بقائی، سخنگوی وزارت خارجه: اصرار بر دوگانه مذاکره یا جنگ برای جمهوری اسلامی مفید نیست
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، در نشست خبری دوشنبه ۲۹ تیر اعلام کرد اصرار بر دوگانه مذاکره یا جنگ برای ایران «مفید نیست» و افزود دیپلماسی نافی «دفاع» نیست و دفاع با دیپلماسی ناسازگاری ندارد.
بقائی در نشست خبری خود گفت: «دشمن از تکنولوژی بالاتری برخوردار است و با اینکه جمهوری اسلامی و آمریکا در جنگی نابرابر قرار دارند، نیروهای مسلح و دیپلماتهای ما مصمم و موظف به دفاع هستند.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی همچنین افزود دشمن «فریبکار، خدعهگر و وحشی» است، اما نیروهای مسلح عقبنشینی نخواهند کرد.
این روزنامه شامگاه یکشنبه ۲۸ تیر نوشت یکی از نشانههای حرکت در این مسیر، تکرار کارزارهای نظامی در فاصلهای نسبتا کوتاه است؛ جنگ ۱۲ روزه، جنگ ۴۰ روزه و دور تازه درگیریها که از هفته گذشته آغاز شده است.
جنگ ایران؛ کدام طرف از توان ادامه نبرد برخوردار است؟
اورشلیمپست در ادامه نوشت تاریخ خاورمیانه و مناطق پیرامونی، از شمال آفریقا و افغانستان تا منطقه ساحل، نشان میدهد پیروزیهای سریع نظامی همیشه امکانپذیر نیستند و حتی زمانی که رخ میدهند، لزوما به نتایج سیاسی قاطع و پایدار منجر نمیشوند.
یک ارتش ممکن است در نبردی پیروز شود یا بخش مهمی از توانمندیهای دشمن را از بین ببرد؛ اما ماهها یا سالها بعد بار دیگر خود را در برابر دور تازهای از درگیری ببیند.
به نوشته این روزنامه، این وضعیت ممکن است همان چالشی باشد که اکنون آمریکا و اسرائیل در رویارویی با حکومت ایران با آن مواجه هستند.
اگر درگیری کنونی در مسیر تبدیل شدن به یک جنگ فرسایشی باشد، پرسش اصلی دیگر صرفا این نیست که کدام طرف از توانایی انجام حملات موثرتر یا وارد کردن خسارت بیشتر به طرف مقابل برخوردار است.
پرسش تعیینکننده این است که کدام طرف میتواند دورهای پیاپی درگیری را برای مدت طولانیتری ادامه دهد، هزینههای نظامی، اقتصادی و سیاسی آن را تاب آورد و در نهایت، فشار نظامی را به یک نتیجه سیاسی و راهبردی پایدار تبدیل کند.
چرخه نبردهای فرسایشی در خاورمیانه
اگرچه از جنگ ۶ روزه سال ۱۹۶۷ و جنگ خلیج فارس به رهبری آمریکا در سال ۱۹۹۱ بهعنوان نمونههایی از پیروزیهای سریع و قاطع نظامی یاد میشود، تاریخ خاورمیانه مملو از جنگهایی است که سالها ادامه یافتهاند، بدون آنکه به نتیجهای سیاسی و پایدار منجر شوند.
یکی از برجستهترین نمونهها، جنگ ۸ ساله ایران و عراق بود. دو طرف شهرهای یکدیگر را با موشک هدف قرار دادند و حکومت صدام حسین نیز در جریان جنگ از سلاحهای شیمیایی استفاده کرد.
در این جنگ خونین، نیروهای زمینی دو طرف در جبههها و سنگرها وارد نبردی فرسایشی شدند؛ الگویی از جنگ که بیش از نبردهای جنگ جهانی دوم، یادآور جنگ سنگری در جنگ جهانی اول بود.
نمونه دیگر به تحولات پس از جنگ ۶ روزه سال ۱۹۶۷ بازمیگردد. اسرائیل در آن جنگ ارتشهای مصر، سوریه و اردن را شکست داد، اما پس از پایان نبرد، درگیری با مصر در امتداد کانال سوئز ادامه یافت؛ نبردهایی که بعدها به «جنگ فرسایشی» شهرت یافتند.
چند سال بعد، در سال ۱۹۷۳، مصر و سوریه حملهای غافلگیرانه را علیه اسرائیل آغاز کردند که به «جنگ یوم کیپور» معروف شد.
