منوچهر متکی: خونخواهی خامنهای باید در سطح داخلی و بینالمللی پیگیری شود
منوچهر متکی، نماینده مجلس، خواستار «خونخواهی» و انتقام در سطح داخلی و بینالمللی در پی کشته شدن علی خامنهای شد و بر ضرورت محاکمه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرد.
او گفت این اقدام «تنظیمات آمریکایی صحنه را به هم میزند.»
متکی همچنین گفت پیگیری قضایی محاکمه دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو پس از جنگ ۱۲ روزه، از سوی علی خامنهای به رییس قوه قضاییه «بسیار صریح و روشن» ابلاغ شده است. او این موضوع را بخشی از روند پیگیری جمهوری اسلامی برای پاسخ به کشته شدن خامنهای توصیف کرد.
از چند روز قبل از شروع نشست ناتو در روزهای سهشنبه و چهارشنبه ۱۶ و ۱۷ تیر، مسیرهای منتهی به مجتمع ریاستجمهوری یکی پس از دیگری بسته شدند، موانع فلزی جای خودروها را گرفتند و در اطراف هتل محل اقامت هیاتها، حضور نیروهای امنیتی دائمی شد.
اولین چیزی که در شهر جلب توجه میکرد، سکوت بود. خیابانهایی که معمولا در ساعات کاری پررفتوآمد هستند، تقریبا خالی شدند.
کارمندان در ۹ منطقه آنکارا برای یک هفته به مرخصی اداری فرستاده شدند تا ترافیک پایتخت به حداقل برسد. حتی برگزاری مراسم و برنامههایی مانند جشنهای فارغالتحصیلی یا عروسی نیز برای یک هفته ممنوع اعلام شد.
فرمانداری هر نوع راهپیمایی و تجمع اعتراضی را قدغن کرد و عملا تنها ماموریت پایتخت، میزبانی از مهمترین نشست امنیتی جهان اعلام شد.
ترکیه برای اینکه نشست بدون دردسر برگزار شود، از هیچ اقدامی فروگذار نکرد؛ از بازسازی فرودگاه نظامی برای فرود سران تا آسفالت کردن مسیر کاروانهای دیپلماتیک، از ضدگلوله کردن پنجرههای هتل محل اقامت ترامپ تا بستن خیابان «ایران» برای ورزش صبحگاهی رییسجمهوری فرانسه.
همه جزییات از سوی تیم چند هزار نفری برگزارکننده نشست، پیشبینی شده بود.
شهر در تمام مناطقی که هیاتها ممکن بود حتی برای چند ثانیه از آن عبور کنند، بیشتر به یک دکور از پیش طراحیشده شباهت داشت. بیلبوردهای آبیرنگ با شعارهایی درباره صلح و امنیت در امتداد بلوارها دیده میشد تا زندگیهای معمولی پشت تابلوها را پنهان کند. پشت این نما، خیابانهای خلوت، کافههای خالی، ایستهای بازرسی پیاپی و گشتهای امنیتی متراکم، صحنهای ساخته بود که برخی گزارشهای تلویزیونی خارجی آن را به «قرنطینههای دوران کرونا» تشبیه کردند.
این آرامش ظاهری، روی دیگری هم داشت.
سازمانهای حقوق بشری از بازداشت صدها نفر در روزهای منتهی به اجلاس ناتو خبر میدادند. از استاد دانشگاه و وکیل گرفته تا روزنامهنگار و فعال مدنی چپگرا؛ هر کسی که احتمال مخالفتش با ناتو میرفت، بازداشت شد.
دولت ترکیه این بازداشتها را بخشی از «عملیات ضدتروریسم» توصیف کرده و ارتباط آن را با اجلاس ناتو رد میکند، اما همزمانی این دو اتفاق، موضوع گفتوگوی بسیاری از خبرنگاران خارجی شد.
شلوغی و جنبوجوش در کاخ ریاستجمهوری
داخل مجموعه ریاستجمهوری، از سکوت شهر خبری نبود.
