منبع آگاه به الجزیره: فرمانده سنتکام برای بررسی پیشروی حوثیها در یمن به عربستان رفت
یک منبع آگاه به شبکه الجزیره گفت فرمانده سنتکام، فرماندهی مرکزی آمریکا، برای برگزاری نشستهایی درباره پیشروی اخیر حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی در یمن و هماهنگی در این زمینه به عربستان سعودی سفر کرده است.
الجزیره جزییات بیشتری درباره دیدارهای فرمانده سنتکام، مقامهای حاضر در این نشستها و برنامه سفر او منتشر نکرد.
حوثیها در پیشروی اخیر خود شهر بندری المخا و نوار ساحلی جنوبغربی یمن در مجاورت تنگه بابالمندب را به کنترل خود درآوردند.
علاوه بر بیرجند، شهرستانهای قائن، فردوس، سرایان، نهبندان و طبس نیز در موج اعتراضی سال ۱۴۰۴ حضور داشتند؛ گسترهای که جغرافیای اعتراض در این استان را از دورههای پیشین فراتر برد.
محرومیت، مهاجرت و حاشیهنشینی
خراسان جنوبی با وجود وسعت زیاد و منابع معدنی قابلتوجه، سهم محدودی از اقتصاد ایران دارد.
این استان حدود ۹ درصد مساحت و نزدیک یک درصد جمعیت کشور را در خود جای داده، اما بر اساس دادههای رسمی، سهمش از تولید ناخالص داخلی کمتر از نیم درصد است.
نرخ مشارکت اقتصادی هم بر اساس آخرین آمار رسمی حدود ۳۹ درصد بوده و استان از این نظر در رتبه ۲۲ کشور قرار گرفته است.
مهاجرت نیز یکی از نشانههای ماندگار این شکاف توسعهای است.
خشکسالی و بحران آب، افت درآمد کشاورزی و نبود فرصتهای شغلی پایدار، بخشی از جمعیت روستایی را ناچار به مهاجرت کرده و بخشی از این مهاجرت هم به حاشیه شهرها، بهویژه بیرجند، سرازیر شده است.
استاندار وقت خراسان جنوبی در سال ۱۳۹۸ گفته بود طی یک دهه، حدود هزار و ۷۰۰ روستای این استان خالی از سکنه شدهاند؛ روندی که مقامهای محلی آن را با کمآبی، نبود اشتغال پایدار و ضعف زیرساختها مرتبط دانستهاند.
پیامد بخشی از این مهاجرت را میتوان در حاشیهنشینی شهرها دید.
استاندار خراسان جنوبی تیر ۱۴۰۴ اعلام کرده بود حدود ۱۲۳ هزار نفر، برابر با بیش از ۳۳ درصد جمعیت شهری استان، در سکونتگاههای غیررسمی و بافتهای فرسوده زندگی میکنند.
در کنار این موارد، فقر به حوزه آموزش نیز رسیده است.
گزارشها از خراسان جنوبی نشان دادهاند برخی خانوادهها حتی توان پرداخت هزینههای پایه تحصیل را ندارند و فقر، ترک تحصیل و در مورد دختران، ازدواج زودهنگام، از عوامل بازماندن کودکان از آموزش است.
در شرایطی که سالهاست خراسان جنوبی با این بحرانها دست و پنجه نرم میکند، در یک دهه اخیر حضور فعالی هم در اعتراضات سراسری داشته است.
دانشگاه، نقطه کانونی یک دهه اعتراض
نقش بیرجند در موجهای اعتراضی یک دهه گذشته کلیدی است.
در اعتراضات سال ۱۳۹۶ که شامگاه هفت دی از مشهد آغاز شد، بیرجند همان شب به تجمعات پیوست.
در آبان ۱۳۹۸ نیز بیرجند از نخستین شهرهایی بود که پس از افزایش ناگهانی قیمت بنزین شاهد اعتراض شد.
ایراناینترنشنال آن زمان بیرجند را در میان دستکم ۱۴ شهر معترض از شامگاه ۲۴ آبان تا ساعات نخست روز بعد ثبت کرده بود.
البته شهرهای مختلف این استان قبل از این اعتراضات سراسری و به طور پراکنده نیز بارها شاهد اعتراضاتی کارگری و دانشجویی بودند.
در خیزش ۱۴۰۱ اما جغرافیای اعتراض از مرکز استان فراتر رفت و علاوه بر بیرجند، تجمعهایی در قائن و طبس، از جمله در محیطهای دانشگاهی، گزارش شد.