تحولات عراق پس از سقوط صدام
تحولات پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ نیز نمونه دیگری از تبدیل یک پیروزی سریع نظامی به درگیری طولانیمدت است.
نیروهای آمریکایی حکومت صدام حسین را در مدت کوتاهی سرنگون کردند، اما اندکی بعد شورشی مسلحانه علیه حضور آمریکا و ساختار سیاسی جدید عراق شکل گرفت.
گسترش این شورش سرانجام در سال ۲۰۰۷ واشینگتن را به افزایش شمار نیروهای خود در عراق واداشت.
آمریکا در این مقطع کوشید با اعزام نیروهای بیشتر و همکاری با برخی گروههای سنی و دیگر نیروهای محلی، شورشیان را شکست دهد و اوضاع امنیتی را کنترل کند.
نبردهای اسرائیل در غزه و لبنان
اسرائیل طی دهههای گذشته بارها با دورهای مکرر و طولانی درگیری روبهرو بوده است. نوار غزه در سالهای ۲۰۰۹، ۲۰۱۲، ۲۰۱۴ و ۲۰۲۱ شاهد چندین دور جنگ بود و پس از آن نیز جنگی گسترده در پی حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد.
لبنان هم یکی دیگر از صحنههای درگیریهای طولانی در منطقه بوده است. جنگ داخلی این کشور در سال ۱۹۷۵ آغاز شد و پس از پیمان طائف در سال ۱۹۸۹ که با حمایت عربستان سعودی به دست آمد، در سال ۱۹۹۰ پایان یافت.
اسرائیل در سال ۱۹۷۸ و بار دیگر در سال ۱۹۸۲ در لبنان مداخله نظامی کرد و نیروهای این کشور تا سال ۲۰۰۰ در بخشهایی از جنوب لبنان حضور داشتند.
دهها درگیری در یمن
یمن طی دهههای گذشته صحنه جنگهای داخلی و درگیریهای طولانی بوده است.
یمن شمالی و جنوبی در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ با یکدیگر جنگیدند و دههها بعد، حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی پس از پیشروی در صنعا، برای تصرف عدن تلاش کردند.
مداخله نظامی ائتلافی به رهبری عربستان سعودی در سال ۲۰۱۵ مانع پیشروی کامل حوثیها شد، اما نتوانست به تقسیم سیاسی و نظامی یمن پایان دهد و این کشور همچنان با شکافهای عمیق داخلی روبهروست.
جنگهای فرسایشی در آفریقا
نمونههای جنگهای فرسایشی به خاورمیانه محدود نمیشود. فروپاشی ساختار حکومتی سومالی در دهه ۱۹۹۰ زمینهساز درگیریهایی طولانی شد که پیامدهای آن همچنان ادامه دارد.
در همین بستر، سومالیلند ساختار حکومتی مستقلی از سومالی ایجاد کرد.
لیبی نیز پس از سال ۲۰۱۱ میان مراکز مختلف قدرت تقسیم شد و با وجود تلاشها برای آشتی و مصالحه، پیامدهای سالها جنگ داخلی همچنان ادامه دارد.
جنگ طولانی لیبی و چاد در دهه ۱۹۸۰، جنگ اوگادن میان سومالی و اتیوپی و جنگ اتیوپی و اریتره، از دیگر نمونههای درگیریهای طولانی و پرهزینه در منطقه به شمار میروند.
اکنون پرسش این است که آیا جنگ با جمهوری اسلامی نیز به سرانجامی مشابه این موارد دچار خواهد شد؟
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، دوشنبه ۲۹ تیر در بیانیهای اعلام کرد «موج تازهای از حملات» را با هدف تضعیف توانایی جمهوری اسلامی برای حمله به کشتیهای تجاری در مسیرهای حیاتی تنگه هرمز آغاز کرده است.
این نهاد نظامی جزییات بیشتری درباره این حملات ارائه نکرد.
خبرگزاری رویترز نوشت حملههای تازه بخشی از چرخه تشدیدشونده درگیری میان واشینگتن و تهران است که پس از فروپاشی توافق آتشبس موقت یک ماه پیش آغاز شد.
تلاش دو طرف برای کنترل تنگه هرمز، انتقال انرژی را مختل و نگرانیها را درباره افزایش تورم جهانی بیشتر کرده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به نقل از خبرنگاران خود گزارش داد موشکهای آمریکایی بامداد ۲۹ تیر چند شهر ایران را هدف قرار دادند.
