حمله حکومت ایران به شناورها، رفتوآمد کشتیها از تنگه هرمز و بابالمندب را دوباره کاهش داد
ترامپ عصر یکشنبه ۱۱ مرداد، هنگام بازگشت به واشینگتن دیسی در هواپیمای ویژه ریاستجمهوری، به خبرنگاران گفت: «اکنون در قالب مذاکره با طرف ایرانی گفتوگو میکنیم. مذاکرات فردا بعدازظهر آغاز میشود. به آن فرصت خواهیم داد.»
او درباره محل مذاکرات، ترکیب هیاتهای مذاکرهکننده و مستقیم یا غیرمستقیم بودن گفتوگوها توضیحی نداد، اما ابراز امیدواری کرد این روند به توافق برسد و مانع کشته شدن شمار زیادی از مردم و اجرای یک حمله گسترده شود.
این سخنان یک روز پس از آن بیان شد که ترامپ شامگاه شنبه ۱۰ مرداد در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت جمهوری اسلامی و شماری از کشورهای خاورمیانه خواستار فرصت شدهاند تا توافقی را نهایی کنند که به بازگشایی «فوری، کامل و همهجانبه» تنگه هرمز و «پایان تهدید هستهای ایران» منجر شود.
این پست پس از گفتوگوی تلفنی ترامپ با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، منتشر شد. او در پستی که در تروثسوشال نوشت، نام کشورهای درخواستکننده را نبرد: «بر اساس این درخواست، برای منافع آینده جهان و همچنین بقای ایرانی موفق و شکوفا، موافقت کردم حمله را لغو کنم؛ مشروط بر اینکه بتوانیم بهسرعت به توافق برسیم.» ترامپ افزود اسرائیل نیز به این تعهد پیوسته است.
رییسجمهوری آمریکا یکشنبه در پاسخ به پرسشهای خبرنگاران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و جمهوری اسلامی را کشورهایی معرفی کرد که خواستار لغو حمله شده بودند. به گفته او، نیروهای آمریکایی کاملا آماده اجرای عملیاتی بودند که قرار بود تقریبا در همان ساعت گفتوگوی او با خبرنگاران آغاز شود.
ترامپ ابعاد حمله برنامهریزیشده را «عظیم» توصیف کرد و گفت: «این حمله با اختلاف بسیار، بزرگترین حمله از زمان جنگ جهانی دوم میشد و برای ایران فاجعهبار بود.»
او در پاسخ به پرسشی درباره ضربالاجل مذاکرات، زمان مشخصی تعیین نکرد و گفت آمریکا هر زمان بخواهد برای اقدام نظامی آماده است، اما توافق را ترجیح میدهد. ترامپ افزود از ولیعهد عربستان سعودی پرسیده است ریاض حمله را ترجیح میدهد یا توافق را و مقامهای سعودی پاسخ دادهاند که دستیابی به توافق را بسیار بیشتر ترجیح میدهند.
او هشدار داد گسترش درگیری میتواند پیامدهای پیشبینیناپذیری، از جمله موج جابهجایی جمعیت و وقوع «فاجعه»، برای کشورهای منطقه داشته باشد.
اختلاف بر سر مدیریت تنگه هرمز
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، یکشنبه به نقل از عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گزارش داد مذاکرات تهران و عمان درباره تنگه هرمز به مراحل نهایی رسیده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت این مذاکرات بر دستیابی به توافق درباره مسیری جدید برای عبور از تنگه هرمز متمرکز است. او افزود: «این مذاکرات ارتباطی با باز یا بسته بودن تنگه هرمز ندارد. این بحث جداگانهای است.»
