عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس: به زیرساختهای کشورهای میزبان پایگاههای آمریکا حمله میکنیم
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، به خبرگزاری خانه ملت گفت: «تهدیدهای اخیر ترامپ علیه زیرساختهای ایران، صرفا ابزاری برای جنگ روانی است.»
کوثری ادامه داد: «زیرساختهای کشورهای میزبان پایگاههای نظامی آمریکا، در راستای نابودی هدف قرار خواهند گرفت.»
این نماینده مجلس افزود: «آتش تقابل مجدد، دامنگیر هر کشوری میشود که امنیت خود را به آمریکا سپرده است.»
این روزنامه در گزارشی که بامداد سهشنبه ۱۳ مرداد به وقت ایران منتشر شد، نوشت بر اساس جزییات توافقِ در حال شکلگیری، کشتیهای عازم خلیج فارس از مسیری تحت کنترل ایران و در نزدیکی سواحل این کشور عبور خواهند کرد. کشتیهای در حال خروج از خلیج فارس نیز از مسیری نزدیک عمان خواهند گذشت.
مقامهای ایرانی به این روزنامه گفتند هرچند عوارضی دریافت نخواهد شد، اما توافق شامل «هزینه خدمات» برای جبران پیامدهای زیستمحیطی کشتیرانی، تامین امنیت کشتیهای باری و نفتکشها و تامین نیروی انسانی خواهد بود. دو مقام ایرانی نیز گفتند سهم ایران و عمان از درآمد حاصل برابر خواهد بود.
با این حال، یک مقام آمریکایی مطلع از مذاکرات روایت ایران را «دقیق» ندانست و گفت ایجاد هرگونه مسیر «موقت» در تنگه مستلزم تایید یا اجازه تهران نخواهد بود و هیچ عوارضی نیز دریافت نخواهد شد.
نیویورکتایمز نوشت در صورت اجرا، این توافق میتواند با ازسرگیری تردد کشتیها یکی از فوریترین مشکلات سیاسی دونالد ترامپ را حل کند. در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی به این رسانه گفتند صرفنظر از دستیابی به توافق، تنگه تا زمانی بسته خواهد ماند که آمریکا به محاصره دریایی بندرهای ایران در خلیج فارس پایان دهد و تهران و واشینگتن به طرح ۱۴ مادهای مندرج در یادداشت تفاهم اسلامآباد بازگردند.
نیویورکتایمز افزود آمریکا میتواند با صدور معافیتهایی از تحریمهای ایران، امکان فروش و تحویل قانونی نفت این کشور را فراهم کند و از فشار موجود بر بازار بکاهد.
ترامپ دوشنبه ۱۲ مرداد درباره توافق در حال شکلگیری گفت: «امروز یا فردا خواهید فهمید. خیلی زود مشخص میشود که کار به کدام سمت میرود. موضوع چندان پیچیده نیست.»
او پیشبینی کرد تنگه هرمز ممکن است «واقعا تا همین فردا» باز شود؛ سخنی که در چند ماه گذشته بارها تکرار کرده است. ترامپ افزود: «مرحله اول بازگشایی تنگه است. مرحله دوم خلع هستهای خواهد بود.»
نیویورکتایمز نوشت با وجود خوشبینی ترامپ، به گفته مقامهای کنونی و پیشین مطلع از نگرانیهای پنتاگون، برخی مقامهای ارشد این نهاد درباره سازوکار در حال شکلگیری میان جمهوری اسلامی و عمان تردید دارند و نگراناند این توافق به معنای تسلیم در برابر تهران باشد.
این مقامها گفتند در مسیر خروج از خلیج فارس از طریق تنگه و آبهای عمان هنوز آنقدر مین وجود دارد که کشتیها برای عبور ایمن ناچار خواهند بود با ایران هماهنگ کنند. حتی برخی مقامهای ایرانی نیز درباره کارآمدی توافق و توانایی آن در رفع خطر موج دیگری از حملات آمریکا ابراز تردید کردند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ششم مرداد در یک مصاحبه تلویزیونی گفت حکومت ایران طرح عمان برای واگذاری ۵۰ درصد مسیرهای تردد دریایی به جمهوری اسلامی را رد کرده است. به گفته او، عمان پیشنهاد کرده بود که ورود و خروج کشتیها در تنگه هرمز بهطور مساوی میان مسیرهایی تحت کنترل جمهوری اسلامی و عمان تقسیم شود اما جمهوری اسلامی با این طرح موافقت نکرد.