به گزارش این خبرگزاری، صدای انفجار در بندر «امام خمینی»، بندر ماهشهر، تبریز، چابهار و کنارک، شنیده شد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفت تا زمانی که جمهوری اسلامی کشتیهای تجاری را هدف قرار دهد، ایالات متحده نیز به حملات خود ادامه خواهد داد.
او گفت: «تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است و آنها همچنان کشتیها را در این آبراه هدف قرار میدهند. تا زمانی که ایران بر کنترل یک مسیر بینالمللی اصرار کند، ما ناچاریم پاسخ دهیم.»
روبیو افزود آمریکا هنوز هم برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک آمادگی دارد.
ادعای حمله به پایگاههای آمریکا
سپاه پاسداران اعلام کرد در «عملیاتی غافلگیرانه» به «مقر عملیات ویژه دشمن» در منطقه التنف سوریه حمله کرده است و همچنین مدعی شد هواپیماهای آمریکایی مستقر در فرودگاه عقبه اردن را با موشکهای بالستیک هدف گرفته است.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی پیشتر گزارش داده بود نیروهای مسلح بامداد ۲۸ تیر با پهپاد، تجهیزات و تاسیسات نظامی آمریکا را در اردوگاه العدیری و پایگاه هوایی علیالسالم کویت، هدف قرار دادهاند.
دولت کویت نیز اعلام کرد یک تاسیسات آبشیرینکن برای دومین روز پیاپی هدف حمله قرار گرفته و دچار آتشسوزی شده است.
کویت این حمله را «اقدام مستقیم علیه زیرساختهای حیاتی غیرنظامی» خواند.
انفجار دو نفتکش در تنگه هرمز
نگرانی درباره عبور محمولههای انرژی از تنگه هرمز از زمانی افزایش یافته است که آمریکا و جمهوری اسلامی، پس از متهم کردن یکدیگر به نقض مکرر آتشبس، بار دیگر وارد درگیری مستقیم شدند.
نهاد عملیات تجارت دریایی بریتانیا شامگاه ۲۸ تیر اعلام کرد گزارشی درباره آتش گرفتن یک کشتی در نزدیکی سواحل عمان دریافت کرده است، اما علت حادثه را تایید نکرد.
سپاه پاسداران ۲۹ تیر مدعی شد دو نفتکش پس از تلاش برای عبور از مسیری در جنوب تنگه هرمز که آن را «ناامن» توصیف کرد، منفجر شدند و از حرکت بازماندند.
سپاه پاسداران ادعا کرد ارتش آمریکا این کشتیها را به استفاده از مسیر یادشده تشویق کرده بود.
رویترز گزارش داد که نتوانسته است این حادثه را مستقلا تایید کند.
در بیانیه سپاه پاسداران، نام، پرچم و وضعیت خدمه نفتکشها یا اطلاعاتی درباره تلفات احتمالی ذکر نشده است.
این نهاد نظامی جمهوری اسلامی هشدار داد تا زمانی که «تجاوز آمریکا» در منطقه ادامه داشته باشد، تنگه هرمز امن نخواهد بود و «امکان عبور محصولات پتروشیمی یا حتی یک قطره نفت و گاز» وجود نخواهد داشت.
بر اساس دادههای کشتیرانی، ۲۸ تیر چهار کشتی از تنگه هرمز عبور کردند، در حالی که این رقم یک روز پیش از آن، هشت کشتی بود.
از ۲۷ تیر دستکم سه نفتکش حامل فرآوردههای نفتی و یک نفتکش بسیار بزرگ برای بارگیری نفت وارد تنگه هرمز شدهاند.
قیمت نفت ۲۹ تیر دو درصد افزایش یافت و از ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرد.
افزایش تلفات نظامیان آمریکایی
ارتش آمریکا ۲۸ تیر اعلام کرد یک نظامی این کشور یک روز قبل از آن در شمال عراق، هنگام انفجار کنترلشده مهمات عملنکرده یک پهپاد تهاجمی سرنگونشده جمهوری اسلامی، کشته شد.
ایالات متحده پیشتر گفته بود دو نظامی این کشور در اردن کشته و یک نفر دیگر مفقود شده است.
سنتکام ۲۸ تیر اعلام کرد بقایای انسانی ناشناس در محل حمله ۲۷ تیر پیدا شده و بررسی برای تعیین هویت آن ادامه دارد.
