جیدی ونس: اختلافهای داخلی در جمهوری اسلامی، مذاکره با تهران را دشوار کرده است
خبرگزاری رویترز در گزارشی که شامگاه چهارشنبه ۱۴ مرداد به وقت ایران منتشر شد، به نقل از این منابع نوشت پس از تهدیدهای دونالد ترامپ، مبنی بر هدف قرار دادن کوه کلنگ گَزَلا و دیگر اهداف از جمله پلها در ایران و بازگشت به «اقدامات نظامی بسیار قدرتمند» مقامهای جمهوری اسلامی در مجموعهای از تماسهای دیپلماتیک در سطوح عالی، پیام خود را به کشورهای منطقه منتقل کردند.
دو مقام ارشد ایرانی، دو منبع در کشورهای حاشیه خلیج فارس و یک دیپلمات ارشد منطقهای آگاه از این تماسها به رویترز گفتند عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با وزیران امور خارجه عربستان سعودی، ترکیه و قطر و همچنین فرمانده ارتش پاکستان گفتوگو کرد. همه این منابع بهدلیل حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود.
به گفته دیپلمات ارشد منطقهای، عراقچی از متحدان واشینگتن در حاشیه خلیج فارس خواست از نفوذ خود بر ترامپ برای منصرف کردن او از آغاز دور تازه حملات استفاده کنند. او هشدار داد هرگونه حمله به ایران، به اقدام تلافیجویانه علیه مواضع آمریکا و تاسیسات انرژی در سراسر منطقه منجر خواهد شد.
این دیپلمات گفت پیام عراقچی در همه گفتوگوها یکسان بود: «ما آماده اقدام تلافیجویانهایم، اما دستیابی به راهحلی دیپلماتیک، بهترین راه برای جلوگیری از تشدید گستردهتر درگیری و ویرانی در سراسر منطقه است.»
یک منبع دیگر در کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت این هشدار خطاب به همه کشورهای منطقه بود، اما عمدتا از طریق عربستان سعودی و قطر منتقل شد.
عربستان سعودی تشدید تنش را مساوی با ویرانی بیشتر میداند
به گفته دیپلمات ارشد و منابع منطقهای، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، پس از آن با ترامپ گفتوگو کرد و از او خواست اقدام نظامی را به تعویق بیندازد، به مذاکرات بازگردد، برای برقراری آتشبس تلاش کند و دستیابی به توافقی دیپلماتیک را در پیش گیرد.
رویترز به نقل از نخستین منبع در کشورهای حاشیه خلیج فارس نوشت عربستان سعودی معتقد است تشدید بیشتر تنشها تنها ویرانی بیشتری به بار خواهد آورد. به همین دلیل از ترامپ خواست به دیپلماسی فرصت دهد.»
این تحرکات دیپلماتیک نشان میدهد جمهوری اسلامی میکوشد از تهدید به ایجاد ویرانی گستردهتر در منطقه بهعنوان اهرمی برای جلوگیری از حملات بیشتر آمریکا استفاده کند. این رویکرد کشورهای حاشیه خلیج فارس را که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند و اقتصادشان به صادرات انرژی وابسته است، در موقعیت دشواری میان واشینگتن و تهران قرار داده است.
قطر، عمان و عربستان سعودی همگی از واشینگتن خواستهاند مذاکرات با تهران را از سر بگیرد و مانع آغاز دوباره درگیری شود. دومین مقام ایرانی گفت جمهوری اسلامی هشدار داده است دور دیگری از حملات آمریکا میتواند «منطقه را به گلولهای از آتش تبدیل کند».
ترامپ شامگاه شنبه ۱۰ مرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال اعلام کرد به درخواست جمهوری اسلامی و دیگر کشورهای منطقه و به شرط دسترسی سریع به توافقی که بر اساس آن تنگه هرمز کاملا و فورا باز و تهدید هستهای تهران برطرف شود، از حملهای گستردهتر از هر حمله دیگر بعد از جنگ جهانی دوم، چشم پوشیده است.
