کیهان از مسئولان و تحلیلگران خواست در ارزیابی جنگ بر «قدرت الهی» تکیه کنند
روزنامه کیهان که زیر نظر «نماینده ولیفقیه» اداره میشود، با انتقاد از تحلیلهای سیاسی و نظامی درباره پیامدهای جنگ، مسئولان و تحلیلگران را متهم کرد که در ارزیابیهای خود نقش «توکل و قدرت الهی» را نادیده میگیرند.
کیهان نوشت رسانهها در روزهای اخیر بر خطرات محاصره دریایی، احتمال کمبود سوخت و گندم، آسیبپذیری زیرساختهای آب و برق و برتری تسلیحاتی، فناوری و بودجه نظامی آمریکا تمرکز کردهاند. این روزنامه چنین ارزیابیهایی را مبتنی بر «فرمولهای مادی» دانست و نتیجهگیری از آنها درباره احتمال شکست جمهوری اسلامی را رد کرد.
کیهان با اشاره به انقلاب سال ۱۳۵۷، جنگ ایران و عراق، واقعه طبس، جنگ نفتکشها و سرنگونی شماری از پهپادها، مدعی شد رویدادهای تاریخی بارها محاسبات متعارف سیاسی و نظامی را بر هم زدهاند. این روزنامه همچنین حفظ کنترل تنگه هرمز را دستاوردی دانست که بهگفته آن، نمیتوان تنها با توان فنی و نظامی توضیح داد.
در این یادداشت آمده است آمادگی تسلیحاتی و مادی ضروری است، اما نباید سلاح را عامل نهایی پیروزی دانست. کیهان، نادیده گرفتن «خدا و سنتهای الهی» در تحلیل جنگ را خطایی اساسی و نگرانی از محاصره، برتری نظامی دشمن و آسیب به زیرساختها را بدون در نظر گرفتن این عامل، «نگاهی سکولار» توصیف کرد.
این روزنامه در پایان از تحلیلگران خواست در کنار محاسبات سیاسی، اقتصادی و نظامی، برای آنچه «قدرت پروردگار» خواند نیز سهمی قائل شوند و نوشت شکست واقعی نه در کمبود سوخت و گندم، بلکه در فراموش کردن توکل رخ میدهد.
مجله «نیروهای هوایی و فضایی» ۲۶ تیر ماه در گزارشی به نقل از افراد مطلع نوشت اف-۱۶های اسکادران جنگنده ۴۸۰ از پایگاه هوایی اشپانگدالم آلمان و اف-۳۵های بال جنگنده ۴۸ از پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در لیکنهیث راهی منطقه شدهاند. هواپیماهای سوخترسان نیز برای پشتیبانی از عملیات هوایی به خاورمیانه اعزام میشوند.
اف-۱۶های اسکادران ۴۸۰ تنها چند هفته پیش به آلمان بازگشته بودند، اما اکنون جنگندههای «وایلد ویزل» این یگان بار دیگر به منطقه اعزام میشوند. ماموریت تخصصی این جنگندهها شناسایی و سرکوب سامانههای پدافند هوایی دشمن است.
دولت دونالد ترامپ پس از فروپاشی آتشبس با جمهوری اسلامی بر سر اختلافات مربوط به تنگه هرمز، دامنه کارزار هوایی علیه حکومت ایران را افزایش داده است. نیروهای آمریکایی طی هفت روز پیاپی اهداف نظامی و زیرساختی، از جمله چند پل، را در داخل ایران هدف قرار دادهاند. سنتکام جمعه ۲۶ تیر اعلام کرد این حملات برای «ادامه تضعیف توانمندیهای نظامی ایران» انجام میشوند.
این دور از حملات شدیدترین درگیری میان دو طرف از زمان امضای تفاهمنامه آمریکا و جمهوری اسلامی در ماه خرداد به شمار میرود. آمریکا همچنین محاصره نظامی بنادر ایران را دوباره برقرار کرده و حملات هوایی خود را به طیف گستردهتری از اهداف در داخل کشور گسترش داده است.
آمریکا و جمهوری اسلامی حتی در دوره آتشبس نیز حملات محدودی علیه یکدیگر انجام میدادند. نیروهای آمریکایی مواضع نظامی در امتداد سواحل ایران را هدف قرار میدادند و جمهوری اسلامی نیز به پایگاههای آمریکا در خلیج فارس و کشتیهای تجاری حمله میکرد.