جمهوری اسلامی ششم مرداد تازهترین پیشنهاد عمان درباره تقسیم مدیریت مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز را رد کرده بود. عمان با حمایت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس طرحی ارایه کرده بود که بر اساس آن، مسیرهای تردد دریایی میان جمهوری اسلامی و عمان تقسیم میشد و شرکتهای کشتیرانی میتوانستند مبالغی را داوطلبانه به تهران بپردازند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، سهشنبه ششم مرداد گفت در طرح عمان، ۵۰ درصد مسیرهای تردد دریایی در اختیار جمهوری اسلامی و ۵۰ درصد دیگر در اختیار عمان قرار میگرفت. به گفته او، این طرح به وضعیتی پایان میداد که در آن همه مسیرهای عبور از آبهای سرزمینی عمان میگذشت.
غریبآبادی تاکید کرد پیشنهاد عمان نگرانیهای امنیت ملی جمهوری اسلامی را برطرف نمیکند و تهران حتی در صورت برقراری صلح نیز حاضر نیست ساز و کار پیش از جنگ، شامل تفکیک ترافیک دریایی و کریدور میانی، را دوباره بپذیرد.
ترامپ در صحبت یکشنبه خود با خبرنگاران گفت پس از دستیابی به توافق درباره تنگه هرمز، گفتوگوها بر پرونده هستهای یا آنچه او «هستهایزدایی ایران» خواند متمرکز خواهد شد. هنوز روشن نیست مذاکراتی که به گفته او دوشنبه آغاز میشود چه ارتباطی با گفتوگوهای تهران و عمان دارد و چه طرفهایی در آن حضور خواهند داشت.
مقامهای بهداشتی فلسطینی اعلام کردند از بامداد یکشنبه ۱۱ مرداد، جنگندههای اسرائیلی شهر غزه در شمال، دیرالبلح در مرکز و خانیونس در جنوب نوار غزه را هدف حملات هوایی قرار دادند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد این حملات، بیشترین شمار کشتههای روزانه در هفتههای اخیر را بر جای گذاشته است.
این حملات در حالی رخ میدهد که ترامپ هشتم مرداد از «گامی عظیم به سوی صلح و امنیت پایدار» خبر داده و گفته بود حماس و دیگر گروههای مسلح فلسطینی با خلع سلاح موافقت کردهاند.
در مقابل، الی کوهن، وزیر انرژی و عضو کابینه امنیتی اسرائیل، ۱۱ مرداد در مصاحبه با رادیو ارتش اسرائیل گفت دولت این کشور به حماس فرصت خواهد داد سلاحهای خود را زمین بگذارد، اما افزود نسبت به تحقق این موضوع «بسیار بدبین» است.
کوهن تاکید کرد هیچ توافقی برای توقف حملات به غزه وجود ندارد و اگر حماس خلع سلاح نشود، اسرائیل باید کنترل کامل این باریکه را در دست بگیرد؛ منطقهای که به گفته او، اکنون حدود ۷۰ درصد آن در کنترل نیروهای اسرائیلی است.
وزیر انرژی اسرائیل ادامه داد: «در توافقی که با ایالات متحده امضا کردهایم، موضع ما این است که حماس باید برچیده شود. این نخستین چیزی است که باید اتفاق بیفتد.»
۹ مرداد، غازی حمد، از مقامهای ارشد حماس، اعلام کرد اجرای توافق مورد نظر ترامپ برای برقراری صلح در غزه مشروط به آن است که اسرائیل ابتدا به تعهدات خود در چارچوب توافق آتشبس سال گذشته عمل کند.
حماس و اسرائیل مهرماه ۱۴۰۴ با پذیرش طرح صلح ترامپ، برای اجرای مرحله نخست آتشبس در نوار غزه به توافق رسیدند.
با این حال، مخالفت حماس با خلع سلاح، تداوم حضور نظامی اسرائیل در غزه و برخی حملات هدفمند به فرماندهان این گروه، اجرای مرحله دوم آتشبس را با ابهام روبهرو کرده است.
تداوم حملات در نقاط مختلف غزه
رویترز گزارش داد حمله به دیرالبلح دستکم چهار کشته بر جای گذاشت. در حملهای جداگانه به منطقه المواصی در نزدیکی خانیونس پنج نفر زخمی شدند و شماری از چادرهای آوارگان آتش گرفت.