علی شهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به خاندان حاکم بر عربستان، درباره دیدگاه این پادشاهی نسبت به کنترل تنش در منطقه گفت ترکیبی از پاسخهای نظامی متناسب و ادامه فشار بر جمهوری اسلامی در تنگه هرمز، موثرترین مسیر برای دستیابی به یک توافق دیپلماتیک و عملی است.
رهبران جمهوری اسلامی بارها خواستار تعطیلی پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه شدهاند و از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس خواستهاند تبادل اطلاعات با واشینگتن را متوقف کنند. تهران معتقد است این اطلاعات برای تسهیل حملات علیه ایران استفاده شده است.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به رویترز گفت از نگاه تهران، ترامپ اکنون با دو انتخاب ناخوشایند روبهرو است: یا درگیریای را تشدید کند که ممکن است سراسر منطقه را دربر گیرد و عرضه جهانی انرژی را مختل کند، یا نتیجه مذاکراتی را بپذیرد که از پیروزی قاطعی که واشینگتن در پی آن است، فاصله دارد.
دیپلمات ارشد منطقهای گفت یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق، اکراه واشینگتن از پذیرفتن نتیجهای است که به تهران امکان دهد خود را پیروز معرفی کند.
این دیپلمات افزود: «ایالات متحده به دنبال چیزی است که بتواند آن را نشانهای از پیروزی خود در جنگ معرفی کند.»
هوش مصنوعی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است؛ از نگارش متن و پاسخ به ایمیلها گرفته تا کمک در حل مسائل درسی و تصمیمگیریهای روزمره.
اکنون این پرسش مطرح است که آیا سپردن بخشی از فرایندهای ذهنی به ماشین، توانایی انسان برای یادگیری و تفکر مستقل را تضعیف میکند یا برعکس، فرصتی برای یادگیری بهتر فراهم میآورد.
ترنت کش، دانشمند علوم رفتاری دانشگاه واترلو کانادا، معتقد است پاسخ این پرسش نه کاملا مثبت است و نه کاملا منفی.
او و همکارانش در مقالهای که تیرماه در نشریه «روندهای علوم شناختی» منتشر شد، استدلال کردند مهارتهایی که انسان از طریق تمرین و تجربه به دست میآورد، در صورت واگذاری مداوم به هوش مصنوعی ممکن است بهتدریج تحلیل بروند.
بهگفته کش، شواهد موجود نشان میدهد هرگاه انسان انجام یک مهارت مشخص را به هوش مصنوعی واگذار کند، احتمال حفظ آن مهارت کاهش مییابد.
با این حال، او این تصور را که هوش مصنوعی سرانجام انسان را از توانایی اندیشیدن محروم خواهد کرد، اغراقآمیز میداند و میگوید واقعیت بسیار پیچیدهتر از چنین سناریوهای آخرالزمانی است.
وبسایت ساینسنیوز گزارش داد نوع ابزار هوش مصنوعی و نحوه استفاده از آن، عوامل تعیینکننده در پیامدهای شناختی آن هستند.
اگر این فناوری جایگزین تلاش ذهنی لازم برای تمرین یک مهارت شود، احتمال افت عملکرد افزایش مییابد؛ اما اگر تنها نقش راهنما را ایفا کند و کاربر همچنان درگیر فرایند حل مساله بماند، میتواند به حفظ و حتی تقویت تواناییهای ذهنی کمک کند.
وقتی هوش مصنوعی جای تمرین را میگیرد
بر پایه نتایج چند پژوهش، اتکای بیش از حد به ابزارهای هوش مصنوعی میتواند پیامدهای ناخواستهای برای یادگیری داشته باشد.
در یکی از این مطالعات که در سال ۲۰۲۵ روی پزشکان آموزشدیده برای تشخیص پولیپ در کولونوسکوپی انجام گرفت، استفاده مداوم از یک سامانه هوش مصنوعی باعث شد دقت پزشکان پس از کنار گذاشتن این ابزار کاهش یابد.