با اعلام این تلفات، شمار نظامیان آمریکایی کشتهشده از آغاز جنگ به ۱۷ نفر رسید و بیش از ۴۲۰ نفر دیگر نیز زخمی شدهاند.
جنگ اخیر با جمهوری اسلامی، ۹ اسفند با حمله آمریکا و اسرائیل آغاز شد.
هدف اعلامشده این حملات از کار انداختن برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی و تضعیف گروههای نیابتی آن بود.
آمریکا نهمین شب حملات را تکمیل کرد
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در ساعات بامدادی ایران اعلام کرد موج تازه حملات ساعت هفت عصر یکشنبه ۲۸ تیر به وقت شرق آمریکا، برابر با ساعت دو و ۳۰ دقیقه بامداد دوشنبه ۲۹ تیر در ایران، آغاز شد.
سنتکام ساعاتی بعد در اطلاعیهای اعلام کرد که این دور از حملات را در ساعت ۵:۳۰ بامداد دوشنبه ۲۹ تیر ایران به پایان رسانده است. این فرماندهی هدف عملیات را تضعیف توانمندیهای نظامی جمهوری اسلامی اعلام کرد که به گفته آن، برای حمله به کشتیهای تجاری و دریانوردان غیرنظامی در تنگه هرمز به کار گرفته میشوند.
نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گزارش داد آمریکا در این موج دستکم ۱۱ نقطه را هدف قرار داده است. دشت آزادگان، تبریز، بندرعباس، چابهار، ماهشهر، سیریک، کنارک، بندر جاسک، خورموج، خرمآباد و سربندر از جمله مناطق مورد اشاره این رسانه بودند. نورنیوز درباره ماهیت اهداف یا میزان خسارات جزئیاتی منتشر نکرد.
خبرگزاری مهر از شنیدهشدن دستکم سه انفجار در جاسک و چند انفجار در دشتی، سیریک و خورموج خبر داد. تسنیم و صداوسیما نیز گزارش دادند سه صدای انفجار از غرب تبریز شنیده شده است. مقامهای جمهوری اسلامی تا زمان انتشار این گزارش، درباره خسارات احتمالی توضیحی ارائه نکرده بودند.
تسنیم همچنین از وقوع چند انفجار در بندر ماهشهر و بندر «امام» خبر داد. خبرگزاری مهر نیز به نقل از خبرنگار خود مدعی شد پدافند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی یک «پهپاد متخاصم» را در آسمان جنوب ایران سرنگون کرده است. ارتباط احتمالی این رویداد با انفجارهای خوزستان تایید نشده و اطلاعاتی درباره هویت پهپاد در دست نیست.
ترامپ: عملیات کنونی بسیار بزرگتر است
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه شب، در مسیر بازگشت از نیویورک به واشینگتن، پس از پایان مراسم فینال جامجهانی، به خبرنگاران گفت نیروهای آمریکایی در واکنش به کشتهشدن نظامیان این کشور، ایران را «بسیار سخت» هدف قرار دادهاند.
او گفت: «امشب دوباره ضربه بسیار سختی به آنها وارد کردیم و این کار را برای ادای احترام به سه میهنپرست بزرگی انجام دادیم که جان خود را از دست دادهاند؛ بله، به جای دو نفر، احتمالا سه نفر بودهاند.»
ترامپ افزود این نظامیان برای جلوگیری از دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هستهای میجنگیدند. او تاکید کرد جمهوری اسلامی از نظر نظامی «تقریبا همهچیز خود را از دست داده» و تنها تعدادی موشک، پهپاد و ظرفیت محدودی برای تولید آنها در اختیار دارد. به گفته او، آمریکا تنگه هرمز را کنترل میکند و تهران «هیچ کنترلی بر هیچچیز ندارد.»
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به گسترش اهداف عملیات جاری علیه جمهوری اسلامی گفت: «کاری که اکنون انجام میدهیم بسیار بزرگتر از کاری است که پیشتر انجام میدادیم. قبلا فقط تلاش میکردیم آنها به یک توانایی مشخص دست پیدا نکنند، اما حالا داریم این ماجرا را به پایان میرسانیم.»
ترامپ همچنین تاکید کرد واشینگتن طی یکونیم تا دو هفته گذشته، احتمال دستیابی جمهوری اسلامی به آنچه «موشک هستهای» خواند، از میان برده است.
