نیویورک تایمز: شروط جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز، امیدها به توافق را کاهش داد
نیویورک تایمز در گزارشی با اشاره به شروط محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، برای بازگشایی تنگه هرمز نوشت فهرست مطالبات او، امیدها به دستیابی به توافقی با عمان را که میتوانست امکان ازسرگیری تجارت از طریق تنگه هرمز و کاهش قیمت جهانی انرژی را فراهم کند، ماهش داده است.
این روزنامه نوشت این مطالبات احتمالا فشار بر دونالد ترامپ را افزایش میدهد تا در صورت تمایل به کاهش قیمتهای مصرف کننده در آمریکا، که پیش از انتخابات میان دورهای نوامبر میتواند برای جمهوری خواهان خطرساز باشد، شرایط جمهوری اسلامی را بررسی کند.
نیویورک تایمز همچنین نوشت: «دولت ترامپ بعید است با این مطالبات موافقت کند. آتشبس قبلی میان ایران و آمریکا که در ژوئن توافق شد، تصریح کرده بود تحریمها تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی درباره برنامه هستهای ایران به طور کامل لغو خواهند شد.»
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، شنبه ۱۷ مرداد گفت مقامهای جمهوری اسلامی به دولت آمریکا اطلاع دادهاند که برنامهای برای دریافت عوارض از عبور و مرور در تنگه هرمز ندارند. با وجود این مقامهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی بار دیگر تاکید کردند که مذاکره با عمان بهمعنای بازگشایی تنگه هرمز نیست و چنین امری مشروط به تغییر رفتار ایالات متحده است.
ونس به شبکه فاکسنیوز گفت: «با آنکه برخی افراد در داخل حکومت ایران درباره دریافت عوارض صحبت میکنند، ایرانیها به ما گفتهاند که برنامهای برای دریافت عوارض از عبور و مرور در تنگه هرمز ندارند. اما باز هم منتظر میمانیم ببینیم در عمل چه اقداماتی انجام میشود.»
او افزود: «انتظار ما این است که همان میزان نفت و گازی که پیش از آغاز درگیری از خلیج فارس خارج میشد، همچنان خارج شود. ایرانیها به ما گفتهاند که همین کار را انجام خواهند داد. ائتلاف کشورهای خلیج فارس نیز همین را میخواهد.»ونس گفت: «اما ما اعتماد نمیکنیم؛ راستیآزمایی میکنیم. ما در واقع به جای حرفهای افراد، به اقدامات آنها نگاه میکنیم.»
معاون رییسجمهوری آمریکا افزود: «مشکل اصلی این است که ایرانیها در آغاز جنگ تعداد زیادی مین در منطقه کار گذاشتند. بنابراین، اکنون ما در حال بررسی این هستیم که چگونه میتوان یک سازوکار تردد ایجاد کرد تا کشتیهایی که عبور میکنند، بتوانند با امنیت از تنگه عبور کنند. این موضوع، البته، شامل مینروبی و همچنین تعهد حکومت ایران به شلیک نکردن به کشتیهای تجاری میشود.»
ونس همچنین درباره جمهوری اسلامی گفت: «آنها بهشدت تحت فشار هستند. میخواهند این موضوع تمام شود. پرسش این است که آیا آنها و ساختارشان قادر خواهند بود اقداماتی را که برای رضایت ما ضروری است، انجام دهند یا نه.»
این اظهارات در شرایطی عنوان شد که امارات متحده عربی خبر داد بامداد شنبه یک نفتکش متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی در تنگه هرمز هدف حمله موشکی جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
پیشتر دونالد ترامپ هشدار داده بود که در پاسخ به هر حمله به شناورهای تجاری، اهدافی در خاک ایران مورد حمله قرار خواهند گرفت و خسارات واردشده به کشتیها از محل داراییهای مسدودشده ایران پرداخت خواهد شد.