الگوی مشابهی در آموزش نیز مشاهده شد. پژوهشگران دریافتند دانشآموزان دبیرستانی که برای حل تمرینهای یک مفهوم جدید ریاضی از ابزارهایی مانند چتجیپیتی کمک گرفته بودند، پس از حذف این ابزار عملکرد ضعیفتری نسبت به همتایانی داشتند که از ابتدا بدون کمک هوش مصنوعی درس خوانده بودند.
این پژوهش به سرپرستی آلپ سونگو، اقتصاددان دانشکده وارتون دانشگاه پنسیلوانیا، در نشریه آکادمی ملی علوم آمریکا (PNAS) منتشر شد.
مطالعهای دیگر هم به نتایج مشابهی در حوزه درک مطلب رسید. شرکتکنندگانی که برای پاسخ دادن به پرسشهای تمرینی آزمون SAT از دستیار هوش مصنوعی استفاده کرده بودند، پس از حذف آن نهتنها پاسخهای درست کمتری ارائه کردند، بلکه بیش از دیگران از پاسخ به پرسشهای دشوار انصراف دادند.
پژوهشگران این موضوع را نگرانکننده توصیف کردند، زیرا پشتکار را یکی از ارکان اصلی یادگیری و کسب مهارت میدانند.
در مجموع، این مطالعات نشان میدهد هر زمان افراد تشخیص، حل مساله یا تصمیمگیری را به هوش مصنوعی واگذار کردند، عملکردشان پس از حذف این ابزار افت کرد.
کش این پیام را در یک جمله خلاصه میکند: «اگر از مهارتی استفاده نکنید، آن را از دست خواهید داد.»
او این رویکرد را «حفظ حضور در چرخه شناختی» مینامد؛ یعنی انسان باید همچنان بخش اصلی فرایند فکر کردن را بر عهده داشته باشد.
هوش مصنوعی در قامت معلم، نه ماشین پاسخ
به گزارش ساینسنیوز، پژوهشگران تاکید میکنند مشکل از خود هوش مصنوعی نیست، بلکه به شیوه استفاده از آن بازمیگردد.
سونگو میگوید انسان میتواند هم از مزایای این فناوری بهره ببرد و هم مهارتهای خود را حفظ کند، به شرط آنکه هوش مصنوعی بهجای ارائه پاسخ آماده، نقش یک مربی را ایفا کند.
او و همکارانش در پژوهشی دیگر ابزاری طراحی کردند که از نظر عملکرد به چتجیپیتی شباهت داشت، اما پاسخ نهایی را در اختیار دانشآموز قرار نمیداد.
این سامانه بهجای حل مستقیم مساله، سرنخ، راهنمایی و تشویق ارائه میکرد تا دانشآموز خود به پاسخ برسد.
نتایج حاکی از آن بود دانشآموزانی که از این ابزار استفاده کردند، به همان اندازه دانشآموزانی که با روش سنتی و کتاب درس خوانده بودند، مفاهیم جدید ریاضی را آموختند.
به گفته سونگو، تفاوت اساسی میان «هوش مصنوعی بهعنوان معلم» و «هوش مصنوعی بهعنوان ماشین تولید پاسخ» در همین نکته نهفته است؛ یادگیری واقعی زمانی رخ میدهد که فرد برای رسیدن به پاسخ، خود درگیر اندیشیدن و حل مساله باشد.
ساینسنیوز در پایان نوشت واگذاری وظایف به هوش مصنوعی باید آگاهانه باشد. اگر مهارتی برای فرد اهمیت دارد، نباید آن را به این فناوری سپرد؛ زیرا مهارتها تنها با تمرین شکل میگیرند و تنها با ادامه تمرین پایدار میمانند.
جمهوری اسلامی ششم مرداد ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسینآبادی را در خیابانهای اصفهان اعدام کرد.