جمهوری اسلامی از حملات موشکی تازه خبر داد
همزمان با حملات آمریکا، خبرگزاری دولتی ایرنا اعلام کرد جمهوری اسلامی موج تازهای از موشکها را از استان لرستان به سوی آنچه «اهداف دشمن» خواند، شلیک کرده است. ایرنا تعداد موشکها، محل اهداف یا نتایج حمله را مشخص نکرد.
سپاه پاسداران نیز اعلام کرد در موج تازه حملات خود، هواپیماهای نظامی آمریکا را در فرودگاه عقبه اردن با موشکهای بالستیک هدف قرار داده است. به گفته سپاه، هواپیماهای ترابری سیـ۱۷ و هواپیماهای گشت، شناسایی و فرماندهی پیـ۸ از جمله اهداف بودهاند و تعدادی از آنها «خسارت سنگین» دیدهاند.
سپاه مدعی شد اطلاعات ارائهشده از داخل اردن به تعیین دقیق اهداف کمک کرده است. این نهاد همچنین تاکید کرد در حمله پیشین به منطقه ازرق، ۲۰ آشیانه یا محل استقرار نیروهای آمریکایی را «منهدم کرده و دهها نظامی را کشته است.»
این ادعاها تاکنون از سوی منابع مستقل یا مقامهای آمریکا و اردن تایید نشدهاند. آمریکا کشتهشدن سه نظامی در حمله به پایگاه موفقالسلطی را تایید کرده، اما ادعای سپاه درباره تلفات گسترده و انهدام هواپیماها و تاسیسات را تا زمان انتشار این گزارش تایید نکرده است.
سپاه در بخش دیگری از بیانیه خود، نظامیان آمریکایی را به دلیل عملیات واشینگتن در کشورهای اسلامی و حمایت آمریکا از اسرائیل، «هدف مشروع» معرفی کرد و مسلمانان را به کشتن آنها فراخواند.
سپاه از انفجار دو نفتکش خبر داد
سپاه پاسداران در بیانیهای جداگانه اعلام کرد دو نفتکش که قصد عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز را داشتند، اواخر شب گذشته [یکشنبه شب] منفجر و از حرکت بازماندند. این نهاد نفتکشها را «متخلف» و مسیر جنوبی تنگه هرمز را «ناامن» توصیف کرد.
سپاه هشدار داد تا زمانی که عملیات آمریکا در منطقه ادامه داشته باشد، عبور محمولههای شیمیایی، نفت و گاز از این مسیر امنیت نخواهد داشت. این نهاد حضور نظامی آمریکا در تنگه هرمز را «فاقد وجاهت قانونی» خواند و واشینگتن را به «عملیات تنبیهی» تهدید کرد.
اطلاعاتی درباره نام و مالکیت نفتکشها، موقعیت دقیق آنها، وضعیت خدمه یا چگونگی وقوع انفجار منتشر نشده است.
رویترز همزمان به نقل از سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش داد یک کشتی در هشت مایل دریایی، معادل حدود ۱۵ کیلومتر، شمال غرب «کومزار» عمان دچار آتشسوزی شده است. یک منبع تاییدشده وقوع آتشسوزی را گزارش کرده، اما علت آن هنوز مشخص نیست و ارتباطی میان این حادثه و ادعای سپاه تا لحظه تنظیم این گزارش تایید نشده است.
سفارت آمریکا درباره حمله به منامه هشدار داد
سفارت آمریکا در بحرین اعلام کرد اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد حکومت ایران ممکن است مناطقی نامشخص در مرکز منامه را هدف قرار دهد. سفارت جزئیاتی درباره ماهیت تهدید، زمان یا مکان احتمالی حمله ارائه نکرد و از شهروندان آمریکایی خواست هوشیار بمانند.
مقامهای جمهوری اسلامی طی روزهای اخیر از حملات تلافیجویانه به اهدافی در بحرین، عربستان سعودی و اردن خبر دادهاند. مقامهای کویت نیز اعلام کردهاند حملات موشکی و پهپادی ایران زیرساختهای غیرنظامی این کشور، از جمله یک تاسیسات آبشیرینکن، را هدف قرار داده است.
تلفات دو طرف افزایش یافت
نیروهای آمریکایی یکشنبه ۲۸ تیر ماه اعلام کردند سومین نظامی این کشور در دور تازه درگیریها کشته شده است. پس از مفقود اعلام شدن یک نظامی در اردن، بقایای انسانی ناشناسی نیز در محل حمله پیدا شد. بر اساس آمار آمریکا، شمار نظامیان این کشور که در جنگ نزدیک به پنجماهه کشته شدهاند، به ۱۷ نفر رسیده است.