جمهوری اسلامی: تنگه هرمز با توافق با عمان باز نمیشود
در همین حال محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی شنبه ۱۷ مرداد در اولین اظهارنظر پس از مطرح شدن اخباری مبنی بر عزل و یا استعفای او، در پیامی اعلام کرد تا آمریکا رفتار خود را اصلاح نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد.
ذوالقدر افزود: «تصحیح رفتار آمریکا شامل پایان جنگ علیه ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، رفع تحریمها، پرداخت کامل خسارت جنگها، آزادسازی داراییهای مسدودشده و پایان محاصره دریایی و هوایی ایران است.»
او گفت: «شورای عالی امنیت ملی چه در جنگ و چه در مذاکره، هرگز کوتاه نخواهد آمد.»
پس از آنکه محمدباقر خرازی، برادر همسر مسعود خامنهای، در اظهاراتی جنجالی خبر از برکناری محمدباقر ذوالقدر و جانشینی محسن رضایی، مشاور نظامی مجتبی خامنهای داد، روزنامه سازندگی گزارش داد که محمدباقر ذوالقدر از سمت دبیری شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی استعفا کرده اما مسعود پزشکیان، رییس شورای عالی امنیت ملی، استعفای او را نپذیرفته است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیزساعاتی پیش از انتشار پیام ذوالقدر، به خبرنگاران گفت: «باز شدن تنگه هرمز تابع شرایط دیگری از جمله جبران موارد نقض تفاهمنامه اسلامآباد از سوی آمریکا است.»
همزمان سخنگویان سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی نیز شنبه در اظهارات جداگانهای بر بسته ماندن تنگه هرمز حتی در صورت توافق با عمان تاکید کردند.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، شنبه ۱۷ مرداد گفت بازگشایی تنگه هرمز تابع شرایط جمهوری اسلامی است و ارتباطی با مذاکرات ایران و عمان ندارد.
او به خبرنگاران گفت: «بازشدن تنگه هرمز به پذیرش کامل شروط ایران از سوی آمریکا و دست برداشتن آنان از دخالت در روند مذاکرات منطقهای بستگی دارد. هر زمان که آمریکا شرایط ما را بپذیرد، قطعا تنگه هرمز باز خواهد شد.»
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، نیز در تجمع حامیان حکومت در تهران گفت: «امروز نظم ایرانی بر تنگه هرمز حاکم است و این وضعیت غیرقابل بازگشت است. آمریکا چارهای جز پذیرش وضعیت موجود ندارد، در غیر این صورت هزینههایی بهمراتب بیشتر از گذشته متحمل خواهد شد.»
سخنگوی ارتش افزود: «نیروهای مسلح تا تثبیت کامل این نظم در تنگه هرمز، با قدرت ایستادهاند. نیروهای مسلح در این مسیر، هم از انگیزه و اراده مستحکم برخوردارند و هم از توان دفاعی لازم.»
با این همه، مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی شنبه در یک نشست از ضرورت دستیابی به توافقی با آمریکا دفاع کرد و گفت: «معتقدم اکنون بهترین زمان برای توافق است؛ چرا که انسجام، قدرت و وحدت در کشور وجود دارد. هر اندازه طرف مقابل برای رسیدن به توافق پیش برود، ما نیز پیش میرویم، اما اگر بخواهد زور بگوید، زیر بار زور نمیرویم.»
پزشکیان افزود: «برای همیشه که نمیتوان جنگید؛ بالاخره باید جنگ را در یک نقطه به پایان رساند. باید در جایی که بیشترین نفوذ و امکان اثرگذاری را داریم، بتوانیم کار کنیم و تلاش کنیم.»
او گفت: «مسائل تنها با جنگ حل نمیشود، بلکه متغیرهای مختلفی وجود دارد که باید روی آنها کار کنیم. ما تلاش میکنیم در مسیر صلح، بر اساس همان بندهایی که در تفاهمنامه وجود داشته است، حرکت کنیم.»
