به گزارش الحدث، رشاد العلیمی، رییس شورای رهبری یمن، اعلام کرد شبهنظامیان حوثی وابسته به حکومت جمهوری اسلامی، شریانهای حیاتی مردم یمن را هدف قرار میدهند.
رییس شورای رهبری یمن گفت: «هدف قرار دادن بندر المخا، جنگ سازمانیافته حوثیها علیه منابع و داراییهای مردم یمن را آشکار میکند.»
خامنهای یکشنبه ۱۸ مرداد در حکم خود با اشاره به «تجارب» رضایی و سابقه او در جنگ ایران و عراق، او را به این سمت منصوب کرد و همزمان از تلاش محمدباقر ذوالقدر، نماینده پیشین خود در شورای عالی امنیت ملی، تشکر کرد.
همزمان، مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر مسعود پزشکیان، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت پس از استعفای ذوالقدر از دبیری شورای عالی امنیت ملی و پذیرش مسئولیت جدید، پزشکیان با صدور حکمی رضایی را به عنوان دبیر این شورا منصوب کرد.
ساعاتی پیش از اعلام رسمی حکم، شماری از رسانههای حکومتی از انتصاب رضایی به عنوان نماینده رهبر جمهوری اسلامی در شورای عالی امنیت ملی خبر دادند، اما دقایقی بعد خبر را حذف کردند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ظهر یکشنبه به نقل از «شنیدهها» این خبر را منتشر کرد، اما چند دقیقه بعد آن را از کانال تلگرامی خود برداشت.
شماری دیگر از رسانهها، از جمله مهر، ایسنا و جماران، نیز خبر انتصاب رضایی را منتشر کردند، اما آنها هم اندکی بعد خبر را حذف کردند.
در خبر تسنیم آمده بود رضایی و سعید جلیلی از این پس دو نماینده مجتبی خامنهای در شورای عالی امنیت ملی خواهند بود و محمدباقر ذوالقدر پیش از این یکی از دو نماینده رهبر جمهوری اسلامی در این نهاد بود.
در روزهای اخیر، شکاف در سطوح حاکمیتی جمهوری اسلامی بر سر روند گفتوگوها با ایالات متحده، بهویژه در خصوص پرونده هستهای و چشمانداز تنگه هرمز، بالا گرفته است.
گمانهزنیها درباره کنار گذاشتن ذوالقدر
۱۲ مرداد، محمدباقر خرازی، دبیرکل حزبالله ایران، از تصمیم مجتبی خامنهای برای ایجاد تغییرات در شورای عالی امنیت ملی خبر داد و گفت قرار است رضایی بهجای ذوالقدر، دبیر این شورا شود.
خرازی که برادر همسر مسعود خامنهای، دیگر فرزند علی خامنهای، است، افزود رهبر جمهوری اسلامی «رسما و علنا» هشدار داده است اگر مسعود پزشکیان بار دیگر از سمت خود بهعنوان رییس دولت استعفا کند، با آن موافقت خواهد کرد.
از آن زمان، گزارشهای ضدونقیض درباره تشدید اختلافات در ساختار قدرت، احتمال استعفای پزشکیان و سرنوشت مذاکرات با آمریکا افزایش یافته است.
روزنامه سازندگی ۱۷ مرداد گزارش داد ذوالقدر از دبیری شورای عالی امنیت ملی استعفا کرده، اما پزشکیان در مقام رییس شورا با کنارهگیری او موافقت نکرده است.
پزشکیان همان روز در پاسخ به پرسشی درباره کنارهگیری ذوالقدر گفت: «یکسری اختلافات مطرح است که تلاش میکنیم برطرف شود.»
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که مذاکرات درباره بازگشایی تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و تاکنون به نتیجه مشخصی ختم نشده است.
رای مثبت ذوالقدر به توافق با آمریکا
محمدامین باقری کنی، از افراد نزدیک به دفتر علی خامنهای، ۱۷ مرداد در یادداشتی، کنار گذاشته شدن ذوالقدر از شورای عالی امنیت ملی و جانشینی رضایی را قطعی دانست.
او با اشاره به رای مثبت ذوالقدر به توافق با آمریکا نوشت: «تغییر در نمایندگی رهبری در شعام پس از امضای تفاهم، بیتردید از تبعات عدم همراهی نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی با نظر اصولی رهبری در مهمترین مساله امنیت ملی کشور است.»