غریبآبادی افزود تهران در طرحی جایگزین پیشنهاد کرده است تمام مسیر ورود کشتیها و بخشی از مسیر خروج از آبهای سرزمینی ایران بگذرد. به گفته او، این طرح به جمهوری اسلامی امکان میدهد بر تردد شناورها نظارت موثر داشته باشد و از پایداری صلح و نبود تهدید امنیتی از مسیر تنگه هرمز اطمینان یابد.
پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم محمولههای نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. بر اساس گزارش رویترز، مسیرهای بینالمللی عبور کشتیها که سازمان بینالمللی دریانوردی در سال ۱۳۴۷ تعیین کرده بود، اکنون بهدلیل مینهای کارگذاشتهشده از سوی جمهوری اسلامی قابل استفاده نیستند.
سازمان بینالمللی دریانوردی ششم مرداد اعلام کرد در گفتوگوهای مربوط به طرح عمان مشارکت نداشته است. سخنگوی این سازمان گفت هرگونه پیشنهاد برای ایجاد مسیرهای تازه کشتیرانی یا تغییر نظام ساماندهی ترافیک دریایی باید به این سازمان ارائه شود تا کشورهای عضو آن را بررسی کنند.
سخنان محمدباقر خرازی، دبیرکل حزبالله ایران و لحن رسانههایی چون رجانیوز میتواند نشانهای از تشدید اختلاف میان دولت و فرماندهان سپاه پاسداران باشد؛ اختلافی که شاید از تفاوتنظر بر سر شیوه حکمرانی فراتر رفته باشد و این پرسش را مطرح کند که آیا جمهوری اسلامی، زیر فشار بحرانهای انباشته، به مرحلهای حساس در تصمیمگیری درباره مسیر آینده و بقای خود نزدیک شده است.
ایراناینترنشنال ۱۰ خرداد گزارش داد پزشکیان در نامهای رسمی به دفتر مجتبی خامنهای خواستار کنارهگیری شده است. بر اساس این گزارش، او هشدار داده بود اداره کشور از مجاری رسمی خارج شده و طیفی از فرماندهان سپاه بر بخشهای اصلی حاکمیت مسلط شدهاند. روندی که به نظر میرسد به این اعتراض محدود نیست و در مقاطع دیگری از جمله پیش از مذاکرات اسلام آباد نیز تهدید به استعفا مطرح شده است. حالا محمدباقر خرازی، مدعی شده مجتبی خامنهای اعلام کرده است اگر پزشکیان بار دیگر استعفا کند، این بار با آن موافقت خواهد کرد.
صرف مطرح شدن دوباره احتمال استعفای پزشکیان و واکنش احتمالی مجتبی خامنهای به آن، فارغ از درستی جزییات این روایت، میتواند نشانهای از ورود ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی به مرحلهای تازه پس از مرگ علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، باشد؛ مرحلهای که به نظر میرسد در آن، حدود اختیار دولت و مناسبات آن با رهبر جدید و فرماندهان سپاه بیش از گذشته محل مناقشه است.
تایید ناخواسته یک بحران
اهمیت تحولات تازه به سخنان خرازی محدود نیست. رجانیوز نیز در حمله به حامیان توافق تهران و واشینگتن، از «استعفا»، «تابآوری مردم»، «عدم امکان اداره کشور» و «خسارات جبرانناپذیر» بهعنوان کلیدواژههای پروژهای نام برد که به نوشته این رسانه، هدف آن واداشتن مجتبی خامنهای به پذیرش توافقی است که رجانیوز آن را «سازش» میخواند.
این رسانه اصل مطرحشدن استعفا در سطوح بالای حکومت را تکذیب نمیکند، بلکه آن را ابزاری برای فشار بر رهبر جمهوری اسلامی میداند. چنین موضعی این احتمال را تقویت میکند که استعفا صرفا یک شایعه بیرون از ساختار قدرت نیست و به بخشی از منازعه بر سر آینده نظام تبدیل شده است؛ آیندهای که حقوق مردم همچنان در آن جایی ندارد و اختلافها عمدتا بر سر چگونگی حفظ جمهوری اسلامی است.
پزشکیان؛ مسئول نتایج، محروم از اختیار
یکی از زمینههای این بحران را میتوان در شکاف میان مسئولیتهای رسمی دولت و دامنه واقعی اختیارات آن جستوجو کرد. دولت پزشکیان باید پاسخگوی بحران اقتصادی، خسارتهای جنگ، نارضایتی عمومی و نتایج مذاکرات باشد؛ با این حال، به نظر میرسد بخش مهمی از تصمیمها در حوزههای امنیتی، نظامی و سیاست خارجی، بیرون از دولت، در دفتر رهبری و میان فرماندهان سپاه گرفته میشود.