خبرگزاری رسمی امارات، وام، ابتدا به نقل از شرکت ملی نفت ابوظبی گزارش داد که یکی از شناورهای این شرکت در ساعات اولیه روز شنبه با موشک هدف قرار گرفته است. براساس این گزارش در این حمله کسی آسیب ندیده و وضعیت تحت کنترل است.
در پی این حمله وزارت امور خارجه امارات متحده عربی با انتشار بیانیهای اعلام کرد: «هدف قرار دادن کشتیرانی تجاری و استفاده از تنگه هرمز بهعنوان ابزاری برای فشار یا باجگیری اقتصادی، اقدامات راهزنی دریایی از سوی سپاه پاسداران است.»
در این بیانیه آمده است چنین اقداماتی تهدیدی مستقیم برای ثبات منطقه و مردم آن و همچنین امنیت جهانی انرژی محسوب میشود.
امارات همچنین از جمهوری اسلامی خواست حملات را متوقف کند، به توقف کامل اقدامات خصمانه پایبند باشد و تنگه هرمز را بهطور کامل و بدون قید و شرط بازگشایی کند.
واکنشها به تازهترین حمله جمهوری اسلامی
کشورهای منطقه نیز حمله جمهوری اسلامی به نفتکش اماراتی را محکوم کردهاند.
وزارت امور خارجه کشورهای عربستان سعودی، قطر، کویت، بحرین، مصر و اردن با انتشار بیانیههایی جمهوری اسلامی را مسئول این حمله و پیامدهای ادامه «حملات بیرحمانه» خواندند.
این کشورها با محکومیت شدید حمله به نفتکش متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی، این اقدام را تعرض به امنیت و ایمنی کشتیرانی و امنیت عرضه جهانی انرژی دانستند و بر همبستگی کامل خود را با امارات متحده عربی تاکید کردند.
در این بیانیهها همچنین بر مخالفت با استفاده از تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار و ضرورت بازگشایی بدون قید و شرط این آبراه تاکید شده است.
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، نیز حمله جمهوری اسلامی به یک نفتکش متعلق به شرکت ادنوک امارات متحده عربی هنگام عبور از تنگه هرمز را بهشدت محکوم کرد و آن را «تشدید خطرناک و غیرقابل قبول تنشها» خواند.
دبیرخانه شورای همکاری خلیج فارس اعلام کرد البدیوی هدف قرار دادن کشتیرانی، تاسیسات و اموال غیرنظامی را نقض جدی حقوق بینالملل و تهدیدی مستقیم برای امنیت کشتیرانی و تجارت بینالمللی در یکی از مهمترین گذرگاههای آبی جهان دانسته است.
البدیوی همچنین با هرگونه تلاش جمهوری اسلامی برای تبدیل تنگه هرمز به ابزاری برای فشار و تهدید مخالفت کرد و از جامعه جهانی خواست برای توقف این حملات و جلوگیری از تکرار آنها موضعی قاطع اتخاذ کند.
او همچنین خواستار تضمین آزادی و امنیت کشتیرانی بر اساس اصول حقوق بینالملل، حقوق بینالملل دریاها و قطعنامههای بینالمللی مرتبط شد.
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس بار دیگر همبستگی کامل این شورا با امارات متحده عربی و حمایت از اقدامهای این کشور برای حفاظت از امنیت، حاکمیت، اموال و منافع خود را اعلام کرد.
نبیل فهمی، دبیرکل اتحادیه کشورهای عرب، نیز حمله جمهوری اسلامی به یک نفتکش متعلق به شرکت ادنوک امارات متحده عربی را در تنگه هرمز، محکوم کرد و این حمله را حلقهای جدید در زنجیره نقض مستمر اصل آزادی کشتیرانی و امنیت مسیرهای دریایی از سوی جمهوری اسلامی دانست.
وزارت امور خارجه عمان نیز حملات مکرر به کشتیها هنگام عبور از تنگه هرمز را محکوم کرد و گفت این اقدامات نقض قوانین بینالمللی و حاکمیت آبهای سرزمینی است و امنیت کشتیرانی و امنیت و ثبات منطقه را تهدید میکند.
