قائمپناه: پس از حمله به پالایشگاهها، در زمستان روزانه ۱۰۰ میلیون متر مکعب کسری گاز داریم
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، در نشست بررسی شیوهنامه اجرایی نظام مدیریت، پایش و بهینهسازی مصرف آب و حاملهای انرژی گفت: «پس از حملاتی که به پالایشگاههای گازی شد، پیشبینی میشود در زمستان با روزانه حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعب کسری گاز روبهرو شویم.»
قائمپناه گفت: «صرفنظر از اینکه زمستان سرد باشد یا نه، کشور با کسری انرژی روبهرو است و باید این کسری بهدرستی مدیریت شود.»
این خبرگزاری پنجشنبه هشتم مرداد به نقل از منابع آگاه نوشت افزایش نارضایتی کشورهای عربی از وضعیت کنونی، زمینهساز درخواست آنها از چین برای ایفای نقشی پررنگتر شده است.
اگرچه جنگ اخیر به حکومت ایران، بهعنوان رقیب بسیاری از دولتهای عربی منطقه، آسیب وارد کرده، اما همزمان صادرات حیاتی انرژی این کشورها را نیز با اختلال روبهرو ساخته و آنها را بیش از گذشته در معرض تهدیدهای جمهوری اسلامی و گروههای همپیمانش قرار داده است.
سه منبع منطقهای به رویترز گفتند تهدیدهای جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن علیه کشتیرانی در بابالمندب و تنگه هرمز، کشورهای عربی را به این جمعبندی رسانده که چین بهدلیل روابط اقتصادی گستردهاش با تهران، میتواند در کاهش تنشها نقش موثرتری ایفا کند.
این منابع معتقدند تحولات اخیر محدودیتهای ایالات متحده در مدیریت بحرانهای منطقهای را آشکار کرده است.
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در هفتههای گذشته با انجام دهها تماس تلفنی و دیدار دیپلماتیک با مقامهای کشورهای مختلف، تلاشهای پکن برای برقراری آتشبس در جنگ ایران را پیگیری کرده است.
ژای جون، فرستاده ویژه پکن در امور خاورمیانه، نیز با مقامهای جمهوری اسلامی و کشورهای عربی درباره راههای کاهش تنش گفتوگو کرده است.
وزارت امور خارجه چین در پاسخ به پرسش رویترز اعلام کرد پکن ارتباط نزدیک خود را با همه طرفهای درگیر حفظ کرده و همواره برای توقف درگیریها و پیشبرد روند صلح کوشیده است.
چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری جمهوری اسلامی و یکی از مهمترین خریداران نفت کشورهای خلیج فارس، از موقعیتی برخوردار است که هم ظرفیت میانجیگری برای آن ایجاد میکند و هم ملاحظات و حساسیتهایی به همراه دارد.
یکی از منابع خلیج فارس به رویترز گفت روابط کشورهای عربی با چین بر پایه احترام متقابل و همکاری اقتصادی استوار است و به همین دلیل، گفتوگوها معمولا به دور از فضای رسانهای و در سکوت دیپلماتیک انجام میشود.
به گفته این منبع، دولتهای عربی امیدوارند چین بتواند جمهوری اسلامی را به سمت راهحلی مبتنی بر مذاکره سوق دهد، هرچند پکن معمولا «محتاطانه و کند» عمل میکند.
رویترز افزود کشورهای منطقه آگاهند که ادامه جنگ میتواند به سود چین نیز تمام شود، زیرا فشار بیشتری بر ایالات متحده وارد میآورد.
سایه تقابل چین و آمریکا بر توان میانجیگری پکن
چین از زمان برگزاری نشست مشترک با شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۲۲، روابط اقتصادی خود را با شش عضو این شورا شامل بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، بهطور چشمگیری گسترش داده است.
به نوشته رویترز، قرار است نشست بعدی دو طرف در سال جاری در ریاض برگزار شود، هرچند هنوز بهطور رسمی تایید نشده است.
با وجود این روابط نزدیک، پکن تاکنون از محکوم کردن علنی تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه کشتیرانی در منطقه خودداری کرده؛ موضوعی که به گفته ناظران، تردیدهایی را درباره آمادگی چین برای تضمین امنیت خلیج فارس و مسیرهای صادرات انرژی به وجود آورده است.
یکی دیگر از منابع منطقهای به رویترز گفت: «چینیها میکوشند نقش پررنگتری داشته باشند و بیش از این کمک کنند، اما میزان نفوذ آنها کمتر از چیزی بوده که تصور میکردیم. هنوز مشخص نیست این موضوع ناشی از کمبود اراده سیاسی است یا محدودیت توانایی.»