در چنین ساختاری، پزشکیان باید پاسخگوی پیامد تصمیمهایی باشد که به نظر میرسد نقش تعیینکنندهای در اتخاذشان ندارد. او چهره غیرنظامی حکومتی است که نهادهای نظامی ظاهرا نقشی فزاینده در ادارهاش یافتهاند.
استعفا احتمالا یکی از آخرین اهرمهای پزشکیان برای بازپسگیری بخشی از اختیارات دولت است. اگر پاسخ منسوب به مجتبی خامنهای درست باشد، میتواند نشانهای از آن باشد که رهبر جمهوری اسلامی، بهجای محدود کردن مداخله فرماندهان، کنار گذاشتن رییس دولتی معترض به این مداخلات را ترجیح میدهد.
چنین رویکردی مساله دولت کماختیار را حل نمیکند، بلکه پزشکیان را در جایگاهی نگه میدارد که باید پاسخگوی شرایطی باشد که امکان چندانی برای تغییر آن ندارد.
جدال بر سر سازش یا ادامه بحران
ادبیات رجانیوز را میتوان از نشانههای اختلاف، فراتر از مناسبات پزشکیان و فرماندهان تعبیر کرد. در یک سوی منازعه، کسانی هشدار میدهند ظرفیت اقتصادی و اجتماعی کشور فرسوده است و ادامه مسیر کنونی میتواند اداره کشور را ناممکن کند. در سوی دیگر، همین هشدارها ابزاری برای واداشتن رهبر جمهوری اسلامی به عقبنشینی تلقی میشود.
در این چارچوب، حتی گزارش خسارتهای واردشده به کشور یا کاهش تابآوری مردم نیز «سازشطلبی» تعبیر میشود. معیار تصمیمگیری دیگر ظرفیت واقعی کشور نیست، بلکه حفظ تصویر تسلیمناپذیری رهبر است؛ حتی اگر مردم از پیشناتوانشده مجبور شوند هزینه آن را بپردازند.
نزاع اصلی را میتوان جدال بر سر دو مسیر دانست: حرکت جمهوری اسلامی بهسوی توافق با پذیرش واقعیتهای میدانی، یا ادامه تقابل با وجود تحلیل رفتن توان داخلی.
پایان مصونیت سیاسی پزشکیان
اگر روایت خرازی درست باشد، اعلام آمادگی برای پذیرش استعفای بعدی پزشکیان، میتواند هشداری درباره کاهش حمایت سیاسی رهبر جمهوری اسلامی از او باشد. در صورت صحت گزارش پیشین درباره استعفا، یکی از دلایل احتمالی نپذیرفتن آن در مرحله نخست میتوانست جلوگیری از علنی شدن شکاف در رأس حکومت و پرهیز از انتخابات زودهنگام و خلاء اجرایی باشد.
در چنین وضعیتی، پزشکیان ممکن است در مقام خود باقی بماند، اما با این انتظار که محدودیتهایش را بپذیرد و بار دیگر از استعفا بهعنوان اهرم فشار استفاده نکند.
چنین وضعیتی اقتدار دولت را بیش از پیش تضعیف میکند. اگر وزیران و مدیران به این نتیجه برسند که رییس دولت از حمایت پایدار رهبر حکومت برخوردار نیست و ممکن است در بحران بعدی کنار گذاشته شود، احتمالا انگیزه بیشتری برای هماهنگی با دفتر رهبری و نهادهای نظامی خواهند یافت. نتیجه ممکن است تمرکز بیشتر قدرت در این نهادها باشد.
در چنین شرایطی، یکی از محتملترین سناریوها ادامه حضور پزشکیان با اختیارات محدودتر است. حکومت احتمالا ترجیح میدهد هزینه انتخابات زودهنگام و علنی شدن شکافهای داخلی را نپردازد. در این سناریو، پزشکیان در مقام خود باقی میماند، اما تصمیمهای اصلی بیش از گذشته به دفتر مجتبی خامنهای، شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان سپاه منتقل می شود.
سناریوی دوم، کنار گذاشته شدن پزشکیان در پی ناکامی مذاکرات با واشینگتن یا یک شکست سیاسی، اقتصادی یا نظامی دیگر است. در این حالت، ممکن است ابتدا دولت او عامل بحران معرفی شود و سپس تغییر رییس دولت بهعنوان راهحل عرضه شود.