ایراناینترنشنال در آن زمان به نقل از شاهدان عینی گزارش داد نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی با شهروندانی که در اعتراض به اعدامها در محل تجمع کرده بودند، درگیر شدند.
فرایبورگ، شهری دانشگاهی در ایالت بادن-وورتمبرگ، تنها شهر آلمان است که همچنان با یک شهر ایرانی قرارداد خواهرخواندگی دارد.
ایرانیان ساکن آلمان سالهاست میگویند این رابطه به جمهوری اسلامی و نقض گسترده حقوق بشر از سوی آن مشروعیت میبخشد.
مینا احدی فعال حقوق بشر ساکن آلمان و مخالف جمهوری اسلامی است که پیشتر در کارزار جهانی لغو سنگسار در ملا عام در ایران نقش برجستهای ایفا کرد.
احدی در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «من مدتهاست علیه پیمان خواهرخواندگی بین فرایبورگ و اصفهان اعتراض کردهام، زیرا این رابطه در واقع ارتباط با ساختارهای حکومتی جمهوری اسلامی است. از این رو، من از اعتراضات و درخواستهای متعدد برای خاتمه دادن به این شراکت حمایت میکنم؛ بهویژه با توجه به فاجعه اخیر در اصفهان: اعدام دو فرد جوان در ملا عام و خطر اعدام افراد دیگری در این شهر.»
او افزود: «اگر فرایبورگ و مارتین هورن، شهردار این شهر، در برابر این جنایتها سکوت کنند، یک شکست اخلاقی جدی خواهد بود و لکه ننگی است که برای همیشه با نام آنها گره خواهد خورد. یک رابطه خواهرخواندگی هرگز نباید به ابزاری برای نادیده گرفتن یا عادیسازی جنایتهای یک حکومت تبدیل شود. چنین رابطهای باید بر ارزشهای مشترکی مانند حقوق بشر، آزادی و کرامت انسانی استوار باشد.»
فرایبورگ در سال ۲۰۰۰ با اصفهان پیمان خواهرخواندگی امضا کرد.
این در حالی است که دولت آلمان در سالهای اخیر شماری از نهادهای وابسته به جمهوری اسلامی، از جمله مرکز اسلامی هامبورگ، را تعطیل کرده است.
پیشتر در سال ۲۰۱۰، شهر وایمار در پی خودداری مقامهای جمهوری اسلامی از بازدید از یادمان اردوگاه کار اجباری بوخنوالد، رابطه خواهرخواندگی خود با شیراز را قطع کرد.
احدی در ادامه گفت: «آقای هورن باید مسئولیت بپذیرد و خود برای خاتمه دادن به این رابطه پیشقدم شود. این تصمیم نه علیه مردم اصفهان است و نه علیه فرهنگ و تاریخ غنی ایران. برعکس، چنین اقدامی نشانهای از حمایت از مردم ایران خواهد بود؛ مردمی که خود قربانی سیاستهای جمهوری اسلامی هستند.»
او همچنین از اعضای شورای شهر فرایبورگ خواست ارزشهایی چون حقوق بشر، آزادی و کرامت انسانی را جدی بگیرند، زیرا روابط خواهرخواندگی «باید بر احترام متقابل و ارزشهای مشترک استوار باشد و نباید به پوششی برای سکوت در برابر جنایتهای حکومتی تبدیل شود».
هورن به پرسشهای ایراناینترنشنال درباره این موضوع پاسخی نداد. ایراناینترنشنال همچنین پرسشهایی را برای همه احزاب و اعضای شورای شهر فرایبورگ ارسال کرده است.
مواضع میشائیل بلومه در قبال خواهرخواندگی اصفهان و فرایبورگ
میشائیل بلومه، کمیسر مبارزه با یهودستیزی در ایالت بادن-وورتمبرگ، بهدلیل حمایت از ادامه خواهرخواندگی فرایبورگ و اصفهان با انتقادهایی روبهرو شده است.