در بیانیه وزارت امور خارجه عمان که شنبه ۱۷ مرداد منتشر شد، در عین حال تاکید شده است که مذاکرات جاری با جمهوری اسلامی درباره ترتیبات مربوط به کشتیرانی در تنگه هرمز در «فضایی مثبت و سازنده» پیش میرود.
حمله در میانه مذاکره
حمله به نفتکش اماراتی در شرایطی صورت گرفته که مقامهای جمهوری اسلامی از نزدیک بودن دستیابی به یک توافق با عمان برای کنترل تردد شناورها در تنگه هرمز خبر دادهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شنبه ۱۷ مرداد در نشستی خبری گفت مذاکرات با عمان درباره سازوکار حقوقی و مدیریت تنگه هرمز و تعیین مسیر تردد در این آبراه ادامه دارد و دو طرف به توافق «بسیار نزدیک شدهاند».
او با اشاره به پیچیدگیهای فنی و حقوقی مذاکرات گفت در حال حاضر دو طرف درباره تعیین یک مسیر موقت گفتوگو میکنند که مبنای مسیر اصلی و نهایی خواهد بود.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود نیروهای نظامی و دریایی جمهوری اسلامی و عمان بر اساس نقشههای موجود درباره این مسیر مذاکره کردهاند و پس از جمعبندی این گفتوگوها، مسیر جدید مشخص خواهد شد.
با این حال عراقچی نیز تاکید کرد: «باز شدن تنگه هرمز تابع شرایط دیگری از جمله جبران موارد نقض تفاهمنامه اسلامآباد از سوی آمریکا است.»
مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر همزمان با انتشار اخباری مبنی بر پیشرفت مذاکرات تهران و مسقط تاکید کردهاند که توافق با عمان بهتنهایی به معنای امن و باز شدن تنگه هرمز نیست.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، شنبه ۱۷ مرداد گفت بازگشایی تنگه هرمز تابع شرایط جمهوری اسلامی است و ارتباطی با مذاکرات ایران و عمان ندارد.
او به خبرنگاران گفت: «بازشدن تنگه هرمز به پذیرش کامل شروط ایران از سوی آمریکا و دست برداشتن آنان از دخالت در روند مذاکرات منطقهای بستگی دارد. هر زمان که آمریکا شرایط ما را بپذیرد، قطعا تنگه هرمز باز خواهد شد.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز چهارشنبه ۱۴ مرداد گفت بستهشدن تنگه هرمز ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل و پیامدهای امنیتی آن برای کل منطقه بود و تفاهم ایران- عمان به تنهایی نمیتواند به معنای امن شدن تنگه برای کشتیهای عبوری باشد.
او به خبرنگاران گفت عوامل ناامنکننده تنگه هرمز از سوی آمریکا، بهویژه محاصره دریایی و دیگر تهدیدها علیه ایران و منافع آن همچنان وجود دارد.
پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۹ اسفند، کشتیرانی در این مسیر بارها مختل شده و این امر موجب افزایش قیمت نفت، هزینههای حملونقل دریایی و تشدید نگرانیهای امنیتی شده است.
شرکت ملی نفت ابوظبی جمعه ۱۶ مرداد اعلام کرده بود که «حملات بدون تحریک» علیه کارکنان و داراییهایش تاثیر قابلتوجهی بر فعالیتهای این شرکت گذاشته است؛ با این حال، این شرکت همچنان در «محیطی بهشدت دشوار» به تعهدات خود در برابر مشتریان عمل میکند.
بهگفته این شرکت از زمان آغاز درگیری، ۱۵ فروند از شناورهایش هنگام عبور از تنگه هرمز با موشک و پهپاد هدف قرار گرفتهاند و سه مورد از این حملات تنها در هفته جاری رخ داده است. بهگفته شرکت ملی نفت ابوظبی، این حملات به کشته شدن یک خدمه و زخمی شدن ۲۰ نفر دیگر انجامیده است.