سناریوی سوم میتواند پذیرش توافق از سوی مجتبی خامنهای باشد؛ توافقی که روایت رسمی آن را نه نتیجه فشار دولت، بلکه تصمیمی راهبردی و مقتدرانه از سوی رهبری معرفی کند.
احتمال استعفای فوری پزشکیان نیز زمانی افزایش مییابد که اختلاف بر سر ادامه جنگ یا چارچوب توافق از کنترل خارج شود.
بیلی ناپف و دادلی لمینگ، پژوهشگران دانشگاه ویسکانسینـمدیسن، با مرور بیش از ۳۵۰ پژوهش درباره مصرف پروتئین نتیجه گرفتهاند که گرایش روبهرشد به مصرف پروتئین بیشتر، که بهویژه در محافل ورزشی رواج یافته است، الزاما برای همه با بهبود سلامت همراه نیست و در افراد کمتحرک حتی ممکن است روند پیری را سرعت ببخشد. نتیجه این پژوهش جمعه ۹ مرداد در نشریه تازهتاسیس «سِل پرِس بلو» منتشر شد.
در پژوهشهایی که تاثیر کاهش مصرف پروتئین بر سلامت و روند پیری را بررسی میکنند، رژیم حاوی حدود ۰.۸ گرم پروتئین بهازای هر کیلوگرم وزن بدن، رژیم کمپروتئین محسوب میشود. دستورالعملهای جدید در سالهای اخیر و توصیههای عمومی این میزان را به ۱.۲ تا ۱.۶ گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن افزایش دادهاند.
کریستال هیل، زیستشناس مولکولی پیری در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی که در این پژوهش مشارکت نداشت، به ساینس نیوز گفت بدن هنگام ورزش از اسیدهای آمینه، یعنی اجزای سازنده پروتئین، برای عضلهسازی استفاده میکند، اما در افراد کمتحرک، اسیدهای آمینه اضافی ممکن است چرخه نوسازی سلولها را سرعت دهند و باعث انباشته شدن آسیبهای مولکولی و سلولی مرتبط با پیری شوند.
مطالعات پیشین روی موشها نشان دادهاند رژیم کمپروتئین میتواند تولید فاکتور ۲۱ رشد فیبروبلاست یا FGF21، نوعی پروتئین پیامرسان با عملکرد هورمونی، را افزایش دهد. این هورمون سلولهای چربی سفید ذخیرهکننده انرژی را به سلولهای چربی بژ تبدیل میکند که انرژی اضافی را میسوزانند. موشهای دارای رژیم کمپروتئین با وجود خوردن غذای بیشتر، معمولا لاغرتر بودند، قند خون ناشتای بهتری داشتند و بیشتر عمر کردند.
در یک مطالعه انسانی روی ۲۲ مرد جوان و سالم با شاخص توده بدنی متوسط ۲۳ تا ۲۵ ، پژوهشگران مصرف روزانه پروتئین را برای ۵ هفته از دستکم ۱.۵ گرم به حدود ۰.۸ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن کاهش دادند. نتایج منتشرشده در مارس ۲۰۲۵ نشان داد سطح FGF21 در بدن شرکتکنندگان افزایش یافت و آنان برای ثابت نگه داشتن وزن خود به غذای بیشتری نیاز داشتند؛ یافتهای که از افزایش مصرف انرژی بدن حکایت داشت.
میزان مناسب مصرف پروتئین هنوز مشخص نیست
این یافتهها با دستورالعملهای تغذیهای جدید آمریکا که مصرف روزانه ۱.۲ تا ۱.۶ گرم پروتئین بهازای هر کیلوگرم وزن بدن را توصیه میکنند، در تضاد است.
طرفداران رژیمهای پرپروتئین میگویند شواهد انسانی فراوانی وجود دارد که نشان میدهد مصرف پروتئین بیشتر، بهویژه همراه با ورزش، عملکرد جسمانی را تقویت میکند و به کاهش چاقی یا پیشگیری از آن کمک میکند. در مقابل، بخش بزرگی از شواهد درباره فواید محدود کردن پروتئین از مطالعات حیوانی به دست آمده است.
پژوهشگران رژیم کمپروتئین را برای زنان باردار، کودکان، سالمندان و برخی گروههای دیگر توصیه نمیکنند. متخصصان هر دو دیدگاه نیز اتفاق نظر دارند که مقدار مناسب پروتئین باید بر اساس سن، جنسیت، ویژگیهای ژنتیکی و میزان فعالیت بدنی هر فرد تعیین شود.