مرکز رسانهای با نظم قابل توجهی اداره میشد. سرویسهای رفتوآمد، اینترنت، فضای کار، امکانات فنی و خدمات پذیرایی بدون وقفه در اختیار خبرنگاران و دیگر مهمانان قرار داشت. برخی خبرنگاران باسابقه که تجربه پوشش چندین اجلاس ناتو را داشتند، میگفتند از نظر خدمات رسانهای، این یکی از منظمترین نشستهایی بوده که دیدهاند.
با این حال، بحث اصلی میان خبرنگاران نه امکانات، بلکه اعتبارنامهها بود. حدود سه هزار خبرنگار برای پوشش اجلاس ثبتنام کرده بودند، اما تعدادی از رسانههای مستقل ترکیه موفق به دریافت مجوز نشدند که این موضوع اعتراض نهادهای مدافع آزادی مطبوعات را به همراه داشت.
در پاسخ، ناتو اعلام کرد درباره رسانههای محلی به ارزیابی کشور میزبان اتکا کرده است.
در این میان، رسانههای ترکیه گویا میخواستند فضای نشست را برای مخاطبان خود به یک رویداد خانوادگی و صمیمی تبدیل کنند و گزارشهای حاشیهای گاهی پررنگتر از بُعد خبری نشست ناتو بود.
در کنار پوشش مذاکرات و نشستهای رسمی، گزارشهایی درباره منوی شام رهبران، گربههای مجتمع ریاستجمهوری یا حتی زنی که ادعا میکرد دختر دونالد ترامپ است، سهم قابل توجهی از برنامههای تلویزیونی را به خود اختصاص دادند. گویی برای مخاطبان برخی رسانههای داخلی، حاشیهها بیش از متن اجلاس اهمیت داشت.
در تمام دو روز اجلاس اما یک نام بیش از نام بسیاری از کشورهای عضو ناتو شنیده شد: ایران. کشوری که نمایندهای در نشست نداشت، اما تقریبا در همه جلسات خبری، گفتوگوهای غیررسمی خبرنگاران و گزارشهای تلویزیونی، حضور داشت. از جنگ ۱۲ روزه گرفته تا حملات آمریکا، برنامه هستهای، امنیت تنگه هرمز و آینده منطقه؛ بسیاری از پرسشها در نهایت به ایران ختم میشد.
گاهی این احساس به وجود میآمد که کشوری غایب، بیش از برخی اعضای حاضر در اجلاس، در فضای رسانهای حضور دارد.
از صبح روز پس از پایان اجلاس، آنکارا کمکم به زندگی عادی خود بازمیگردد.
موانع جمع شدهاند، خیابانها باز شدهاند، کارمندان به ادارهها برگشتهاند و کافهها دوباره شلوغ شدهاند.
حالا تنها چیزی که از آن همه تدابیر امنیتی باقی مانده است، خاطره دو روزی است که پایتخت ترکیه برای میزبانی از رهبران جهان، زندگی عادی خود را متوقف کرد.
به نوشته نشریه اماراتی گلفنیوز، جمهوری اسلامی با هدف قرار دادن سه نفتکش غیرنظامی در حالی که آزادی کشتیرانی طبق آتشبس ۶۰ روزه تضمین شده بود، از خطی عبور کرده که میتواند بزرگترین اشتباه راهبردی تهران در سالهای اخیر باشد.
این یادداشت میگوید این حملات به ازسرگیری حملات نظامی آمریکا علیه اهداف و زیرساختهای نظامی ایران، اعمال تحریمهای تازه و تشدید تلاشهای بینالمللی برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز منجر شده است.
به نوشته گلفنیوز، تنگه هرمز طی دهههای گذشته مهمترین ابزار ژئوپولیتیکی جمهوری اسلامی بوده است. تهران همواره این پیام را منتقل کرده که اگر نتواند نفت خود را صادر کند، دیگران نیز نباید چنین امکانی داشته باشند. به اعتقاد نویسنده، همین تهدید در بسیاری از مواقع برای ایجاد تلاطم در بازارهای جهانی انرژی کافی بوده است.
