وزیر خارجه اسرائیل: تهدید جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن با مقام آمریکایی بررسی شد


گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، اعلام کرد در دیدار با برایان مست، رییس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، درباره تحولات منطقه و تهدیدهای ناشی از جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن گفتوگو کرده است.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت اسرائیل نمیتواند اجازه دهد نیروهای تندرو در مرزهایش امنیت شهروندان این کشور را تهدید کنند و بر اهمیت همکاری نزدیک آمریکا و اسرائیل تاکید کرد.






تصمیم بریتانیا برای ایجاد چارچوب حقوقی جدید علیه سپاه پاسداران، بیش از آنکه ناشی از فشارهای سیاسی باشد، نتیجه افزایش فعالیتهای منتسب به حکومت ایران در خاک این کشور بوده است. جاناتان هال، بازبین مستقل قوانین تروریسم بریتانیا، این موضوع را در گفتوگو با ایران اینترنشنال مطرح کرد.
جاناتان هال، مشاور ارشد حقوقی، به ایران اینترنشنال گفت: «مدتها بود که فشار زیادی برای انجام اقدامی در قبال فعالیتهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وجود داشت.»
با این حال، او افزود که اگرچه درخواستهای سیاسی برای اقدام علیه سپاه افزایش یافته بود، اما عامل تعیینکننده، تعداد طرحهای منتسب به حکومت ایران بود که سرویسهای اطلاعاتی بریتانیا موفق به خنثی کردن آنها شدند و نگرانی عمومی ناشی از این پروندهها بود.
او گفت: «اگر به سخنان مدیرکل امآی۵ گوش کنید، خواهید دید که در چند سال گذشته تعداد فوقالعاده زیادی از طرحها وجود داشته که سرویسهای اطلاعاتی مجبور به شناسایی، مقابله و خنثی کردن آنها شدهاند.»
دولت بریتانیا میگوید سازمان امنیت داخلی این کشور، امآی۵، طی یک سال دستکم ۲۰ طرح بالقوه مرگبار مورد حمایت حکومت ایران را که افراد حاضر در بریتانیا را هدف قرار داده بودند، شناسایی کرده است. به گفته دولت، سپاه پاسداران برای هدف قرار دادن مخالفان جمهوری اسلامی و اعضای جامعه یهودیان در خارج از ایران، از نیروهای نیابتی و شبکههای تبهکار استفاده کرده است.
قانون تروریسم «هرگز مناسب» نبود
هال گفت دولت بریتانیا مایل بود اقدامات شدیدتری علیه سپاه پاسداران انجام دهد، اما نمیتوانست به سادگی این نهاد را بر اساس «قانون تروریسم ۲۰۰۰» در فهرست سازمانهای ممنوعه قرار دهد، زیرا این قانون اساسا برای اعمال علیه نهادهای نظامی یا اطلاعاتی یک دولت خارجی طراحی نشده است.
او گفت: «قانون تروریسم هرگز قانون مناسبی نبود. این قانون اساسا برای مقابله با نهادهای دولتی تدوین نشده بود.»
قانون تروریسم به دولت اجازه میدهد سازمانهایی را ممنوع اعلام کند و عضویت یا انواع مختلف حمایت از آنها را جرمانگاری کند. اما هال گفت پارلمان بریتانیا هرگز قصد نداشته است که این اختیارات برای نهادهای رسمی دولتهای خارجی به کار گرفته شود.
وزیر کشور بریتانیا در دسامبر ۲۰۲۴ از هال خواست بررسی کند که آیا میتوان اختیارات ضدتروریسم بریتانیا را برای مقابله با تهدیدهای دولتی تطبیق داد یا خیر. نتیجه بررسی او این بود که چنین امکانی وجود ندارد و به جای آن توصیه کرد رژیم حقوقی مستقلی برای معرفی و شناسایی این نهادها در چارچوب قوانین امنیت ملی ایجاد شود.
او گفت: «بنابراین به جای اینکه سپاه پاسداران یا هر نهاد دولتی دیگری بر اساس قانون تروریسم ممنوع اعلام شود، اکنون قانون جدیدی تصویب شده است.»
قانون «امنیت ملی (تهدیدهای دولتی) ۲۰۲۶» در هشتم ژوئیه [۱۷ تیر] تایید نهایی را دریافت کرد. این قانون، «قانون امنیت ملی ۲۰۲۳» را اصلاح میکند و به وزیر کشور اختیار میدهد در صورت ضرورت برای حفاظت از امنیت یا منافع بریتانیا، نهادهایی را که در فعالیتهای تهدیدآمیز مرتبط با دولتهای خارجی نقش دارند، به طور رسمی معرفی و مشمول این رژیم حقوقی کند.