مقامهای جمهوری اسلامی نیز اعلام کردند حملات آمریکا طی ماه جاری میلادی دستکم ۵۰ کشته و بیش از ۵۰۰ زخمی برجا گذاشته است.
دامنه حملات آمریکا در روزهای اخیر زیرساختهای غیرنظامی را نیز در بر گرفته است. از جمله این اهداف، تاسیسات آبشیرینکن بونجی در جنوب ایران بود که حمله به آن، آب حدود ۱۰ هزار نفر را قطع کرد.
ابهام در توافق، جنگ را دوباره شعلهور کرد
واشینگتن و تهران یکدیگر را به نقض یادداشت تفاهم ماه خرداد متهم میکنند. مایکل فلر، محقق ارشد موسسه «ژئوپلیتیکال استراتژی»، به شبکه سیانبیسی گفت در این تفاهمنامه توضیح روشنی درباره نحوه بررسی حوادث مورد اختلاف یا تاثیر نقض تعهدات در یک حوزه بر سایر بخشهای توافق وجود نداشت.
به گفته فلر، این ابهام باعث شد نخستین اختلاف جدی بهسرعت به مناقشهای درباره این موضوع تبدیل شود که آیا توافق همچنان اعتبار دارد یا نه.
درگیری کنونی از ۹ اسفند سال گذشته، با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد. تنگه هرمز که پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد از جریان نفت جهان از آن عبور میکرد، اکنون به یکی از کانونهای اصلی رویارویی تبدیل شده است.
تردد در تنگه کاهش یافت؛ قیمت نفت بالا رفت
شرکت اطلاعات دریایی کپلر اعلام کرد با ازسرگیری درگیریها، تردد در تنگه هرمز به پایینترین سطح سه هفته گذشته رسیده است. بر اساس دادههای این شرکت، تعداد عبورها از ۱۵ مورد در روز چهارشنبه به هشت مورد در پنجشنبه کاهش یافت.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، با این حال در گفتوگو با شبکه ایبیسی گفت گزارشهای مربوط به توقف بخش عمده کشتیرانی صحت ندارد. به گفته او، حدود دوسوم تردد پیش از جنگ، معادل تقریبا ۱۴ میلیون بشکه نفت در روز، همچنان برقرار است. پیش از آغاز درگیری، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی از تنگه عبور میکرد.
تشدید جنگ قیمت نفت را نیز افزایش داد. بهای معاملات آتی نفت برنت نزدیک به سه درصد بالا رفت و به حدود ۹۰ دلار و ۷۰ سنت در هر بشکه رسید. نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۲.۵ درصد افزایش، به ۸۴ دلار و ۶۰ سنت در هر بشکه رسید.
همزمان، استقرار گسترده هواپیماهای سوخترسان آمریکا و شلیک موشک به نزدیکی مرز اسرائیل، از نزدیکتر شدن تدریجی درگیریها به خاک این کشور حکایت دارد.
به نوشته هاآرتص، حمله موشکی جمهوری اسلامی به یک پایگاه آمریکا در اردن که دو کشته و شماری زخمی بر جا گذاشت، گزینههای ترامپ را محدود کرده است. این روزنامه احتمال داد پاسخ گسترده آمریکا اندکی پس از پایان دیدار نهایی جام جهانی آغاز شود.
جمهوری اسلامی و آمریکا بیش از یک هفته است که حملات متقابلی انجام میدهند. به نوشته هاآرتص، آمریکا پس از آن حملات خود را از سر گرفت که حکومت ایران بار دیگر کشتیهای در حال عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز، در نزدیکی عمان، را هدف قرار داد.
ترامپ بازگشت حکومت ایران به میز مذاکره، ترجیحا با شرایطی بهتر برای واشینگتن، را مطلوبترین نتیجه میداند؛ اما رهبری تندروی شکلگرفته پیرامون مجتبی خامنهای تاکنون تمایلی به مصالحه نشان نداده است. هاآرتص همچنین به نقل از منابع اسرائیلی که با یک رسانه سعودی گفتوگو کردهاند، نوشت خامنهای از ایران خارج شده است؛ ادعایی که مستقلا تایید نشده است.