تنها چند روز پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی و در ۲۹ شهریور، بیرجند به اعتراضات سراسری پیوست.
بعد از اعتراض خیابانی، دانشگاه بیرجند به یکی از کانونهای مهم اعتراض استان تبدیل شد و در ۱۱ و ۱۲ مهر دانشجویان این دانشگاه تجمع کردند.
در قائن و طبس نیز از ۳۰ شهریور تا ۱۹ مهر تجمعاتی هم در سطح شهر و هم در دانشگاهها شکل گرفت.
این الگو در دی ۱۴۰۴ گستردهتر و پای شهرستانهای دیگر نیز به نقشه اعتراضات استان کشیده شد.
بر اساس ویدیوها و گزارشها، اعتراضها از ۱۲ دی در دانشگاه بیرجند آغاز شد.
این تجمعات در فضای دانشگاه، در روزهای بعدی هم با سر دادن شعارهایی علیه علی خامنهای و در راستای سرنگونی جمهوری اسلامی ادامه پیدا کرد.
همزمان با فراخوانها، اعتراض از دانشگاه به خیابانهای شهرستانهای قائن، فردوس، سرایان، نهبندان و طبس کشیده شد.
استانداری خراسان جنوبی همان زمان تایید کرد در بازه اصلی ۱۸ تا ۲۰ دی، تجمعاتی با حضور حدود ۹ هزار نفر در این شش استان شکل گرفته است.
این اعتراضات مانند سایر کشور، با سرکوبی گسترده و خونین مواجه شد.
از ورود به خوابگاه تا احکام زندان و تعلیق
سرکوب پیش از اوج اعتراضها آغاز شد. ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میداد ۱۵ دی، پس از ورود نیروهای امنیتی به خوابگاه دخترانه دانشگاه بیرجند و بازداشت چند دانشجو، مقابل خوابگاه تنش شکل گرفت.
برخوردها پس از فروکش اعتراضات نیز ادامه یافت.
گزارشهای دانشجویی در اردیبهشت ۱۴۰۵ از صدور حکم انضباطی برای ۵۰ دانشجوی دانشگاه بیرجند خبر دادند.
بر اساس این گزارشها، حدود ۳۰ نفر از امکانات رفاهی تا پایان تحصیل محروم و نزدیک به ۲۰ نفر دو ترم تعلیق شدند.
در میان پروندههای ارائهشده برای این گزارش، عرفا عربی، دانشجوی دانشگاه بیرجند، به اتهامهای «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» مجموعا به هشت سال حبس محکوم شده که پنج سال آن قابل اجرا اعلام شده است.
پروندههای آرمان امیرآبادی، سجاد جوانمرد، سیدعلی قالیبافان، ابراهیم حقدادی، مهدی جمالی و شهراد زینلی نیز از دیگر نمونههای احکام قضایی مرتبط با این اعتراضات با صدور احکام حبس چندین ساله عنوان شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی همچنین گفتهاند در خراسان جنوبی هزار و ۲۰۰ نفر در ارتباط با انقلاب ملی ایرانیان بازداشت شدند و برای ۶۰۰ نفرشان پرونده قضایی تشکیل شد.
نکته قابل توجه دیگر این است که به گفته معاون استاندار، سن افرادی که حکومت آنها را «لیدرها و افراد همکار در تجمعات» معرفی کرده، ۱۴ تا ۲۵ سال بوده است.
علاوه بر صدور احکام قضایی سنگین برای دانشجویان و دیگر بازداشتشدگان، گزارشهایی نیز درباره دریافت وثیقههای سنگین، آزادی مشروط پس از ماهها حبس و با اخد وثیقههای کلان، استفاده از پابند الکترونیکی و محدودیت تردد برای آنان منتشر شده است.
پلمب مغازهها، توقیف خودروها و اعمال فشار سیستماتیک بر زندگی و معیشت خانوادههای بازداشتشدگان، از دیگر اقدامات امنیتی علیه معترضان بازداشتی است.
پزشکیان جمعه ۲۰ شهریور در سخنرانی خود در مجمع تجاری بریکس در دهلینو گفت «نااطمینانی ژئوپلیتیکی، اختلال در زنجیرههای تامین و استفاده روزافزون از ابزارهای اقتصادی برای اعمال فشار سیاسی»، ضرورت نقشآفرینی بریکس را بیش از پیش کرده است.
