این خبرگزاری چنین امتیازی را یکی از بزرگترین امتیازهایی دانسته که تا کنون به جمهوری اسلامی داده شده است.
بهگزارش رویترز، علاوه بر تعیین مسیرهای ورودی و خروجی، جمهوری اسلامی خواستار دریافت عوارضی معادل ۵ تا ۷ درصد ارزش محموله کشتیهای عبوری از تنگه هرمز است.
ایالات متحده تاکنون واکنشی رسمی به این پیشنهاد نشان نداده است. دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفته است توافق برای بازگشایی تنگه هرمز قریبالوقوع است، اما مقامهای آمریکایی بارها تاکید کردهاند که هرگز با واگذاری کنترل مهمترین مسیر انتقال انرژی جهان به جمهوری اسلامی موافقت نخواهند کرد.
بهنوشته رویترز اگر توافقی اختیار مدیریت تردد در تنگه هرمز را به حکومت ایران بدهد، به این معنا خواهد بود که جنگی که آمریکا و اسرائیل در اسفند ماه علیه جمهوری اسلامی آغاز کردند، در نهایت به تغییر قابلتوجهی در موازنه قدرت منطقهای به سود تهران انجامیده است. پیش از آغاز جنگ، تنگه هرمز برای همه کشتیها آزاد بود و عبور از آن بدون پرداخت هیچگونه عوارض انجام میشد.
مسائل حلنشده
منابع ایرانی و منطقهای که با رویترز گفتوگو کردهاند هشدار دادهاند که با وجود پیشرفت مذاکرات میان جمهوری اسلامی و عمان، همچنان مسائل مهمی حلوفصل نشده است. آنها همچنین ارزیابی ترامپ مبنی بر نزدیک بودن توافق نهایی برای بازگشایی تنگه هرمز را زیر سوال بردند.
یکی از منابع منطقهای گفت: «در مورد نوعی کنترل بر تنگه هرمز، اصل امتیاز قبلا داده شده است.»
منبع منطقهای دیگری افزود که هنوز جزئیات مهمی درباره تعریف دقیق مفهوم «کنترل» باقی مانده است. کشورهای عربی حوزه خلیج فارس اصرار دارند که بازرسی کشتیها باید زیر نظر کشورهای منطقه انجام شود و هرگونه پرداخت هزینه عبور نیز کاملا داوطلبانه باشد.
بهگفته مقام ارشد جمهوری اسلامی، تهران خواهان دریافت عوارضی معادل ۵ تا ۷ درصد ارزش محموله کشتیهای عبوری از تنگه هرمز است. عمان دریافت حدود ۳ درصد را پیشنهاد کرده، در حالی که آمریکا اساسا مخالف هرگونه دریافت عوارض است.
این منبع افزود متن توافقی که هماکنون روی میز قرار دارد، کنترل کشتیهای ورودی به خلیج فارس را از طریق تنگه هرمز به ایران واگذار میکند و یکی از مهمترین اختلافات باقیمانده، تعیین نقش ایران در قبال کشتیهایی است که در مسیر خروج از خلیج فارس حرکت میکنند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز در گفتوگو با خبرگزاری رسمی ایرنا اعلام کرد که این سازوکار «به گونهای طراحی شده است که کشتیهای تجاری، چه در مسیر ورود و چه در مسیر خروج، از آبهای سرزمینی ایران عبور کنند.»
او با تاکید بر اینکه مذاکرات با عمان «به تفاهمهای اساسی» رسیده، افزود: «این پیشرفت در آستانه نهایی شدن است.»
غریبآبادی همچنین گفت که جمهوری اسلامی از آمریکا پیامهایی دریافت کرده است که نشان میدهد واشینگتن «کاملا آماده بازگشت به تعهدات خود» در چارچوب یادداشت تفاهم اواسط ماه ژوئن است؛ یادداشتی که توقف فوری عملیات نظامی را پیشبینی میکرد.
به گفته او، بازگشت آمریکا به این تعهدات، شرط بازگشایی تنگه هرمز است. با این حال او تاکید کرد که طی روزهای اخیر هیچ مذاکرهای میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده انجام نشده است.
در همین حال، خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران بهنقل از یک منبع مطلع در وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نوشت طبق چارچوب مذاکرات مطرح شده میان ایران و عمان، بناست در یک مدت مشخص ورودی به تنگه هرمز از طریق کریدور شمالی تنگه در نزدیکی ساحل ایران انجام شود و خروجی کشتیها از کریدور جنوبی نزدیک به ساحل عمان باشد.
