سنتکام درباره محاصره دریایی: مسیر ۹ کشتی را تغییر داده و یک کشتی را از کار انداختیم
ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، چهارشنبه ۳۱ تیر در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد ملوانان آمریکایی مستقر در ناوشکن موشکانداز یواساس مایکل مورفی هنگام عبور از دریای عرب، عملیات را از مرکز اطلاعات رزمی این شناور زیر نظر دارند و همزمان نیروهای آمریکایی در حال اجرای محاصره دریایی علیه جمهوری اسلامی هستند.
سنتکام افزود تا ۳۱ تیر، برای تضمین اجرای کامل این محاصره، مسیر حرکت ۹ کشتی تجاری را تغییر داده و یک کشتی را از کار انداخته است.
این نهاد غیردولتی و غیرانتفاعی مستقر در بریتانیا، چهارشنبه ۳۱ تیر در بیانیهای اعلام کرد توجه جهانی به درگیریهای منطقهای، به جمهوری اسلامی امکان داده است اعدام مخالفان را بهعنوان ابزار سرکوب سیاسی تشدید کند.
این کارزار که در سال ۲۰۰۶ به دست شماری از زندانیان سیاسی پیشین پایهگذاری شد، نوشت: «با گذشت هر روز بدون غذا، وضعیت جسمانی زندانیان وخیمتر میشود، در حالی که خطر اعدام همچنان پابرجاست. اکنون این احتمال واقعی وجود دارد که آنان یا به دست حکومت کشته شوند یا بر اثر اعتصاب غذا جان ببازند.»
زندانیان واحد دو زندان قزلحصار کرج از ۲۲ تیر، پس از انتقال شش زندانی محکوم به اعدام در پروندههای مرتبط با مواد مخدر به سلول انفرادی، اعتصاب غذا و تحصن کردند. سازمان حقوق بشر ایران و مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، هرانا، نیز آغاز این اعتراض را تایید کردهاند. قوه قضاییه و سازمان زندانها تاکنون درباره اعتصاب یا وضعیت زندانیان منتقلشده اظهارنظر نکردهاند.
کارزار آزادی زندانیان سیاسی در ایران گفت وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان پیوسته وخیمتر میشود و مسئولان زندان به خواستههایشان رسیدگی نکردهاند. این نهاد همچنین گزارش داد چند زندانی لبهای خود را دوختهاند.
این کارزار ویدیویی را منتشر کرد که گفته میشود ۲۸ تیر در داخل قزلحصار ضبط شده است. زندانیان در این ویدیو شعارهای «نه به اعدام» و «جوانان ایرانی سزاوار زندان و اعدام نیستند» سر میدهند.
گسترش اعتراض به زندان دستگرد
بر اساس این بیانیه، شماری از زندانیان سیاسی در زندان دستگرد اصفهان نیز پس از انتقال ۱۴ بازداشتشده اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به سلولهای انفرادی، اعتصاب غذا کردند.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که ۱۴ معترض دیگر، که آنان نیز در همان اعتراضات بازداشت و به اعدام محکوم شده بودند، به سلولهای انفرادی انتقال یافتند.
بهگفته این کارزار، انتقال این زندانیان نگرانیها را از اجرای قریبالوقوع احکام اعدام افزایش داده است. گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نیز آغاز این اعتصاب را تایید کردهاند.
یک منبع آگاه در ایران ۳۰ تیر به ایراناینترنشنال گفت گفت وضعیت بهداشتی و درمانی در زندان دستگرد اصفهان بحرانی است و چند زندانی بر اثر بیماری عفونی جان باختهاند.
همزمان سازمان حقوق بشر ایران گزارش داد بیش از ۷۰ بازداشتشده اعتراضات دیماه در زندان دستگرد با حکم اعدام روبهرو هستند و خطر اجرای حکم دستکم ۲۶ نفر از آنان را تهدید میکند. بر اساس این گزارش، ۱۴ محکوم پرونده موسوم به «میدان علیخانی» به سلولهای پیش از اجرای حکم منتقل شده بودند.
عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی، دو متهم این پرونده، ۲۸ تیر اعدام شدند.
در تازهترین مورد، حکم اعدام مهدی خانکی، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه، بامداد چهارشنبه ۳۱ تیر در زندان قزلحصار اجرا شد.
