کیهان خواستار خروج جمهوری اسلامی از انپیتی و توقف همکاری با آژانس شد
روزنامه کیهان در واکنش به تصویب قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه جمهوری اسلامی، خواستار خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، انپیتی، و توقف دسترسی بازرسان آژانس به تاسیسات کشور شد.
این روزنامه که تحت مدیریت «نماینده ولیفقیه» و با استفاده از بودجه عمومی منتشر میشود، قطعنامه پیشنهادی آمریکا، فرانسه، بریتانیا و آلمان را «سیاسی و فاقد مبنای حقوقی» خواند و نتیجه رایگیری شامل ۲۳ رای موافق، هشت رای ممتنع و سه رای مخالف را نشانه ناکامی غرب در ایجاد اجماع بینالمللی دانست. کیهان همچنین مدعی شد آژانس از یک نهاد فنی به ابزاری برای جمعآوری اطلاعات مورد نیاز آمریکا و اسرائیل تبدیل شده و اطلاعات محرمانه تاسیسات و دانشمندان هستهای ایران از مسیر بازرسیها در اختیار این دو کشور قرار گرفته است.
کیهان با اشاره به مخالفت روسیه و چین با قطعنامه نوشت برخورداری این دو کشور از حق وتو، امکان تبدیل فشارهای شورای حکام به اقدام عملی در شورای امنیت را محدود میکند. این روزنامه همچنین به سخنان محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، استناد کرد که اقدامات «سیاسیشده و اخلالگرانه» آژانس را عامل سوق دادن کشورها به خروج از انپیتی دانسته است.
این روزنامه خروج از انپیتی را بر اساس ماده ۱۰ این پیمان «مشروع و قانونی» توصیف کرد و نوشت ادامه عضویت ایران در شرایطی که امنیت تاسیسات هستهای و حق غنیسازی آن تضمین نمیشود، توجیهی ندارد. کیهان همچنین با استناد به قانون مصوب مجلس در سال ۱۴۰۴، از دولت خواست همکاریهای پادمانی را تا زمان دریافت تضمینهای امنیتی متوقف کند و هشدار داد واکنش تهران نباید به صدور بیانیههای سیاسی محدود بماند.
لایتر گفت: «این حکومت باید سقوط کند. فکر میکنم آنها در مسیر فروپاشی قرار دارند... ممکن است این روند کمی بیشتر از آنچه تصور میکردیم طول بکشد.»
اظهارات لایتر تصویری صریح از نتیجه نهایی مورد نظر اسرائیل در ایران ارائه میکند؛ هدفی که از نابودی تواناییهای هستهای و موشکی تهران یا تضعیف متحدان منطقهای آن فراتر میرود.
وقتی از او پرسیده شد آیا تحقق پیروزی مستلزم سقوط حکومت است، بدون ابهام پاسخ داد: «قطعا. زیرا اگر این حکومت سقوط نکند و از هم نپاشد، راهی برای بازسازی خود پیدا خواهد کرد.»
«کدام طرف بیشتر دوام میآورد؟»
لایتر مرحله بعدی رویارویی را عمدتا رقابتی بر سر فشار اقتصادی و میزان تابآوری توصیف کرد و راهبرد تحریمی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را عامل افزایش فشار بر رهبران حکومت ایران دانست.
او گفت: «اکنون پرسش بزرگ این است: کدام طرف بیشتر دوام میآورد؟ غرب یا آیتاللهها؟» لایتر افزود عوامل تعیینکننده عبارتاند از «صبر، اراده، پشتکار، تابآوری و توان ادامه دادن».
او گفت: «ما آنها را شکست خواهیم داد. آنها سقوط خواهند کرد.»
ارزیابی لایتر مبنی بر حرکت جمهوری اسلامی به سوی فروپاشی، یک پیشبینی است و نه نتیجهای که تحقق آن قطعی شده باشد.