در ادامه این یادداشت آمده است: «برخلاف بسیاری ادعاها و توجیهها، برای نماینده رهبری و دبیر شعام و بهتبع سایر اعضای شعام، نظر رهبری قبل از امضای تفاهم روشن بوده و با علم به آن، از آن تخلف کردهاند.»
محمدامین باقری کنی برادر مصباحالهدی باقری کنی، داماد علی خامنهای، است که در حمله آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
۲۸ خرداد، مجتبی خامنهای در پیامی مکتوب اعلام کرد با وجود آنکه «نظر دیگری» نسبت به تفاهمنامه اسلامآباد داشته، بهدلیل تعهد پزشکیان در خصوص «پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت»، با آن موافقت کرده است.
مجتبی خامنهای از زمان انتصاب بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، در هیچ مراسم یا مکان عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است. پیامهای منتسب به او تنها بهصورت مکتوب منتشر میشوند.
بهجز یک مورد، تاکنون هیچ حکمی از سوی مجتبی خامنهای برای انتصاب فرماندهان تازه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی صادر نشده است.
تنها استثنا در این زمینه حکم انتصاب رضایی بهعنوان مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی بود؛ آن هم در حالی که یحیی رحیمصفوی، مشاور نظامی علی خامنهای، در جنگ کشته نشد و همچنان زنده است.
رضایی در ماههای اخیر مواضعی جنگطلبانه اتخاذ کرده و خواستار گرفتن «انتقام» از آمریکا و اسرائیل شده است.
معیری یکشنبه ۱۸ مرداد با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس از صدور این حکم خبر داد و نوشت: «حکمم را گرفتم! ۱۵ سال حبس! بقیهاش هم بماند!»
این عکاس خبری در ادامه در یک استوری در اینستاگرام نوشت به اتهام فعالیت در راستای منافع اسرائیل و آمریکا به ۱۵ سال حبس، ضبط و توقیف دوربینها، وسایل عکاسی و تلفن همراه، ممنوعیت فعالیت فرهنگی و هنری و انفصال از هرگونه خدمات دولتی محکوم شده است. او افزود: «این هم هدیه روز خبرنگار من بود!»
معیری ۱۲ مرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که بهطور اتفاقی به شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران مراجعه کرده و آنجا متوجه شده است جلسه دادگاهش ۲۸ تیر برگزار شده است.
به گفته او، برای این جلسه ابلاغیهای دریافت نکرده و مقامهای دادگاه برای اطلاعرسانی با خط تلفنی او تماس گرفته بودند که پیشتر قطع شده بود. معیری افزود به دلیل حضور نداشتن در جلسه، دادگاه برای او حکم غیابی صادر کرده است.
دادبان، مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنشگران، در واکنش به حکم معیری نوشت صدور احکام کیفری باید با رعایت دادرسی عادلانه و حقوق دفاعی متهم انجام شود و محدود کردن فعالیت حرفهای روزنامهنگاران و عکاسان خبری با آزادی بیان در تعارض است.
معیری چهارم تیر در مطلبی درباره بازگشت خود به ایران نوشته بود که یک سال از بازگشتش میگذرد و در این مدت بیش از هر زمان دیگری از سوی نهادهای امنیتی تحت فشار قرار گرفته و با پروندهای «قطور» در انتظار برگزاری دادگاه است.
او ۳۰ خرداد نیز نوشته بود وزارت اطلاعات ماههاست خط تلفن همراهش را مسدود کرده و سازمان اطلاعات سپاه پروندهای برای او تشکیل داده و به دادگاه فرستاده است.
معیری همچنین ۱۴ خرداد اعلام کرده بود یکی از موارد اتهامی پروندهاش به مصاحبهای مربوط میشود که در آن گفته بود مردم ایران «بسیار خسته، غمگین و افسرده هستند».
ماموران امنیتی بهمن ۱۴۰۴ منزل معیری را تفتیش و شماری از وسایل الکترونیکی او را ضبط کردند.
معیری از عکاسان باسابقه خبری است و طی سالهای فعالیت خود رویدادهای سیاسی، اجتماعی و درگیریهای منطقهای را پوشش داده، آثارش در رسانههای بینالمللی منتشر شده و جوایزی نیز در حوزه عکاسی خبری و روزنامهنگاری دریافت کرده است.