او افزود هر زمان ایالات متحده بهطور مستقیم وارد بحران میشود، رقابت راهبردی میان واشینگتن و پکن بر سایر ملاحظات سایه میاندازد و محاسبات چین را پیچیدهتر میکند.
هنری توگندهات، پژوهشگر مسائل چین در موسسه واشینگتن، نیز به رویترز گفت اولویت اصلی پکن حفظ روابط با همه بازیگران منطقه است و رهبران چین تمایلی ندارند با جانبداری آشکار از هیچ طرفی، هزینه دیپلماتیک بپردازند.
به گفته او، پس از ورود مستقیم آمریکا به جنگ، محاسبات چین دیگر تنها به خاورمیانه محدود نماند و رقابت گستردهتر این کشور با واشینگتن نیز به بخشی از معادله تبدیل شد.
انتظار میرود شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، مهرماه برای دیدار با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، به ایالات متحده سفر کند.
وزارت امور خارجه چین اعلام کرد شی طرحی چهار مادهای برای حفظ صلح و ثبات در خاورمیانه ارائه کرده که بر توسعه، امنیت و همکاری میان کشورهای منطقه تاکید دارد.
تلاش برای حفظ توازن میان همه طرفها
رویترز نوشت چین طی سالهای اخیر با اتکا به روابط اقتصادی، حضور دیپلماتیک خود را در خاورمیانه گسترش داده است.
یکی از مهمترین دستاوردهای این رویکرد، میانجیگری برای ازسرگیری روابط دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی و عربستان سعودی در سال ۲۰۲۳ بود؛ توافقی که اکنون با تشدید تنشهای منطقهای با آزمونی دشوار روبهرو شده است.
سه منبع پاکستانی هفته گذشته به رویترز گفتند پکن در تلاش است اسلامآباد را به میانجیگری میان واشینگتن و تهران برای ازسرگیری مذاکرات صلح ترغیب کند.
شش منبع آگاه نیز این هفته خبر دادند مقامهای چینی بهطور مستقیم با حوثیهای یمن گفتوگو کردهاند تا نفتکشهای چینی بتوانند از جنوب دریای سرخ عبور کنند؛ آن هم پس از آنکه این گروه نیابتی جمهوری اسلامی اعلام کرد مانع دسترسی کشتیها به بنادر عربستان سعودی خواهد شد.
آنا بورشفسکایا، پژوهشگر ارشد موسسه واشینگتن، معتقد است تنها نتیجه ملموس تلاشهای دیپلماتیک چین تاکنون توافقهای دوجانبهای بوده که امنیت کشتیهای مرتبط با این کشور را تامین کرده است.
او ادامه داد: «فراتر از این، دشوار است بتوان دید چین چه دستاورد دیگری داشته یا اساسا تا چه اندازه مایل بوده به نتایجی فراتر دست یابد.»
به گفته این پژوهشگر، جنگ اخیر این فرصت را برای پکن فراهم کرده است که ضمن حفاظت از منافع خود، از افزایش قیمت انرژی برای تشدید فشار افکار عمومی بر آمریکا و اروپا نیز بهره ببرد.
این در حالی است که چین از تخفیفهای قابلتوجه در خرید نفت ایران که تحت تحریمهای بینالمللی قرار دارد، سود برده است.
رویترز نوشت پکن در سالهای گذشته حمایت خود از جمهوری اسلامی را از طریق تامین قطعات دومنظوره، تجهیزات مرتبط با تراشههای الکترونیکی و سامانههای ناوبری ماهوارهای افزایش داده، اما از زمان آغاز جنگ، بهطور آشکار کمک نظامی در اختیار تهران قرار نداده است.
چین همواره گزارشها درباره ارسال تجهیزات مرتبط با تراشهها، ارائه اطلاعات امنیتی یا تحویل سامانههای دفاعی به جمهوری اسلامی را رد کرده و گفته موضع پکن «شفاف و صریح» بوده و «هرگز بر آتش بحران ندمیده است».
به باور تحلیلگران، رویکرد چین در قبال بحران کنونی ادامه همان راهبرد دیرینه این کشور است؛ رویکردی که بر پرهیز از پذیرش تعهدات امنیتی گسترده در مناطق دور از حوزه منافع اصلی پکن استوار است.
آنها میگویند برخلاف ایالات متحده که شبکه ائتلافهایش بر پایه تعهدات دفاعی متقابل شکل گرفته، چین ترجیح میدهد نفوذ خود را از مسیر تجارت، سرمایهگذاری و فروش تسلیحات گسترش دهد و حضور نظامی مستقیم را تا حد امکان به مناطق پیرامونی خود محدود نگه دارد.