جمهوری اسلامی با وجود ماهها جنگ و فشار اقتصادی همچنان در قدرت است و توان وارد کردن خسارتهای نظامی قابل توجهی را دارد.
حکومت ایران به شلیک موجهای گسترده موشکی و حمله به کشتیرانی در اطراف تنگه هرمز ادامه داده است. حملات این هفته نیز به چند هواپیمای نظامی آمریکا در پایگاهی در اردن خسارت وارد کردهاند. حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی نیز در همین حال، مناطق تازهای را در اطراف تنگه بابالمندب تصرف کردهاند.
لایتر اذعان کرد که زمان احتمالی سقوط جمهوری اسلامی نامشخص است. او وضعیت ایران را با سالهای پایانی اتحاد جماهیر شوروی مقایسه کرد؛ حکومتی که شمار اندکی از کارشناسان توانستند فروپاشی آن را بهدرستی پیشبینی کنند.
کمک اطلاعاتی به آمریکا
لایتر همچنین فاش کرد اسرائیل برای پشتیبانی از کارزار اقتصادی آمریکا علیه تهران، اطلاعات امنیت و دادههای دیگری در اختیار واشینگتن قرار میدهد.
او گفت: «ما اکنون در حال کمک هستیم. با ارائه اطلاعات و انواع دادهها مورد نیاز به ایالات متحده کمک میکنیم.»
به گفته او، این کمکها شامل ارائه اطلاعات لازم برای «تحریم حکومت، تحریم کشورهای مرتبط با حکومت و شرکتهایی است که با حکومت دادوستد میکنند».
لایتر گفت اسرائیل در جنگ ۱۲روزه نقش نظامی اصلی را بر عهده داشت، اما از آن زمان موازنه تغییر کرده است؛ واشینگتن هدایت را در دست گرفته و دو متحد «شانهبهشانه» یکدیگر فعالیت میکنند.
ترامپ همواره خواسته اصلی خود را جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای عنوان کرده و در عین حال، امکان دستیابی به توافقی از طریق مذاکره با تهران را منتفی ندانسته است.
لایتر، واشینگتن را قدرت برتر در این شراکت و اسرائیل را «شریک کوچکتر» آن توصیف کرد.
او گفت: «ایالات متحده یک ابرقدرت است. ما یک قدرت کوچک منطقهای هستیم. قدرتمندیم، بسیار قدرتمند؛ اما یک قدرت کوچک منطقهای هستیم.»
آمادگی برای وارد کردن «ضربه نهایی»
لایتر همچنین این احتمال را مطرح کرد که ترامپ ممکن است سرانجام به این نتیجه برسد که فشار اقتصادی جمهوری اسلامی را به اندازه کافی به فروپاشی نزدیک کرده و یک عملیات نظامی دیگر میتواند موازنه را برهم بزند.
او گفت: «ممکن است زمانی فرا برسد که رییسجمهوری تصمیم بگیرد و بگوید: “این نقطه عطف است. آنها را به آستانه فروپاشی رساندهایم. اکنون به عملیات دیگری نیاز داریم تا کاملا تعادلشان را برهم بزنیم.”»
لایتر از سناریویی فرضی سخن گفت که در آن ترامپ از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، میخواهد در آنچه او «ضربه نهایی» علیه حکومت ایران خواند، مشارکت کند.
او گفت: «و ما آنجا خواهیم بود. میخواهیم این حکومت سقوط کند. میخواهیم فروبپاشد. میخواهیم مردم ایران را آزاد ببینیم.»
لایتر نگفت که دستور انجام چنین عملیاتی صادر شده یا اجرای آن قریبالوقوع است؛ او این موضوع را صرفا بهعنوان سناریویی احتمالی در آینده مطرح کرد.
او اذعان کرد که اسرائیل و ایالات متحده بهتنهایی نمیتوانند آینده سیاسی ایران را تعیین کنند و گفت «ستون سوم» این روند در نهایت باید خود مردم ایران باشند.