او دیماه ۱۴۰۱ نیز از سوی دادگاه انقلاب تهران به شش سال حبس و مجازاتهای تکمیلی، از جمله دو سال منع خروج از کشور، منع استفاده از تلفن همراه و ابزار هوشمند، منع اقامت در تهران و شهرهای اطراف و دو ماه پاکبانی در پارک زنان محکوم شده بود.
ادامه فشار بر روزنامهنگاران در ایران
جمهوری اسلامی از آغاز روی کار آمدن خود همواره روزنامهنگاران، عکاسان خبری، نویسندگان و فعالان سیاسی و مدنی منتقد حکومت را با بازداشت، زندان و دیگر اشکال سرکوب تحت فشار قرار داده است.
سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات (DeFFI) همزمان با روز خبرنگار در ایران، با اشاره به حکم ۱۵ سال حبس غیابی معیری، گزارش داد شماری از روزنامهنگاران و عکاسان خبری همچنان با بازداشت طولانی، بلاتکلیفی قضایی، محرومیت از خدمات درمانی و احکام سنگین زندان روبهرو هستند.
این سازمان به وضعیت رضا ولیزاده، روزنامهنگار ایرانی-آمریکایی زندانی در اوین، اشاره کرد که در پنج ماه گذشته از ملاقات با خانواده و در یک سال گذشته از دسترسی موثر به خدمات پزشکی محروم بوده است.
در این گزارش آمده است آرتین غضنفری، عکاس خبری و شهروند بهائی، در هفتمین ماه بازداشت و با وجود ابتلا به نارسایی قلبی، فشار خون بالا و آسم همچنان در زندان تهران بزرگ و در بلاتکلیفی به سر میبرد.
امیرحسین رضایی، روزنامهنگار و دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه تهران، نیز پس از سه ماه همچنان در بازداشت موقت و بلاتکلیف است.
سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات نوشت فشار بر روزنامهنگاران و رسانهها همزمان با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و قطع اینترنت و اختلال گسترده ارتباطات تشدید شد.
بر اساس گزارش سالانه این سازمان، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۲۲۵ روزنامهنگار یا رسانه با برخوردهای قضایی یا امنیتی روبهرو شدند، دستکم ۱۴۸ پرونده قضایی جدید تشکیل شد و هشت رسانه توقیف شدند.
همچنین ۲۵ روزنامهنگار یا مدیرمسئول رسانه در مجموع به بیش از ۳۰ سال زندان و ۲۹۳ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شدند.
پاسخ تکه با اشتیاق فوری همراه بود، اما تلاش اولیه ترابزوناسپور برای جذب صلاح دور از توجه رسانهها پیش رفت. هفتهها تصور میشد بشیکتاش بیشترین شانس را برای جذب مهاجم پیشین لیورپول دارد. در فوتبال ترکیه، سه باشگاه بزرگ استانبول؛ گالاتاسرای، فنرباغچه و بشیکتاش، سالها انحصار مالی و فرهنگی جذب ستارههای بزرگ سوپرلیگ را در اختیار داشتهاند.
استانبول پایتخت ترکیه نیست، اما بیتردید قلب اقتصادی، فرهنگی و تجاری این کشور و منطقه بهشمار میرود. به همین دلیل، تصمیم صلاح برای انتخاب ترابزوناسپور، بسیاری را شگفتزده کرد.
ترابزوناسپور هرگز باشگاهی کوچک نبوده است. این تیم در کنار سه غول استانبول، یکی از چهار قدرت سنتی فوتبال ترکیه محسوب میشود. با این حال، شهر بندری ترابزون در ساحل شرقی دریای سیاه، سبک زندگی پرزرقوبرق استانبول را ندارد؛ آنچه دارد، دلبستگی بیقیدوشرط مردم به تیمشان است.
به نوشته گاردین، برخلاف بسیاری از شهرهای ترکیه که هوادارانشان از دور یکی از تیمهای بزرگ استانبول را تشویق میکنند، ترابزون یکی از معدود شهرهایی است که فوتبال هویت اصلی آن را شکل داده است.