او تاکید کرد بریکس باید فضایی فراهم آورد که در آن «هیچ کشوری نتواند با انحصار یک ابزار مالی یا فناوری، تجارت مشروع کشور دیگری را مختل کند».
بهگفته پزشکیان، «تابآوری اقتصادی بدون تنوعبخشی به شرکای تجاری، منابع تامین مالی و مسیرهای پرداخت امکانپذیر نیست».
او با اشاره به تحریمها و ادامه کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی در ماههای گذشته افزود فشار بر تجارت، انرژی، زیرساختها یا نظام مالی یک کشور، ثبات منطقهای و اقتصاد جهانی را تحت تاثیر قرار میدهد.
تشدید کارزار «طرد اقتصادی»
در پی حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، آمریکا کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را شدت بخشیده است و میکوشد شریانهای مالی حکومت ایران را محدود کند.
محاصره دریایی، جلوگیری از فروش نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای جابهجایی درآمدهای نفتی، از جمله محورهای این کارزار است.
وزارت خزانهداری آمریکا از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، چند بسته تحریمی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
بریکس گروهی متشکل از اقتصادهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. این ائتلاف در سال ۲۰۰۶ با حضور برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و در سالهای بعد کشورهایی از جمله آفریقای جنوبی، ایران، مصر، اتیوپی و امارات متحده عربی به آن پیوستند.
تلاش تهران برای جلب حمایت پکن و مسکو
شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین، روسای جمهوری چین و روسیه، در اجلاس دهلینو حضور خواهند داشت.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره رویکرد پکن در قبال مناقشه ایران بالا گرفته است. پیشتر نحوه دیدار پزشکیان و شی در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک خبرساز شده بود.
شی نه بهصورت رسمی، بلکه ایستاده در گوشهای از سالن، با پزشکیان دیدار و گفتوگو کرد.
شبکه خبری فاکسنیوز ۲۰ شهریور گزارش داد جنگهای خاورمیانه و اروپا، بریکس را با یکی از بزرگترین آزمونهای این گروه از زمان شکلگیری آن در ۲۰ سال پیش مواجه کرده است.
بر اساس این گزارش، همزمان با افزایش فشار اقتصادی واشینگتن، حکومت ایران میکوشد مناسبات خود را با مسکو و پکن گسترش دهد. تهران در تازهترین تلاش برای دستیابی به پشتوانهای اقتصادی، خواستار عضویت در «بانک توسعه جدید» بریکس شده است.
فاکسنیوز افزود حضور چین، هند، روسیه و امارات متحده عربی فرصتی کمسابقه در اختیار جمهوری اسلامی میگذارد تا همزمان با چند شریک تجاری مهم خود رایزنی کند.
این در حالی است که امارات ۲۷ مرداد همه مبادلات تجاری و مالی خود با ایران را به حالت تعلیق درآورد.
روسیه نیز یکی از محورهای اصلی نشست دهلینو خواهد بود و انتظار میرود انرژی و همکاریهای دفاعی سهم مهمی از گفتوگوها را به خود اختصاص دهند.
تلاش هند برای مدیریت تنشها
فاکسنیوز گزارش داد قطع روابط تجاری امارات و جمهوری اسلامی صادرکنندگان هندی را نیز تحت فشار قرار داده، زیرا دبی از دیرباز یکی از مراکز اصلی تجارت هند با ایران بوده است.
بر اساس این گزارش، هند بهدلیل منافع اقتصادی خود برای کمک به حل این اختلاف انگیزه دارد.
همچنین با توجه به ادامه کارزار نظامی حوثیهای یمن، مواضع عربستان سعودی در نشست بریکس مورد توجه خواهد بود.
هرش وی پانت، معاون بنیاد پژوهشی آبزرور، گفت: «رهبری بریکس از سوی دهلینو در نهایت تلاشی برای مدیریت تناقضهاست. دهلینو میکوشد بهجای تقابل ایدئولوژیک، تمرکز را بر همکاریهای عملی، از امنیت انرژی تا ارتباطات و توسعه، حفظ کند.»
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۰ شهریور گزارش داد این وکیل که استفان آرونز نام دارد، بدون بررسی صحت مطالب تولیدشده با هوش مصنوعی، آنها را بهعنوان بخشی از پرونده تجدیدنظر به دادگاه ارائه کرد.
دیوان عالی نیومکزیکو آرونز را پنج هزار دلار جریمه کرد و او را بهدلیل بیاحترامی به دادگاه مقصر شناخت.
