حسین شریعتمداری: گشودن تنگه هرمز، باز کردن معبر برای فرار دشمن است
حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، در واکنش به اظهارات کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، درباره تفاهم با عمان و تنگه هرمز، در یادداشتی نوشت گشودن این آبراه، «باز کردن معبر» و «کوچه باز کردن برای فرار دشمن» است و یکی از مهمترین اهرمهای جمهوری اسلامی را از بین میبرد.
او افزود میان بخشهای مختلف سخنان غریبآبادی تناقض وجود دارد و پرسید چگونه میتوان گفت تفاهم با عمان به معنای باز شدن تنگه هرمز نیست، اما همزمان از عبور بخش قابلتوجهی از مسیرهای ورود و خروج کشتیها از آبهای سرزمینی ایران سخن گفت.
شریعتمداری با اشاره به سخنان غریبآبادی درباره عبور کشتیها از آبهای سرزمینی ایران، پرسید: «آیا عبور کشتیها به معنای باز شدن تنگه هرمز نیست؟ چرا جمهوری اسلامی باید یکی از اصلیترین و موثرترین ابزارهای خود برای مقابله با آمریکا و متحدانش را از دست بدهد؟»
خبرگزاری رویترز در گزارشی که شامگاه چهارشنبه ۱۴ مرداد به وقت ایران منتشر شد، به نقل از این منابع نوشت پس از تهدیدهای دونالد ترامپ، مبنی بر هدف قرار دادن کوه کلنگ گَزَلا و دیگر اهداف از جمله پلها در ایران و بازگشت به «اقدامات نظامی بسیار قدرتمند» مقامهای جمهوری اسلامی در مجموعهای از تماسهای دیپلماتیک در سطوح عالی، پیام خود را به کشورهای منطقه منتقل کردند.
دو مقام ارشد ایرانی، دو منبع در کشورهای حاشیه خلیج فارس و یک دیپلمات ارشد منطقهای آگاه از این تماسها به رویترز گفتند عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با وزیران امور خارجه عربستان سعودی، ترکیه و قطر و همچنین فرمانده ارتش پاکستان گفتوگو کرد. همه این منابع بهدلیل حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود.
به گفته دیپلمات ارشد منطقهای، عراقچی از متحدان واشینگتن در حاشیه خلیج فارس خواست از نفوذ خود بر ترامپ برای منصرف کردن او از آغاز دور تازه حملات استفاده کنند. او هشدار داد هرگونه حمله به ایران، به اقدام تلافیجویانه علیه مواضع آمریکا و تاسیسات انرژی در سراسر منطقه منجر خواهد شد.
این دیپلمات گفت پیام عراقچی در همه گفتوگوها یکسان بود: «ما آماده اقدام تلافیجویانهایم، اما دستیابی به راهحلی دیپلماتیک، بهترین راه برای جلوگیری از تشدید گستردهتر درگیری و ویرانی در سراسر منطقه است.»
یک منبع دیگر در کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت این هشدار خطاب به همه کشورهای منطقه بود، اما عمدتا از طریق عربستان سعودی و قطر منتقل شد.
عربستان سعودی تشدید تنش را مساوی با ویرانی بیشتر میداند
به گفته دیپلمات ارشد و منابع منطقهای، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، پس از آن با ترامپ گفتوگو کرد و از او خواست اقدام نظامی را به تعویق بیندازد، به مذاکرات بازگردد، برای برقراری آتشبس تلاش کند و دستیابی به توافقی دیپلماتیک را در پیش گیرد.
رویترز به نقل از نخستین منبع در کشورهای حاشیه خلیج فارس نوشت عربستان سعودی معتقد است تشدید بیشتر تنشها تنها ویرانی بیشتری به بار خواهد آورد. به همین دلیل از ترامپ خواست به دیپلماسی فرصت دهد.»
این تحرکات دیپلماتیک نشان میدهد جمهوری اسلامی میکوشد از تهدید به ایجاد ویرانی گستردهتر در منطقه بهعنوان اهرمی برای جلوگیری از حملات بیشتر آمریکا استفاده کند. این رویکرد کشورهای حاشیه خلیج فارس را که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند و اقتصادشان به صادرات انرژی وابسته است، در موقعیت دشواری میان واشینگتن و تهران قرار داده است.
