سخنگوی دولت: انتشار اطلاعات میزان فقر مردم، نیازمند مجوز شورای عالی امنیت ملی است
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، در پاسخ به پرسشی درباره شمار مردم ایران که در فقر شدید به سر میبرند، از اعلام آمار در این زمینه خودداری کرد و گفت انتشار برخی از این ارقام با ملاحظات امنیتی همراه است و نیازمند مجوز شورای عالی امنیت ملی است.
مهاجرانی گفت: «یک سری از این اعداد را من نمیتوانم بگویم، چون ملاحظات امنیتی وجود دارد. اینها جزو موضوعاتی هستند که ترجیحا منابعی که مجوز دارند باید درباره آنها صحبت کنند.»
او همچنین گفت برای اعلام برخی از این اطلاعات به مجوز شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیاز است.
یک مقام دولت آمریکا به رویترز گفت توافق که در ماه ژوئیه میان واشینگتن و ریاض حاصل شد، روز دوشنبه به کنگره ارسال شده است. این توافق به شرکتهای آمریکایی اجازه میدهد فناوری هستهای غیرنظامی به عربستان صادر کنند.
بهگفته این مقام، موضع ترامپ تغییری نکرده و توافق تنها در صورتی پیش خواهد رفت که عربستان به «پیمان ابراهیم» بپیوندد. این پیمانها با میانجیگری آمریکا در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ به عادیسازی روابط اسرائیل با امارات متحده عربی، بحرین، مراکش و سودان منجر شد.
با این حال، مشخص نیست ارسال توافق به کنگره چگونه قرار است عربستان را به عادیسازی روابط با اسرائیل نزدیک کند. عربستان سعودی همچنان تاکید دارد که پیش از به رسمیت شناختن اسرائیل باید مسیری برگشتناپذیر برای تشکیل کشور مستقل فلسطینی ایجاد شود. جنگ غزه که در اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، روندی را که پیش از آن بهگفته دیپلماتها ریاض را به عادیسازی روابط با اسرائیل نزدیک کرده بود، متوقف کرد.
دولت جو بایدن نیز برای دستیابی به توافق هستهای با عربستان تلاش کرده و در پی مرتبط کردن آن با عادیسازی روابط ریاض و اسرائیل بود. ترامپ نیز در دوره نخست ریاستجمهوری خود روی توافق مشابهی کار کرده بود.
پروژهای دهها میلیارد دلاری
توافق هستهای پیشنهادی برای یک دوره ۳۰ ساله تنظیم شده و زمینه ساخت راکتورهای AP1000 در عربستان را فراهم میکند. ارزش این پروژه دهها میلیارد دلار برآورد شده و شرکت وستینگهاوس، که مالکیت آن در اختیار شرکت کانادایی کامکو و بروکفیلد است، از مهمترین ذینفعان احتمالی آن خواهد بود.
کنگره ۹۰ روز کاری برای بررسی توافق فرصت دارد. بر اساس گفته دو منبع کنگره، متن توافق پس از ارسال به رهبران کنگره، قرار است روز چهارشنبه در اختیار کمیتههای مربوطه قرار گیرد.
اگر کنگره در این مدت با توافق مخالفت نکند، توافق قابلیت اجرایی شدن خواهد داشت. در صورت رد آن از سوی کنگره، ترامپ میتواند این تصمیم را وتو کند و برای غلبه بر وتوی رییسجمهوری به رأی دوسوم اعضای کنگره نیاز خواهد بود.
نگرانی درباره غنیسازی اورانیوم در عربستان
یکی از مهمترین موضوعات مورد مناقشه، نبود ممنوعیت صریح برای غنیسازی اورانیوم یا بازفرآوری پسماند هستهای در عربستان است.
برخی قانونگذاران دموکرات و کارشناسان منع اشاعه هستهای هشدار دادهاند که هر دو فناوری میتوانند بالقوه مسیر دستیابی به مواد لازم برای ساخت سلاح هستهای را فراهم کنند.