در سال ۲۰۲۱، مرکز سایمون ویزنتال، مستقر در لسآنجلس، بلومه را بهخاطر ناتوانی در مقابله با پیامدهای این همکاری و نقش آن در دامن زدن به یهودستیزی، در فهرست «تحریککنندگان یهودستیزی» قرار داد.
این در حالی است که شهرداری اصفهان بارها خواستار نابودی اسرائیل شده است.
احدی با اشاره به «عادیسازی» جمهوری اسلامی از سوی بلومه گفت: «هر کسی که مدافع دموکراسی، حقوق بشر و مبارزه با افراطگرایی است، باید در برابر نقض حقوق بشر از سوی جمهوری اسلامی موضعی روشن اتخاذ کند. مبارزه با یهودستیزی و دفاع از حقوق بشر از یکدیگر جداییناپذیرند. حکومتهایی که نفرت، سرکوب و تبعیض را ترویج میکنند، باید با موضعی روشن، اخلاقی و سیاسی روبهرو شوند.»
دو دادگاه در آلمان حکم دادهاند که میتوان از بلومه با عنوان «یهودستیز» یاد کرد.
او همچنین در شبکههای اجتماعی مطالبی علیه کارزار نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی منتشر کرده است؛ موضوعی که منتقدان آن را همسویی با مواضع حکومت ایران میدانند.
بلومه به پرسشها درباره مواضع خود پاسخی نداد.
خواهرخواندگی اصفهان و فرایبورگ در خدمت تبلیغات جمهوری اسلامی است
بهروز اسدی، فعال حقوق بشر ایرانی-آلمانی و سخنگوی سازمان «زن، زندگی، آزادی آلمان»، به ایراناینترنشنال گفت تجربه سالهای اخیر نشان داده رابطه خواهرخواندگی فرایبورگ و اصفهان صرفا یک تبادل فرهنگی نیست و تا زمانی که جمهوری اسلامی آن را مدیریت میکند، بیش از آنکه به سود مردم اصفهان باشد، در خدمت تبلیغات حکومت و مشروعیتبخشی به شبکههای آن قرار دارد.
او ادامه داد: «در حالی که همچنان از تبادل فرهنگی سخن گفته میشود، مردم اصفهان و سراسر ایران بهدلیل باورهایشان تحت پیگرد قرار میگیرند، زنان بهایی به احکام سنگین زندان محکوم میشوند، جوانان اعدام میشوند و زندانیانی که درباره شکنجه و شرایط زندان اطلاعرسانی میکنند، با مجازاتهای شدید روبهرو هستند.»
اسدی افزود: «این واقعیتی است که هرگونه بحث درباره این رابطه خواهرخواندگی باید با آن مواجه شود. مردم اصفهان برای آزادی، دموکراسی و کرامت انسانی به خیابان آمدهاند و بسیاری از آنان به همین دلیل زندانی، شکنجه یا حتی کشته شدهاند. در برابر این مردم، ادامه نوعی از همکاری که این تصور را ایجاد کند که برقراری روابط فرهنگی عادی با این حکومت ممکن است، قابل توجیه نیست.»
شهردار فرایبورگ پیشتر در مصاحبه با روزنامه آلمانی فرانکفورتر روندشاو تاکید کرده بود: «ما بهعنوان یک شهر، سیاست خارجی را تعیین نمیکنیم.»
او گفته بود: «مردم ایران به سوی غرب دست دراز کردهاند و ما نباید در را به روی آنان ببندیم.»
اسدی در واکنش به این اظهارات گفت: «فاصلهگیری صرف در کلام دیگر کافی نیست. هر کسی که حقوق بشر را جدی میگیرد، باید پیامدهای عملی آن را نیز بپذیرد. به همین دلیل، من خواهان پایان دادن به رابطه خواهرخواندگی با اصفهان هستم.»