دولت بریتانیا ۱۳ ژوئیه [۲۲ تیر] پیشنویس مقررات مربوط به معرفی سپاه پاسداران، «جنبش اسلامی اصحاب حق» مرتبط با حکومت ایران و همچنین «سپاه داوطلبان GRU» روسیه را به پارلمان ارائه کرد. مجلس عوام چهارشنبه این مقررات را تصویب کرد و قرار است مجلس اعیان پنجشنبه آن را بررسی کند. این مقررات بدون تایید مجلس اعیان اجرایی نخواهد شد.
هدف قرار دادن نیروهای نیابتی پولبگیر
هال گفت هدف اصلی چارچوب حقوقی جدید این است که افرادی را که در بریتانیا در ازای دریافت پول، برای سپاه پاسداران عملیات مراقبت، خشونت یا فعالیتهای مشابه انجام میدهند، از این اقدامات بازدارد.
او گفت: «ما میدانیم که حکومت ایران معمولاً از طریق نیروهای نیابتی در بریتانیا عمل میکند. اینها افرادی هستند که آشکارا حاضرند در ازای دریافت پول، اقداماتی مشخص را انجام دهند.»
به گفته او، این قانون میتواند شامل فردی شود که برای زیر نظر گرفتن خانه یک خبرنگار تلویزیونی، تعقیب و چاقو زدن یک مخالف ایرانی یا حتی آتش زدن یک کنیسه پول دریافت کرده باشد.
هال توضیح داد که اگر فردی بداند یا به طور منطقی باید بداند که اقدام او احتمالا به سپاه پاسداران کمک میکند، ممکن است تحت پیگرد قرار گیرد.
او گفت: «موضوع این است که بتوان با اطمینان به کسانی که ممکن است در ازای ۵۰۰ یا هزار پوند حاضر به انجام چنین کارهایی شوند، گفت که شما در معرض ارتکاب جرم طبق قانون امنیت ملی قرار دارید.»
او افزود: «هدف این است که افراد از انجام چنین اقداماتی منصرف شوند و اگر هم به عنوان نیروی نیابتی چنین فعالیتهایی را انجام دهند، با محکومیت تحت یکی از جدیترین قوانین بریتانیا، برای مدت طولانی به زندان خواهند رفت.»
این قانون جرایمی را برای حمایت یا کمک به یک نهاد تعیینشده یا دریافت منفعت مادی از آن تعریف کرده که مجازات آنها تا ۱۴ سال زندان است.
همچنین افرادی که به دلیل جاسوسی، خرابکاری یا مداخله خارجی به نفع، از طرف یا با هدف کمک به یک نهاد تعیینشده محکوم شوند، ممکن است با مجازات حبس ابد روبهرو شوند. علاوه بر این، دادستانها دیگر مجبور نخواهند بود در هر پرونده، ارتباط جداگانهای با یک دولت خارجی را اثبات کنند.
مشمولان خدمت اجباری مجرم شناخته نمیشوند
هال گفت قانون جدید عمدا عضویت در یک نهاد دولتی تعیینشده را جرمانگاری نکرده است؛ یکی از دلایل این تصمیم نیز جلوگیری از مجازات مردان ایرانی است که ناچار بودهاند خدمت سربازی خود را در یگانهای سپاه پاسداران بگذرانند.
او گفت: «موضوع خدمت اجباری هنگام تحلیل این قانون تاثیر قابل توجهی بر نظر من داشت.»
به گفته او، عضویت در یک سازمان تروریستی ممنوعه میتواند جرم باشد، زیرا افراد معمولا خود تصمیم میگیرند به چنین گروهی بپیوندند یا در آن باقی بمانند، اما این منطق درباره کسی که مجبور به خدمت در یک نهاد دولتی شده، صدق نمیکند.
او افزود: «بدیهی است که در مورد کسی که هیچ اختیاری برای عضویت در یک نهاد دولتی ندارد، چنین رویکردی درست نخواهد بود.»
هال در پاسخ به این پرسش که آیا این قانون شامل مردان ایرانی که خدمت سربازی خود را در یگانهای سپاه پاسداران گذراندهاند نیز میشود، گفت: «پاسخ این است که این قانون به هیچ وجه شامل آنها نمیشود.»