این موضوع توافق عربستان را از توافق هستهای غیرنظامی سال ۲۰۰۹ آمریکا با امارات متمایز میکند. ابوظبی در آن توافق پذیرفت از غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هستهای صرفنظر کند؛ تعهداتی که در سیاست منع اشاعه آمریکا به «استاندارد طلایی» شهرت یافتهاند.
دولت ترامپ میگوید توافق با عربستان شامل تدابیر منع اشاعهای است که قوانین آمریکا رعایت آنها را الزامی کردهاند.
هنری سوکولسکی، رییس مرکز آموزش سیاست منع اشاعه، هشدار داده است که ارسال توافق به کنگره ممکن است در عمل راه را برای تصویب آن بدون الزام عربستان به عادیسازی روابط با اسرائیل یا پذیرش محدودیتهای سختگیرانهتر هستهای باز کند.
بهگفته او، چنین وضعیتی برای دولتی که هم خواهان جلوگیری از غنیسازی در عربستان و هم به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی ریاض است، «بههیچوجه ایدهآل» نیست.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا سهشنبه سوم شهریور اعلام کرد این وزارتخانه یک برنامه آموزشی جهانی را برای کارکنان کنسولی در تمام سفارتخانهها و کنسولگریهای آمریکا آغاز کرده و به همین دلیل برنامه وقتهای خدمات ویزا برای فراهم کردن امکان برگزاری این دورهها تعدیل خواهد شد.
این تصمیم تنها چند روز پس از آن اعلام شد که یک قاضی فدرال آمریکا سیاست دولت دونالد ترامپ برای توقف صدور ویزای مهاجرتی به اتباع ۷۵ کشور، از جمله ایران، را غیرقانونی اعلام و باطل کرد.
با این حال، بیشتر متقاضیان ایرانی به دلیل فرمان جداگانه ترامپ همچنان با ممنوعیت صدور ویزا روبهرو هستند.
جنت وارگاس، قاضی دادگاه ناحیهای ایالات متحده در منهتن، جمعه ۳۰ مرداد اعلام کرد سیاست وزارت امور خارجه آمریکا از حدود اختیارات قانونی مارکو روبیو، وزیر امور خارجه این کشور، فراتر رفته و با قوانین فدرال مهاجرت مغایرت دارد.
وزارت امور خارجه آمریکا در ژانویه صدور ویزای مهاجرتی برای اتباع ۷۵ کشور را متوقف کرده بود. این فهرست شماری از کشورهای آمریکای لاتین، آفریقا، خاورمیانه، حوزه کارائیب، بالکان و جنوب آسیا، از جمله ایران، افغانستان، عراق، پاکستان، بنگلادش، برزیل و کلمبیا را در بر میگرفت.
قاضی وارگاس این سیاست را «آشکارا غیرقانونی» خواند و گفت قوانین مهاجرتی آمریکا به وزیر خارجه اجازه نمیدهد به ماموران کنسولی دستور دهد درخواستهای ویزای مهاجرتی را صرفا بر اساس تابعیت متقاضی رد کنند.
وزارت امور خارجه در بیانیه خود در روز سهشنبه سوم شهریور جزییاتی درباره مدت برنامه آموزشی یا زمان بازگشت وقتهای مصاحبه به وضعیت عادی ارائه نکرده است.
بهگفته این وزارتخانه، هدف از آموزشها کمک به ماموران کنسولی برای شناسایی متقاضیانی است که احتمال دارد در آینده به کمکها و مزایای عمومی آمریکا وابسته شوند و همچنین اطمینان از آن است که درخواستهای ویزا در سراسر جهان به شکلی «جامع و یکسان» ارزیابی شوند.
فایننشالتایمز پیشتر گزارش داده بود متقاضیان ویزای مهاجرتی که برای مصاحبه در سفارتخانهها و کنسولگریهای آمریکا وقت تعیینشده داشتند، ایمیلهایی دریافت کردهاند که از تغییر زمان مصاحبه آنها خبر میدهد. بر اساس این ایمیلها، تاریخ جدید مصاحبه بعدا به متقاضیان اعلام خواهد شد.
این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که دولت ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری او کارزار گستردهای برای محدود کردن مهاجرت به آمریکا به راه انداخته است.