ترابزون را میتوان «نیوکاسل ترکیه» دانست؛ شهری کارگری و پرافتخار در شمالشرق کشور با گذشتهای صنعتی و دریایی که هویتش به باشگاه فوتبالش گره خورده و در تلاش است جایگاه تازهای در دنیای مدرن پیدا کند.
انتقال صلاح، شهری را که اغلب از نظر سیاسی و جغرافیایی در حاشیه قرار گرفته، به کانون توجه جهان آورده است. این انتقال فقط یک جابهجایی فوتبالی نیست. ترابزون میخواهد خود را دوباره بهعنوان قطب تجارت دریایی، گردشگری و لجستیک معرفی کند و حضور ستاره مصری، توجه جهانی بیشتری را به این شهر جلب کرده است.
صحنههای پرهیجان فرودگاه ترابزون در روز چهارشنبه، زمانی که هواداران با مشعلهای قرمز فرودگاه را به تسخیر خود درآوردند و سپس دهها هزار نفر ورزشگاه پاپارا پارک را برای مراسم معارفه او پر کردند، نشاندهنده شور و اشتیاق هواداران بود.
صلاح میتوانست پیشنهادهای پردرآمد لیگ عربستان یا لیگ MLS آمریکا را بپذیرد، اما فضای هواداری آن رقابتها با ترکیه قابل مقایسه نیست. از سوی دیگر، او در ۳۴ سالگی همچنان در لیگی رقابتی در منطقه یوفا بازی خواهد کرد و ترابزوناسپور نیز تنها باید از مرحله پلیآف عبور کند تا به مرحله اصلی لیگ اروپا برسد.
صلاح در مراسم معارفه خود گفت: «برای نخستین بار در زندگیام چنین استقبالی را میبینم. به اینجا آمدهام تا جام ببرم. اینجا هستم تا برای این باشگاه قهرمانی به ارمغان بیاورم.»
ترابزوناسپور همواره نقش برهمزننده نظم سنتی فوتبال ترکیه را ایفا کرده است؛ شورشیان دریای سیاه که در دهه ۱۹۷۰ سلطه استانبول را شکستند و آخرین بار نیز در فصل ۲۲-۲۰۲۱ قهرمان سوپرلیگ شدند. با این حال، تاکنون هیچ بازیکنی در سطح و اعتبار صلاح، استانبول را به مقصد ترابزون رد نکرده بود.
سوپرلیگ ترکیه این روزها دوران رونق را تجربه میکند. لئاندرو تروسار پس از قهرمانی با آرسنال به بشیکتاش پیوسته، ویکتور اوسیمن همچنان مهاجم اصلی گالاتاسرای است و ناتان آکه و میسون گرینوود برای فنرباغچه بازی میکنند. همچنین فوتبال ترکیه استعدادهای بزرگی مانند آردا گولر در رئال مادرید و فردی کادیاوغلو در برایتون را پرورش داده است.
ترابزوناسپور مذاکرات برای جذب صلاح را کاملا محرمانه پیش برد. این باشگاه از محمود حسن (ترزگه)، وینگر پیشین خود و همتیمی صلاح در تیم ملی مصر، بهعنوان واسطه استفاده کرد. ترزگه هر روز با کاپیتان تیم ملی مصر در تماس بود تا او را برای پیوستن به ترابزون متقاعد کند.
عامل فرهنگی نیز در این انتقال نقش مهمی داشت؛ زندگی در کشوری مسلمان که صلاح و خانوادهاش میتوانند بهسرعت با آن احساس راحتی کنند.
ترابزوناسپور با صلاح قراردادی دو ساله تا ژوئن ۲۰۲۸ امضا کرد و جزئیات مالی آن را در سامانه اطلاعرسانی عمومی ترکیه (KAP) منتشر کرد.
بر اساس این قرارداد، صلاح سالانه ۱۰ میلیون یورو دستمزد پایه و هفت میلیون یورو پاداش تضمینشده امضای قرارداد دریافت خواهد کرد؛ یعنی مجموعا ۱۷ میلیون یورو خالص در هر فصل و ۳۴ میلیون یورو طی دو سال.
از آنجا که دستمزد بازیکنان در ترکیه بهصورت خالص پرداخت میشود و باشگاه مالیات را تقبل میکند، درآمد واقعی صلاح حدود ۵۰ درصد بیشتر از آخرین قراردادش با لیورپول خواهد بود.