دادگاه اعلام کرد لایحه این وکیل خصوصی ساکن سانتافه «حاوی اظهارات نادرست شاهدانی کاملا ساختگی» بوده است.
قضات همچنین گفتند آرونز «نه ابراز پشیمانی کرده و نه نسبت به وضعیت موکلش نگرانی نشان داده است».
آنها افزودند پرونده این وکیل برای تحقیقات بیشتر به هیات رسیدگی به تخلفات انتظامی وکلا ارجاع خواهد شد.
آرونز مسئولیت رسیدگی به درخواست تجدیدنظر اسکار رنه ساندووال را بر عهده داشت.
ساندووال اتهام قتل مادر فرزندانش را رد کرده، اما سال گذشته مجرم شناخته و به حبس ابد محکوم شد.
رسیدگی به درخواست تجدیدنظر همچنان ادامه دارد و پرونده ۱۱ شهریور به کیم چاوز کوک، وکیل تسخیری، واگذار شد.
۱۹ شهریور، شرکت اوپنایآی بر لزوم وضع مقررات ملی و الزامآور برای ایمنی هوش مصنوعی در آمریکا تاکید کرد. این درخواست پس از بروز چند مورد رفتار خارج از کنترل عاملهای هوش مصنوعی مطرح شد.
کنگره آمریکا هنوز چارچوبی فدرال برای قانونگذاری در این حوزه تصویب نکرده است، اما چندین ایالت مقررات جداگانهای به اجرا گذاشتهاند.
وکیل پرونده: از احتمال تولید اطلاعات نادرست آگاه نبودم
آرونز در بیانیهای به رویترز گفت سال گذشته پس از پذیرفتن پرونده تجدیدنظر ساندووال، از چتجیپیتی برای خلاصه روند محاکمه استفاده کرده و از توانایی هوش مصنوعی در «توهم» و تولید اطلاعات نادرست آگاه نبوده است.
او اضافه کرد: «پشیمانم، اما امیدوارم هیات انتظامی در نظر بگیرد که این اشتباهی سهوی بوده است. این اتفاق درسی برای همه متخصصانی است که به این فناوری قدرتمند اما گاه بیثبات تکیه میکنند.»
اوپنایآی، سازنده چتجیپیتی، تاکنون به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این رویداد پاسخ نداده است.
رویترز نوشت مجازات آرونز تازهترین نمونه از روند فزاینده پروندههایی است که در آنها قضات ایالتی و فدرال، وکلا را بهدلیل ارائه اسناد تولیدشده با هوش مصنوعی و عدم راستیآزمایی کافی توبیخ میکنند.
تاکنون دهها وکیل بهدلیل ارائه لوایحی مجازات شدهاند که هوش مصنوعی در آنها به پروندههای قضایی ساختگی استناد کرده یا متن قوانین را نادرست نقل کرده بود.
با این حال، به نظر میرسد اقدام آرونز از موارد پیشین فراتر رفته باشد، زیرا لایحه او در یک پرونده تجدیدنظر کیفری حاوی اظهارات ساختگی شاهدان بوده است.
دیوان عالی نیومکزیکو ماه گذشته از آرونز خواست توضیح دهد مطالب ساختگی چگونه در لایحه اصلی او گنجانده شدهاند.
بنا بر اعلام دادگاه، این مطالب شامل «اظهارات خیالی درباره پوشیدن شلوار تیره و پیراهن سفید از سوی فرد تیرانداز» بوده است.
آرونز مردادماه در جلسه رسیدگی به دادگاه گفت رونوشت محاکمه و دیگر اسناد پرونده را در اختیار چتجیپیتی گذاشته و تصور کرده بود این ابزار «خلاصهای بینقص و خدشهناپذیر» ارائه خواهد داد.
قضات گفتند نمیتوان پذیرفت که آرونز از احتمال خطا و تولید اطلاعات نادرست از سوی هوش مصنوعی آگاه نبوده باشد.
سی. شانون بیکن، قاضی دادگاه، در جلسه رسیدگی گفت: «آقای وکیل، اخبار را دنبال میکنید؟ رادیو گوش میدهید؟ اصلا درباره اتفاقاتی که در جهان میافتد چیزی میخوانید؟ مشکل اتکای وکلا به توهمات هوش مصنوعی هر روز در صدر خبرهاست.»
