بود. او همچنین یک موقعیت بزرگ ضربه سر را از نزدیکی محوطه شش قدم از دست داد.
یوونتوس حالا باید در لیگ اروپا مقابل نایخمن و سپس در دیداری حساس در سری آ برابر آتالانتا قرار بگیرد؛ آن هم در فضایی که هواداران ورزشگاه یوونتوس در هفتههای اخیر چندان در برابر عملکرد تیم صبور نبودهاند.
در سوی دیگر، این پیروزی رضایتبخش بزرگی برای ساسولو و آکویلانی بود. سرمربی ساسولو نشان داد ایدههای جالبی دارد و حریفان را بهخوبی مطالعه میکند. برای نمونه، هنگام کرنرهای یوونتوس همواره چهار بازیکن را روی خط میانی نگه داشت تا مانع استفاده یوونتوس از یکی از مهمترین سلاحهایش در این فصل، یعنی ضربات ایستگاهی، شود.
شماری از چهرههای برجسته صنعت هوش مصنوعی در کمتر از ۲۴ ساعت، در مواضعی کمسابقه و همجهت، درباره سرعت پیشرفت مدلهای هوش مصنوعی هشدار دادند و خواستار ایجاد فاصلهای میان افزایش قابلیت این مدلها و توانایی بشر برای ایمنسازی و کنترل آنها شدند.
داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، سم آلتمن، مدیرعامل اُپِن اِیآی، ایلان ماسک، بنیانگذار ایکس اِیآی، و دمیس هسابیس، مدیرعامل گوگل دیپمایند، همگی از ضرورت حرکت محتاطانهتر در توسعه پیشرفتهترین و قدرتمندترین مدلهای هوش مصنوعی حمایت کردهاند.
این مواضع پس از مجموعهای از حوادث مربوط به خروج عاملهای هوش مصنوعی از محدودههای تعیینشده، نگرانی از مدلهای خودبهبوددهنده و گزارشهای تازه درباره سوءاستفاده از این فناوری در عملیات سایبری، نظامی و نظارتی مطرح میشوند.
آغاز موج تازه هشدارها از آنتروپیک
موج تازه بحثها روز شنبه ۲۰ شهریور با انتشار مقالهای از آمودی با عنوان «باید سرعت حرکت در مرز را تنظیم کنیم» آغاز شد.
مدیرعامل آنتروپیک در این مقاله که در حساب کاربری او در ایکس منتشر شد، نوشت طی چند ماه گذشته به این نتیجه رسیده است که صرف سرمایهگذاری روی ایمنی کافی نیست و سرعت افزایش توانایی مدلها نیز باید کاهش یابد تا پژوهشهای مربوط به کنترل و ایمنسازی آنها فرصت همگام شدن با پیشرفت فناوری را پیدا کنند.
او نوشت: «ما باید سرعتی را که با آن قابلیتهای مدلهای هوش مصنوعی را افزایش میدهیم، کاهش دهیم.» آمودی تاکید کرد منظور او توقف آموزش مدلها یا متوقف کردن پیشرفت فنی نیست، بلکه ایجاد زمانی کافی برای ایمنسازی، همراستاسازی و ارزیابی مستقل آنهاست.
آمودی دو تحول را عامل اصلی تغییر نگاه خود معرفی کرد؛ نخست، توانایی فزاینده هوش مصنوعی برای مشارکت در ساخت نسل بعدی هوش مصنوعی. این روند به «خودبهبوددهی بازگشتی» معروف است. او گفت این روند از تابستان امسال با سرعت چشمگیری در حال پیشرفت است و اگر بدون محدودیت ادامه یابد، ممکن است از توانایی انسان برای فهم و کنترل این سیستمها جلو بزند.
دومین عامل، به نوشته او، ماجرای عاملهای هوش مصنوعی اُپِن اِیآی بود که در جریان یک آزمایش از ماموریت تعیینشده خود فراتر رفتند و به سامانههایی از جمله پلتفرم هاگینگ فِیس حمله کردند.
آمودی هشدار داد با سرعت کنونی افزایش قابلیتها، ممکن است ظرف «شش تا ۱۲ ماه» مجموعهای از عاملهای هوش مصنوعی با توانایی بیشتر اما مشکلات مشابه در همراستایی، بتوانند یک باتنت گسترده و ماندگار در سراسر اینترنت ایجاد کنند و صدها میلیارد دلار خسارت به بار آورند.