جوزف متیوز، متخصص تغذیه در دانشگاه علوم پزشکی آرکانزاس، به ساینس نیوز گفت این بررسی شواهد کافی برای آزمایش رژیمهای کمپروتئین در مطالعات انسانی فراهم کرده است. کریس مکدونالد، دانشمند علوم رفتاری دانشگاه کمبریج، نیز تاکید کرد توصیههای تغذیهای باید از میزان فعالیت بدنی افراد آغاز شوند، نه از تعیین یک مقدار ثابت پروتئین برای همه.
اینفانتینو پس از شکست طرح ۱۵ میلیارد پوندی (۲۰ میلیارد دلاری) خود برای خصوصیسازی داراییهای تجاری فوتبال، با فشار فزایندهای برای استعفا روبهرو شده است.
گزارشهایی که روز دوشنبه ۱۲ مرداد منتشر شد، حاکی از آن بود که اینفانتینو قرار است با اعضای کابینه ترامپ، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دیدار کند تا جایگاه خود را تقویت کند. فیفا و وزارت امور خارجه آمریکا این گزارشها را رد کردند.
با این حال، یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا که به هر دو نفر نزدیک است، به دیلی تلگراف گفت ترامپ پس از آنکه اینفانتینو به آمریکا برای برگزاری «بهترین جام جهانی تاریخ» کمک کرد، به او علاقهمند شده و مایل است او در سمت خود باقی بماند.
جام جهانی امسال زمانی با جنجال روبهرو شد که ترامپ اعلام کرد از اینفانتینو خواسته است محرومیت فولارین بالوگان برای دیدار مرحله یکهشتم نهایی آمریکا برابر بلژیک لغو شود.
این منبع گفت: «جیانی کمک بزرگی کرد تا بهترین جام جهانی تاریخ را برگزار کنیم. رییسجمهوری او را بسیار دوست دارد. مطمئنم هر کاری بتواند برای کمک به او انجام خواهد داد.»
او افزود: «فکر نمیکنم رییسجمهوری نظرش را درباره او تغییر دهد، چون فردی وفادار است. جیانی جام جهانی را برای آمریکا به بهترین شکل برگزار کرد و ما برای این موضوع ارزش قائلیم.»
پیش از این جنجال، گزارش شده بود ترامپ علاقه دارد اینفانتینو دبیرکل بعدی سازمان ملل متحد شود؛ سازمانی که ترامپ بارها گفته دیگر کارآمد نیست.
اینفانتینو که از سال ۲۰۱۶ ریاست فیفا را بر عهده دارد، در نخستین دیدار خود با ترامپ در اوت ۲۰۱۸ با همراه داشتن کارتهای قرمز و زرد، توجه او را جلب کرد و با شوخی گفت این کارتها «ممکن است هنگام برخورد با رسانهها به کارتان بیاید.»
از آن زمان، روابط این دو نزدیکتر شده است.
در مراسم قرعهکشی جام جهانی در ماه دسامبر، اینفانتینو «جایزه صلح فیفا» را به ترامپ اهدا کرد؛ اقدامی که پس از ناکامی او در دریافت جایزه صلح نوبل، که بارها علاقه خود به آن را ابراز کرده بود، انجام شد.
ترامپ همچنین یک جام طلایی با نام خود و یک مدال یادبود دریافت کرد.
نیویورکپست روز دوشنبه گزارش داد اینفانتینو پس از شکست طرح فروش بخشی از جام جهانی، تلاش کرده با ترامپ تماس بگیرد اما موفق نشده است.
ترامپ نیز روز جمعه در پاسخ به پرسشی درباره این طرح گفت از زمان مطرح شدن این موضوع، با اینفانتینو گفتوگو نکرده است.
پائولو زامپولی، فرستاده ویژه آمریکا در امور مشارکتهای جهانی، گفت: «کارنامه جیانی اینفانتینو حفظ انحصار فوتبال برای ثروتمندترین نهادهای این ورزش نیست، بلکه گسترش فوتبال به کشورهای بیشتر، جوامع بیشتر و کودکان بیشتر است.»
او افزود: «او به نگرانیها گوش داد و طرح را کنار گذاشت؛ همان کاری که یک رهبر باید انجام دهد. اکنون بحث اصلی این است که چگونه ثروت و فرصتهای فوتبال به همه ۲۱۱ کشور عضو برسد، نه اینکه فقط در اختیار گروهی محدود باقی بماند.»