در این یادداشت تاکید شده است که مهمترین دارایی راهبردی جمهوری اسلامی نه موشکها و نه حتی برنامه هستهای آن، بلکه «ابهام» بوده است؛ یعنی این تصور که [حکومت] ایران هر زمان بخواهد میتواند یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال انرژی جهان را مختل کند، بیآنکه الزاماً این تهدید را عملی کند.
گلفنیوز مینویسد همین ابهام باعث شده بود تنگه هرمز به «سلاح طلایی» [حکومت] ایران تبدیل شود، زیرا صرف احتمال اختلال در عبور نفتکشها، هزینههای اقتصادی قابل توجهی به اقتصاد جهانی تحمیل میکرد.
اما به باور نویسنده، حمله مستقیم به کشتیهای تجاری، بهویژه در دوره آتشبس، این اهرم را به یک نقطهضعف تبدیل کرده است. چنین اقدامی به آمریکا و متحدانش توجیه سیاسی و حقوقی لازم را برای اقدام نظامی و جلب حمایت گستردهتر بینالمللی داده است.
این یادداشت در ادامه این پرسش را مطرح میکند که آیا تهران با این حملات مرتکب یک خطای راهبردی مرگبار شده است یا خیر. به نوشته گلفنیوز، ممکن است مقامهای جمهوری اسلامی تصور کرده باشند که با افزایش هزینههای اقتصادی جنگ و نشان دادن آمادگی برای حمله به کشتیرانی تجاری، واشینگتن را وادار خواهند کرد از موضعی ضعیفتر به مذاکرات بازگردد.
نویسنده در این زمینه به ارزیابی «موسسه مطالعه جنگ» (ISW) اشاره میکند که بر اساس آن، تهران اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز را یکی از مهمترین ابزارهای چانهزنی پس از جنگ و عاملی برای بازدارندگی در برابر حملات بیشتر آمریکا و اسرائیل میداند.
با این حال، گلفنیوز معتقد است نتیجه حملات اخیر کاملا معکوس بوده است. این حملات نه تنها به امتیازگیری تهران منجر نشده، بلکه حملات نظامی آمریکا را از سر گرفته، استدلال برای گسترش عملیات دریایی با هدف حفاظت از کشتیرانی تجاری را تقویت کرده و کشورهای عرب خلیج فارس و متحدان غربی را به کاهش وابستگی به آبراههای تحت نفوذ [حکومت] ایران ترغیب کرده است.
این یادداشت همچنین میگوید پس از حملات، شرکتهای بیمه حق بیمه جنگ را افزایش دادهاند، تردد کشتیها از تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته و بسیاری از شرکتهای کشتیرانی سفرهای خود را به تعویق انداخته یا مسیرهای جایگزین را انتخاب کردهاند.
گلفنیوز با استناد به تحلیلهای «موسسه واشنگتن» مینویسد قدرت واقعی جمهوری اسلامی در بستن فیزیکی تنگه هرمز نیست، بلکه در حفظ فضای دائمی نااطمینانی درباره امنیت این آبراه است. از دید این موسسه، زمانی که کشتیهای تجاری مستقیما هدف حمله قرار میگیرند، این ابهام راهبردی از میان میرود و [حکومت] ایران از یک بازیگر منطقهای دارای اهرم فشار به تهدیدی علیه منافع مشترک جهانی تبدیل میشود.
به نوشته گلفنیوز، چنین وضعیتی به آمریکا و شرکایش امکان میدهد اقدامات هماهنگ نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک علیه جمهوری اسلامی را با سهولت بیشتری توجیه کنند.
با این حال، نویسنده به دیدگاه متفاوت «موسسه بینالمللی مطالعات راهبردی» (IISS) نیز اشاره میکند. این موسسه معتقد است حتی حملات پراکنده با موشک، پهپاد، مین یا قایقهای تندرو نیز میتواند فضای نااطمینانی را حفظ کند، زیرا صنعت کشتیرانی نسبت به ریسک بسیار حساس است و از این رو تهران همچنان بخشی از اهرم فشار خود را حفظ کرده است.