حفاظت از خبرنگاران، مخالفان و جامعه یهودیان
هال گفت هدف از اقدامات جدید این است که فعالیت نیروهای نیابتی سپاه پاسداران علیه خبرنگاران، مخالفان جمهوری اسلامی و اعضای جامعه یهودیان در بریتانیا پرهزینهتر و پرخطرتر شود.
او گفت: «موضوع فقط مسائل مالی نیست. این قانون یک لایه حمایت بیشتر ایجاد میکند.»
هال افزود: «از دیدگاه خبرنگاران، مخالفان جمهوری اسلامی و یهودیان ساکن بریتانیا، هدف این است که فعالیت برای نیروهای نیابتی خطرناکتر و امکان فعالیت آنها دشوارتر شود.»
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، نیز گفت دولت اجازه نخواهد داد دولتهای خارجی از خاک بریتانیا برای گسترش ترس، تفرقه و خشونت استفاده کنند.
شابانا محمود، وزیر کشور بریتانیا، نیز گفت اختیارات جدید، تعقیب قضایی افرادی را که به نمایندگی از حکومت ایران، روسیه یا دیگر دولتهای خارجی در فعالیتهای خصمانه مشارکت میکنند، آسانتر خواهد کرد.
دولت بریتانیا همچنین به طرحهای منتسب به سپاه پاسداران علیه دو خبرنگار شبکه ایران اینترنشنال در بریتانیا به عنوان نمونهای از تهدیدهایی اشاره کرده است که چارچوب حقوقی جدید برای مقابله با آنها طراحی شده است.
همچنین دولت اعلام کرده است که «جنبش اسلامی اصحاب حق» مسئولیت هفت حمله به اماکن مرتبط با جوامع یهودی، اسرائیلی و رسانههای فارسیزبان را بین ماههای مارس تا مه بر عهده گرفته و به گفته دولت، اعضای نیروی قدس سپاه پاسداران «تقریباً به طور قطع» فعالیتهای این گروه را در سراسر اروپا هدایت کردهاند.
هال در پایان تاکید کرد که هدف اصلی این قانون بسیار روشن است: پر کردن خلا موجود در قوانین بریتانیا از طریق ایجاد ابزاری حقوقی که به طور خاص برای مقابله با نهادهای دولتی متخاصم طراحی شده است؛ حوزهای که به گفته او، قوانین مبارزه با تروریسم هرگز برای پوشش دادن آن تدوین نشده بودند.
دولت آمریکا چهارشنبه ۲۴ تیر دور تازهای از تحریمها را علیه شبکهای متشکل از چهار فرد و سه شرکت که به گفته واشینگتن در تامین تجهیزات نظامی برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نقش داشتهاند، اعمال کرد.
وزارت خارجه و وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کردند این اقدام در واکنش به ادامه حملات حکومت ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و با هدف مختل کردن شبکههای مالی و تدارکاتی سپاه انجام شده است.
وزارت خارجه آمریکا در بیانیهای اعلام کرد که با وجود «تلاشهای با حسن نیت» واشینگتن برای اجرای «یادداشت تفاهم» با حکومت ایران، جمهوری اسلامی همچنان آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تهدید کرده و از جمله با حمله به کشتیهای تجاری، امنیت این آبراه راهبردی را به خطر انداخته است.
به گفته وزارت خارجه، تحریمهای جدید چهار فرد و سه نهاد را که در تامین تجهیزات نظامی برای سپاه پاسداران نقش داشتهاند، هدف قرار میدهد و با مختل کردن شبکههای خرید خارجی و مسیرهای مالی، توانایی سپاه برای حفظ و توسعه قابلیتهای تسلیحاتی خود را محدود خواهد کرد.
در این بیانیه آمده است که اقدام جدید در راستای اجرای دوباره قطعنامههای ۱۷۴۷ مصوب سال ۲۰۰۷ و ۱۹۲۹ مصوب سال ۲۰۱۰ شورای امنیت سازمان ملل انجام شده است؛ قطعنامههایی که فعالیتهای مرتبط با اشاعه تسلیحات ایران را محدود کرده و تامین، فروش یا انتقال تجهیزات مرتبط با این برنامهها به ایران را برای کشورهای عضو سازمان ملل ممنوع میکند.
وزارت خارجه آمریکا همچنین تاکید کرد که ایالات متحده همچنان مانع دسترسی سپاه پاسداران و دولت ایران به منابع مالی و لجستیکی مورد استفاده برای آنچه «فعالیتهای بیثباتکننده» خواند، خواهد شد و از تمامی ابزارهای موجود برای شناسایی، مختل کردن و مقابله با این فعالیتها و جلوگیری از احیای برنامههای حساس اشاعهای ایران استفاده خواهد کرد.