مقامهای فلسطینی اعلام کردند یک زوج به همراه پسر ۹ سالهشان در حمله به یک خانه در منطقه المواصی جان باختند.
در حملهای دیگر در شهر غزه نیز یک زوج و فرزندشان کشته شدند. همچنین حمله به چادری در نزدیکی دفتر نمایندگی مصر در این شهر دو کشته بر جای گذاشت و ساعاتی بعد نیز دو نفر دیگر در بمباران محله زیتون در شرق شهر غزه جان خود را از دست دادند.
به گفته مقامهای فلسطینی، یک نفر دیگر نیز در نزدیکی جبالیا در شمال نوار غزه کشته شد.
در سوی دیگر، ارتش اسرائیل اعلام کرد حمله به یک واحد مسکونی در دیرالبلح بهمنظور هدف قرار دادن دو فرمانده نیروهای «نخبه» حماس انجام شده است.
ارتش همچنین گفت حملات به شهر غزه و جبالیا نیز «عوامل نظامی» را هدف قرار داده و بررسی نتایج این عملیات همچنان ادامه دارد.
بر اساس آمار مقامهای بهداشتی غزه، از زمان برقراری آتشبس در مهرماه ۱۴۰۴، دستکم ۱۲۳۰ فلسطینی در حملات اسرائیل کشته شدهاند. از آنجا که حماس تاکنون شمار نیروهای کشتهشده خود را اعلام نکرده، امکان تفکیک تلفات نظامیان و غیرنظامیان وجود ندارد.
به گفته مقامهای اسرائیلی، در همین بازه زمانی چهار سرباز این کشور کشته شدهاند.
حماس: اسرائیل در پی تحمیل واقعیتهای جدید میدانی است
باسم نعیم، از مقامهای ارشد حماس، ۱۱ مرداد در بیانیهای اعلام کرد این گروه در مذاکرات «انعطافپذیری قابل توجهی» از خود نشان داده است.
او اسرائیل را متهم کرد که با تشدید حملات، درصدد ناکام گذاشتن تلاشهای سیاسی برای پایان دادن به جنگ و تحمیل «واقعیتهای جدید در میدان از طریق زور» است.
همزمان، محمد دحلان، از مقامهای پیشین جنبش فتح که در امارات متحده عربی اقامت دارد، در پیامی در فیسبوک نوشت جرد کوشنر، داماد ترامپ و از اعضای هیات مذاکرهکننده آمریکا، به او گفته که با مقامهای اسرائیلی برای توقف حملات به غزه در حال رایزنی است.
پیشتر پایگاه خبری اکسیوس گزارش داد هیاتی از حماس در جریان سفر اخیر خود به ایران برای شرکت در مراسم دفن جنازه علی خامنهای، با فرماندهان ارشد سپاه پاسداران دیدار کرد.
بر اساس این گزارش، مقامهای سپاه پاسداران در این دیدار از حماس خواستند برای امضای توافق خلع سلاح شتاب نکند و با طولانی کردن روند مذاکرات، زمان بخرد.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت حماس در نهایت تصمیم گرفت به توصیه حکومت ایران در این زمینه توجه نکند.
این روزنامه یکشنبه ۱۱ مرداد به نقل از مقامهای ارشد منطقهای نوشت امارات در روزهای اخیر با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره اتخاذ موضعی قاطعتر در برابر حکومت ایران رایزنی کرده است.
این مقامها معتقدند تا زمانی که آمریکا فشار بر تهران را افزایش ندهد، کنترل تنگه هرمز را در دست نگیرد و حتی گزینه عملیات زمینی را مدنظر قرار ندهد، سپاه پاسداران حاضر به مصالحه نخواهد شد.
در سوی دیگر، عربستان سعودی همواره از کاهش تنش با جمهوری اسلامی حمایت کرده است. ریاض پیشتر با طرح آمریکا برای بازگشایی نظامی تنگه هرمز مخالفت کرده بود؛ اقدامی که به نوشته والاستریت ژورنال، به شکاف دیپلماتیک میان دو کشور دامن زد.