کارزار آزادی زندانیان سیاسی در ایران در بیانیه خود شمار زندانیان سیاسی اعدامشده از آغاز جنگ را بیش از ۵۰ نفر اعلام کرد و افزود بسیاری از اعدامها مخفیانه اجرا میشوند و خانوادهها برای خودداری از اطلاعرسانی تحت فشار قرار میگیرند. ایراناینترنشنال نتوانسته است این آمار را بهطور مستقل تایید کند.
این کارزار از جامعه جهانی خواست توقف فوری اعدامها را بهطور علنی مطالبه کند، فشار دیپلماتیک بر جمهوری اسلامی را افزایش دهد، پرونده زندانیان در معرض خطر را در مجامع بینالمللی مطرح کند و عاملان نقض جدی حقوق بشر را پاسخگو کند.
ترامپ چهارشنبه ۳۱ تیر در تروث سوشال نوشت: «از این پس، هر زمان جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز بهسوی یک کشتی شلیک کند، خواه با موشک، راکت، پهپاد یا هر وسیله یا سلاح دیگری، ایالات متحده یک پل یا نیروگاه را، از جمله پلها یا نیروگاههای واقع در مجاورت تهران یا داخل این شهر، بمباران و نابود خواهد کرد.»
ترامپ سپس برای حضور در مراسم استقبال از پیکر چهار نظامی آمریکایی کشتهشده در دور سوم جنگ ایران، به پایگاه نیروی هوایی دوور در ایالت دلاور رفت.
او پیش از عزیمت گفت: «میرویم تا به آنها ادای احترام کنیم. این برای من یکی از دشوارترین کارهاست؛ تحملش بسیار سنگین است، اما باید انجام شود.»
سه نفر از این نظامیان در حمله موشکی جمهوری اسلامی به پایگاه «موفق السلطی» اردن کشته شدند و نظامی چهارم هنگام انفجار کنترلشده یک پهپاد در اربیل جان باخت. در جریان جنگ ایران تاکنون ۱۸ نظامی آمریکایی کشته و بیش از ۴۵۰ نفر زخمی شدهاند.
سنتکام سهشنبه اعلام کرد ۹۴ درصد مصدومانِ دور سوم درگیریها مداوا شده و به ماموریت خود بازگشتند.
تهدید به گسترش حملات در منطقه
اندکی پس از پیام ترامپ، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، بهنقل از یک منبع نظامی آگاه نوشت اگر آمریکا پل یا نیروگاهی را در ایران بزند، جمهوری اسلامی «چندین زیرساخت و پل در منطقه»، از جمله تاسیسات انرژی مرتبط با منافع آمریکا، را هدف خواهد گرفت.
او افزود عبور امن کشتیها از هرمز به هماهنگی با تهران و پذیرش سازوکارهای مورد نظر جمهوری اسلامی مشروط است.
تسنیم هویت یا جایگاه این منبع را اعلام نکرد.
حسامالدین حیدری، سردبیر خبرگزاری مهر، نیز در یادداشتی خواستار حمله به زیرساختهای انرژی کشورهای منطقه شد و نوشت: «باید بابت هر شهید یک چاه نفت، بابت هر تجاوز یک میدان گازی و بابت هر پُل یک پالایشگاه به آتش کشیده شود.»
او پیشنهاد کرد حمله به تاسیسات نفتی منطقه به «دکترین عملی و فوری» تبدیل شود.
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز بامداد چهارشنبه هشدار داده بود حمله به مراکز هستهای و حساس ایران، حمله به منافع آمریکا و همپیمانانش را در پی دارد.
همزمان روزنامه کیهان هم تهدید کرد مراکز هستهای آمریکا هدف «ضربات ویرانگر» قرار میگیرند.
علی زینیوند، سخنگوی وزارت کشور، نیز شامگاه سهشنبه ۳۰ تیر از زدن زیرساختها سخن گفت و سپاه نیز به عملیاتی تهدید کرد که بهگفته این نهاد، به «اعلام عزای عمومی در آمریکا» میانجامد.
تشدید حملات و تداوم تهدیدها
سومین دور درگیریها که از ۱۱ روز پیش در پی حمله جمهوری اسلامی به نفتکشها در تنگه هرمز آغاز شده بود، در بامداد و ظهر چهارشنبه ۳۱ تیر ادامه یافت. فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، سنتکام، حملات چهارشنبه را از حوالی ۳ بامداد به وقت یاران آغاز کرد و حوالی ۵ صبح از پایان این دور از عملیات خبر داد.