گلفنیوز در ادامه این پرسش را مطرح میکند که آیا حملات اخیر قدرت چانهزنی جمهوری اسلامی را افزایش داده یا صرفا روند تضعیف این اهرم را سرعت بخشیده است. نویسنده میگوید آنچه تاکنون مشاهده شده، افزایش همگرایی منتقدان تهران و کاهش اعتماد کشورهایی است که به صادرات بدون وقفه انرژی از خلیج فارس وابستهاند.
این یادداشت در عین حال تاکید میکند که نباید تصور کرد جمهوری اسلامی در آستانه فروپاشی قرار گرفته است. به نوشته گلفنیوز، حکومت ایران همچنان از توان موشکی قابل توجه و شبکهای از نیروهای نیابتی در منطقه برخوردار است و پیشبینیهای گذشته درباره سقوط نظام نیز تاکنون محقق نشدهاند.
در بخش دیگری از این یادداشت آمده است که گزارشها درباره کشته شدن علی خامنهای در نخستین روز جنگ، نظام سیاسی ایران را وارد مرحلهای از گذار کرده است. نویسنده میافزاید اگرچه بر اساس قانون اساسی، رهبر عالیترین مقام کشور است، اما در شرایط کنونی سپاه پاسداران نقش پررنگتری در تصمیمگیریهای نظامی و امنیتی یافته و نحوه تقسیم واقعی قدرت در ساختار حاکمیت همچنان روشن نیست.
گلفنیوز در پایان نتیجه میگیرد که تجربه تاریخی نشان میدهد اهرمهای ژئوپولیتیکی زمانی بیشترین ارزش را دارند که در حد یک تهدید معتبر باقی بمانند، نه اینکه به اقدام عملی تبدیل شوند. به نوشته این روزنامه، جمهوری اسلامی با حمله به کشتیهای تجاری در دوران آتشبس، ممکن است مهمترین برگ برنده خود را به توجیهی برای افزایش فشارهای نظامی و دیپلماتیک علیه خود تبدیل کرده باشد؛ موضوعی که میتواند نشان دهد کنترل تنگه هرمز دیگر بهتنهایی همان مزیت راهبردی گذشته را برای تهران ایجاد نمیکند.
نیویورکتایمز در گزارشی نوشت مقامهای نظامی آمریکا اعلام کردهاند که نیروهای این کشور در حملات روزهای سهشنبه و چهارشنبه حدود ۱۷۰ هدف را در ایران هدف قرار دادهاند؛ رقمی که ۱۵ برابر بیشتر از دور قبلی حملات در اواخر ژوئن است.
به نوشته این روزنامه، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرده است اهداف این حملات شامل سامانههای پدافند هوایی، انبارهای پهپاد و موشک و زیرساختهای لجستیکی در امتداد سواحل ایران بوده است. مقامهای آمریکایی هدف از این عملیات را کاهش توان جمهوری اسلامی برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز عنوان کردهاند.
دور جدید حملات آمریکا زمانی آغاز شد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در ابتدای هفته به چندین کشتی تجاری که از مسیر جنوبی تنگه هرمز در حرکت بودند حمله کردند. جمهوری اسلامی تاکید دارد که تردد کشتیها در تنگه هرمز تنها از مسیری باید انجام شود که سپاه تعیین کرده و همه کشتیها باید مجوز عبور دریافت کنند. موضوعی که آمریکا و دیگر کشورهای منطقه حاضر به پذیرش آن نیستند.
وزارت بهداشت ایران نیز اعلام کرده است حملات آمریکا طی دو روز گذشته دستکم ۱۴ کشته و ۷۸ زخمی در پنج استان بر جای گذاشته است.
به گزارش نیویورکتایمز، جمهوری اسلامی در پاسخ، پایگاههای نظامی آمریکا در قطر، بحرین و کویت را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده است. اردن نیز اعلام کرده بخشی از حملات حکومت ایران را رهگیری کرده است.
