فرمانده مرزبانی فراجا: ادعاهای مطرحشده درباره احتمال حمله زمینی به ایران توهمآمیز است
علیاکبر جاویدان، فرمانده مرزبانی فراجا، در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد اظهارات مطرحشده درباره احتمال حمله زمینی به ایران «توهمآمیز» است.
فرمانده مرزبانی فراجا گفت: «مرزهای ایران امن و استوار است و تحرکات دشمنان هرگز نمیتواند اقتدار و امنیت کشور را خدشهدار کند.»
علیاکبر جاویدان همچنین گفت: «دشمنان در زمان جنگ اعلام کردند در طی سه روز جمهوری اسلامی را تسلیم خواهیم کرد و حملات گستردهای علیه نیروهای مسلح ما انجام دادند و فرماندهانی که نقش ستونی داشتند را کشتند، اما خدشهای بر ساختار و عملکرد نیروهای مسلح ایجاد نشد.»
او افزود در جمهوری اسلامی «سرباز فراوان است و جانشینپروری» انجام شده است.
این بنیاد با اعلام این آمار در شبکه اجتماعی ایکس نوشت از میان ۹۱۶ نفری که از ۱۱ دی ۱۴۰۴ تا ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ اعدام شدهاند، ۱۵ نفر از ۱۰ تا ۲۰ مرداد به دار آویخته شدهاند.
بنیاد برومند تاکید کرد شمار واقعی اعدامها احتمالا به مراتب بیشتر است، زیرا جمهوری اسلامی برای جلوگیری از افشاگری، نظارت بینالمللی و واکنش افکار عمومی، آمار واقعی اجرای اعدامها را پنهان میکند.
تفاوت آمار نهادهای حقوق بشری
بررسی آمار منتشرشده در وبسایت حقوق بشری هرانا نشان میدهد از دیماه ۱۴۰۴ تا پایان تیرماه ۱۴۰۵ دستکم ۹۵۱ نفر در ایران دار زده شدهاند.
در مرداد نیز تا بیستم این ماه، دستکم ۳۹ اعدام دیگر در هرانا ثبت شده و مجموع اعدامها از ابتدای سال ۲۰۲۶ میلادی تاکنون به ۹۹۰ نفر رسیده است.
همچنین آمار ثبتشده از سوی سازمان حقوق بشر ایران حاکی است از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون دستکم ۴۶۳ نفر در ایران اعدام شدهاند.
یکی از دلایل اصلی تفاوت میان آمارهای منتشرشده از سوی نهادهای حقوق بشری، دشواری دسترسی به اطلاعات قابل اتکا از نهادهای قضایی جمهوری اسلامی و تفاوت در شیوه جمعآوری، راستیآزمایی و ثبت موارد اعدام است.
جمهوری اسلامی همچنین تماس با نهادهای خارج از کشور، از جمله سازمانهای حقوق بشری، را جرمانگاری کرده است؛ موضوعی که ارتباط مستقیم خانوادهها و بازماندگان اعدامشدگان را با مجموعههای فعال در زمینه ثبت و مستندسازی نقض حقوق بشر دشوار میکند.
در ماههای گذشته نیز قطع و محدودیت اینترنت و اختلال در اطلاعرسانی پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، ثبت و پوشش رسانهای موارد اعدام را با دشواری بیشتری روبهرو کرده است.
افزایش نگرانی درباره اعدام معترضان
بنیاد عبدالرحمن برومند در ادامه نوشت شمار زیادی از معترضان با اتهامهای سنگین و خطر جدی اجرای حکم اعدام روبهرو هستند و روند صدور این احکام «بسیار شتابزده، ناعادلانه و بدون رعایت آیین دادرسی منصفانه» بوده است.
به نوشته این بنیاد، جمهوری اسلامی از صدور و اجرای احکام اعدام بهعنوان ابزاری برای ارعاب جامعه و پیشگیری از شکلگیری اعتراضات جدید استفاده میکند.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» نیز ۲۰ مرداد در بیانیه صدوسیوسومین هفته خود اعلام کرد جمهوری اسلامی با افزایش اعدامها در پی ایجاد رعب و وحشت در جامعه و خاموش کردن اعتراضهاست.
اعضای این کارزار از مردم خواستند علیه «اعدامهای افسارگسیخته» اعتراض کنند و به حمایت از جنبش «نه به اعدام» و خانوادههای اعدامشدگان بپردازند.
رضا اکوانیان، روزنامهنگار و فعال حقوق بشر، ۱۸ مرداد به ایراناینترنشنال گفت با ادامه بحرانهای اقتصادی و سیاسی و افزایش احتمال بازگشت اعتراضات، جمهوری اسلامی با صدور احکام اعدام، بهویژه برای معترضان، میکوشد هزینه حضور دوباره مردم در خیابان را افزایش دهد.
جمهوری اسلامی از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و بهویژه پس از آغاز آتشبس، سرکوب معترضان و فعالان سیاسی و اجتماعی را تشدید کرده و روند اجرای احکام اعدام را نیز سرعت بخشیده است.
به گفته فعالان حقوق بشر، روند دادرسی در برخی پروندهها نسبت به گذشته کوتاهتر شده و قضات در فاصله زمانی کمتری احکام نهایی را صادر میکنند.
بر اساس آمار هرانا، شمار اعدامها از بیش از ۳۵۱ مورد در سال ۱۴۰۰ به دستکم دو هزار و ۴۸۸ مورد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. از میان این موارد، دستکم ۵۲ نفر با اتهامهای سیاسی و امنیتی اعدام شدند.