بر اساس این گزارش، عربستان سعودی در نهایت از موضع خود عقبنشینی کرد، اما مقامهای آمریکایی معتقدند پیامدهای آن اختلاف همچنان بر روابط واشینگتن و ریاض سایه انداخته است.
ترامپ بامداد ۱۱ مرداد اعلام کرد به درخواست تهران و کشورهای منطقه و مشروط به دستیابی سریع به توافقی که به بازگشایی فوری تنگه هرمز و رفع تهدید هستهای جمهوری اسلامی منجر شود، از اجرای حملهای گسترده علیه حکومت ایران صرفنظر کرده است.
ساعاتی پیش از این اظهارات، پایگاه خبری اکسیوس گزارش داده بود محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در گفتوگو با ترامپ نسبت به ازسرگیری حملات گسترده علیه جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرده است.
ترامپ همچنان توافق را ترجیح میدهد؟
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت با وجود آنکه گزینه تشدید درگیری از سوی آمریکا همچنان روی میز است، مقامهای اسرائیلی معتقدند ترامپ ترجیح میدهد بهجای ورود به یک رویارویی تمامعیار، با تهران به توافق برسد؛ جنگی که هزینههای سنگینی برای کشورهای خاورمیانه به همراه خواهد داشت.
بر اساس این گزارش، نتایج نظرسنجیها نشان میدهد جنگ ایران در میان افکار عمومی آمریکا «بهشدت نامحبوب» است و میتواند به شانس جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای نوامبر آسیب بزند.
این روزنامه همچنین به نقل از یک دیپلمات جمهوری اسلامی نوشت مقامهای تهران از «آسیبپذیری سیاسی» ترامپ آگاهاند و در صورت لزوم تلاش خواهند کرد از آن بهرهبرداری کنند.
او افزود در صورت شکست دیپلماسی، سپاه پاسداران در حال بررسی انجام حملات پیشدستانه است، حتی اگر آمریکا آغازگر درگیری نباشد.
همزمان، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۱ مرداد در گفتوگو با صداوسیما تهدید کرد هرگونه حمله احتمالی آمریکا به حکومت ایران، همه کشورهای منطقه را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
او گفت: «همه بدانند که هرگونه جنایت و تجاوز نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، بهویژه علیه زیرساختها، حتما تبعاتی خواهد داشت که دامنگیر همگان میشود.»
بقایی به همکاری نظامی برخی کشورهای منطقه و آمریکا اشاره کرد و افزود: «ما حتما تهدید میکنیم. حتما به پشتوانه توانمندی نظامیمان هر جا که لازم باشد، تهدید میکنیم... کشوری که در تجاوز مشارکت کند، در ردیف طرف متجاوز قرار میگیرد.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که کانال ۱۲ اسرائیل پیشتر گزارش داد عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با پیشنهاد قطر و آمریکا درباره سازوکار بازگشایی تنگه هرمز موافقت کرده است.
با این حال، بقایی در مصاحبه خود بار دیگر تاکید کرد وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
راجر مکمیلان، رییس پیشین بخش امنیت ایراناینترنشنال، یکشنبه ۱۱ مرداد در مصاحبه با ساندی اکسپرس هشدار داد برخی عوامل موثر جمهوری اسلامی سالهاست بهطور قانونی در بریتانیا زندگی میکنند و شماری از آنها در قالب «تاجران مورد احترام» در جامعه حضور دارند.
او افزود شماری از این افراد حتی امکان جذب و انتقال نیروی کار ماهر از خارج را دارند؛ ظرفیتی که به گفته او میتواند برای سوءاستفاده از نظام مهاجرتی بریتانیا و هدف قرار دادن مخالفان جمهوری اسلامی، یهودیان و دیگر افراد مورد نظر حکومت ایران به کار گرفته شود.
مکمیلان ادامه داد: «افکار عمومی هنوز بهدرستی از ابعاد این تهدید آگاه نیست. نخستین گروه از این افراد دستکم ۲۵ سال پیش وارد بریتانیا شدهاند و اکنون کاملا در جامعه این کشور ادغام شدهاند و برخی نیز تابعیت بریتانیا را دریافت کردهاند.»