قرارداد همچنین شامل پاداشهای عملکرد، پنج درصد کمیسیون مدیر برنامهها از دستمزد ناخالص و توافقی ویژه درباره حق بهرهبرداری از تصویر است که بر اساس آن، صلاح ۲۰ درصد از درآمد فروش محصولات شخصی خود در فروشگاه رسمی باشگاه دریافت میکند.
دستمزد صلاح، در هفته اول، جبران شد!
بازده تجاری این انتقال بلافاصله آشکار شد. تنها در ۲۴ ساعت پس از ورود صلاح، ترابزوناسپور بیش از ۱۷ هزار بلیت فصل فروخت و حدود ۱۱ میلیون پوند درآمد به دست آورد.
ارطغرل دوغان، رییس باشگاه، اعلام کرد مجموع درآمد پیشبینیشده از محل فروش بلیت، اسپانسرینگ و محصولات هواداری در دوران حضور صلاح به حدود ۲۲ میلیون پوند خواهد رسید؛ رقمی که عملا هزینه این انتقال را تامین میکند.
با این حال، ترابزوناسپور از نظر مالی ریسک بزرگی نکرده است. باشگاه از ابتدای فصل گذشته حدود ۹۵ میلیون یورو از محل فروش بازیکنان درآمد داشته و به همین دلیل، این انتقال از نظر مالی قابل مدیریت است.
صلاح به تیمی ملحق شده که تحت هدایت فاتح تکه روندی صعودی دارد. ترابزوناسپور زمانی که تکه در مارس ۲۰۲۵ هدایت تیم را بر عهده گرفت، در رده سیزدهم جدول قرار داشت، اما فصل را با قرار گرفتن در جایگاه سوم، تنها هشت امتیاز پایینتر از گالاتاسرای، به پایان رساند و قهرمان جام حذفی ترکیه شد.
تکه همچنین جنک اوزکاچار، مدافع والنسیا، و آندره اونانا، دروازهبان منچستریونایتد، را به خدمت گرفته و باشگاه در حال مذاکره برای جذب داروین نونیس نیز هست.
صلاح با پیراهن شماره ۱۰ به تیمی ملحق شده که در مسیر پیشرفت قرار دارد، اما ماموریت آسانی پیش رو ندارد.
گالاتاسرای چهار قهرمانی پیاپی لیگ را به دست آورده و بشیکتاش و فنرباغچه نیز تابستان امسال هزینههای زیادی برای تقویت تیمهایشان کردهاند. ترابزوناسپور امیدوار است حضور صلاح، آغازگر تغییر موازنه قدرت در فوتبال ترکیه باشد.
اما برای ترابزون و منطقه دریای سیاه، حضور صلاح بسیار فراتر از یک انتقال فوتبالی است؛ شاید زمان آن رسیده باشد که باد دوباره به سود «طوفان دریای سیاه» بوزد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، زلنسکی یکشنبه ۱۸ مرداد گفت: «روسیه به این شیوه، امنیت غذایی جهان را هدف قرار میدهد.»
اودسا مهمترین مسیر صادرات محصولات کشاورزی اوکراین به بازارهای جهانی به شمار میرود.
وزارت انرژی اوکراین نیز از حمله روسیه به تاسیسات برق منطقه اودسا خبر داد و اعلام کرد بخش بزرگی از ساکنان این شهر شب را بدون برق سپری کردند.
به گفته این وزارتخانه، برق ۹۰ هزار مشترک تاکنون دوباره برقرار شده است.
خبرگزاری اینترفکس ۱۸ مرداد به نقل از وزارت دفاع روسیه گزارش داد نیروهای این کشور شبانه دو پالایشگاه نفت را در منطقه سومی در شمالشرق اوکراین هدف قرار دادند.
طبق اعلام منابع روسی، تاسیسات تولید نفت در شهرستان اوختیرکا از جمله اهداف این حمله بوده است.
خبرگزاری دولتی ریانووستی نیز نوشت نیروهای روسیه کنترل دو روستا در منطقه دونتسک در شرق اوکراین را به دست گرفتند.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
افزایش نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در دریای سیاه
حملات چند روز اخیر روسیه و اوکراین به اهدافی در دریای سیاه، نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در آبهای منطقه را افزایش داده است.