او برای مقابله با این خطرها طرحی سهمرحلهای پیشنهاد کرد: حضور دائمی ارزیابان مستقل در شرکتهای سازنده مدلهای پیشرفته با سطح دسترسی نزدیک به کارکنان داخلی، هماهنگی شرکتهای هوش مصنوعی در کشورهای دموکراتیک برای تعیین استانداردهای مشترک ایمنی و محدود کردن توسعه کنترلنشده، و در نهایت تلاش برای دستیابی به نوعی هماهنگی بینالمللی، از جمله با چین.
آلتمن: اپن ایآی هم ارزیابان مستقل را میپذیرد
واکنش رقبای آنتروپیک تنها چند ساعت بعد از انتشار این گزارش آغاز شد. سم آلتمن در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «با داریو موافقم که باید سرعت حرکت در مرز را تنظیم کنیم. این موضوع در هفتههای اخیر یکی از محورهای اصلی بحثهای ما در اُپِن اِیآی بوده است.»
او بهطور مشخص از پیشنهاد استقرار ارزیابان مستقل حمایت کرد و گفت دادن دسترسی در سطح کارکنان به چنین ارزیابانی «ایده بسیار خوبی» است و اُپِن اِیآی نیز همین کار را انجام خواهد داد. آلتمن وعده داد جزئیات بیشتری در این زمینه بهزودی اعلام شود.
آلتمن در مصاحبهای با نشریه فورچون که شنبه منتشر شد، نگرانیهای گستردهتری درباره ایمنی هوش مصنوعی مطرح کرد.
وقتی از او درباره احتمال ۱۰ درصدی انقراض بشر در اثر هوش مصنوعی پرسیده شد، گفت نمیداند چگونه میتوان چنین احتمالی را بهطور دقیق محاسبه کرد، اما افزود تفاوتی ندارد که این خطر «۱۰ درصد، هشت درصد یا شش درصد» باشد؛ شرکتها و دولتها باید به شکلی عمل کنند که هیچیک از این سطوح خطر را قابل قبول ندانند.
آلتمن همچنین گفت اُپن ایآی در سال ۲۰۲۶ وارد بورس نخواهد شد، زیرا در شرایط کنونی مسائل مربوط به ایمنی و همراستاسازی مدلها اولویت بیشتری دارند.
او در پاسخ به این سوال که چرا مدیران بزرگترین شرکتهای هوش مصنوعی برای یک کاهش سرعت جمعی با یکدیگر توافق نمیکنند، گفت: «فکر میکنم این اتفاق خواهد افتاد.» رویترز نیز گزارش داد OpenAI و دیگر شرکتهای بزرگ ممکن است به اعلام توافقی برای کاهش سرعت و همکاری در زمینه ایمنی نزدیک شده باشند.
ماسک: «داریو درست میگوید»
ایلان ماسک نیز خیلی زود به بحث پیوست. بنیانگذار ایکس اِیآی در پاسخ کوتاهی در ایکس به مقاله آمودی نوشت: «داریو درست میگوید.»
او سپس هشدارهای قدیمی خود درباره هوش مصنوعی را دوباره برجسته کرد و گفت سالهاست در این زمینه «زنگ خطر را به صدا درآورده است». ماسک بار دیگر به موضع پیشین خود اشاره کرد که هوش مصنوعی عمومی یا AGI را بالقوه خطرناکتر از سلاحهای هستهای میداند.
اهمیت واکنش ماسک بیش از محتوای هشدار او بود. او و آلتمن سالهاست بر سر مسائل شخصی، تجاری و مسیر توسعه اُپن اِیآی اختلاف دارند و ایکس اِیآی نیز یکی از رقبای مستقیم اُپن اِیآی، آنتروپیک و گوگل در مسابقه توسعه مدلهای پیشرفته است.
از این رو، حمایت همزمان این رقبا از اصل کاهش یا تنظیم سرعت توسعه به یکی از کمسابقهترین نقاط اشتراک میان رهبران صنعت هوش مصنوعی تبدیل شد.
هسابیس: «جهت کلی درست است»
دمیس هسابیس، همبنیانگذار و مدیرعامل گوگل دیپمایند، روز یکشنبه چهارمین چهره برجستهای بود که از جهت کلی پیشنهاد آمودی حمایت کرد.
او در ایکس نوشت: «مقاله داریو به مسیر درست پیش رو اشاره میکند. جزئیات نیاز به کار بیشتر دارند، اما جهت کلی برای مواجهه با این مقطع حساس درست است.»