همزمان، وزارت خزانهداری آمریکا نیز در بیانیهای جداگانه اعلام کرد که دفتر کنترل داراییهای خارجی این وزارتخانه (OFAC)، در پی حملات حکومت ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، هفت فرد و نهاد را که بخشی از یک شبکه بینالمللی تامین تجهیزات نظامی برای سپاه پاسداران بودهاند، تحریم کرده است.
به گفته وزارت خزانهداری، این افراد و شرکتها نمونهای از شیوهای هستند که جمهوری اسلامی برای پنهان کردن نقش سپاه در خریدهای غیرقانونی تسلیحاتی از جمله بهرهگیری از شرکتهای خارجی فعال در حوزه هوانوردی و حملونقل، واسطههای مالی و هماهنگکنندگان سفر برای انتقال تجهیزات، فناوری و نیروهای مرتبط در سطح بینالمللی از آن استفاده میکند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با اشاره به سیاست دولت دونالد ترامپ در قبال حکومت ایران گفت: «رییسجمهوری ترامپ بهروشنی اعلام کرده است که [حکومت] ایران باید برنامه هستهای خود را برچیند.» او افزود وزارت خزانهداری به هدف قرار دادن و مختل کردن شبکههای غیرقانونی تامین تجهیزات که برنامههای تسلیحاتی و «ماشین جنگی» جمهوری اسلامی را تامین مالی میکنند، ادامه خواهد داد.
وزارت خزانهداری اعلام کرد که این اقدام ادامه تحریمهای ۸ مه [۱۸ اردیبهشت] و ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶ [۲۰ خرداد] است؛ تحریمهایی که شبکههای تامین تجهیزات برای سپاه پاسداران و «مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری ایران» (CITC) را هدف قرار داده بود. به گفته این وزارتخانه، آن شبکهها در تهیه تجهیزات نظامی، از جمله سامانههای پدافند هوایی دوشپرتاب (MANPADS)، نقش داشتند.
در این بیانیه آمده است که اقدام جدید بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۳۸۲ انجام شده است؛ فرمانی که اشخاص و نهادهای مرتبط با اشاعه سلاحهای کشتار جمعی و حامیان آنها را هدف قرار میدهد. سپاه پاسداران نیز از اکتبر ۲۰۰۷ و در ارتباط با برنامه موشکهای بالستیک حکومت ایران، ذیل همین فرمان اجرایی تحریم شده است. وزارت خزانهداری افزود که این تحریمها در چارچوب اجرای «یادداشت ریاستجمهوری امنیت ملی شماره ۲» نیز اعمال شده است؛ سندی که دولت آمریکا را موظف میکند دسترسی سپاه به داراییها و منابع مالی مورد استفاده در فعالیتهای بیثباتکننده را قطع کند.
بر اساس اعلام وزارت خزانهداری، بهروز نمازی، شهروند ایرانی و مدیرعامل شرکت «نیکا جت» مستقر در تهران که در زمینه تولید، توزیع و نگهداری قطعات هواپیما و پهپاد فعالیت میکند، برای سپاه پاسداران در پی تامین تجهیزات نظامی بوده است. آمریکا اعلام کرده است که شرکت «ونگارد تاکتیکال ساپلای» (Vanguard Tactical Supply Limited) مستقر در نیجریه به عنوان واسطه فعالیتهای او عمل میکرده و دونیا الطیب، شهروند ایتالیایی ساکن میلان، نیز آگاهانه در روند تهیه تجهیزات نظامی برای نمازی مشارکت داشته است.
در ادامه این بیانیه آمده است که ماریا ولادیمیروونا سلینا، شهروند روسیه و رییس بخش مالی شرکت هواپیمایی «آوراتک» (Avratek OOO) مستقر در مسکو، از عوامل باسابقه تامین تجهیزات برای [حکومت] ایران بوده و از تلاشهای بهروز نمازی برای تهیه تجهیزات نظامی به نمایندگی از سپاه حمایت کرده است. همچنین وادیم آناتولیویچ دروژبین، دیگر شهروند روس و کارمند این شرکت، سفرهای نمازی و سلینا را هماهنگ میکرده و پیشتر نیز در هماهنگی ارسال محمولههای مرتبط با ایران نقش داشته است.