بهنوشته فارس، پس از پایان مهلت مشخص، عبور کشتیها از هر دو کریدور شمالی و جنوبی متوقف و کلیه ترددها از کریدور میانی اتفاق خواهد افتاد با این تفاوت که ورودی کشتیها با مدیریت ایران و خروجی با مدیریت مشترک ایران و عمان خواهد بود.
این منبع مطلع همچنین به فارس گفت که عوارض تعیینشده کشتیها برای گذر از تنگه در قالب بهای خدمات مختلف تعیین خواهد شد وبیمه، سوختگیری، بهای محیطزیستی و مواردی از این دست جزء خدماتی است که کشتیها باید بهای آن را بپردازند.
او همچنین خبر اختلاف میان جمهوری اسلامی و عمان بر سر درصد ارزش بار کشتیها (تعرفه ۷ یا ۳ درصدی ارزش محموله) را تکذیب کرد و گفت: «دریافتی از کشتیها تابعی از متغیرهای زیاد از جمله میزان خدماتی است که توان تامین آن را داریم.»
هشدار جمهوری اسلامی
در همین حال، پنج منبع آگاه به رویترز گفتند که جمهوری اسلامی به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هشدار داده است که هرگونه حمله جدید آمریکا به خاک ایران، با حملات تلافیجویانه علیه زیرساختهای حیاتی انرژی در سراسر منطقه پاسخ داده خواهد شد.
بهنوشته رویترز تهران با این هشدار میکوشد هزینه هرگونه اقدام نظامی را با تهدید نزدیکترین متحدان منطقهای واشینگتن افزایش دهد.
یکی از منابع منطقهای به این خبرگزاری گفت: «هشدار ایران کاملا صریح بود: اگر آمریکا زیرساختهای ایران را هدف قرار دهد، ایران نیز با حمله به تاسیسات انرژی کشورهای خلیج فارس و دیگر اهداف منطقهای پاسخ خواهد داد.»
جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر با موشکها و پهپادها به متحدان آمریکا در منطقه حمله کرده و همزمان کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز را که بدون اجازه تهران تردد کردهاند نیز هدف قرار داده است.
ترامپ در سخنرانی خود در جمع هوادارانش در لاسوگاس بار دیگر ترجیح خود را برای راهحل دیپلماتیک ابراز کرد.
او گفت: «من ترجیح میدهم توافقی حاصل شود، چون نمیخواهم مردم کشته شوند. واقعا نمیخواهم کسی کشته شود، اما در نهایت ممکن است مجبور شویم.»
بر اساس آمار اعلام شده از سوی جمهوری اسلامی، از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند، بیش از سه هزار و ۴۰۰ نفر در ایران جان خود را از دست دادهاند. در مقابل، ایالات متحده اعلام کرده است که ۱۸ نفر از نیروهای نظامیاش کشته شدهاند.
ترامپ زیر فشار رأیدهندگان
ترامپ که در آغاز جنگ گفته بود این درگیری با «تسلیم بیقید و شرط» جمهوری اسلامی پایان خواهد یافت و حتی اعلام کرده بود شخصا درباره رهبر آینده ایران تصمیم خواهد گرفت، اکنون تحت فشار فزایندهای قرار دارد تا پیش از انتخابات حساس میاندورهای ماه نوامبر، راهی برای پایان دادن به جنگی پیدا کند که طبق نظرسنجیها، مخالفان آن در میان رأیدهندگان آمریکایی دو برابر موافقان هستند.
ماهها عملیات نظامی آمریکا، از جمله کارزار دو هفتهای حملات در تیر ماه، نتوانسته است کنترل ایران بر تنگه هرمز را در هم بشکند. فرماندهان نظامی آمریکا نیز پیشتر به ترامپ هشدار داده بودند که ذخایر برخی مهمات رو به پایان است. رویترز روز سهشنبه گزارش داد که ارتش آمریکا تقریبا تمامی موشکهای دوربرد هدایتشونده دقیق خود را مصرف کرده است.
با این حال، ترامپ پنجشنبه ۱۵ مرداد بار دیگر گزارشها درباره کمبود مهمات در ارتش آمریکا را رد کرد و هشدار داد که با شکایت از کسانی که باعث درز چنین خبری شدهاند، آنان را تحت پیگرد قرار خواهد داد.
در همین حال، قیمت نفت خام طی دو روز گذشته، پس از آنکه ترامپ حملات جدید علیه ایران را متوقف کرد و از مذاکراتی سخن گفت که به گفته او میتواند به پایان جنگ منجر شود، به شدت کاهش یافته است.