این سیاست علاوه بر اخراج مهاجران غیرقانونی، شامل لغو برخی ویزاها و گرینکارتها و رد درخواستها به دلایل مختلف، از جمله در برخی موارد دیدگاههای سیاسی و مشارکت در اعتراضهای حامی فلسطینیان علیه عملیات اسرائیل در غزه، بوده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، میگوید هدف این اقدامات افزایش امنیت داخلی آمریکاست.
با این حال، بخشی از سیاستهای مهاجرتی دولت با موانع قضایی روبهرو شده است. یک قاضی فدرال روز جمعه سیاست دولت ترامپ برای تعلیق صدور ویزای مهاجرتی برای متقاضیان ۷۵ کشور را لغو کرد و حکم داد که این اقدام از اختیارات قانونی مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، فراتر رفته است.
بهگزارش رویترز، گروههای حقوق بشری نیز کارزار مهاجرتی دولت ترامپ را تبعیضآمیز و ناقض حقوق مربوط به آزادی بیان و دادرسی عادلانه توصیف کردهاند.
آنها همچنین هشدار دادهاند که این سیاستها بهویژه برای اقلیتهای قومی، نگرانیهایی درباره تبعیض و برخورد بر اساس مشخصات نژادی ایجاد کرده است.
ترامپ در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۲۴ عمدتا بر مقابله با مهاجرت غیرقانونی تاکید داشت، اما دولت او در دوره دوم محدودیتهایی را نیز برای مهاجرت قانونی از جمله افزایش قابل توجه هزینه برخی از انواع ویزاهای کاری ایجاد کرده است.
اکسیوس بهنقل از یک مقام آمریکایی و یک منبع آگاه دیگر نوشت روبیو تاکید کرده که واشینگتن در حال حاضر قصد بازگشت به عملیات نظامی گسترده را ندارد. با این حال، او احتمال حمله نظامی در صورت آغاز حملهای از سوی جمهوری اسلامی را منتفی ندانسته است.
بهنوشته اکسیوس این موضع نشانه دیگری از تغییر راهبرد دولت دونالد ترامپ پس از نزدیک به شش ماه جنگ با جمهوری اسلامی است. مقامهای آمریکایی معتقدند محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی در حال «خفه کردن» اقتصاد ایران است و در عین حال آمریکا توانسته حجم فزایندهای از نفت کشورهای منطقه را از تنگه هرمز عبور دهد.
به نوشته اکسیوس، این تغییر همچنین نشاندهنده خستگی و نارضایتی ترامپ از ادامه جنگ و تمایل او به متوقف کردن آن، دستکم در مقطع کنونی، است.
براساس این گزارش روبیو در تماسهای خود چهار محور اصلی سیاست کنونی آمریکا را تشریح کرده است: خودداری موقت از اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی، افزایش فشار اقتصادی از طریق محاصره دریایی و تحریمهای تازه وزارت خزانهداری، انتقال حداکثری نفت از تنگه هرمز به بازارهای جهانی و حفظ گزینه نظامی برای آینده.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته انتظار میرود این سیاست دستکم تا پس از انتخابات میاندورهای آمریکا ادامه یابد و پس از آن امکان آغاز یک کارزار نظامی تازه دوباره میتواند مطرح شود.
پیت هگست،وزیر جنگ آمریکا، نیز دوشنبه پس از آغاز کارزار طرد اقتصادی گفت: «ما با وزیر خزانهداری درباره اعمال فشار اقتصادی حداکثری کاملا هماهنگ هستیم و میدانیم ایران توان تحمل آن را ندارد؛ اقتصاد ایران در مسیری نزولی قرار گرفته است.»
او افزود: «افزایش فشار اقتصادی باعث میشود تنها گزینه ایران، آمدن پای میز مذاکره و گفتوگو درباره برنامه هستهای باشد؛ همان چیزی که رییسجمهوری آمریکا میخواهد.»
هگست در عین حال درباره احتمال حملات بیشتر علیه جمهوری اسلامی گفت: «اگر لازم باشد از حملات نظامی استفاده کنیم، این کار را خواهیم کرد. اگر آنها دست به اقدام نسنجیدهای بزنند یا با ارتش آمریکا درگیر شوند، هر کاری لازم باشد انجام میدهیم.»