با وجود ادامه این درگیریها، آمریکا پیش از تشدید اخیر جنگ، بخشی از تجهیزات هوایی مستقرشده برای عملیات «خشم حماسی» را به پایگاههای اصلی بازگردانده بود. استقرار این تجهیزات از ماههای ژانویه و فوریه آغاز شده بود.
شش فروند بمبافکن بی-۵۲اچ که برای حمله به ایران در پایگاه فیرفورد بریتانیا مستقر شده بودند، طی هفتههای اخیر به آمریکا بازگشتند، اما شماری از بمبافکنهای بی-۱بی لنسر در این پایگاه باقی ماندند. جنگندههای اف-۲۲ رپتور و اف-۱۵ئی استرایک ایگل و هواپیماهای تهاجمی ای-۱۰ تاندربولت ۲ نیز پس از ماموریت در خاورمیانه به پایگاههای اصلی خود بازگشتند؛ هرچند شمار زیادی از هواپیماهای جنگی نیروی هوایی و نیروی دریایی آمریکا همچنان در منطقه حضور دارند.
مجله نیروهای هوایی و فضایی نوشته است ورود دوباره جنگندههای آمریکایی میتواند نشانه احتمال گسترش جنگ باشد؛ در شرایطی که دولت ترامپ میکوشد با افزایش فشار نظامی، جمهوری اسلامی را به پذیرش توافقی تازه وادار کند.
جمهوری اسلامی نیز در روزهای اخیر دامنه حملات خود را گسترش داده است. کویت اعلام کرد یک نیروگاه برق و تاسیسات آبشیرینکن این کشور هدف قرار گرفتهاند؛ حملهای که نشانه گسترش درگیریها به زیرساختهای غیرنظامی ارزیابی شده است. حکومت ایران همچنین به قطر و عمان حمله کرده؛ دو کشوری که در مراحل قبلی جنگ نیز هدف قرار گرفته بودند.
این درگیری ۹ اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد. پس از شش هفته از شدیدترین کارزار هوایی خاورمیانه در چند دهه اخیر، دو طرف در ماه فروردین به آتشبس رسیدند. جمهوری اسلامی پس از آن حملات دورهای خود را عمدتا بر پایگاههای آمریکا در بحرین و کویت متمرکز کرده بود و این حملات معمولا در واکنش به دورههای مشخص افزایش تنش انجام میشدند؛ اما عملیات روزهای اخیر دامنه گستردهتری پیدا کرده است.
ژنرال کنت اس. ویلزباخ، رییس ستاد نیروی هوایی آمریکا، ۲۶ تیر در گفتوگو با مجله نیروهای هوایی و فضایی تایید کرد که عملیات همچنان ادامه دارد، اما از ارائه جزئیات درباره اقدامات، تجهیزات و محل استقرار نیروها خودداری کرد.
ویلزباخ گفت نیروهای هوایی آمریکا با وجود قرار داشتن زیر آتش، به ماموریتهای خود ادامه دادهاند. به گفته او، حملات به پایگاهها مانع استفاده آمریکا از توان هوایی نشده و نیروها پس از هر حمله، خسارات پایگاهها را ترمیم کرده و عملیات را از سر گرفتهاند.
نشریه «تسک اند پرپس» که طبق اطلاعات موجود در وبسایتاش نگاه نظامیان را بازتاب میدهد،۲۶ تیر ماه در گزارشی نوشت این تصمیم در قالب یک اطلاعیه اداری نیروی دریایی، موسوم به «ناوادمین»، ابلاغ شده است. رایلی سدر، خبرنگار «نیوی تایمز»، نخستین بار روز جمعه از صدور این دستور خبر داده بود.
براساس این اطلاعیه، تصاویر و زندگینامههای رسمی منتشرشده در وبسایتها و صفحات شبکههای اجتماعی نیروی دریایی، افسران و خانوادههایشان را با «خطر فزاینده» مواجه میکند. این دستور افسران و ملوانانی را در بر میگیرد که در سمتهایی مانند فرمانده، معاون فرمانده، رییس ستاد، مسئول ارشد ستاد، معاون یا فرمانده ارشد ملوانان خدمت میکنند.
نیروی دریایی آمریکا در این اطلاعیه تاکید کرده است که امنیت ملوانان و خانوادههای آنان «اولویت مطلق» این نیرو به شمار میرود. به گفته این نهاد، دشمنان در فضای امنیتی امروز بهطور فزایندهای اطلاعات عمومی را گردآوری و تجمیع میکنند تا کارکنان نظامی را ردیابی، شناسایی و هدف قرار دهند.