وزارت خزانهداری اعلام کرد که بهروز نمازی و ماریا سلینا به دلیل ارائه یا تلاش برای ارائه حمایت مالی، مادی، فناورانه یا خدمات در حمایت از سپاه پاسداران تحریم شدهاند. همچنین شرکت «نیکا جت» به دلیل فعالیت به نمایندگی از نمازی یا قرار داشتن تحت مالکیت یا کنترل او در فهرست تحریمها قرار گرفته است. شرکت «ونگارد تاکتیکال ساپلای»، دونیا الطیب و شرکت «آوراتک» نیز به دلیل حمایت از فعالیتهای نمازی تحریم شدهاند و وادیم دروژبین نیز به دلیل فعالیت به نمایندگی از شرکت «آوراتک» مشمول تحریمهای آمریکا شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد که در نتیجه این اقدام، تمامی داراییها و منافع مالی افراد و نهادهای تحریمشده که در ایالات متحده قرار دارند یا در اختیار اشخاص آمریکایی هستند، مسدود خواهد شد و باید به دفتر کنترل داراییهای خارجی گزارش شود. همچنین هر شرکت یا نهادی که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم، به صورت انفرادی یا تجمیعی، ۵۰ درصد یا بیشتر در مالکیت افراد تحریمشده باشد نیز مشمول انسداد داراییها خواهد شد.
بر اساس مقررات اوفک، اشخاص آمریکایی به طور کلی از انجام هرگونه معامله یا ارائه پول، کالا یا خدمات به افراد و نهادهای تحریمشده یا دریافت هرگونه خدمات یا منابع از آنها منع شدهاند، مگر آنکه مجوز قانونی دریافت کرده باشند.
وزارت خزانهداری همچنین هشدار داد که نقض تحریمهای آمریکا میتواند به مجازاتهای مدنی یا کیفری برای اشخاص آمریکایی و غیرآمریکایی منجر شود. این وزارتخانه افزود موسسات مالی خارجی که آگاهانه معاملات مهمی را برای افراد یا نهادهای تحریمشده انجام دهند، ممکن است با تحریمهای ثانویه آمریکا از جمله محدود شدن یا ممنوعیت افتتاح یا نگهداری حسابهای کارگزاری یا حسابهای پرداخت در نظام بانکی آمریکا روبهرو شوند.
در این بیانیه همچنین آمده است که اشخاصی که اطلاعاتی درباره نقض تحریمهای آمریکا در اختیار برنامه تشویقی افشاگران شبکه مقابله با جرائم مالی آمریکا (FinCEN) قرار دهند و این اطلاعات به اقدام اجرایی منجر شود که بیش از یک میلیون دلار جریمه مالی در پی داشته باشد، ممکن است واجد شرایط دریافت پاداش شوند.
وزارت خزانهداری در پایان تاکید کرد که هدف نهایی تحریمها «مجازات» نیست، بلکه تغییر رفتار است و اشخاص و نهادهای تحریمشده میتوانند مطابق قوانین آمریکا درخواست خروج از فهرست تحریمهای دفتر کنترل داراییهای خارجی را ارائه کنند.
مرکز تحلیل تراکنشها و گزارشهای مالی کانادا، فینترک، در جدیدترین دستورالعمل خود در تاریخ ۲۴ تیر ۱۴۰۵، مقررات سختگیرانهای را برای نظارت بر تراکنشهای مرتبط با ایران صادر کرد.
بر اساس این ابلاغیه که در پی تصمیمات گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف، تنظیم شده، همه صرافیها، بانکها و نهادهای مالی کانادا موظفند تمامی تراکنشهای مالی با مبدأ یا مقصد ایران را، بدون در نظر گرفتن مبلغ آن، بهعنوان تراکنشهای پرخطر دستهبندی کنند.
این نهادها ملزم هستند هویت دقیق ذینفعان، علت تراکنش و منبع پول یا ارزهای دیجیتال را احراز کنند و گزارش آن را مستقیماً به فینترک بفرستند. هدف این اقدام، پیشگیری از پولشویی، تامین مالی تروریسم و مهار راههای دور زدن تحریمها عنوان شده است.
پیامدهای ابلاغیه جدید برای زندگی روزمره ایرانیان کانادا
برای شهروندان و کاربران عادی ایرانی-کانادایی، این دستورالعمل به معنای افزایش شدید نظارت بر سادهترین حوالهها، خطر تعلیق یا بسته شدن ناگهانی حسابهای بانکی و الزامی شدن ارائه مدارک قانونی منبع پول حتی برای مبالغ خرد و دانشجویی است؛ چرا که با حذف کفِ مبالغ نظارتی، بانکها دیگر هیچ تراکنشی مرتبط با ایران را بدون بررسی دقیق رها نمیکنند.