این روزنامه مینویسد تداوم حملات متقابل منطقه را وارد چرخهای از جنگهای پراکنده کرده و احتمال بازگشت به جنگ گستردهای را افزایش داده است که از اواخر فوریه [اوایل اسفند] با حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد.
نیویورکتایمز همچنین به اظهارات ئسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اشاره کرده که گفته است ارتش این کشور برای ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران در صورت لزوم آماده است و میتواند بار دیگر برای به دست آوردن برتری هوایی، حملات خود را آغاز کند.
این گزارش یادآوری میکند که تنها یک روز پس از آنکه دونالد ترامپ اعلام کرد آتشبسی که سه هفته پیش با [حکومت] ایران امضا کرده بود «به پایان رسیده است»، مقامهای جمهوری اسلامی تهدید کردند دامنه حملات خود را به دیگر پایگاههای آمریکا در منطقه گسترش خواهند داد.
به نوشته نیویورکتایمز، حملات روز چهارشنبه [۱۷ تیر] آمریکا نقاط مختلف ایران را هدف قرار داد. تصاویر و ویدئوهای بررسیشده توسط این روزنامه نشان میدهد برج کنترل دریایی بندر چابهار بهشدت آسیب دیده است. در ایرانشهر نیز ساختمانهای فرودگاه هدف حمله قرار گرفته و در بوشهر، یک اسکله و محدوده پیرامونی نیروگاه هستهای آسیب دیده است.
این روزنامه همچنین با استناد به ویدئوهای راستیآزماییشده گزارش داد در نزدیکی شهر آققلا در شمالشرق ایران، پل راهآهن آقتکهخان هدف حمله قرار گرفته است. این پل در مسیر راهآهن تهران-ترکمنستان قرار دارد و بیش از ۷۰۰ مایل [برابر با ۱۱۲۶٫۵۴ کیلومتر] با تنگه هرمز فاصله دارد.
نیویورکتایمز به نقل از خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت پس از آنکه آمریکا در ماه آوریل [فروردین] محاصره دریایی کشتیهای ورودی و خروجی بنادر ایران را آغاز کرد، حجم تردد ریلی چین در این مسیر سه برابر شده است.
به گزارش این روزنامه، حملات [حکومت] ایران در این هفته کشورهای خلیج فارس میزبان نیروهای آمریکایی را هدف قرار داد. کویت اعلام کرد سه موشک بالستیک، یک موشک کروز و ۱۰ پهپاد را رهگیری کرده و سقوط بقایای آنها یک نفر را زخمی کرده است. بحرین نیز از رهگیری و انهدام چند موشک و پهپاد خبر داد.
جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرد قطر را نیز هدف حمله قرار داده است. هرچند مقامهای قطری وقوع این حملات را تایید نکردند، اما هشدار امنیتی عمومی صادر کردند. قطر از میانجیهای اصلی مذاکرات میان تهران و واشینگتن به شمار میرود.
نیویورکتایمز مینویسد تشدید درگیریها باعث افزایش بهای نفت شده است. نفت برنت روز پنجشنبه [۱۸ تیر] حدود ۷۶ دلار در هر بشکه معامله شد؛ رقمی پایینتر از اوج ۱۱۸ دلاری در جریان جنگ، اما همچنان بالاتر از قیمت پیش از آغاز درگیریها.
به نوشته این روزنامه، همزمان تلاشهای دیپلماتیک نیز ادامه دارد. نخستوزیر قطر با وزیران خارجه عربستان سعودی، عمان، امارات متحده عربی و ترکیه گفتوگو کرده و همچنین در تماس با وزیر خارجه جمهوری اسلامی، حملات جمهوری اسلامی ایران به کشتیها در تنگه هرمز را محکوم کرده است. در همین حال، رییس امارات متحده عربی نیز در سفری کمسابقه به کویت با امیر این کشور درباره تقویت همکاریهای دوجانبه و تحولات منطقه رایزنی کرده است.