او اضافه کرد: «چنین تصمیمی پیام روشنی خواهد داشت: اینکه فرایبورگ نه از نظر فرهنگی و نه بهصورت نمادین به حکومتی که قدرت خود را با سرکوب، اعدام و ایجاد رعب و وحشت حفظ میکند، مشروعیت نمیبخشد، بلکه در کنار مردمی میایستد که برای آزادی و دموکراسی مبارزه میکنند.»
بقایی چهارشنبه ۱۴ مرداد به خبرنگاران گفت عوامل ناامنکننده تنگه هرمز از سوی آمریکا، بهویژه محاصره دریایی و دیگر تهدیدها علیه ایران و منافع آن همچنان وجود دارد.
او در عین حال مذاکرات با عمان را «حرفهای» و «روبه جلو» خواند و افزود: بیانیه مشترک ایران و عمان در مرحله تدوین نهایی است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفت: «گفتوگوهای ایران و عمان بهعنوان دو دولت ساحلی تنگه هرمز، با هدف تعیین یک مسیر تردد ایمن برای کشتیرانی تجاری در این تنگه در دو ماه اخیر در جریان بوده و ابعاد مختلف فنی، حقوقی، امنیتی و زیستمحیطی آن در مراجع ذیصلاح کشورمان مورد بررسی قرار گرفته است.»
بقایی افزود: مختصات جغرافیایی مسیر مد نظر طرفین، مورد تفاهم قرار گرفته و چنانچه برخی طرفهای ثالث در این زمینه کارشکنی نکنند، بیانیه مشترک دو کشور مشتمل بر ملاحظات و نکات عمده مورد توافق نیز در مرحله بررسی و تدوین نهایی است.
بقائی درباره احتمال سفر محمدباقر قالیباف یا عباس عراقچی به پاکستان یا قطر نیز گفت برنامهای برای چنین سفرهایی وجود ندارد، اما جمهوری اسلامی با پاکستان و قطر که در تلاش برای کاهش تنشها هستند، در تماس و رایزنی است.
پیشتر و در پی دعوت پاکستان از عباس عراقچی، گزارشهایی درباره احتمال سفر وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به اسلامآباد در روز جمعه ۱۶ مرداد منتشر شده بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز بهنقل از دو مقام آگاه منطقهای گزارش داد مذاکرهکنندگان ایران و عمان پیشنویس توافق بازگشایی تنگه هرمز را نهایی کردهاند و اکنون تنها در انتظار تایید نهایی مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، هستند.
این دو مقام که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، چهارشنبه ۱۴ مرداد گفتند این توافق یک راهحل موقت برای اختلاف میان جمهوری اسلامی و آمریکا درباره عبور کشتیها از تنگه هرمز است.
آسوشیتدپرس در حالی از انتظار برای تایید پیشنویس توافق از سوی مجتبی خامنهای خبر داده که وبسایت اکسیوس، بامداد چهارشنبه به وقت تهران گزارش داده بود رهبر جمهوری اسلامی این توافق را تایید کرده است.
دو منبع منطقهای به اکسیوس گفتند عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در تعطیلات آخر هفته (شنبه و یکشنبه، ۱۰ و ۱۱ مرداد) با این توافق موافقت کرد . فرآیند تایید مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی نیز روز سهشنبه تکمیل شد.
بهنوشته اکسیوس آمریکا، جمهوری اسلامی و عمان به دستیابی به یک توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز نزدیک شدهاند و واشینگتن در تلاش است این توافق چهارشنبه ۱۴ مرداد اعلام شود.
آسوشیتدپرس نیز گزارش داد این توافق به تفاهمی که واشینگتن و تهران در ماه ژوئن برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز به دست آورده بودند، مرتبط است؛ تفاهمی که در نهایت شکست خورد.
دو مقام منطقهای به این خبرگزاری گفتند اجرای این توافق میتواند زمینه را برای ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشینگتن درباره توافق نهایی بر سر برنامه هستهای ایران فراهم کند.