بر اساس این تحلیل، محدودیتهای اقتصادی و اعتمادبهنفس حکومت ایران پس از عقبنشینی ترامپ از برخی خواستهها و امضای یادداشت تفاهم ماه گذشته میلادی، تهران را به پذیرش خطر بیشتر سوق داده است. جمهوری اسلامی با تردد بدون محدودیت کشتیها در تنگه هرمز مخالف است و میخواهد با دریافت عوارض عبور، درآمد کسب کند. تهران همچنین انتظار دارد واشینگتن تحریمهای تجاری را لغو و حسابهای بانکی مسدودشده ایران در خارج را آزاد کند.
هاآرتص نوشت پذیرش عوارض عبور برای آمریکا مشکل بزرگی خواهد بود، زیرا به معنای امتیاز دادن به حکومت ایران درباره آزادی جهانی کشتیرانی است. چنین توافقی ممکن است کشورهای کنترلکننده مسیرهای دریایی در جنوب شرق آسیا را نیز به طرح خواستههای مشابه ترغیب کند.
ترامپ طی هفتههای گذشته با درخواست نتانیاهو برای ورود اسرائیل به جنگ موافقت نکرده و به نوشته هاآرتص، مدتی است از نخستوزیر اسرائیل فاصله گرفته است. با این حال، ادامه بنبست و کشتهشدن نیروهای آمریکایی ممکن است محاسبات او را تغییر دهد.
این روزنامه انگیزه نتانیاهو برای ورود به جنگ را دستیابی به یک موفقیت نظامی روشن پس از ناکامی ۴۰ روز نخست درگیری امسال با حکومت ایران ارزیابی کرد. هاآرتص همچنین نوشت نتانیاهو کمتر از ۱۰۰ روز مانده به انتخابات سراسری، در حالی که نظرسنجیها شکست بلوک او را نشان میدهند، ممکن است از شکلگیری فضای بحرانی تازه در اسرائیل سود سیاسی ببرد.
با این حال، این روزنامه هشدار داد ورود به جنگ لزوما در خدمت منافع اسرائیل نخواهد بود، بهویژه اگر ترامپ خواهان بازگشت سریع به مذاکرات باشد. اسرائیل ممکن است همانند همسایگان ایران در خلیج فارس هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گیرد، بدون آنکه دستاورد مشخصی به دست آورد.
به گفته نیروی هوایی اسرائیل، نزدیک به ۱۰۰ هواپیمای سوخترسان آمریکایی در فرودگاه بنگوریون و پایگاههای نظامی جنوب اسرائیل مستقر شدهاند. آمریکا نیز یکشنبه هشدار مسافرتی مشخصی برای شهر عقبه در جنوب اردن، در نزدیکی ایلات، صادر کرد. به نوشته هاآرتص، هواپیماهای حامل تسلیحات آمریکایی در عقبه فرود آمدهاند و این موضوع ممکن است شهر را به هدفی برای حکومت ایران تبدیل کرده باشد.
دو ساعت پس از صدور هشدار، موشکهایی به سوی عقبه شلیک شدند که ظاهرا پدافند هوایی اردن آنها را رهگیری کرد. صدای انفجارها در ایلات نیز شنیده شد. هاآرتص این تحولات را نشانه نزدیکتر شدن تدریجی کارزار نظامی به خاک اسرائیل دانست.
این روزنامه احتمال داد حمله قریبالوقوع آمریکا آخرین هشدار به [حکومت] ایران باشد و درگیری را پایینتر از سطح جنگ تمامعیار نگه دارد. با این حال، خودداری تهران از بازگشت به مذاکرات میتواند ترامپ را برخلاف خواسته اعلامشدهاش به دور دیگری از جنگ گسترده در خلیج فارس بکشاند و زمینه ورود اسرائیل را فراهم کند.
توافق آمریکا و عربستان بدون امتیاز برای اسرائیل
هاآرتص در بخش دیگری از تحلیل خود نوشت دولت آمریکا در آستانه امضای توافق هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی است؛ اقدامی که میتواند نشانه کاهش نفوذ نتانیاهو بر ترامپ باشد.
قرار بود توافق مشابهی در پاییز ۲۰۲۳ امضا شود، اما دولت جو بایدن آن را به عادیسازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل مشروط کرده بود. حملات هفتم اکتبر و جنگ پس از آن، این طرح را متوقف کرد و دولت ترامپ نیز نتوانست آن را با همان شرایط احیا کند.