هرگونه خیزش احتمالی با حکومتی روبهرو خواهد شد که بارها نشان داده است برای حفظ بقای خود آماده استفاده از نیروی قهری گسترده است.
نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات دی ماه هزاران نفر را کشتند و هزاران نفر دیگر را بازداشت کردند. مقامها همچنین به اعدام افرادی که به مشارکت در ناآرامیها متهم شدهاند، ادامه دادهاند.
وقتی از لایتر پرسیده شد غیرنظامیانی که عمدتا سلاحی در اختیار ندارند چگونه میتوانند حکومتی را سرنگون کنند که در برابر فشار نظامی هر دو کشور دوام آورده است، او گفت «فرمول دقیقی» برای این کار ندارد و پراکندگی مخالفان ایران را یکی از موانع اصلی دانست.
سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، جمعه ۲۰ شهریور، همزمان با بیستوپنجمین سالگرد حملات، ۷۱ سند از طبقهبندی خارجشده را در اختیار عموم قرار داد. جان رتکلیف، رییس این سازمان، انتشار این اسناد را «اقدامی در راستای شفافیتی استثنایی» توصیف کرد و گفت این بزرگترین مجموعهای است که سیا تاکنون بهطور همزمان از تحلیلهای خود درباره حملات ۱۱ سپتامبر منتشر کرده است.
رتکلیف در بیانیهای گفت: «۲۵ سال پیش، حملات ۱۱ سپتامبر ضربهای به کشور ما وارد کرد، اما نتوانست ما را در هم بشکند.» او افزود نسلهای مختلف افسران سیا از آن زمان فعالیت حرفهای خود را وقف اجرای عدالت برای آمریکاییهای جانباخته و اطمینان از این کردهاند که القاعده دیگر هرگز نتواند به آمریکا آسیب برساند.
رییس سیا همچنین گفت شماری از افسران این سازمان در سالهای پس از حملات، در جریان آنچه «جنگ جهانی علیه تروریسم» خوانده میشود، جان خود را فدا کردند. او افزود: «ما با پایبندی به تعهدمان برای مختل کردن، از هم پاشیدن و شکست دادن کسانی که قصد آسیب رساندن به ما را دارند، یاد و خدمات آنان را گرامی میداریم.»
یکی از مهمترین اسناد منتشرشده، هشداری است که سیا در سال ۱۹۹۸ و در دوره ریاستجمهوری کلینتون در اختیار او قرار داده بود. در این یادداشت که تاریخ آن به ۱۰ سپتامبر همان سال بازمیگردد، هشدار داده شده بود که القاعده «ممکن است هواپیمایی مملو از مواد منفجره را به یکی از شهرهای آمریکا بکوبد».
کمیسیون تحقیق درباره حملات ۱۱ سپتامبر در گزارش سال ۲۰۰۴ خود به این یادداشت اشاره کرده بود، اما نگفته بود که هشدار یادشده بخشی از گزارش اطلاعاتی روزانه رییسجمهوری بوده است. مطالب گنجاندهشده در این گزارشهای روزانه از حساسترین اسناد اطلاعاتی دولت آمریکا به شمار میروند و تنها در اختیار رییسجمهوری و حلقه محدودی از مشاوران امنیت ملی قرار میگیرند.
اگرچه به نظر نمیرسد اسناد تازه از طبقهبندی خارجشده حاوی افشاگری عمدهای درباره حملات باشند، جزئیات بیشتری از اطلاعاتی ارائه میکنند که کلینتون و بوش در آستانه ۱۱ سپتامبر دریافت کرده بودند. انتشار آنها بار دیگر بحث درباره میزان آگاهی مقامهای ارشد آمریکا از تهدید القاعده و نحوه برخورد با هشدارهای پیش از حملات را مطرح کرده است.