مقابله با شریانهای مالی نیروهای نیابتی و دورزنندگان تحریم
فینترک تاکید کرده است که با ادامه پولشویی در کانادا، این نهاد نظارتی برای قطع دسترسی نیروهای نیابتی به منابع مالی و جلوگیری از تجهیز نهادهای دورزننده تحریمها این سختگیریها را اعمال میکند و قصد دارد با رصد مداوم، شریانهای مالی غیرقانونی را مسدود کند.
سابقه تنشهای مالی؛ از آغاز بحران تا هشدار نخست افایتیاف
بررسی روند تاریخی نشان میدهد که نام ایران برای نخستین بار در سال ۱۳۸۷ بهدلیل نقص در قوانین مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، در بیانیه هشدارآمیز افایتیاف قرار گرفت. از آن زمان، این نهاد بینالمللی از کشورهای عضو خواست تا تدابیر مراقبتی ویژهای را در رابطه با تراکنشهای مرتبط با ایران اعمال کنند.
دوران موقت برجام و بنبست لوایح چهارگانه در تهران
در سال ۱۳۹۵ و در پی توافق هستهای برجام، افایتیاف اقدامات متقابل علیه ایران را به حالت تعلیق درآورد تا به تهران فرصت دهد قوانین خود را با استانداردهای جهانی تطبیق دهد.
دولت وقت جمهوری اسلامی یک برنامه اقدام عملی را پذیرفت و لوایح چهارگانهای را برای تصویب به مجلس فرستاد. با این حال، به دلیل چالشهای فرآیند تصویب در نهادهای تصمیمساز، دو لایحه کلیدی پالرمو یا همان کنوانسیون مبارزه با جرایم سازمانیافته فراملی و سیافتی یعنی کنوانسیون مقابله با تامین مالی تروریسم به تایید نهایی نرسیدند و مهلتهای تعیینشده یکی پس از دیگری منقضی شدند.
بازگشت ابدی به لیست سیاه؛ انسداد نهایی مبادلات بینالمللی
در نهایت، در اسفند ۱۳۹۸، گروه ویژه اقدام مالی با اشاره به پایان یافتن مهلتها و عدم تکمیل برنامه اقدام، ایران را به لیست سیاه کشورهای پرخطر بازگرداند و خواستار اعمال مجدد اقدامات مقابلهای شد؛ وضعیتی که تا امروز ادامه دارد و مبنای بیانیههای نظارتی نهادهایی چون فینترک قرار گرفته است.
فسیل یک تیرانوسوروس رکس، از بزرگترین دایناسورهای گوشتخوار تاریخ، در حراجی خانه حراج ساتبیز در نیویورک ۵۰ میلیون و ۱۰۰ هزار دلار به یک خریدار ناشناس فروخته شد. این فسیل یکی از بزرگترین و کاملترین فسیلهای یافتشده دایناسور در دنیاست.
خانه حراج ساتبیز چهارشنبه ۲۴ تیر اعلام کرد این فسیل ۶۷ میلیون ساله که به نام «گاس» شناخته میشود، اکنون گرانترین مجموعه استخوانهای دایناسور است که تاکنون در یک حراج به فروش رسیده است.
رکورد پیشین به یک استگوسور تقریبا کامل تعلق داشت که همین خانه حراج نیویورکی در سال ۲۰۲۴ آن را به قیمت نزدیک به ۴۵ میلیون دلار فروخته بود.
پیش از آن نیز اسکلت یک تیرانوسوروس رکس مشهور به «استن» در سال ۲۰۲۰ نزدیک به ۳۲ میلیون دلار فروخته شده بود.
تیرانوسوروس رکس یکی از بزرگترین دایناسورهای گوشتخوار تاریخ بود که حدود ۶۶ تا ۶۸ میلیون سال پیش، در آمریکای شمالی میزیست و در راس زنجیره غذایی قرار داشت.
کاساندرا هاتون، نایبرییس ساتبیز، پس از پایان این حراج که سهشنبه ۲۳ تیر برگزار شد، گفت: «گاس نهتنها یک کشف استثنایی، بلکه نمونهای است که عملیات حفاری، مستندسازی، آمادهسازی و نگهداری از آن با بالاترین استانداردها انجام شده است. بازار نیز به نمونههای ارزشمندی که بهدرستی از آنها مراقبت شده باشد، واکنش نشان میدهد.»