به نوشته هاآرتص، ترامپ اکنون قصد دارد خواسته محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، را بدون توجه به موضع اسرائیل و بدون کسب امتیازی برای این کشور برآورده کند. این روزنامه این تحول را یکی از عوامل مهم در ارزیابی موازنه راهبردی جنگ دانست.
تنش در کرانه باختری به آستانه انتخابات نزدیک میشود
هاآرتص در ادامه هشدار داد در حالی که نگاهها به خلیج فارس دوخته شده، خطر درگیری در کرانه باختری نیز افزایش یافته است. این روزنامه نوشت «فعالان راست افراطی» و نمایندگان آنها در ائتلاف حاکم، در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر از ملتهب شدن این منطقه سود میبرند.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۲۸ تیر منتشر شد، از زمان ازسرگیری درگیریها در یک هفته گذشته دستکم سه و احتمالا چهار نظامی آمریکایی کشته شدهاند. دو نظامی روز جمعه در حمله حکومت ایران به یک پایگاه نظامی در اردن جان باختند و سنتکام یکشنبه اعلام کرد بقایای انسانی ناشناس دیگری نیز در محل این حمله پیدا شده است.
سنتکام در بیانیهای جداگانه گفت یک نظامی آمریکایی شنبه در شمال عراق کشته شد. به گفته این فرماندهی، مرگ او هنگام «انفجار کنترلشده مهمات منفجرنشده» متعلق به یک پهپاد سرنگونشده ایرانی رخ داد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، کشتهشدن دو نظامی در اردن را که در پنجمین ماه جنگ رخ داد، «رویدادی بسیار غمانگیز» توصیف کرد. او در گفتوگوی تلفنی کوتاهی با شبکه نیوزنیشن گفت اعلام [حکومت] ایران مبنی بر پایان تعهد به یادداشت تفاهم دوجانبه امضاشده در ماه گذشته، برای او «ذرهای اهمیت ندارد».
یک مقام مطلع از گفتوگوهای داخلی دولت آمریکا به واشینگتنپست گفت: «آمریکا در حال برنامهریزی برای جنگی گستردهتر است.» به گفته این مقام که به دلیل نداشتن مجوز گفتوگو با رسانهها نخواست نامش فاش شود، پنتاگون شمار هواپیماهای نظامی مستقر در منطقه را افزایش میدهد.
با این حال، او هشدار داد کاهش ذخایر تجهیزات پدافند هوایی و مهمات دوربرد میتواند دامنه عملیات آمریکا را محدود کند. خسارات ناشی از نبرد نیز توانایی واشینگتن برای اعزام سریع نیروها و هواپیماهای بیشتر به منطقه را کاهش داده است. این مقام گفت: «تجهیزات کافی برای ادامه ایمن عملیات در اختیار نداریم و فکر نمیکنم کاخ سفید از این موضوع آگاه باشد.»
کارشناسان نظامی نیز میگویند آمریکا علاوه بر کاهش ذخایر مهمات و خسارتهای واردشده به تجهیزاتش، برای عملیات زمینی احتمالی در داخل ایران آمادگی ندارد. ترامپ هفته گذشته حاضر نشد احتمال اعزام نیروی زمینی به ایران را رد کند.
ست جونز، رییس بخش دفاع و امنیت مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشینگتن، استقرار نیروهای زمینی آمریکا در جزایر تنگه هرمز یا سواحل ایران را اشتباه دانست. او گفت نیروهای آمریکایی برای مقابله با حملات دورایستای ایران آمادگی کافی ندارند.
به نوشته واشینگتنپست، یکشنبه هشتمین روز پیاپی بمبارانها پس از فروپاشی آتشبس مورد مذاکره بود. این آتشبس پس از موج حملات تلافیجویانهای از میان رفت که در پی هدف قرار گرفتن کشتیهای تجاری در تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی آغاز شد. تهران عبور این کشتیها را نقض یادداشت تفاهم میان دو کشور دانسته بود.
ادامه حملات به تاسیسات نظامی و غیرنظامی، افزایش شمار کشتهشدگان آمریکایی و تقویت حضور هوایی پنتاگون، دو کشور را به مرحله تازهای از رویارویی نزدیک کرده است. با این حال، گزارش واشینگتنپست نشان میدهد توانایی آمریکا برای ادامه ایمن و گسترده عملیات، با محدودیتهایی در زمینه مهمات، تجهیزات دفاعی و اعزام نیرو روبهرو است.