حمله حوالی ساعت یک بامداد پنجشنبه هشتم مرداد به یکی از ایستهای بازرسی شهرستان ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان انجام شد. مهاجمان پس از تیراندازی به نیروهای مستقر در محل از منطقه گریختند.
مرکز اطلاعرسانی فرماندهی انتظامی سیستان و بلوچستان با تایید این حمله اعلام کرد گروهبانیکم میثم کرمی در جریان تیراندازی کشته شده است. پلیس درباره زخمیها یا تلفات احتمالی دیگر توضیحی نداده است.
خبرگزاری دولتی ایرنا به نقل از فرماندهی انتظامی گزارش داد سرنشینان مسلح سه خودروی سواری به ماموران ایست بازرسی تیراندازی کردهاند.
بر اساس این گزارش، مهاجمان تحت تعقیب قرار گرفتهاند و پلیس طرحی امنیتیـانتظامی را در مناطق اطراف محل حمله اجرا کرده است.
روایتهای متفاوت از شمار مهاجمان و تلفات
وبسایت «حالوش» که اخبار سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، محل حمله را ایست بازرسی «مسجد ابوالفضل» در محور ایرانشهر به دلگان اعلام کرد.
این رسانه به نقل از منابع خود نوشت مهاجمان با حجم سنگینی از آتش، نیروهای مستقر در ایست را هدف قرار دادند و پس از چند دقیقه گریختند.
حالوش از کشته و زخمیشدن چند مامور خبر داد. بااینحال، این آمار بهطور مستقل تایید نشده و اطلاعیه رسمی پلیس نیز تا لحظه تنظیم این گزارش تنها کشته شدن کرمی را تایید کرده است.
در گزارش حالوش از حضور مهاجمان در یک خودرو سخن گفته شده، اما ایرنا و اطلاعیه فرماندهی انتظامی شمار خودروهای مهاجمان را سه دستگاه اعلام کردهاند.
شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان نیز گزارش داد مهاجمان با سه خودروی پژو ۴۰۵ به ایست بازرسی حمله کردند.
به گفته منابع این سازمان، ماموران برای در امان ماندن از تیراندازی به پشت دیوارها و موانع پناه بردند و مهاجمان پس از حمله محل را ترک کردند.
تا زمان تنظیم این گزارش، هویت و انگیزه مهاجمان مشخص نشده و هیچ فرد یا گروهی مسئولیت حمله را بر عهده نگرفته است.
دو حمله در فاصله چند ساعت
حمله به ایست بازرسی چند ساعت پس از کشته شدن مهران سالارزاده در ایرانشهر صورت گرفت. او شامگاه چهارشنبه هفتم مرداد مقابل خانهاش در خیابان «خاتمالانبیا» هدف تیراندازی افراد مسلح قرار گرفت و جان باخت.
درباره جایگاه سازمانی سالارزاده روایتهای متفاوتی منتشر شده است. شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان به نقل از منابع محلی، او را از مسئولان و معاون اداره اطلاعات ایرانشهر معرفی کرد، اما گفت نتوانسته این ادعا را از طریق منابع رسمی بهطور مستقل تایید کند.
فرماندهی انتظامی سیستان و بلوچستان با تایید کشته شدن سالارزاده، او را «استواریکم» و «مامور انتظامی» معرفی کرد و اشارهای به ارتباط احتمالی او با اداره اطلاعات نکرد.
هیچ مقام رسمی درباره احتمال ارتباط میان قتل سالارزاده و حمله چند ساعت بعد به ایست بازرسی اظهارنظر نکرده است.
هیچ گروهی تاکنون مسئولیت حمله به سالارزاده را نپذیرفته است.
سابقه حملات به نیروهای نظامی
هفته پیش خانواده مهدی عبداللهی، از نیروهای هنگ مرزی زابل، از کشته شدن او پس از ربوده شدن به دست افراد مسلح مطلع شدند.
به گزارش شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان، عبداللهی ۱۱ تیر در مسیر محل خدمت و در محدوده شهرک صنعتی محمدآباد زابل ربوده شده بود.
این سازمان حقوق بشری در گزارش سالانه خود برای سال ۲۰۲۵ اعلام کرد دستکم ۹۵ نیروی نظامی در بلوچستان و مناطق بلوچنشین کشته یا زخمی شدهاند.
بر اساس آمار این نهاد، ۶۰ نفر از این افراد کشته و ۳۵ نفر زخمی شدهاند. این آمار از سوی منابع رسمی جمهوری اسلامی تایید نشده است.