قطر، عمان و عربستان سعودی همگی از واشینگتن خواستهاند مذاکرات با تهران را از سر بگیرد و مانع آغاز دوباره درگیری شود. دومین مقام ایرانی گفت جمهوری اسلامی هشدار داده است دور دیگری از حملات آمریکا میتواند «منطقه را به گلولهای از آتش تبدیل کند».
ترامپ شامگاه شنبه ۱۰ مرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال اعلام کرد به درخواست جمهوری اسلامی و دیگر کشورهای منطقه و به شرط دسترسی سریع به توافقی که بر اساس آن تنگه هرمز کاملا و فورا باز و تهدید هستهای تهران برطرف شود، از حملهای گستردهتر از هر حمله دیگر بعد از جنگ جهانی دوم، چشم پوشیده است.
علی شهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به خاندان حاکم بر عربستان، درباره دیدگاه این پادشاهی نسبت به کنترل تنش در منطقه گفت ترکیبی از پاسخهای نظامی متناسب و ادامه فشار بر جمهوری اسلامی در تنگه هرمز، موثرترین مسیر برای دستیابی به یک توافق دیپلماتیک و عملی است.
رهبران جمهوری اسلامی بارها خواستار تعطیلی پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه شدهاند و از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس خواستهاند تبادل اطلاعات با واشینگتن را متوقف کنند. تهران معتقد است این اطلاعات برای تسهیل حملات علیه ایران استفاده شده است.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به رویترز گفت از نگاه تهران، ترامپ اکنون با دو انتخاب ناخوشایند روبهرو است: یا درگیریای را تشدید کند که ممکن است سراسر منطقه را دربر گیرد و عرضه جهانی انرژی را مختل کند، یا نتیجه مذاکراتی را بپذیرد که از پیروزی قاطعی که واشینگتن در پی آن است، فاصله دارد.
دیپلمات ارشد منطقهای گفت یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق، اکراه واشینگتن از پذیرفتن نتیجهای است که به تهران امکان دهد خود را پیروز معرفی کند.
این دیپلمات افزود: «ایالات متحده به دنبال چیزی است که بتواند آن را نشانهای از پیروزی خود در جنگ معرفی کند.»
هوش مصنوعی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است؛ از نگارش متن و پاسخ به ایمیلها گرفته تا کمک در حل مسائل درسی و تصمیمگیریهای روزمره.
اکنون این پرسش مطرح است که آیا سپردن بخشی از فرایندهای ذهنی به ماشین، توانایی انسان برای یادگیری و تفکر مستقل را تضعیف میکند یا برعکس، فرصتی برای یادگیری بهتر فراهم میآورد.
ترنت کش، دانشمند علوم رفتاری دانشگاه واترلو کانادا، معتقد است پاسخ این پرسش نه کاملا مثبت است و نه کاملا منفی.
او و همکارانش در مقالهای که تیرماه در نشریه «روندهای علوم شناختی» منتشر شد، استدلال کردند مهارتهایی که انسان از طریق تمرین و تجربه به دست میآورد، در صورت واگذاری مداوم به هوش مصنوعی ممکن است بهتدریج تحلیل بروند.
بهگفته کش، شواهد موجود نشان میدهد هرگاه انسان انجام یک مهارت مشخص را به هوش مصنوعی واگذار کند، احتمال حفظ آن مهارت کاهش مییابد.
با این حال، او این تصور را که هوش مصنوعی سرانجام انسان را از توانایی اندیشیدن محروم خواهد کرد، اغراقآمیز میداند و میگوید واقعیت بسیار پیچیدهتر از چنین سناریوهای آخرالزمانی است.
وبسایت ساینسنیوز گزارش داد نوع ابزار هوش مصنوعی و نحوه استفاده از آن، عوامل تعیینکننده در پیامدهای شناختی آن هستند.
اگر این فناوری جایگزین تلاش ذهنی لازم برای تمرین یک مهارت شود، احتمال افت عملکرد افزایش مییابد؛ اما اگر تنها نقش راهنما را ایفا کند و کاربر همچنان درگیر فرایند حل مساله بماند، میتواند به حفظ و حتی تقویت تواناییهای ذهنی کمک کند.