وزیر جنگ آمریکا گفت: «میدانیم در حال حاضر فشار اقتصادی بیشترین آسیب را به ایران وارد میکند، اما به هیچ وجه گزینه حملات نظامی در تنگه هرمز یا دیگر نقاط ایران را کنار نگذاشتهایم.»
واشینگتن: تهران اهرم هرمز را از دست داده است
بهنوشته اکسیوس یکی از عوامل اصلی این تغییر راهبرد، ارزیابی واشینگتن از تحولات تنگه هرمز است. مقامهای آمریکایی پاکسازی مینها از بخش عمده تنگه به دست نیروی دریایی آمریکا را نقطه عطفی در جنگ میدانند و معتقدند یکی از مهمترین ابزارهای فشار ایران تا حد زیادی خنثی شده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه سوم شهریور در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «همین حالا نیروی دریایی ایالات متحده به من اطلاع داد که همه مینهای موجود در آبهای بینالمللی تنگه هرمز جمعآوری یا منفجر شدهاند.»
او افزود به جمهوری اسلامی اطلاع داده شده است هر کشتی یا قایقی که مین تازهای کار بگذارد، «بیدرنگ و بهشکلی نظاممند» منهدم خواهد شد.
رییسجمهوری آمریکا گفت نیروی فضایی این کشور «وجب به وجب» تنگه هرمز را زیر نظر دارد؛ همانگونه که کوه کلنگ گزلا و سه سایت هستهای دیگری را که به گفته او پیشتر نابود شدهاند، رصد میکند.
ترامپ تاکید کرد: «سیاست تحمل صفر در قبال مینگذاری، با تمام توان برقرار و در حال اجراست.»
همزمان، در هفتههای اخیر تعداد بیشتری نفتکش از مسیر جنوبی تنگه عبور کردهاند. یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت: «ایرانیها کنترل تنگه را از دست دادهاند. حالا آمریکا آن را کنترل میکند.»
بهگفته مقامهای آمریکایی، محاصره دریایی در عین حال جمهوری اسلامی را از درآمدهای حیاتی نفت محروم کرده و طی دو هفته گذشته تقریباً هیچ نفتکشی در اطراف جزیره خارک، اصلیترین پایانه صادرات نفت ایران، مشاهده نشده است.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، به اکسیوس گفت اقتصاد ایران در حال «سقوط آزاد» است و بخش بزرگی از توان نظامی جمهوری اسلامی از بین رفته است.
بهگفته او، واشینگتن در تلاش است تمام منابع مالی باقیمانده حکومت ایران را قطع کند.
او در عین حال تhکید کرد هدف نهایی ترامپ همچنان جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است و رییسجمهوری آمریکا برای رسیدن به این هدف از «ابزارهای لازم» استفاده خواهد کرد.
فعلا مذاکرهای در کار نیست
این تغییر در حالی رخ میدهد که تلاشهای میانجیگرانه برای ازسرگیری مذاکرات ادامه دارد. عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، دوشنبه برای گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی به تهران سفر کرد. پاکستان از آغاز جنگ یکی از میانجیهای اصلی میان ایران و آمریکا بوده است.
به گزارش العربیه، منیر پیش از سفر با ترامپ گفتوگو و پیشنهاد تازهای را برای ارائه به جمهوری اسلامی مطرح کرده بود.
کاخ سفید انجام این گفتوگو را تکذیب نکرده، اما تاکید کرده است که در حال حاضر هیچ مذاکرهای با تهران جریان ندارد و مذاکرهای نیز برنامهریزی نشده است.
مقامهای آمریکایی همچنین معتقدند تحولات هرمز و افزایش حجم نفت عبوری از خلیج فارس، یکی از مهمترین اهرمهای جمهوری اسلامی در مذاکرات احتمالی آینده را تضعیف کرده و توافق احتمالی میان ایران و عمان درباره نحوه اداره تردد در تنگه نیز دیگر اهمیت سابق را ندارد.