ادنوک در بیانیه روز جمعه خود عاملان این حملات را مشخص نکرد.
ادنوک، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انرژی در جهان است و نفت خام، گاز طبیعی و فرآوردههای پالایششده را به مشتریان در سراسر جهان صادر میکند.
نیروی هوایی اوکراین شنبه ۱۷ مرداد اعلام کرد روسیه در حملات شبانه شش موشک بالستیک و ۱۵۱ پهپاد به سوی اوکراین شلیک کرده است.
به گفته این نهاد، پدافند هوایی ۱۳۵ پهپاد را سرنگون کرد، اما موفق به رهگیری موشکهای بالستیک نشد.
فایننشال تایمز ۱۴ مرداد گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درخواست اوکراین را برای دریافت صدها رهگیر پاتریوت نپذیرفته است.
او کمبود ذخایر آمریکا و نیاز به این موشکها برای حفاظت از نیروها و تاسیسات این کشور در خاورمیانه را دلیل این تصمیم خوانده است.
روسیه در ماههای اخیر حملات خود را به کییف افزایش داده است.
در مقابل، اوکراین تاسیسات نفتی و زیرساختهای لجستیکی روسیه را هدف قرار میدهد تا توان مسکو را برای ادامه جنگ تضعیف کند.
هر دو کشور هدفگرفتن عمدی غیرنظامیان را رد میکنند.
ستاد کل ارتش اوکراین ۱۷ مرداد اعلام کرد نیروهای این کشور در حملات شبانه پالایشگاههای نفت ایلسکی و سیزران روسیه را هدف قرار دادهاند و در هر دو تاسیسات، آتشسوزی رخ داده است.
مقامهای محلی روسیه گفتند حمله پهپادی اوکراین به منطقه کراسنودار در جنوب این کشور پنج زخمی بر جا گذاشت.
کمبود موشکهای پدافند هوایی
زلنسکی در تلگرام نوشت: «اروپا، آمریکا و اوکراین مدتهاست میخواهند این جنگ روسیه را متوقف کنند. فقط [ولادیمیر] پوتین نمیخواهد و برای ادامه جنگ، ناامیدانه به موشکهای بالستیک و پهپادهایش چسبیده است. فشار بیشتری لازم است.»
رییسجمهوری اوکراین در صربستان به سر میبرد و این نخستین سفر او به این کشور بالکان است.
صربستان نیز مانند اوکراین، خواهان عضویت در اتحادیه اروپا است.
زلنسکی همزمان خواستار کمکهای بیشتر برای اوکراین شده است؛ کشوری که با کمبود مزمن موشکهای پدافند هوایی برای سامانههای آمریکایی پاتریوت روبهروست.
وزارت دفاع اوکراین اعلام کرد در ماه ژوئیه، از مجموع ۱۹۵ موشک بالستیک شلیکشده به سوی اوکراین، فقط ۲۹ فروند رهگیری شدند.
تیمور تکاچنکو، رییس اداره منطقهای کییف، گفت حملات روسیه در سه نقطه از منطقه بروواری، نزدیک پایتخت، ثبت شده است.
به گفته او، ۱۰ خانه شخصی و همچنین مراکز تجاری و تولیدی در منطقه آسیب دیدند.
در روستای پوخیفکا، حدود ۳۰ کیلومتری کییف، پهپادهای روسیه کودک سهساله و پدربزرگ و مادربزرگش را کشتند و خانه آنها پس از حمله آتش گرفت.
زلنسکی گفت پدر و مادر این کودک، برادر ۱۵ سالهاش و یکی از همسایگان نیز زخمی شدند.
انفجارهای شدید در کییف
مقامهای اوکراینی از وقوع آتشسوزی در سه منطقه کییف خبر دادند. اماکن تجاری و انبارها نیز در حملات آسیب دیدند.