دریای سیاه یکی از مسیرهای حیاتی انتقال غلات، نفت و فرآوردههای نفتی روسیه و اوکراین به بازارهای جهانی است. اختلال در کشتیرانی این منطقه میتواند قیمتها را افزایش دهد و امنیت غذایی جهان را به خطر بیندازد.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، ۱۷ مرداد اعلام کرد آنکارا از روسیه و اوکراین خواسته است حملات خود را در دریای سیاه متوقف کنند.
فیدان گفت ترکیه نگرانی خود را درباره حمله به کشتیها به هر دو کشور منتقل کرده و تدابیر امنیتی مشخصی نیز به اجرا گذاشته است. او جزییات بیشتری درباره این تدابیر ارائه نکرد.
پیشتر بلومبرگ به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود آنکارا در پی تشدید نگرانیهای امنیتی، ورود کشتیهای تجاری به دریای سیاه را محدود کرده است.
هفته گذشته یک کشتی متعلق به شرکتی ترکیهای در نزدیکی بندر نووروسیسک روسیه هدف حمله پهپادی قرار گرفت و سه تن از خدمه آن بهشدت زخمی شدند.
۵ کشته در حمله پهپادی اوکراین به بلگورود
مرکز مدیریت بحران منطقه بلگورود روسیه ۱۸ مرداد اعلام کرد در حمله شبانه پهپادی اوکراین به شهر بلگورود، پنج نفر کشته شدند.
الکساندر شوایف، سرپرست فرمانداری منطقه بلگورود، پیشتر از کشته شدن سه نفر و زخمی شدن ۲۵ تن، از جمله دو کودک، در این حمله خبر داده بود، اما شمار جانباختگان بعدا به پنج نفر افزایش یافت.
به گفته شوایف، این حمله دو ساختمان مسکونی را به آتش کشید و به شمار زیادی از ساختمانهای مسکونی و غیرمسکونی آسیب رساند.
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد نیروهای این کشور بیش از ۱۵۰ پهپاد اوکراینی را بر فراز بخش اروپایی روسیه، شبهجزیره کریمه، دریای سیاه و دریای آزوف منهدم کردند.
آندری کراوچنکو، شهردار نووروسیسک، گفت بقایای پهپادهای اوکراینی بر دو تاسیسات در این بندر مهم صادراتی روسیه در ساحل دریای سیاه فرود آمد.
او درباره کاربری این تاسیسات جزییاتی ارائه نکرد.
در هفتههای اخیر، حملات پهپادی اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه، ظرفیت پالایش این کشور را بهشدت کاهش داده و مسکو را وادار به توقف صادرات گازوئیل کرده است.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۱۸ مرداد منتشر شد، افت قدرت خرید مردم و کاهش ساختوساز، ساختار عرضه و تقاضا را در بازار مسکن تهران دگرگون کرده است.
در این میان، سازندگان خرد بهتدریج از بازار خارج شدهاند و بخشی از سرمایههای ساختمانی نیز به شهرهای پیرامونی، شمال کشور و بازارهای دیگر انتقال یافته است.
دیدهبان ایران نوشت افزایش قیمت زمین و مصالح، دستمزد کارگران، عوارض و هزینه تامین مالی، تولید مسکن را برای سازندگان کمصرفه کرده است. همزمان، کاهش توان مالی خانوارها نیز امکان فروش واحدهای ساختهشده را محدود میکند.
دیدهبان ایران با اشاره به افزایش قیمت زمین، مصالح، دستمزد کارگران، عوارض و ریسک فروش برای سازندگان نوشت بحران کنونی بازار مسکن از دو عامل سرچشمه میگیرد: کاهش توان خرید در بخش تقاضا و محدودیت اقتصادی تولید در بخش عرضه.
در ماههای اخیر، سفره مردم روزبهروز کوچکتر میشود و فشارهای معیشتی امان شهروندان را بریده است. بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطهبهنقطه در تیرماه ۱۴۰۵ به ۸۷.۹ درصد و تورم سالانه به ۶۶ درصد رسید.
وبسایت خبرآنلاین ۱۷ مرداد از افزایش ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی اجارهبها و همچنین رهنهای چند میلیارد تومانی در تهران خبر داد و افزود قانون مصوب قوای سهگانه جمهوری اسلامی برای تعیین سقف اجارهبها ناکام مانده است.