این منبع آگاه پنجشنبه هشتم مرداد گفت: «ما همچنان برای اجرای نقشه راهی تلاش میکنیم که مسیری متوازن و عملگرایانه برای آینده ترسیم میکند. طبق این طرح، همه سلاحها از رده خارج میشوند و همزمان، مسئولیتها بهصورت مرحلهای به دولت تکنوکرات [فلسطینی] منتقل خواهد شد.»
او با تاکید بر اینکه در این روند «هیچ استثنایی برای هیچ سلاح یا هیچ فردی وجود نخواهد داشت»، محور اصلی این نقشه راه را «یک مرجع، یک قانون، یک سلاح» توصیف کرد.
به گفته این منبع، طرح مورد بحث شامل فرآیندی برای از بین بردن همه تونلها، انبارهای تسلیحات و تاسیسات تولید سلاح در غزه است.
تایمز اسرائیل هویت و سمت این مقام دیپلماتیک را فاش نکرده است.
کمی پیشتر، شبکه «فلسطین الیوم»، وابسته به جهاد اسلامی فلسطین، نیز خبر داد انتظار میرود توافق مربوط به مرحله دوم آتشبس غزه هشتم مرداد اعلام شود.
بر اساس این گزارش، حماس در چارچوب این توافق سلاحهای سنگین خود را به انبار منتقل خواهد کرد، اما این تسلیحات نابود نخواهند شد.
در این گزارش مشخص نشده است که مسئولیت نگهداری این سلاحها بر عهده چه طرفی خواهد بود و همچنین اشارهای به سرنوشت سلاحهای سبک حماس نشده است.
«فلسطین الیوم» افزود تعیین تکلیف نهایی سلاحهای حماس به خروج کامل اسرائیل از غزه و توقف عملیات نظامی و حملات هدفمند این کشور در این باریکه منوط خواهد شد.
این در حالی است که مقامهای اسرائیلی تاکنون بارها مخالفت خود را با خروج کامل نیروهای این کشور از نوار غزه اعلام کردهاند.
جزییات نقشه راه خلع سلاح حماس
منبع دیپلماتیک در ادامه گفتوگو با تایمز اسرائیل وعده داد در صورت اجرای کامل طرح خلع سلاح، «در پایان این فرآیند دیگر هیچ زیرساخت تروریستی در غزه وجود نخواهد داشت».
به گفته او، برخلاف لبنان که حزبالله توانسته است از پشت صحنه بر روند تحولات اثر بگذارد، حماس در غزه چنین جایگاهی نخواهد داشت.
این منبع ادامه داد: «حماس نه آشکارا و نه در پشت صحنه هیچ نقشی نخواهد داشت و همه سلاحها، اعم از سبک و سنگین، بهطور کامل تحت کنترل دولت تکنوکرات فلسطینی و با هماهنگی و حمایت یک نیروی امنیتی بینالمللی قرار خواهد گرفت.»
به گزارش تایمز اسرائیل، یک ژنرال آمریکایی قرار است فرماندهی این نیروی بینالمللی را بر عهده داشته باشد.
پیشتر در ۱۵ تیر، حماس با انتشار بیانیهای از انحلال رسمی دولت خود در غزه خبر داد و اعلام کرد آماده است قدرت را به گروهی از تکنوکراتهای فلسطینی واگذار کند.
حماس در بیانیه خود، این اقدام را گامی در جهت پیشبرد طرح مورد حمایت آمریکا برای غزه توصیف کرد.
روند اجرای توافق بر پایه «اقدام متقابل» طراحی شده است
تایمز اسرائیل در ادامه گزارش خود به نقل از منبع دیپلماتیک نوشت روند اجرای توافق بر پایه اصل «اقدام متقابل» طراحی شده است؛ به این معنا که هر بار حماس یکی از تعهدات خود را اجرا کند، اسرائیل نیز اقدام متناظر را انجام خواهد داد.
این مقام ضمن ابراز خوشبینی نسبت به سرانجام مذاکرات گفت: «این آغازی تازه برای غزه است. رسیدن به این مرحله زمان زیادی برده، اما طرح جامع دونالد ترامپ برای برقراری صلح در غزه چراغ راه این روند بوده است.»
او تاکید کرد این نقشه راه نخستین توافقی است که طرح صلح غزه ترامپ را به مجموعهای از گامهای عملی و قابل اجرا تبدیل میکند.
حماس و اسرائیل مهرماه ۱۴۰۴ با پذیرش طرح صلح ترامپ، برای اجرای مرحله نخست آتشبس در نوار غزه به توافق رسیدند.
با این حال، مخالفت حماس با خلع سلاح، تداوم حضور نظامی اسرائیل در غزه و برخی حملات هدفمند به فرماندهان این گروه، اجرای مرحله دوم آتشبس را با ابهام روبهرو کرده است.