گاس که یک اسکلت ایستاده، با دُمی کشیده است و پای راست آن اندکی از زمین بلند شده، بقایای یک تیرکس بالغ به شمار میرود. ارتفاع این اسکلت حدود ۳.۸ متر و طول آن بیش از ۱۱.۵ متر است.
حفاران حدود ۶۱ درصد از بقایای این تیرکس غولپیکر را یافتند و کنار هم قرار دادند. به گفته ساتبیز، جمجمه آن «بهشکلی استثنایی حفظ شده» و آروارهای باز با دندانهای قدرتمند دارد. همچنین هر دو پا بهخوبی حفظ شدهاند و شماری از استخوانهای بسیار کمیاب، از جمله استخوان چنگالی یا «فورکولا» (استخوان جناغی معروف به استخوان آرزو)، نیز در این مجموعه وجود دارد.
این فسیل در سال ۲۰۲۱ در مزرعهای در ایالت داکوتای جنوبی کشف شد و به افتخار مالک آن، گری لیکینگ، «گاس» نام گرفت. لیکینگ در جریان فرآیند حدود پنجساله حفاری، مرمت و نصب این فسیل درگذشت.
ساتبیز اعلام کرد برنده این مزایده که از طریق تلفن در آن شرکت کرده بود و نخواست هویتش فاش شود، در رقابتی ۱۰ دقیقهای موفق شد پیشنهادهای شش خریدار دیگر را پشت سر بگذارد. پیش از برگزاری حراج، ارزش این فسیل بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار برآورد شده بود.
به گزارش انپیآر، فیلیس کائو، حراجگذار ساتبیز، در بخشی از این مزایده که همزمان بهصورت حضوری و آنلاین برگزار میشد، خطاب به شرکتکنندگان گفت: «بزرگتر پیشنهاد بدهید؛ بالاخره با یک تیرکس طرف هستید.»
دانشمندان: گاس باید به نمایش عمومی درآید
انجمن دیرینهشناسی مهرهداران، نهادی متشکل از دانشمندان، پژوهشگران و دانشجویان، اعلام کرد فسیلهای دارای اهمیت علمی، از جمله «گاس»، باید در موزهها و دیگر مراکز پژوهشی در معرض دید عموم قرار گیرند تا «حفظ، مستندسازی و برای نسلهای آینده در دسترس» باشند.
کریستی کاری راجرز، رییس منتخب این انجمن، سهشنبه در بیانیهای گفت: «امیدواریم مالک جدید ارزش علمی و آموزشی فوقالعاده گاس را درک کند و با اهدای فوری آن به یک موزه معتبر تاریخ طبیعی، این نمونه ارزشمند را در اختیار عموم قرار دهد. چنین اقدامی تضمین میکند که این فسیل شگفتانگیز همچنان به پیشرفت علم کمک کند و از دسترس پژوهشگران خارج نشود.»
در حال حاضر نیز «ایپکس»، اسکلت استگوسوری که پیشتر رکورددار فروش فسیل دایناسورها بود، بهصورت امانت بلندمدت در موزه تاریخ طبیعی آمریکا در منهتن نگهداری میشود. همچنین «سو»، نخستین تیرکسی که سال ۱۹۹۷، در حراج ساتیبیز فروخته شد، یکی از شاخصترین آثار موزه فیلد در شیکاگو است.
استن نیز اکنون در موزه تاریخ طبیعی ابوظبی به نمایش گذاشته شده و در صحنهای نمادین، در حال نبرد با یک تیرانوسوروس رکس فسیلشده دیگر بر سر بقایای یک تریسراتوپس به تصویر کشیده شده است.
بر اساس گزارش منابع حقوقبشری، حکم اعدام خوشکار، از بازداشتشدگان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، در زندان قزلحصار کرج اجرا شد و مسئولان زندان از تحویل پیکر او به خانوادهاش خودداری کردهاند.
سایت حقوقبشری هرانا چهارشنبه ۲۴ تیر به نقل از یک منبع مطلع نزدیک به خانواده خوشکار گزارش داد خانواده او حدود ساعت هشت صبح از اجرای حکم اعدامش مطلع شدند.
بهگفته این منبع، مسئولان زندان از تحویل پیکر خوشکار به خانواده خودداری کردند و آن را حدود ساعت ۱۱ به سردخانه بهشتزهرای تهران انتقال دادند.
همچنین به خانواده اعلام شده است برای مشاهده و تحویل پیکر، صبح ۲۵ تیر حدود ساعت ۹ به بهشتزهرا مراجعه کنند.