همزمان با انتشار این اسناد، تری استرادا، همسر یکی از قربانیان ۱۱ سپتامبر، در مراسم یادبود این حملات در شهر نیویورک از دولت دونالد ترامپ خواست عربستان سعودی را در ارتباط با حملات پاسخگو کند.
پانزده نفر از هواپیماربایان القاعده که در حملات ۱۱ سپتامبر مشارکت داشتند، شهروند عربستان سعودی بودند. استرادا و شماری دیگر از اعضای خانوادههای قربانیان معتقدند سعودیها در این حملات نقش داشتهاند؛ اتهامی که حکومت عربستان سعودی بارها آن را رد کرده است.
به نوشته نشریه هیل، اولیویا ویلز، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به درخواست اظهارنظر درباره سخنان استرادا، به انتشار اسناد سیا اشاره کرد. او گفت ترامپ «شفافترین دولت تاریخ» را رهبری میکند و به همین دلیل اجازه داده است صدها صفحه سند مرتبط با حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ از طبقهبندی خارج و منتشر شوند.
ویلز افزود رییسجمهوری آمریکا همواره یاد آمریکاییهایی را که در حملات ۱۱ سپتامبر جان باختند، اعضای خانوادههای آنان و اقدامات قهرمانانه آن روز گرامی خواهد داشت؛ روزی که به گفته او، «روحیه شکستناپذیر مردم آمریکا» بر شرایط غلبه کرد.
علی فالح الزیدی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، دستور تشکیل کمیتهای برای تحقیق درباره عملکرد فرماندهی عملیات میسان را صادر کرد. دفتر نخستوزیری عراق اعلام کرد برکناری فرمانده این یگان پس از آن صورت گرفت که مشخص شد پهپادهای عامل حمله از یکی از نقاط استان میسان به پرواز درآمدهاند.
صباح نعمان، سخنگوی فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق، گفت بغداد هرگونه حملهای را که امنیت عربستان سعودی و روابط دو کشور را تهدید کند، قاطعانه محکوم میکند. به گفته او، عراق اجازه نخواهد داد خاک یا حریم هوایی این کشور به پایگاهی برای حمله به کشورهای دیگر تبدیل شود و علیه هر فرد یا گروهی که نقش آن در این حمله ثابت شود، اقدامات قانونی سختگیرانهای انجام خواهد داد.
عراق همچنین از خودداری عربستان سعودی از واکنش فوری نظامی استقبال کرد. وزارت خارجه عربستان سعودی اعلام کرده است ریاض به درخواست نخستوزیر عراق، اقدام تلافیجویانه را به تعویق انداخته تا بغداد فرصت داشته باشد درباره عاملان حمله تحقیق و از تکرار چنین عملیاتی جلوگیری کند.
حمله پهپادی روز پنجشنبه ۱۹ شهریور، ایستگاههای پمپاژ خط لوله «شرق به غرب» در مناطق ریاض و مدینه را هدف قرار داد و به زخمی شدن شماری از افراد و توقف موقت فعالیت این سامانه انتقال نفت انجامید. تصاویر ماهوارهای نیز خسارتهای ناشی از آتشسوزی در دستکم یکی از ایستگاهها را نشان میدهد، اما هنوز ابعاد کامل خسارت و زمان لازم برای ازسرگیری فعالیت خط لوله مشخص نیست.
این خط لوله پس از کاهش شدید تردد نفتکشها در تنگه هرمز به یکی از مسیرهای اصلی صادرات نفت عربستان سعودی تبدیل شده است و روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت را به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند. حمله به این تاسیسات در حالی صورت گرفت که حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی نیز با تصرف بخش یمنی تنگه بابالمندب و جزایر راهبردی اطراف آن، توان بیشتری برای تهدید کشتیرانی و نفتکشهای سعودی به دست آوردهاند.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت حمله به خط لوله را بر عهده نگرفته است. با این حال، مقامهای آمریکایی و سعودی گروههای شبهنظامی همسو با جمهوری اسلامی در عراق را از مظنونان احتمالی میدانند. این حمله در آستانه پایان مهلت تعیینشده دولت عراق برای خلع سلاح گروههای شبهنظامی، فشار سیاسی و امنیتی بر بغداد را افزایش داده است.