یک مقام آمریکایی درباره سیاست فعلی واشینگتن به اکسیوس گفت: «در حال حاضر با حکومت ایران مذاکره نمیکنیم؛ داریم آنها را تحت فشار قرار میدهیم. این فشار ممکن است ایرانیها را به میز مذاکره بازگرداند.»
در همین حال، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، دو فرستاده کاخ سفید که هدایت مذاکرات با جمهوری اسلامی را بر عهده داشتهاند، قرار است چهارشنبه به ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، بروند تا گزارشی از آخرین وضعیت میدانی دریافت کنند.
شبکه سیبیاس و وبسایت اکسیوس سهشنبه سوم شهریور بهنقل از منابع آگاه خبر این سفر را منتشر کردند اما نگفتند که او در این سفر با چه مقامهایی در مسکو دیدار میکند و محور مذاکرات چه خواهد بود.
سیا از اظهارنظر درباره این سفر خودداری کرده و کرملین نیز تاکنون واکنشی به آن نشان نداده است.
در صورت تایید، این نخستین سفر شناختهشده یک رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا به مسکو از نوامبر ۲۰۲۱ خواهد بود؛ زمانی که ویلیام برنز، رییس وقت سیا، با ولادیمیر پوتین دیدار و گفتوگو کرد. حدود سه ماه پس از آن دیدار، روسیه تهاجم گسترده خود به اوکراین را آغاز کرد. این سفر در عین حال سفر عالیرتبهترین مقام دولت دونالد ترامپ به روسیه از ماه ژانویه تاکنون است.
بهنوشته رویترز نشانه دیگری از اهمیت این سفر هفته گذشته آشکار شد. به گفته یک منبع آگاه، آمریکا از اوکراین خواسته بود در روزهای دوشنبه، سهشنبه و چهارشنبه این هفته از انجام حملات هوایی در اطراف مسکو، سنپترزبورگ و برخی مناطق شمالی روسیه خودداری کند، زیرا هواپیمای حامل یک مقام ارشد آمریکایی عازم پایتخت روسیه خواهد بود. فایننشال تایمز نخستین رسانهای بود که این درخواست واشینگتن از کییف را گزارش کرد.
اکسیوس سهشنبه گزارش داد رتکلیف روز یکشنبه واشینگتن را با یک هواپیمای دولتی آمریکا ترک کرد و ابتدا به لتونی رفت. او روز سهشنبه از ریگا با یک هواپیمای ترابری نظامی سی-۱۷ نیروی هوایی آمریکا راهی مسکو شد.
کارزار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی، دلیل احتمالی سفر رتکلیف
این سفر در مقطع حساسی از جنگ ایران انجام میشود. آمریکا روز دوشنبه به کشورها و شرکتهای خارجی هشدار داد روابط تجاری خود با ایران را قطع کنند، در غیر این صورت ممکن است هدف تحریمهای ثانویه قرار گیرند. این اقدام بخشی از تلاش دولت دونالد ترامپ برای تشدید فشار اقتصادی بر تهران و واداشتن جمهوری اسلامی به توافقی برای پایان دادن به جنگی است که آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه علیه ایران آغاز کردند.
روسیه در این میان یکی از مهمترین شرکای راهبردی جمهوری اسلامی است. دو کشور روابط گسترده نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک دارند و حکومت ایران پهپادهایی را برای استفاده روسیه در جنگ اوکراین در اختیار مسکو قرار داده است. ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در ماه مارس روسیه را متهم کرد که نسخههای روسی این پهپادها را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است.
ارزیابی اطلاعاتی اوکراین که رویترز در ماه آوریل گزارش کرد، همچنین حاکی از آن بود که روسیه تصاویر ماهوارهای در اختیار حکومت ایران گذاشته است تا تهران بتواند از آنها برای هدف قرار دادن تاسیسات آمریکا در خاورمیانه استفاده کند. مسکو ارائه چنین کمکی را رد کرده است.
روسیه در عین حال اعلام کرده آماده است به حلوفصل مناقشه میان آمریکا و جمهوری اسلامی کمک کند. هنوز مشخص نیست آیا جنگ ایران و روابط مسکو با تهران یکی از محورهای مذاکرات رییس سیا در روسیه خواهد بود یا خیر.