جزییات توافق
این دو مقام پیشتر گفته بودند که بر اساس توافق احتمالی، کشتیها از مسیر تحت کنترل ایران وارد خلیج فارس خواهند شد و از مسیر تحت کنترل عمان از آن خارج میشوند.
همچنین برای تامین امنیت کشتیرانی و حفاظت از محیط زیست دریایی، هزینه خدمات از کشتیها دریافت خواهد شد.
براساس گزارشهای رسانهای، توافق در دست بررسی شامل ایجاد یک سازوکار موقت ۶۰ روزه میان عمان و جمهوری اسلامی در تنگه هرمز است و امکان تمدید آن نیز وجود دارد.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی که نامش اعلام نشده نیز به الجزیره گفت برای دستیابی به توافق، تنها یک یا دو مسئله حلنشده باقی مانده که امکان حل آنها وجود دارد. هرگونه بسته ماندن یا بازگشایی تنگه هرمز به اقداماتی که واشینگتن اتخاذ کند، بستگی دارد.
گزارشها درباره افزایش احتمال دستیابی به یک توافق در حالی منتشر میشوند که مقامهای جمهوری اسلامی هرگونه گفتوگو با آمریکا را رد و تاکید کردهاند مذاکرات جاری میان «دو کشور همجوار» ایران و عمان پیش میرود.
مقامات جمهوری اسلامی در عین حال تاکید کردهاند که دستیابی به توافقی با عمان درباره کنترل تردد شناورها در تنگه هرمز ضرورتا به معنای باز شدن این آبراهه حیاتی نیست.
تهران و مسقط تاکنون بهطور رسمی درباره این گزارشها اظهار نظر نکردهاند.
دولت ترامپ پیشتر هرگونه توافقی را که کنترل تنگه هرمز را به ایران واگذار کند رد کرده بود. پیش از آغاز جنگ، این تنگه یک آبراه بینالمللی آزاد محسوب میشد، اما اکنون تردد در آن به حداقل رسیده است.
ترامپ همچنین بار دیگر مخالفت خود را با دریافت عوارض از کشتیها تکرار کرد و گفت: «اجازه نمیدهم آنها پول بگیرند. اگر قرار باشد کسی پول بگیرد، خود ما میگیریم.»
دونالد ترامپ شامگاه سهشنبه در لسآنجلس به خبرنگاران گفت پیشرفت زیادی در مذاکرات به دست آمده و ممکن است توافق چهارشنبه یا پنجشنبه نهایی و اعلام شود.
در پی این اظهارات، قیمت نفت در ابتدا بهدلیل امید به ازسرگیری عبور و مرور کشتیها کاهش یافت، اما سپس اندکی افزایش پیدا کرد. قیمت نفت برنت، شاخص جهانی نفت، روز چهارشنبه در حدود ۸۰ دلار برای هر بشکه بود؛ رقمی که همچنان بسیار پایینتر از اوج قیمتها در زمان شدت گرفتن جنگ است.
حملات به کشتیها همچنان ادامه دارد
با وجود افزایش امیدها به توافق، حملات علیه کشتیها در منطقه همچنان ادامه دارد.
حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی چهارشنبه مدعی شدند که با موشکهای بالستیک به نفتکش سعودی الوفا (Wafa) در دریای سرخ حمله کردهاند.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، در بیانیهای از پیش ضبطشده گفت این نفتکش در نزدیکی بندر ینبع عربستان هدف قرار گرفته است، اما هیچ مدرکی برای این ادعا ارائه نکرد.
مقامهای سعودی نیز تاکنون واکنشی در این زمینه نشان ندادهاند.
این حمله بخشی از تشدید تنش اخیر میان حوثیها و عربستان است؛ تنشی که خطر شعلهور شدن دوباره جنگ داخلی یمن را افزایش داده است.