این منبع افزود خوشکار ۲۰ تیر به سوئیت ۳۵ زندان قزلحصار منتقل شده بود و خانوادهاش ۲۱ تیر آخرین ملاقات را با او انجام دادند.
به گفته این منبع، خانواده خوشکار با درخواست اعطای مهلتی یکماهه و برگزاری جلسهای برای جلب رضایت خانواده مقتول، در تلاش برای توقف اجرای حکم بودند، اما این تلاشها به نتیجه نرسید. با وجود وعده مقامهای مسئول برای برگزاری این جلسه، در نهایت هیچ اقدامی در این زمینه صورت نگرفت.
هرانا همچنین گزارش داد سحرگاه چهارشنبه، همزمان با اجرای حکم خوشکار، حکم اعدام چهار زندانی دیگر نیز که با اتهام «قتل» به اعدام محکوم شده بودند، در زندان قزلحصار کرج اجرا شد.
این وبسایت حقوقبشری هویت یکی از این زندانیان را عباس نثاری اعلام کرد و نوشت هویت سه زندانی دیگر همچنان در دست بررسی است.
روزنامه همشهری نیز جزئیاتی درباره پرونده چهار زندانی دیگر اعدامشده در قزلحصار منتشر کرد.
ابهامها در پرونده و صدور حکم اعدام
هرانا نوشت دادگاه انقلاب خوشکار را با اتهام «محاربه از طریق حمل و استفاده از سلاح» و قتل یک عضو بسیج به اعدام محکوم کرده بود.
وکیل او پیشتر با اشاره به ابهامهای پرونده گفته بود محل وقوع قتل که دادگاه به آن استناد کرده، دوربین مداربسته نداشته و ادله کافی برای اثبات اتهامها نیز وجود نداشته است.
ایراناینترنشنال پیشتر در گزارشی درباره افراد در معرض خطر اعدام در ارتباط با اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، نسبت به خطر اجرای حکم خوشکار هشدار داده و او را در فهرست معترضان محکوم به اعدام معرفی کرده بود.
کانون حقوق بشر ایران نیز ۲۴ تیر ضمن تایید خبر اعدام این زندانی سیاسی، گزارش داد منابع نزدیک به پرونده از اعتراف اجباری، شکنجه، محرومیت خوشکار از وکیل منتخب و ابهامهای جدی در روند دادرسی او خبر دادهاند.
بر اساس این گزارش، خوشکار در دوران بازداشت تحت فشارهای شدید جسمی و روانی قرار داشت و برای پذیرش مسئولیت قتل یکی از نیروهای بسیج شکنجه شده بود.
این سایت حقوقبشری افزود ماموران امنیتی برادر کوچکتر او را بازداشت کرده و با تهدید به «تعرض جنسی» علیه او، خوشکار را برای اعتراف تحت فشار قرار داده بودند.
به نوشته کانون حقوق بشر ایران، وکیل خوشکار تسخیری بود و او بدون دسترسی آزادانه به وکیل منتخب و بدون برخورداری از امکان دفاع موثر محاکمه شد.
این گزارش همچنین تاکید کرد رسیدگی به پرونده بهصورت علنی و شفاف انجام نشد و خوشکار فرصت کافی برای دفاع از خود نداشت.
بازداشت در جریان اعتراضات ۱۴۰۱
خوشکار ۲۰ آبان ۱۴۰۱، حدود یک ماه پس از کشته شدن سلمان امیراحمدی، از نیروهای بسیج، در جریان اعتراضات محله فلاح تهران بازداشت و اواخر آذر همان سال با اتهام «قتل عمد» به زندان رجاییشهر منتقل شد.
پس از تعطیلی زندان رجاییشهر، او به زندان قزلحصار کرج انتقال یافت و تا زمان اجرای حکم در این زندان نگهداری میشد.
طی یک سال گذشته، بهویژه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، صدور، تایید و اجرای حکم اعدام علیه زندانیان سیاسی در ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
علی صالحی، دادستان تهران، ۲۳ تیر گفت پروندههای مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه در شعب ویژه رسیدگی شده و برای متهمان آنها مجازاتهایی از جمله حبس و اعدام صادر و در مواردی اجرا شده است.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی تنها از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۴۸ زندانی سیاسی را اعدام کرده و برای صدها نفر دیگر نیز حکم اعدام، حبسهای سنگین و مصادره اموال صادر کرده است.
این روند نگرانیها درباره محاکمههای شتابزده و افزایش خطر برای بازداشتشدگان پروندههای تازه را تشدید کرده و اعتراضهای گستردهای را در داخل و خارج از ایران به دنبال داشته است.