در بیانیه وزارت انرژی عربستان سعودی به عاملان این حمله، میزان خسارت و مدت تعطیلی خطوط انتقال نفت در این مناطق اشارهای نشده بود. اما ساعتی بعد وزارت خارجه عربستان سعودی اعلام کرد خط لوله نفتی شرق به غرب این کشور با پهپادهایی که از عراق پرتاب شده بودند، هدف حمله قرار گرفته است.
شبکه سیانان نیز جملعه ۲۰ شهریور بهنقل از دو مقام آمریکایی آگاه از موضوع، گزارش داد که یک سامانه کلیدی خط لوله نفت در عربستان سعودی روز پنجشنبه هدف پرتابهها قرار گرفته است.
یکی از مقامهای آمریکایی به این شبکه گفت بررسی اولیه نشان داده است که ایستگاههای پمپاژ واقع در کنار خود خط لوله هدف قرار گرفتهاند.
بهگزارش سیانان، یک تصویر ماهوارهای که روز جمعه گرفته شده، ظاهرا خسارات گسترده ناشی از آتشسوزی در یکی از ایستگاههای پمپاژ را نشان میدهد. تصویری از یک ایستگاه پمپاژ دیگر که روز پنجشنبه گرفته شده بود، آتشسوزی کوچکی را نشان میداد که ستونهایی از دود غلیظ و سیاه به هوا میفرستاد.
هنوز مشخص نیست چه گروهی مسئول این حملات بوده و آیا بخشهایی از خود خط لوله نیز آسیب دیده است یا نه، اما یکی از مقامهای آمریکایی گفت این سامانه با پهپادهایی که از عراق به پرواز درآمده بودند هدف قرار گرفته است. منابع همچنین گفتند هنوز مشخص نیست تعمیر خسارات چه مدت زمان خواهد برد.
بهنوشته سیانان این حمله نشان میدهد که منابع نفتی عربستان سعودی و توانایی این کشور برای صادرات نفت با ادامه جنگ ایران با تهدیدهای فزایندهای روبهرو است. حملات به این خط لوله همزمان با پیشروی برقآسای حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی در نوار ساحلی این کشور در دریای سرخ صورت گرفته است.
در ادامه پیشروی حوثیها در یمن، خبرگزاری فرانسه جمعه ۲۰ شهریور گزارش داد این گروه نیابتی جمهوری اسلامی کنترل بخش یمنی تنگه بابالمندب را در دست گرفته است. همزمان گزارشهایی از سفر دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، و نزدیک به ۱۰۰ مستشار نظامی آمریکا به عربستان سعودی منتشر شده است.
بهگزارش خبرگزاری فرانسه حوثیها در عملیاتی برقآسا سراسر سواحل یمن در دریای سرخ و سه جزیره راهبردی در این دریا را تصرف کردند.
یکی از مقامهای محلی دولت یمن که از حمایت ریاض برخوردار است، تایید کرد حوثیها عملیات تصرف منطقه بابالمندب و جزیره میون را تکمیل کردهاند.
یک مقام نظامی دولت یمن نیز گفت حوثیها جزایر حنیش بزرگ و حنیش کوچک و سراسر سواحل مجاور دریای سرخ را به کنترل خود درآوردهاند.
این دو آخرین جزایر منطقه بابالمندب بودند که هنوز در اختیار حوثیها قرار نداشتند.
این مقام نظامی افزود: «تمام مناطقی که در ساحل غربی در کنترل ما بود، سقوط کرده است.»