در این اطلاعیه همچنین آمده است انتشار زندگینامه اعضای ارشد فرماندهی، با جلب توجه غیرضروری و افزایش جستوجوهای اینترنتی، ناخواسته خطرات امنیتی برای آنان ایجاد میکند. بر همین اساس، واحدهایی که افسرانی با درجه دریاسالار سهستاره یا پایینتر فرماندهی آنها را بر عهده دارند، دیگر اجازه انتشار تصاویر و زندگینامههای رسمی این افراد را در وبسایتهای عمومی ندارند.
این دستور تنها شامل اطلاعاتی که در آینده منتشر میشوند نیست. همه تصاویر و زندگینامههایی که اکنون در وبسایتهای نیروی دریایی قرار دارند نیز باید از دسترس عمومی خارج شوند، هرچند نسخههای آنها در بایگانی داخلی نیروی دریایی نگهداری خواهد شد.
زندگینامه فرماندهان در وبسایتهای نیروی دریایی معمولا با قالبی یکسان منتشر میشود و شامل سوابق تحصیلی و خدمتی، مسئولیتهای فرماندهی کشتیها و واحدها، ماموریتهای ستادی، خلاصهای از اعزامهای عملیاتی و نشانها و جوایز آنان است. این اطلاعات در مجموع شبیه رزومههای حرفهای منتشرشده در لینکدین است. تصاویر رسمی نیز اغلب فرماندهان را در حالی نشان میدهد که مقابل پرچم آمریکا و نیروی دریایی ایستادهاند.
این صفحات تاکنون به مردم و رسانهها امکان میدادند مشخص کنند چه کسی فرماندهی هر کشتی یا واحد را بر عهده دارد و هنگام انتصاب، ارتقا یا برکناری افسران، سوابق خدمتی آنان را بررسی کنند. حذف این اطلاعات میتواند دسترسی عمومی و رسانهای به مشخصات فرماندهان را محدود کند.
هنوز روشن نیست این دستور شامل اطلاعیههای مربوط به تغییر فرماندهی یا مطالبی میشود که واحدهای نیروی دریایی برای تقویت روحیه در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند و ممکن است نام و تصویر فرماندهان و ملوانان را در بر داشته باشند. همچنین مشخص نیست نیروی دریایی قصد دارد در شیوههای دیگر ردیابی کارکنان و کشتیها، از جمله جمعآوری تجاری دادهها، تغییری ایجاد کند یا خیر.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، جمعه ۲۶ تیر از حمله به یک کشتی با پرچم تایلند در تنگه هرمز خبر داد.
این رسانه حکومتی نوشت این کشتی «بدون توجه به هشدارها و بدون اخذ مجوز از نیروی دریایی سپاه قصد داشت از تنگه هرمز عبور کند که با ممانعت نیروی دریایی سپاه مواجه شد و مورد هدف قرار گرفت».
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
۲۴ تیر، اداره کل کشتیرانی هند به مالکان شناورها و شرکتهای مدیریت کشتیرانی دستور داد با توجه به مخاطرات موجود، تا اطلاع ثانوی از اعزام دریانوردان هندی به تنگه هرمز خودداری کنند.
کاهش چشمگیر تردد کشتیها از تنگه هرمز
شبکه انبیسی نیوز جمعه ۲۶ تیر با اشاره به تشدید تنشهای منطقهای گزارش داد تردد کشتیها از تنگه هرمز به پایینترین سطح خود در سه هفته گذشته رسیده است.
بر پایه دادههای شرکت رهگیری دریایی کپلر، تنها هشت کشتی پنجشنبه ۲۵ تیر از این گذرگاه راهبردی عبور کردند.
هفت فروند از این هشت کشتی بهجای استفاده از مسیر مورد حمایت آمریکا در امتداد سواحل عمان، مسیر مورد نظر جمهوری اسلامی را در تنگه هرمز انتخاب کردند؛ اقدامی که به نوشته این رسانه، نشاندهنده نگرانی شرکتهای کشتیرانی از حملات پهپادی و موشکی حکومت ایران است.
در هفتههای اخیر، اقدام عمان در اعلام مسیر جایگزین برای تردد کشتیها در تنگه هرمز واکنش تهران را در پی داشته است.
جمهوری اسلامی این اقدام را مغایر با تفاهمنامه اسلامآباد میداند و به همین دلیل، برخی شناورها را در این گذرگاه راهبردی هدف قرار داده است.