پیامدهای خروج سازندگان خرد از بازار مسکن
دیدهبان ایران در ادامه نوشت میانگین قیمت ۲۳۰ تا ۲۴۰ میلیون تومانی هر مترمربع مسکن در تهران، فاصله عمیق بازار با درآمد خانوارها را نشان میدهد.
این رقم به معنای یکسان بودن قیمتها در همه مناطق تهران نیست و در برخی نقاط، نرخ هر مترمربع مسکن به ۵۰۰ میلیون، ۸۰۰ میلیون یا حتی حدود یک میلیارد تومان رسیده است.
محسن عبدالهی علویجه، کارشناس اقتصاد، گفت بازار مسکن ایران بازتابی از شرایط کلی اقتصاد کشور است و در فضایی آکنده از بیثباتی، تورم، کاهش قدرت خرید و افزایش هزینه سرمایه، نمیتوان انتظار داشت بخش ساختمان مسیری متفاوت از دیگر بخشهای اقتصادی طی کند.
به گفته او، شرایط کنونی اقتصاد سازندگان را در موقعیتی دشوار قرار داده است، زیرا بالا بردن قیمت فروش شمار خریداران را کاهش میدهد و ثابت نگه داشتن قیمت نیز حاشیه سود سازنده را از بین میبرد.
عبدالهی علویجه از خروج سازندگان خرد از بازار خبر داد و افزود ادامه این روند میتواند ظرفیت واقعی تولید مسکن را در سالهای آینده کاهش دهد.
به گزارش دیدهبان ایران، خروج سازندگان خرد سه پیامد عمده را به دنبال دارد: عرضه واحدهای جدید کاهش مییابد، پروژههای بزرگ و پرهزینه جای ساختوسازهای کوچک را میگیرند و بخشی از سرمایهها نیز بهجای تولید مسکن، روانه خرید زمین یا بازارهای دیگر میشوند.
۱۳ مرداد، ایرج رهبر، رییس انجمن صنفی انبوهسازان تهران، در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا، از «رشد تا ۱۰۰ درصدی قیمت مصالح ساختمانی و جهش دستمزد نیروی کار» خبر داد و گفت: «در شرایط فعلی سازندگان امکان آغاز پروژههای جدید را ندارند و تنها تلاش میکنند پروژههای نیمهتمام را به پایان برسانند.»
سالانه ۷۰۰ هزار واحد کمتر از نیاز کشور ساخته میشود
دیدهبان ایران فاصله میان نیاز کشور و تولید سالانه مسکن را حدود ۷۰۰ هزار واحد برآورد کرد و نوشت در حالی که ایران هر سال به حدود یک میلیون واحد جدید نیاز دارد، میزان ساختوساز نزدیک به ۳۰۰ هزار واحد است.
تداوم این شکاف علاوه بر افزایش قیمتها، الگوی سکونت، متراژ خانهها و جغرافیای سرمایهگذاری در بخش مسکن را دستخوش تغییر خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، بخشی از این کمبود از طریق واحدهای خالی موجود، جابهجایی خانوارها، زندگی چند خانواده در یک واحد یا تغییر الگوی تقاضا جبران میشود.
دیدهبان ایران از «کوچ معکوس اقتصادی» در شرایط کنونی بازار مسکن خبر داد و افزود خانوارهای ساکن مناطق متوسط به محلههای ارزانتر میروند، ساکنان مناطق گرانتر به خرید واحدهای کوچکتر روی میآورند و گروهی نیز تهران را به مقصد شهرهای اطراف ترک میکنند.
ایمان رفیعی، کارشناس اقتصاد مسکن، گفت بازار ایران با کمبود تقاضا مواجه نیست، بلکه مشکل اصلی کمبود «تقاضای موثر» است.
تقاضای موثر زمانی شکل میگیرد که نیاز خانوار به مسکن با توان مالی خرید همراه باشد.
این در حالی است که میلیونها نفر در تهران به خانه نیاز دارند، اما بخش بزرگی از آنان قادر به خرید واحدی با قیمتهای نجومی نیستند.
۲۴ تیر، وبسایت اکوایران از زندگی بیش از هفت میلیون نفر در سکونتگاههای غیررسمی در ایران خبر داد و نوشت تورم فزاینده و بحران مسکن به گسترش حاشیهنشینی در ایران دامن زده است.