این در حالی است که ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، ۱۴ مرداد اعلام کرد از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۵۶ زندانی سیاسی در ایران اعدام شدهاند که پرونده ۲۷ نفر از آنان به اعتراضات دیماه مربوط بوده و بیش از ۱۰۰ نفر دیگر نیز در خطر اعدام قرار دارند.
این اقدام را که از جمله در منطقه ۱۲، میدان بهارستان و خیابان ۳۰ تیر انجام شده است، نمیتوان صرفا یک تصمیم فنی-ترافیکی دانست، بلکه باید آن را در افق تاریخیِ «استفاده از معماری شهری برای کنترل و سرکوب» بازخوانی کرد.
سایه تاریخی هوگو و هوسمان؛ وقتی شهر سنگر را سلب میکند
ارتباط میان بازطراحی کالبد شهر و مهندسی کنترل امنیتی موضوع جدیدی نیست. برجستهترین نمونه تاریخی این تقاطع، بازسازی بزرگ پاریس در قرن نوزدهم توسط «بارون هوسمان» و به دستور ناپلئون سوم است.
تا پیش از دهه ۱۸۵۰، پاریس دارای خیابانهای باریک، پر پیچ و خم و ارگانیکی بود که به شهروندان معترض امکان میداد با کندن سنگفرشها و ایجاد «سنگر»، کنترل محلات را به دست گیرند؛ همان فضایی که ویکتور هوگو در رمان بینوایان به زیبایی تصویر کرده است.
هوسمان با تخریب بافتهای قدیمی و احداث بولوارهای عریض، مستقیم و یکدست، دو هدف گرهخورده را دنبال کرد: نخست، سلب امکان سنگربندی خیابانی از مردم؛ و دوم، تسهیل جابهجایی سریع نیروهای نظامی و توپخانه سنگین برای سرکوب ناآرامیها.
بعدها، نظریهپردازانی چون والتر بنیامین در کتاب «پروژه پاساژها» و دیوید هاروی در نظریههای «حق به شهر»، تاکید کردند که چگونه فضا به ابزار بازتولید قدرت حاکم و نفی حضور معترضان تبدیل میشود.
مزاحمت کارکردی پیادهراهها برای ساختار سرکوب
در فضای امروز شهرها نیز پیادهراهها و فضاهای مکث زیستشهری، به دلیل ویژگیهای کالبدی خود، به طور طبیعی با منطق کنترل و متفرقسازی نیروها در تعارض قرار میگیرند.
این چالشها را میتوان در سه محور اصلی صورتبندی کرد:
بلوکهای سنگفرش برخلاف پوشش یکدست و مسطح آسفالت، ماهیتی قطعهقطعه دارند. در مواجهههای خیابانی، کندن این سنگها خواربار اولیه و در دسترس برای معترضان ایجاد میکند تا مانع پیشروی نیروهای امنیتی شوند.
تبدیل معبر از سنگفرش به آسفالت، نوعی خلع سلاح کالبدی فضا است.
طراحی پیادهراه بر کاهش سرعت تاکید دارد. سطح ناهموار سنگفرش، عرضهای متغیر، وجود مبلمان شهری (نیمکتها، گلدانها، پایههای روشنایی) و مجسمهها، حرکت سریع و امکان مانور یگانهای ویژه، ماشینهای آبپاش و گشتهای موتوری را مختل میکند.
تبدیل فضا به آسفالت یکدست، اتوبانهای درونشهری برای عبور بیمانع خودروهای سرکوب ایجاد میکند.
پیادهراهها و کافههای حاشیه آنها، «فضای مکث» تولید میکنند؛ جغرافیاهایی که مردم در آنها متوقف میشوند، گفتوگو میکنند و هستههای اولیه تجمع را شکل میدهند.
همزمانی برچیدن سنگفرشها با پلمب کافهها و جمعآوری میز و صندلیهای فضای باز، استراتژیِ «امنیتیسازی فضا» را آشکار میکند: تبدیل شهر از «محلی برای زیست و تجمع» به «کانالی برای عبور سریع و بیوقفهخودروها».
شهر برای پیاده یا خودروی نظامی؟
خیابان در اعتراضات سالهای اخیر ایران نقشی کلیدی پیدا کرده است.
شاهزاده رضا پهلوی در فراخوان خود که به حضور میلیونی مردم در دیماه ۱۴۰۴ انجامید، «تسخیر خیابان» به دست مردم را هدف از این کار عنوان کرد.
در خیزش مهسا نیز یکی از جملههای به یاد ماندنی در تاکید بر محوریت خیابان، از سوی هدیه تهرانی، بازیگر سرشناس سینما، عنوان شد. او در یادداشتی در شبکههای اجتماعی، خطاب به نیروهای سرکوب گفت: «تنها راه ارتباط من با مردم خیابان است.»
عقبنشینی از پروژه پیادهراهسازی در قلب تاریخی تهران و جایگزینی سنگفرشها با آسفالت، تنزل دادن کیفیت زندگی شهری به پای متغیرهای کنترل ترافیک و بازدارندگی امنیتی است.
وقتی شهر از فضاهای پیادهمحور خالی شود، نه تنها هویت تاریخی و مدنی آن آسیب میبیند، بلکه حوزه عمومی مستقیما تخلیه میشود.
بازگرداندن خودروها به معابر تاریخی، پیروزی منطق «کانال عبور» بر «فضای زیست» است؛ رویهای که در آن شهروند نه به عنوان یک کارگزار مدنی با حق حضور در فضا، بلکه به عنوان یک عامل اختلال در حرکت روان ماشینی و امنیتی نگریسته میشود.