جمهوری اسلامی از حمله موشکی آمریکا به یک نفتکش در جزیره خارک خبر داد
احسان جهانیان، معاون سیاسی و امنیتی استانداری بوشهر، ۲۶ تیر خبر داد دو موشک آمریکایی به نفتکش «بلما انآی ۲۲» که در جزیره خارک پهلو گرفته است، اصابت کردند.
جهانیان افزود این نفتکش دو روز پیش نیز از سوی «دشمن» هدف قرار گرفته بود تا «از پهلوگیری آن در این پایانه مهم صادراتی نفت جلوگیری شود».
بهگفته این مقام امنیتی جمهوری اسلامی، تانکر این شناور در حال حاضر خالی است.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۶ تیر در واکنش به حملات سپاه پاسداران در تنگه هرمز، مجوز موقت فروش نفت ایران را لغو کرد.
این مجوز پیشتر در قالب معافیتی ۶۰ روزه، صادرات نفت و فرآوردههای پتروشیمی ایران را تا ۳۰ مرداد از تحریمها مستثنا کرده بود.
ایالات متحده همچنین از شامگاه ۲۳ تیر محاصره دریایی بنادر ایران را از سر گرفت؛ اقدامی که چشمانداز اقتصاد ایران را بیش از پیش با ابهام مواجه کرده است.
لفاظی مقامهای حکومت و تشدید محدودیتهای رسانهای
مقامهای جمهوری اسلامی همزمان با ادامه درگیریها، به لفاظیهای تهدیدآمیز خود علیه آمریکا و اسرائیل ادامه میدهند.
محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، ۲۶ تیر تهدید کرد پاسخ جمهوری اسلامی به حملات آمریکا «فراتر از کلیشههای معمول، پشیمانکننده و متحیرکننده» خواهد بود.
او اضافه کرد: «دشمن زمانی متوجه ابعاد این طراحی محاسباتی میشود که دیگر راه برگشتی ندارد.»
محمدرضا رضاییکوچی، رییس کمیسیون عمران مجلس، نیز گفت: «اگر دشمن یک پل را هدف قرار دهد، ما دو پل از زیرساختهای آنها را هدف قرار خواهیم داد.»
این در حالی است که امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس، از احتمال «اشغال» شماری از جزایر ایران خبر داد.
ثابتی گفت «اشغال» برخی جزیرهها و نقاط کلیدی کشور زمانی ممکن است که پیش از آن، زیرساختهای مواصلاتی آسیب دیده باشند، تا «دشمن» از طریق «گروههای تجزیهطلب» یا عملیات هلیبرن بتواند آسانتر به اهداف خود برسد و در جابهجایی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی اخلال ایجاد کند.
ثابتی با اشاره به پایان جام جهانی فوتبال، روزهای پیشرو را «بسیار حساس» خواند و از کسانی که به گفته او، تصور میکردند توافق با آمریکا به پایان جنگ منجر میشود، انتقاد کرد.
پایگاه خبری اکسیوس جمعه ۲۶ تیر گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حال بررسی اجرای حملهای گستردهتر علیه مواضع حکومت ایران است؛ عملیاتی که دامنه آن فراتر از حملات کنونی در مناطق پیرامون تنگه هرمز خواهد بود.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ۲۶ تیر در دستورالعملی تازه به رسانهها ابلاغ کرد از انتشار جزییات آسیبهای واردشده به زیرساختها خودداری کنند.
بر اساس این دستورالعمل که نسخهای از آن به دست ایراناینترنشنال رسیده، رسانهها از انتشار جزییات مربوط به آسیب زیرساختهای غیرنظامی، میزان تخریب و تاثیر حملات بر روند خدماترسانی منع شدهاند.
در این ابلاغیه با اشاره به «تداوم شرایط جنگی و احتمال گسترش دامنه آن» تاکید شده است رسانهها در پوشش اخبار حملات از انتشار «اطلاعات حیاتی»، «ایجاد رعب و وحشت در مردم» و پرداختن به جزییات میزان موفقیت حملات و آثار آن بر خدمات عمومی بپرهیزند.
در روزهای اخیر و با ادامه و گسترش حملات آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی در جنوب ایران، شهروندان رسانههای حکومتی را به تلاش برای کوچک و بی اثر نشان دادن حملات و پنهانکاری متهم کردهاند.