سنتکام در بیانیه پایان عملیات اعلام کرد مراکز عملیات نظامی، توانمندیهای دریایی، انبارهای پهپاد و زیرساختهای لجستیکی را زده و جمهوری اسلامی طی سه ماه به بیش از ۳۰ کشتی تجاری حمله کرده است. سپاه نیز از ادامه عملیات «تنبیه متجاوز» و حمله به کویت خبر داد.
به نقل از منابع محلی، مواضعی در شهرهای آبدانان، چوار و دینارکوه در استان ایلام، ماهشهر، بهبهان، امیدیه و هندیجان در استان خوزستان، چابهار و کنارک در استان سیستان و بلوچستان، سیریک در استان هرمزگان، کبودرآهنگ در استان همدان، بانه در استان کردستان؛ انارک در استان اصفهان، تبریز و بوشهر در جریان این عملیات نظامی دو ساعته هدف قرار گرفتند.
ظهر و عصر چهارشنبه نیز سپاه پاسداران از انفجارهایی در بندرهای سیریک و لارک خبر داد اما منابع آمریکایی به اجرای عملیات نظامی در این ساعتها اشارهای نکردند.
در مقابل، جمهوری اسلامی در حملات بامدادی خود به کویت حمله کرد و ظهر و عصر چهارشنبه نیز مواضعی در اردن و بحرین را هدف قرار داد.
لحن ترامپ در روزهای گذشته در قبال جمهوری اسلامی و آینده عملیات نظامی در منطقه در قیاس با هفتههای پیش از آن تندتر شده است.
او سهشنبه ۳۰ تیر با اشاره به اینکه امکان بازگشت به مذاکرات همچنان وجود دارد، تاکید کرد جمهوری اسلامی تنها در صورت آمادگی برای مذاکره «جدی و معنادار» میتواند با واشینگتن گفتوگو کند، در غیر این صورت با وزارت جنگ آمریکا روبهرو خواهد شد.
او در حاشیه دیدار با رییسجمهوری لبنان بار دیگر به احتمال حملات شدید و سریع به تاسیسات هستهای پنهانی جمهوری اسلامی در کوه کلنگ گزلا اشاره کرد؛ اظهار نظری که خشم مقامهای حکومت ایران را به دنبال داشت.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز تهدید کرد واشینگتن حمله به کشتیهای تجاری را با پاسخی «۱۰ برابر شدیدتر» تلافی خواهد کرد.
ترامپ که در هفتههای گذشته و پس از امضای یادداشت تفاهم با جمهوری اسلامی به تغییر حکومت در ایران و بر سر کار آمدن نیروهایی منطقیتر از به گفته او «رژیم قبلی» تاکید داشت، در روزهای گذشته بر ادامه کشتار معترضان در ایران به دست حکومت تاکید کرده است.
او سهشنبه تصاویری از گلمحمد محمدی، عرفان اسفندیاری و یک زن ایرانی با شعار «ما را نکشید» منتشر کرد و به اعدام فزاینده معترضان در ایران پرداخت.
سازنده چت جیپیتی در حال آزمایش تواناییهای برخی از پیشرفتهترین مدلهای خود در یک محیط کنترلشده بود، اما این عامل هوش مصنوعی از محیط محدودشده خارج شد، به اینترنت دسترسی پیدا کرد و برای تحقق هدف تعیینشده در آزمایش، به سامانههای هاگینگ فیس نفوذ کرد.
رویترز در گزارشی در همین زمینه نوشت که این حادثه نشان میدهد گسترش تواناییهای هوش مصنوعی اکنون همان تهدید امنیتی را به واقعیت تبدیل کرده که کارشناسان مدتهاست درباره آن هشدار دادهاند و حتی بزرگترین توسعهدهندگان نیز ممکن است در برابر آسیبپذیریهایی که مدلهای خودشان میتوانند از آنها سوءاستفاده کنند، غافلگیر شوند.
اوپنایآی سهشنبه ۳۰ تیر در یک پست وبلاگی اعلام کرد این رخداد «یک حادثه سایبری بیسابقه با استفاده از توانمندیهای پیشرفته حملات سایبری» بود و این شرکت در حال تقویت تدابیر حفاظتی خود است.
این حادثه همچنین توجه زیادی را جلب کرده است، زیرا شرکت هاگینگ فیس مستقر در نیویورک اعلام کرد برای مهار این حمله از یک مدل متنباز چینی استفاده کرده است؛ چرا که مدلهای پیشرفته آمریکایی، بهدلیل ناتوانی در تشخیص مدافع از مهاجم، از پردازش دادههای لازم برای تحلیل حمله خودداری کردند.