به گزارش ساندی اکسپرس، برخی از عوامل عملیاتی جمهوری اسلامی از کشورهای اروپای شرقی وارد بریتانیا شده، ماموریت خود را به انجام رسانده و تنها چند ساعت بعد این کشور را ترک کردهاند.
در سالهای اخیر، افزایش تهدیدهای جمهوری اسلامی در اروپا، بهویژه در بریتانیا، نگرانیها درباره گسترش شبکههای نفوذ حکومت ایران را تشدید کرده است.
این تهدیدها عمدتا علیه خبرنگاران و رسانههای مستقل مانند ایراناینترنشنال، مخالفان جمهوری اسلامی و اهداف یهودی و اسرائیلی بوده و بارها واکنش مقامهای امنیتی و سیاسی بریتانیا را در پی داشتهاند.
دولت بریتانیا ۲۶ تیر سپاه پاسداران را بهعنوان تهدیدی علیه امنیت ملی این کشور معرفی کرد و نام آن را در فهرست گروههای غیرقانونی قرار داد.
سوءاستفاده از مسیرهای مهاجرتی
ساندی اکسپرس در ادامه گزارش داد سپاه پاسداران علاوه بر استفاده از مسیرهای قانونی، برخی نیروهای خود را از طریق قایقهای کوچک و بهصورت غیرقانونی وارد بریتانیا کرده است.
با این حال، مکمیلان گفت سپاه پاسداران برای انتقال عوامل خود نیازی به چنین روشی ندارد، زیرا میتواند آنها را از مسیرهای قانونی وارد بریتانیا کند.
به گفته مکمیلان، اکنون این امکان فراهم آمده است که منابع مالی بازرگانان مرتبط با جمهوری اسلامی بررسی شود و در صورت اثبات ارتباط آنان با سپاه پاسداران، پلیس بر اساس قوانین جدید مقابله با تهدیدهای دولتی، آنها را بازداشت و تحت پیگرد قرار دهد.
او همچنین هشدار داد ویزای نیروی کار ماهر، ورود دانشجویان و فعالیت موسسههای خیریه، «دسترسی گستردهای با نظارت محدود» فراهم میکنند و میتوانند مورد سوءاستفاده قرار گیرند.
چهارم مرداد، برخی منتقدان خواستار بازبینی فوری مجوز مرکز اسلامی انگلیس برای معرفی متقاضیان ویزای نیروی متخصص و مبلغان دینی شدند.
این در حالی است که تحقیقات درباره ارتباط احتمالی این مرکز با حکومت ایران همچنان ادامه دارد.
درخواست برای بازنگری در نظام ویزا
شبکه جیبینیوز ۹ مرداد گزارش داد گروهی از شهروندان ایرانی-بریتانیایی از دولت بریتانیا خواستهاند با توجه به نگرانیها درباره استفاده جمهوری اسلامی از مسیرهای مهاجرتی، نظام صدور ویزا را بازنگری و اصلاح کند.
به گفته آنان، برخی از ایرانیانی که با ویزاهای تحصیلی و کاری وارد بریتانیا شدهاند، فضایی از خودسانسوری و هراس را در میان بخشی از جامعه ایرانیان این کشور ایجاد کردهاند.
به گزارش جیبینیوز، تهران در ماههای اخیر از هر دو مسیر قانونی و غیرقانونی مهاجرت برای انتقال احتمالی عوامل خود به بریتانیا استفاده کرده است؛ از صدور ویزای نیروی کار ماهر از طریق نهادهای خیریه و رسانههای وابسته تا احتمال انتقال مخفیانه عوامل از مسیر قایقهای کوچک در کانال مانش.
پیشتر در سوم مرداد، روزنامه تلگراف گزارش داد جمهوری اسلامی عوامل مرتبط با نهادهای اطلاعاتی خود را مخفیانه راهی بریتانیا میکند.