شورای عالی امنیت ملی در دستورالعمل تازه خود که جمعه ۲۶ تیر خطاب به مدیران و سردبیران رسانهها نوشته شده، با تاکید بر «تداوم شرایط جنگی و احتمال گسترش دامنه آن»، از رسانهها خواسته است: « درخصوص اطلاعرسانی از حملات دشمن به امکانات و زیرساختهای غیرنظامی، لطفا اصول «خودداری از انتشار اطلاعات حیاتی»، «پرهیز از ایجاد رعب و وحشت در مردم» و «پرهیز از پرداختن به جزئیات نظیر میزان موفقیت دشمن در تخریب یا اثرگذاری در روند خدمات رسانی» که میتواند از منظر بازخوردگیری مورد سوءاستفاده دشمن قرار گیرد، رعایت شود و به منظور ایجاد تمرکز در انتشار اخبار، اطلاعرسانی از طریق مقام ارشد دستگاههای آسیب دیده در سطح استان صورت گیرد.»
در ادامه این دستورالعمل گفته شده است: « در صورتی که آسیب به زیرساختها خدماترسانی را با وقفه مواجه سازد، در انعکاس اخبار مربوطه از تعابیری نظیر «در دست بررسی و رفع اشکال است» استفاده و میزان تخریب و جزئيات آن به هیچ وجه برجسته نشود.»
شورای عالی امنیت ملی در بند سوم دستورالعمل خود افزوده است: «مرجعیت رسمی و قابل استناد در اعلام آمار شهدای غیرنظامی همچنان با وزارت بهداشت (اورژانس) است.»
این اولین بار نیست که شورای عالی امنیت ملی که رسانهها و مقامهای جمهوری اسلامی از آن به نام «شعام» یاد میکنند، با صدور دستور رسانهها موظف میکند که بدون در نظر گرفتن معیارهای حرفهای، از گفتن واقعیتها خودداری کنند و در مقابل به انعکاس روایت رسمی حکومت بپردازند.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شنبه ۳۰ خرداد، در دستورالعملی دیگر، رسانهها را از القای آنچه «دوگانه میدان- دیپلماسی» نامید بر حذر داشت و تاکید کرد رسانهها باید از هرگونه روایتسازی مبتنی بر تعارض میان این دو حوزه خودداری کنند.
در این دستورالعمل شورای عالی امنیت ملی که ایراناینترنشنال به نسخهای از آن دست یافت، آمده بود: «با توجه به مسدود شدن مجدد تنگه هرمز در واکنش به تداوم نقض آتشبس و تجاوزات رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان و در عین حال حضور همزمان هیات مذاکرهکننده کشورمان در گفتوگوهای ژنو، رسانهها در پوشش اخبار و تحلیلها از القای دوگانه «میدان/ دیپلماسی» بهطور جدی پرهیز نمایند.»
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در آستانه مذاکرات ژنو نیز با ارسال دستورالعملی به رسانهها در ایران، شیوه خبررسانی درباره این مذاکرات را برای آنان تعیین کرد.
در متن این دستورالعمل که نسخهای از آن دوشنبه ۲۷ بهمن در اختیار ایراناینترنشنال قرار گرفت، خطاب به مدیران و سردبیران رسانهها آمده است که در آستانه برگزاری مذاکرات ژنو، نکات و ملاحظات مطرحشده در این دستورالعمل بهطور دقیق رعایت شود.
شورای عالی امنیت ملی در متنی که به رسانهها ابلاغ کرده، نوشته است: «جمهوری اسلامی ایران بر اساس سیاست اعلامشده و قطعی خود، با جدیت و در عین پایبندی کامل به خطوط قرمز اساسی ـ صرفا در موضوع هستهای، و نه در موضوعات موشکی و منطقهای ـ در مذاکرات حضور یافته است. هدف، دستیابی به تفاهمی موثر و حداکثری در چارچوب منافع ملی، در فضایی مبتنی بر احترام متقابل، پرهیز از اتلاف وقت و در چارچوب اصول عزت، حکمت و مصلحت است.»
در این دستورالعمل، رسانهها از انتقاد به تیم مذاکرهکننده یا منع شدهاند و حمایت از این تیم «تکلیفی ملی و راهبردی» خوانده شده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی چند هفته پیش نیز به مدیران مسئول روزنامهها و رسانههای آنلاین دستور داد تا از انتشار هرگونه خبر مستقل درباره شمار کشتهشدگان انقلاب ملی ایرانیان خودداری کنند و صرفا به آمارهای اعلامی نهادهای حکومتی ارجاع دهند.
بنابراین اطلاعات، این دستور در نشستی با حضور مدیران رسانههای داخلی به آنها ابلاغ و در آن، بهصراحت تاکید شد که هیچگونه مصاحبه یا گفتوگویی با خانوادههای کشتهشدگان انجام نشود.