روزنامه والاستریت ژورنال ۱۸ شهریور نوشت نگرانیها در آزمایشگاههای هوش مصنوعی رو به افزایش است و رقابت میان شرکتهای فناوری، آنها را به مسابقهای برای ساخت مدلهای خودبهبوددهنده سوق داده؛ مدلهایی که ممکن است از کنترل انسان خارج شوند.
بر اساس این گزارش، جیکوب کاکسون، از پژوهشگران شرکت آنتروپیک، بهدلیل نگرانی از رقابت این شرکت و رقبایش برای ساخت سامانههای هوش مصنوعی خودبهبوددهنده، از این صنعت کنارهگیری کرده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۰ شهریور در گزارشی تحلیلی نوشت این درگیری نخستین آزمون جدی پیمان دفاعی پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه است که اوایل شهریور امضا شد.
بر اساس این پیمان، حمله نظامی به هر یک از این سه کشور، حمله به همه آنها تلقی میشود.
دو مقام پاکستانی در تیرماه گفته بودند نیروهای این کشور در نزدیکی مرز عربستان سعودی با یمن مستقر شدهاند. این حضور، احتمال درگیر شدن مستقیم آنها را در جنگ با حوثیها افزایش میدهد.
در اسلامآباد این نگرانی وجود دارد که حملات حوثیها پاکستان را به جنگ بکشاند.
همکاری دفاعی با کشورهای خلیج فارس بخشی از تلاش پاکستان برای جذب سرمایه و تقویت اقتصاد بحرانزده آن است. در مقابل، نفت و گاز این کشور از تنگه هرمز و دریای سرخ عبور میکند؛ مسیرهایی که جمهوری اسلامی و حوثیها توان مختل کردنشان را نشان دادهاند.
دو سال پیش نیز حملات متقابل ایران و پاکستان در مرز بلوچستان، برای مدتی خطر آغاز درگیری گسترده را بالا برد.
انتقال هشدار ریاض به تهران
به گزارش رویترز و به نقل از منابع سعودی، پاکستانی و ایرانی، پاکستان این هفته درخواست ریاض برای مهار حوثیها را به تهران منتقل کرد.
عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، نیز ۱۹ شهریور با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، درباره احیای تلاشهای دیپلماتیک و کاهش تنش گفتوگو کرد.
وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد در حال حاضر پاسخ نظامی به حملات حوثیها در دست بررسی نیست و اسلامآباد همچنان از خویشتنداری و گفتوگو حمایت میکند.
مقامهای جمهوری اسلامی علنا از میانجیگری پاکستان استقبال کرده و پیمان دفاعی این کشور را تهدید ندانستهاند. با این حال، سه منبع ایرانی به رویترز گفتند تهران در توانایی اسلامآباد برای اثرگذاری بر بحران تردید دارد و آن را فاقد تجربه میانجیهایی چون قطر میداند.
مرز میانجیگری و ورود به جنگ
رویترز نوشت که اکنون نشانههایی از محتاطتر شدن پاکستان دیده میشود.
پیش از این چهار منبع اعلام کردند که کویت پس از توافق اسلامآباد و ریاض خواهان پیمانی مشابه شده، اما پاکستان که نگران تعهد نظامی تازه در برابر حملات احتمالی جمهوری اسلامی است، دامنه مذاکرات را به آموزش، امنیت مرزی و افزایش ظرفیت محدود کرده است.
اسلامآباد همچنین گفته است فعلا برنامهای برای افزودن عضو تازه به پیمان سهجانبه ندارد.
فرزانه شیخ، پژوهشگر همکار چتمهاوس، گفت پاکستان امکانات و تجربهای در حد قطر و عمان برای میانجیگری ندارد.
به گفته او، نقش برجسته اسلامآباد بیش از آنکه حاصل سرمایه دیپلماتیک این کشور باشد، از رابطه شخصی نزدیک دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، ناشی میشود.
کامران بخاری، تحلیلگر روابط ایران و پاکستان، نیز هشدار داد انتقال و شکل دادن پیامها با ارائه پدافند هوایی یا اطلاعات نظامی تفاوت دارد: «حمایت نظامی مستقیم، پاکستان را عملا وارد جنگ خواهد کرد.»
پاکستان هماکنون هزاران سرباز و یک اسکادران جنگنده در عربستان سعودی دارد و همزمان، با تنش در مرز هند و شورشهای مسلحانه در غرب کشور روبهروست.
این وضعیت، پذیرش تعهدهای تازه را دشوار میکند.