تصرف این جزایر، بهویژه میون که در میانه تنگه بابالمندب قرار دارد، توانایی حوثیها را برای حمله به نفتکشهای عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، افزایش میدهد.
این گروه مورد حمایت تهران ۲۹ تیر از آغاز محاصره دریایی عربستان سعودی خبر داد.
در پی نوسانات شدید ناشی از تحولات خاورمیانه، قیمت نفت از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است.
دولت عربستان سعودی، شرکت نفت دولتی آرامکو، کاخ سفید، وزارت امور خارجه آمریکا و فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، به درخواستهای سیانان برای اظهار نظر در مورد این حملات پاسخ ندادند.
به گفته یک منبع آگاه، مقامهای آمریکایی در حال جمعآوری اطلاعات درباره این حملات هستند.
وبسایت اکسیوس، شامگاه پنجشنبه گزارش داد محمد بن سلمان،ولیعهد عربستان سعودی، روز پنجشنبه در دو تماس تلفنی از دونالد ترامپ خواست آمریکا حوثیهای یمن را هدف قرار دهد، اما رییسجمهوری ایالات متحده این درخواست را رد کرد.
اگرچه هنوز منشاء حمله مشخص نیست و حوثیها نیز در روزهای اخیر به مناطقی در عربستان حمله کردهاند، بهنام بن طالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، به سیانان گفت گروههای شبهنظامی همسو با حکومت ایران در عراق پیشتر از پهپاد برای حمله به عربستان سعودی استفاده کردهاند و ممکن است این بار نیز در چارچوب راهبرد گستردهتر جمهوری اسلامی برای استفاده از نیروهای نیابتی خود به منظور وادار کردن کشورهای عربی به مخالفت با حضور نیروهای آمریکایی در منطقه چنین کرده باشند.
در اواخر ژوئیه، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، در واشینگتن با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، دیدار کرد تا ارزیابی پادشاهی سعودی از جنگ جاری آمریکا با جمهوری اسلامی را به کاخ سفید منتقل کند.
منابع به سیانان گفتند ارزیابی عربستان این بود که تهران تلاش خواهد کرد از طریق تشدید تنش برای خود اهرم فشار ایجاد کند و برای این کار از نیروهای نیابتی باقیمانده خود، شبهنظامیان در عراق و حوثیها، استفاده خواهد کرد.
اهمیت خط لوله شرق-غرب در عربستان
براساس تصاویر ماهوارهای در روز پنجشنبه ۹ آتشسوزی بزرگ در نزدیکی خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی شناسایی شد، هرچند محل دستکم شش مورد از این آتشسوزیها ظاهرا با گودالهای مشعل مطابقت داشت؛ مکانهایی که در مواقع اضطراری میتوان نفت و گاز را در آنها سوزاند.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی، این خط لوله برای عربستان سعودی اهمیتی کلیدی پیدا کرده است. پس از کاهش چشمگیر تردد نفتکشها از تنگه هرمز، این کشور صادرات حدود پنج میلیون بشکه نفت در روز را از طریق خط لوله شرق-غرب به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل شده است.
حوثیها با اعلام محاصره دریایی عربستان تاکید کردهاند هر کشتی سعودی را که بخواهد از طریق بابالمندب از دریای سرخ عبور کند هدف قرار خواهند داد. به همین دلیل ممکن است این مسیر خروجی برای نفت عربستان نیز در معرض خطر قرار گیرد.
مقامهای آمریکایی و کارشناسان گفتند تعمیر ایستگاههای پمپاژ میتواند نسبت به تعمیر خسارات عمده واردشده به خود خط لوله، کار کمدردسرتری باشد.
حمله به سامانه خط لوله در حالی رخ داده است که عربستان سعودی همچنین به اوپک گزارش داده تولید نفت خام این کشور در ماه گذشته بهشدت کاهش یافته و به پایینترین سطح از سال ۱۹۹۰ رسیده است.