شاهدان خبرگزاری رویترز چند انفجار قدرتمند را شنیدند که مرکز شهر را لرزاند.
در تحولی دیگر، وزارت دفاع روسیه ۱۷ مرداد اعلام کرد نیروهای این کشور کنترل شهرک ایوانیفکا در منطقه خارکیف اوکراین را به دست گرفتهاند.
رویترز نتوانسته است این گزارش مربوط به میدان نبرد را بهطور مستقل تایید کند و مقامهای اوکراینی نیز بلافاصله درباره ادعای روسیه اظهار نظر نکردند.
جهانگیر شنبه ۱۷ مرداد گفت: «ایشان اتهامات متعددی میتواند داشته باشد که اتهام امنیتی نیز خواهد داشت. در صورت عدم حضور، جلب خواهد شد.»
جهانگیر گفت با توجه به کسوت روحانیت خرازی، رسیدگی به اتهامات مطرحشده علیه او در صلاحیت دادگاه ویژه روحانیت است.
خرازی اخیرا در ویدیویی جمهوری اسلامی را نظامی «منسوخ» خواند و گفت یک «دولت سایه» از پیش وجود داشته است.
در این ویدیوی حدودا پنج دقیقهای که ۱۵ مرداد از او منتشر شد، این روحانی که روابط نزدیکی با راس هرم قدرت در ایران دارد، گفت: «برای پیاده کردن نظام ولایت برنامه آماده کردهایم؛ حتی برای اینکه چطور جمهوری اسلامی را به حکومت اسلامی تبدیل کنیم. تشکیلاتش را داریم، برنامهریزیاش را هم داریم. اما چون این گذار اتفاق نیفتاده، دارند جمهوری اسلامی را از ما میگیرند.»
او به حاضران گفت که جمهوری اسلامی «به مرحلهای رسیده که دیگر با این شکل اصلا کار نمیکند».
این روحانی حکومتی در این ویدیو از مخاطبان خود خواست شبکهای ۲۵۰ هزار نفری تشکیل دهند تا «حکومت اسلامی» را جایگزین نظام کنونی کنند.
در روزهای گذشته، دفتر رهبری جمهوری اسلامی، بهطور علنی نقل قولی از خرازی از مجتبی خامنهای را تاییدنشده و دروغ خواند.
خرازی ۱۲ مرداد گفت مجتبی خامنهای «رسما و علنا» هشدار داده است اگر مسعود پزشکیان بار دیگر استعفا کند، با آن موافقت خواهد کرد.
او گفت پس از ۲۸ بار تلاش پزشکیان برای استعفا، استعفای بعدی او پذیرفته خواهد شد.
دفتر خامنهای هشدار داد انتشار چنین مطالبی «در خدمت اهداف بدخواهان و دشمنان قسمخورده ملت ایران» است.
پزشکیان نیز موضوع استعفا را تکذیب کرد.
واکنش خرازی به این تکذیب اما این بود که در بیانیهای گفت «به احترام» رهبر فقید و رهبر کنونی، این تکذیب را میپذیرد: «اما امیدواریم پس از تحولات مهمی که بهزودی در آن دفاتر اتفاق خواهد افتاد، این تکذیبیه همچنان پابرجا بماند.»
خرازی برادر همسر مسعود خامنهای، دیگر فرزند علی خامنهای، است. عموی این روحانی ۶۵ ساله، کمال خرازی، سالها دستگاه دیپلماسی ایران را اداره کرد و ریاست شورای راهبردی روابط خارجی را بر عهده داشت تا اینکه بر اثر جراحات ناشی از حملات هوایی اخیر اسرائیل، کشته شد؛ برادرش صادق خرازی، دیپلماتی باسابقه است.
خبرگزاری رویترز گزارش داده است صرافی رمزارز نوبیتکس که واشینگتن به دلیل کمک به سپاه پاسداران برای دورزدن تحریمها آن را تحریم کرده، متعلق به خانواده خرازی است.