وقتی هوش مصنوعی جای تمرین را میگیرد
بر پایه نتایج چند پژوهش، اتکای بیش از حد به ابزارهای هوش مصنوعی میتواند پیامدهای ناخواستهای برای یادگیری داشته باشد.
در یکی از این مطالعات که در سال ۲۰۲۵ روی پزشکان آموزشدیده برای تشخیص پولیپ در کولونوسکوپی انجام گرفت، استفاده مداوم از یک سامانه هوش مصنوعی باعث شد دقت پزشکان پس از کنار گذاشتن این ابزار کاهش یابد.
الگوی مشابهی در آموزش نیز مشاهده شد. پژوهشگران دریافتند دانشآموزان دبیرستانی که برای حل تمرینهای یک مفهوم جدید ریاضی از ابزارهایی مانند چتجیپیتی کمک گرفته بودند، پس از حذف این ابزار عملکرد ضعیفتری نسبت به همتایانی داشتند که از ابتدا بدون کمک هوش مصنوعی درس خوانده بودند.
این پژوهش به سرپرستی آلپ سونگو، اقتصاددان دانشکده وارتون دانشگاه پنسیلوانیا، در نشریه آکادمی ملی علوم آمریکا (PNAS) منتشر شد.
مطالعهای دیگر هم به نتایج مشابهی در حوزه درک مطلب رسید. شرکتکنندگانی که برای پاسخ دادن به پرسشهای تمرینی آزمون SAT از دستیار هوش مصنوعی استفاده کرده بودند، پس از حذف آن نهتنها پاسخهای درست کمتری ارائه کردند، بلکه بیش از دیگران از پاسخ به پرسشهای دشوار انصراف دادند.
پژوهشگران این موضوع را نگرانکننده توصیف کردند، زیرا پشتکار را یکی از ارکان اصلی یادگیری و کسب مهارت میدانند.
در مجموع، این مطالعات نشان میدهد هر زمان افراد تشخیص، حل مساله یا تصمیمگیری را به هوش مصنوعی واگذار کردند، عملکردشان پس از حذف این ابزار افت کرد.
کش این پیام را در یک جمله خلاصه میکند: «اگر از مهارتی استفاده نکنید، آن را از دست خواهید داد.»
او این رویکرد را «حفظ حضور در چرخه شناختی» مینامد؛ یعنی انسان باید همچنان بخش اصلی فرایند فکر کردن را بر عهده داشته باشد.
هوش مصنوعی در قامت معلم، نه ماشین پاسخ
به گزارش ساینسنیوز، پژوهشگران تاکید میکنند مشکل از خود هوش مصنوعی نیست، بلکه به شیوه استفاده از آن بازمیگردد.
سونگو میگوید انسان میتواند هم از مزایای این فناوری بهره ببرد و هم مهارتهای خود را حفظ کند، به شرط آنکه هوش مصنوعی بهجای ارائه پاسخ آماده، نقش یک مربی را ایفا کند.
او و همکارانش در پژوهشی دیگر ابزاری طراحی کردند که از نظر عملکرد به چتجیپیتی شباهت داشت، اما پاسخ نهایی را در اختیار دانشآموز قرار نمیداد.
این سامانه بهجای حل مستقیم مساله، سرنخ، راهنمایی و تشویق ارائه میکرد تا دانشآموز خود به پاسخ برسد.
نتایج حاکی از آن بود دانشآموزانی که از این ابزار استفاده کردند، به همان اندازه دانشآموزانی که با روش سنتی و کتاب درس خوانده بودند، مفاهیم جدید ریاضی را آموختند.
به گفته سونگو، تفاوت اساسی میان «هوش مصنوعی بهعنوان معلم» و «هوش مصنوعی بهعنوان ماشین تولید پاسخ» در همین نکته نهفته است؛ یادگیری واقعی زمانی رخ میدهد که فرد برای رسیدن به پاسخ، خود درگیر اندیشیدن و حل مساله باشد.
ساینسنیوز در پایان نوشت واگذاری وظایف به هوش مصنوعی باید آگاهانه باشد. اگر مهارتی برای فرد اهمیت دارد، نباید آن را به این فناوری سپرد؛ زیرا مهارتها تنها با تمرین شکل میگیرند و تنها با ادامه تمرین پایدار میمانند.