حوثیها اعلام کردهاند که تنگه بابالمندب را به روی کشتیهای مرتبط با عربستان میبندند؛ اقدامی که فشار بیشتری بر کشتیرانی بینالمللی وارد کرده، زیرا دریای سرخ در طول جنگ به مسیر جایگزین مهمی برای صادرات نفت عربستان تبدیل شده بود.
در حادثهای دیگر، روز سهشنبه یک کشتی تجاری با پرچم هند پس از برخورد یک قایق مملو از مواد منفجره در دریای سرخ، در سواحل یمن غرق شد.
گارد ساحلی یمن خدمه این کشتی، شامل ۱۳ شهروند هندی و یک شهروند یمنی را نجات داد. تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است.
همچنین، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) اعلام کرد یک کشتی باری حدود ۳۷ کیلومتری شمالشرق بندر خصب عمان در تنگه هرمز، گزارش داده است که با «پرتابهای ناشناس» هدف قرار گرفته است.
بر اساس اطلاعاتی که چهارشنبه ۱۴ مرداد در وبسایت وزارت خزانهداری ایالات متحده منتشر شد، دفتر کنترل داراییهای خارجی این وزارتخانه (اوفک) سه مدخل مربوط به شرکت فلای بغداد را از فهرست تحریمها حذف کرد.
این سه مدخل به نامهای «فلای بغداد»، «فلای بغداد ایرلاینز» و «عراق اکسپرس» به یک شرکت واحد اشاره دارند.
دو فروند هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ این شرکت با شماره ثبت YI-BAF و YI-BAN نیز از فهرست تحریمها خارج شدند.
تاکنون توضیحی از سوی مقامهای آمریکایی درباره دلایل اتخاذ این تصمیم ارائه نشده است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین اعلام کرد نام بشیر عبدالکاظم علوان الشبانی، شهروند عراقی، همچنان در فهرست تحریمها باقی خواهد ماند، اما مبنای تحریم او تغییر کرده است.
او که پیشتر بهدلیل ارتباط با شرکت هواپیمایی «فلای بغداد» تحریم شده بود، اکنون بابت ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست تحریمها قرار دارد.
تاکنون آمریکا، کانادا، اتحادیه اروپا، استرالیا، اکوادور، کاستاریکا، اوکراین، آرژانتین، هندوراس و شماری دیگر از کشورها سپاه را سازمانی «تروریستی» اعلام کردهاند.
نام شرکت فلای بغداد در حالی از فهرست تحریمهای مرتبط با تروریسم حذف میشود که آمریکا هشتم مرداد شبکه بینالمللی پشتیبان شرکت هواپیمایی ماهانایر ایران را تحریم کرد.
بر پایه اطلاعیه وزارت خزانهداری ایالات متحده، اگرچه ماهانایر خود را یک شرکت هواپیمایی غیرنظامی معرفی میکند، اما سالها نقشی محوری در پشتیبانی از سپاه پاسداران ایفا کرده است؛ از جمله با جابهجایی اعضای نیروی قدس، تسهیل آموزشهای نظامی و حمایت از تامین و انتقال تسلیحات و سامانههای پهپادی.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در آن زمان گفت: «افرادی که به سپاه پاسداران یا ماهانایر خدمات مالی، لجستیکی یا تجاری ارائه میکنند، در تداوم فعالیت یک سازمان تروریستی نقش دارند. وزارت خزانهداری به شناسایی این افراد، افشای فعالیتهایشان و قطع دسترسی آنها به نظام مالی آمریکا ادامه خواهد داد.»
در هفتههای اخیر و پس از فروپاشی آتشبس میان تهران و واشینگتن، ایالات متحده فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را از طریق اعمال محاصره دریایی افزایش داده و همزمان، دور تازهای از تحریمها را به اجرا گذاشته است.
وزارت خزانهداری آمریکا هفتم مرداد ۱۰ شرکت و نهاد و ۸ نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی را در فهرست تحریمهای خود قرار داد.