این شرکت هفته گذشته در یک پست وبلاگی اعلام کرد که برای تحلیل این حمله از مدل جیالام-۵.۲ (GLM-5.2) متعلق به شرکت ژیپو ایآی (Zhipu AI) استفاده کرده است؛ اقدامی که همچنین امکان نگهداری دادههای مهاجم و هرگونه اطلاعات محرمانه یا اعتبارنامهها را در داخل سامانههای خود فراهم کرد.
مدل جیالام-۵.۲ و همچنین مدل کیمی کی۳ (Kimi K3) متعلق به شرکت موونشات (Moonshot) مستقر در پکن، اخیرا به دلیل برخورداری از تواناییهایی نزدیک به برترین مدلهای آمریکایی، اما با هزینه کمتر و بدون محدودیتهایی که استفاده از رقبای آمریکایی را در حوزههایی مانند امنیت سایبری محدود میکند، توجه سیلیکونولی را به خود جلب کردهاند.
توماس ولف، از بنیانگذاران شرکت هاگینگ فیس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «وقتی یک مدل پیشرفته در حال حمله به شماست و در زیرساختهایتان بهصورت جانبی حرکت میکند، مدافعان باید ظرف چند ساعت یا حتی چند دقیقه به ابزارهایی نزدیک به پیشرفتهترین مدلها دسترسی گسترده داشته باشند، نه اینکه به یک برنامه دسترسی محدود، بسته و نیازمند تایید هدایت شوند.»
نشانهای از آینده
نفوذ به هاگینگ فیس، که میزبان مدلهای متنباز زبان بزرگ و مجموعههای داده است، جامعه امنیت سایبری را نگران کرد؛ بهویژه پس از آنکه این شرکت هفته گذشته اعلام کرد این رخنه «به هیچیک از مواردی که پیشتر با آنها روبهرو شده بودیم شباهت نداشت» و «از ابتدا تا انتها با یک سامانه عامل خودمختار هوش مصنوعی هدایت شده بود.»
افشای این موضوع از سوی اوپنایآی که مدلهای پیشرفته این شرکت عامل این حمله بودهاند، آن هم با وجود اینکه در محیطی که این شرکت آن را «بسیار بسته و منزوی» توصیف کرده بود نگهداری میشدند، احتمالا نگرانیها درباره قدرت و مخاطرات مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی را تشدید خواهد کرد.
گرگ کاسار، نماینده دموکرات ایالت تگزاس، این حادثه را نگرانکننده توصیف کرد و در بیانیهای گفت: «هوش مصنوعی با سرعتی فوقالعاده در حال پیشرفت است، بدون آنکه مقررات واقعی برای حفظ امنیت ما وجود داشته باشد.»
او خواستار آزمایشهای ایمنی مستقل و اجباری، افشای اجباری حوادث امنیتی و همکاری بینالمللی برای «حفظ امنیت مردم در برابر یک فاجعه کامل» شد.
دفتر مدیر ملی امنیت سایبری آمریکا، سازمان امنیت سایبری و امنیت زیرساخت (CISA) و آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) تاکنون در این زمینه اظهارنظر نکردهاند.
کیتی موسوریس، مدیرعامل شرکت لوتا سکیوریتی (Luta Security)، گفت این حادثه نشانهای از رخنههای بیشتری است که در آینده رخ خواهند داد.
او مدلهای امروزی را به «باهوشترین اختاپوسهای فرارکننده جهان، با بازوهای بیشمار و توانایی عبور از هر شکافی» تشبیه کرد.
موسوریس افزود: «آزمایشگاهها و نهادهای دولتی ارزیاب باید روی توانایی مهار، پایش و اطلاعرسانی به طرفهای آسیبدیده زمانی که یک هوش مصنوعی دوباره مانند هودینی از محدودیتها فرار میکند، کار کنند؛ ترجیحا پیش از آنکه به شخص ثالثی آسیب برساند. چنین سازوکاری امروز وجود ندارد.»
مت سوییچ، مهندس شرکت امنیت سایبری مبتنی بر عاملهای هوش مصنوعی تالمو (Tolmo)، گفت این حادثه نشان میدهد که مدلهای پیشرفته در حال «کاهش فاصله خود با مهاجمان پیشرفته سایبری» هستند.