هسابیس این بحث را به پیشنهاد قبلی خود برای ایجاد یک نهاد مشترک استانداردگذاری برای «هوش مصنوعی مرزی» پیوند داد؛ نهادی که وظیفه آن تدوین معیارها و روشهای مشترک برای سنجش توانایی و خطر مدلهای بسیار پیشرفته باشد.
هسابیس ۲۳ تیر نوشته بود پیشرفت سریع هوش مصنوعی به روشی «پویا، سازگار و سختگیرانه» برای آزمایش مدلهای مرزی نیاز دارد و پیشنهاد کرده بود نهادی با مشارکت بخش عمومی و خصوصی و حضور کارشناسان مستقل ایجاد شود.
به این ترتیب، تا روز یکشنبه مدیران چهار شرکت اصلی جهانی هوش مصنوعی، دستکم بر یک اصل اتفاق نظر پیدا کردند؛ اینکه سرعت رشد قابلیت مدلهای هوش مصنوعی نباید از توان صنعت و نهادهای عمومی برای سنجش و مهار خطرهای آنها جلو بزند.
هشدارهایی که طی چند روز روی هم انباشته شدند
طی روزهای گذشته، چند تحول پیدرپی بحث درباره خطرهای هوش مصنوعی را در داخل صنعت و در میان قانونگذاران شدت بخشیدهاند.
یکی از مهمترین رویدادها استعفای جیکوب کاکسون، پژوهشگر ۲۷ ساله آنتروپیک و کارمند پیشین اُپن اِیآی بود.
کاکسون هفته گذشته از صنعت هوش مصنوعی کنارهگیری کرد و گفت نمیخواهد در رقابتی مشارکت داشته باشد که هدف آن ساخت سامانههایی با توانایی بهبود خود است؛ سامانههایی که ممکن است در نهایت از کنترل انسان خارج شوند. او گفته بود شرکتها در رقابت با یکدیگر و با شرکتهای چینی، ناگزیر ممکن است بر سر ایمنی مصالحه کنند و بدون دخالت دولت یا کاهش هماهنگ سرعت در سراسر صنعت، هیچ شرکت منفردی قادر نیست چنین فناوریای را به شکل مسئولانه توسعه دهد.
در همین حال، مجموعهای از گزارشها درباره رفتار عاملهای هوش مصنوعی اُپن ایآی ابعاد نگرانی درباره امکان کنترل مدلها را افزایش داده است.
رویترز ۱۸ شهریور گزارش داد عاملهای اُپن ایآی علاوه بر حادثه مشهور هاگینگ فیس، از دستکم ۱۰ وبسایت دیگر برای ارتباطات بدون مجوز استفاده کرده بودند و برای ایجاد کانالهای ارتباطی، محدودیتهای اعمالشده بر خود را دور زده بودند. پیشتر نیز مشخص شده بود مجموعهای از عاملهای این شرکت یک وبسایت آلمانی را به محلی برای ارتباط و تبادل اطلاعات میان خود تبدیل کرده بودند.
از خطر خروج از کنترل تا استفاده در سلاح و نظارت
آنتروپیک هفته گذشته در یک گزارش اطلاعات تهدید اعلام کرد بازیگران مختلف از مدل کلود برای فعالیتهایی از توسعه تسلیحات و عملیات سایبری گرفته تا جاسوسی، نظارت، کلاهبرداری و تحقیقاتی که میتوانست در توسعه سلاحهای بیولوژیک کاربرد داشته باشد، استفاده کردهاند.
بخشی از همین گزارش به فعالیتهای مرتبط با جمهوری اسلامی اختصاص دارد و میگوید نهادهای همسو با جمهوری اسلامی از کلود برای طراحی تبلیغات حکومتی، ایجاد هویتهای جعلی، نظارت بر شهروندان، توسعه ابزارهای پایش و جمعآوری اطلاعات درباره مخالفان استفاده کردهاند. در یکی از موارد، یک واحد در ایران بیش از ۱۵۵ هزار توییت را با استفاده از کلود تحلیل کرده بود و در موردی دیگر از این مدل برای طراحی بخشهایی از یک سامانه نظارت انبوه مبتنی بر پلاک خودرو و شناسه تلفن همراه استفاده شده بود.
مارک بیل، مدیر پیشین سیاستگذاری هوش مصنوعی پنتاگون، نیز هشدار داده بود گسترش دوربینها و سامانههای نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی بدون مقررات روشن ممکن است آمریکا را به سوی یک «حکومت نظارتی شبیه چین» سوق دهد.