ارمنیوز چهارشنبه ۳۱ تیر نوشت واشینگتن تحقق این شرط را پیشنیاز اصلی برای ازسرگیری مسیر دیپلماتیک میان دو طرف میداند.
بهگفته منابع آگاه، آمریکا به پاکستان بهعنوان یکی از میانجیها اطلاع داده است تا پیش از شکلگیری چارچوبی جدید برای مذاکره با تهران، با ورود به مرحله آتشبس موافقت نخواهد کرد.
بر اساس این گزارش، چارچوب مورد نظر واشینگتن باید ماهیت و نحوه استقرار توانمندیهای نظامی سپاه پاسداران در مواضع حکومت ایران در اطراف تنگه هرمز را مشخص کند، بهگونهای که تهدیدی متوجه کشتیرانی بینالمللی نباشد.
منابع ارمنیوز افزودند کاخ سفید در تماسهای خود با اسلامآباد تاکید کرده است هرگونه کاهش تنش یا آغاز مذاکرات باید با دور کردن توانمندیهای تهاجمی سپاه پاسداران از مسیرهای کشتیرانی و محدود شدن حضور نظامی در این مناطق به «توانمندیهای دفاعی» آغاز شود.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۷ تیر این حملات را نقض تفاهمنامه اسلامآباد دانست و از پایان آتشبس با جمهوری اسلامی خبر داد.
ارتش ایالات متحده از آن زمان، حملاتی را علیه مواضع جمهوری اسلامی، بهویژه در جنوب ایران، به انجام رسانده است.
تلاش برای دستیابی به آتشبس ۱۰ روزه
ارمنیوز در ادامه گزارش داد میانجیگران منطقهای میکوشند با پیشنهاد یک آتشبس ۱۰ روزه، زمینه احیای تفاهمنامه خردادماه را فراهم کنند.
همزمان، رایزنیهای جاری بر دستیابی به چارچوبی مورد قبول دو طرف درباره امنیت تنگه هرمز متمرکز شده است؛ موضوعی که مهمترین گره در مسیر دستیابی به هرگونه تفاهم جدید میان واشینگتن و تهران به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در پی آن است که تنگه هرمز در برابر هرگونه تهدید نظامی جمهوری اسلامی مصون بماند.
یک منبع آگاه به ارمنیوز گفت تا زمانی که «توانمندیهای تهاجمی» از مواضعی که امکان تهدید کشتیها در تنگه هرمز را فراهم میکنند دور نشوند، دستیابی به آتشبس واقعبینانه نخواهد بود.
این در حالی است که مقامها و نهادهای جمهوری اسلامی همچنان به تهدیدات خود علیه آمریکا و کشورهای منطقه ادامه میدهند.
سپاه پاسداران ۳۱ تیر در بیانیهای تهدید کرد در صورت ادامه «تجاوزات»، آماده «عملیات پشیمانکنندهای» خواهد شد که به «عزای عمومی» در آمریکا خواهد انجامید.
روبیو: جمهوری اسلامی در «دردسر بزرگی» افتاده است
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۳۱ تیر در حاشیه نشست آسهآن در مانیل، پایتخت فیلیپین، گفت جمهوری اسلامی «در دردسر بزرگی افتاده» است.
او افزود باز نگه داشتن تنگه هرمز یکی از مفاد کلیدی تفاهمنامه بود که تهران اقدام به نقض آن کرد.
بهگفته روبیو، ایالات متحده به از بین بردن قابلیتهای نظامی حکومت ایران که ناوبری دریایی را تهدید میکنند، ادامه میدهد و اجازه نخواهد داد حملات جمهوری اسلامی به شناورها در تنگه هرمز به یک رویه تبدیل شود.
روبیو همچنین در واکنش به تهدید حوثیهای یمن به هدف قرار دادن کشتیها در دریای سرخ گفت چنین چالشی پیشتر نیز وجود داشته و جمهوری اسلامی «مرکز این تهدید» به شمار میرود.
وزیر امور خارجه آمریکا همچنین از دیگر کشورها خواست برای حمایت از آزادی کشتیرانی به ایالات متحده بپیوندند.
حوثیهای یمن ۲۹ تیر از آغاز محاصره دریایی عربستان سعودی خبر دادند؛ اقدامی که میتواند جبههای تازه در درگیریها بگشاید و تهدیدها علیه جریان انرژی و تجارت جهانی را به فراتر از خلیج فارس گسترش دهد.