به گزارش سیانان، یکی از منابع آگاه گفته است هشدار اسرائیل در هفته جاری به مقامهای آمریکایی منتقل شده است. منبع دیگری نیز گفته نهادهای اطلاعاتی آمریکا در هفتههای اخیر بهطور مداوم اطلاعاتی درباره احتمال تلاش برای ترور ترامپ دریافت کرده بودند، اما اطلاعات ارائهشده از سوی اسرائیل جدید بوده و به یک طرح مشخص مربوط میشده است.
سیانان نوشت جزئیات این طرح هنوز روشن نیست و همچنین مشخص نشده که آیا دستگاههای اطلاعاتی آمریکا نیز بهطور مستقل این طرح را شناسایی کرده بودند یا تنها از طریق هشدار اسرائیل از آن مطلع شدهاند.
کاخ سفید در پاسخ به درخواست این شبکه برای اظهار نظر درباره این گزارش، که نخستین بار روزنامه والاستریت ژورنال منتشر کرده بود، به اظهارات اخیر دونالد ترامپ اشاره کرد.
ترامپ روز چهارشنبه ۱۷ تیر به خبرنگاران گفت: «آنها میخواهند رهبر آمریکا، یعنی من، را از میان بردارند. من در همه فهرستهای آنها هستم. امروز صبح دیدم که در تکتک فهرستهایشان قرار دارم. تا اینجا کمی خوششانس بودهام، اما شاید این خوششانسی خیلی دوام نیاورد. اینها آدمهای شرور و بیماری هستند و باید این سرطان را ریشهکن کنیم. سرطان را باید از همان ابتدا از بدن خارج کرد.»
سیانان همچنین گزارش داد تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی در روزهای اخیر، همزمان با فروپاشی آتشبس ۶۰ روزه، افزایش یافته و دو طرف تهدیدها و حملات متقابلی را علیه یکدیگر انجام دادهاند. با این حال، به گفته یک مقام آمریکایی، تلاشهای دیپلماتیک همچنان پشت پرده ادامه دارد.
به گفته چند مقام آمریکایی، برای انجام حملات احتمالی در شامگاه پنجشنبه آمادهسازیهایی انجام شده بود، اما مقامهای آمریکایی در نهایت ترجیح دادند فعلاً به جای اقدام نظامی، مسیر دیپلماسی را دنبال کنند.
سیانان نوشت پیش از آن، در ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن»، خدمه جنگندهها را به تسلیحات مجهز کردند و خلبانان نیز تمرینهای لازم را برای اجرای احتمالی حملات انجام دادند. دن کیلر، فرمانده این ناو، به هزاران خدمه حاضر گفت که شرایط در حال بحرانیتر شدن است.
این شبکه افزود همزمان با این آمادهباش، جنگندههای آمریکایی همچنان ماموریتهای معمول دفاعی خود را ادامه دادند و پروازهای عملیاتی در طول روز و شب برقرار بود.
این شبکه در گزارشی نوشت نشست ناتو امسال صرفاً یک گردهمایی دیپلماتیک نبود، بلکه به نمایش زندهای از سرعت تغییر معادلات ژئوپلیتیک در زمانی تبدیل شد که ترامپ در مرکز تصمیمگیری قرار دارد.
به نوشته سیانبیسی، پیش از آغاز نشست، مجموعهای از پروندههای حساس بر فضای اجلاس سایه انداخته بود؛ از جنگ روسیه و اوکراین، برنامه هستهای ایران، امنیت اروپا و مناقشه گرینلند گرفته تا اختلاف بر سر بودجه دفاعی اعضای ناتو و جایگاه ولودیمیر زلنسکی نزد دولت آمریکا. گزارش تاکید میکند که تقریبا همه این موضوعات در نهایت به مواضع ترامپ گره خورده بودند.
این گزارش میافزاید اعضای اروپایی ناتو و کانادا در آستانه اجلاس عملا زیر ذرهبین کاخ سفید قرار داشتند. ترامپ و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، بار دیگر متحدان اروپایی را به دلیل هزینه نکردن کافی برای دفاع و همچنین آنچه کمکاری ناتو در قبال ایران توصیف کردند، به شدت مورد انتقاد قرار داده بودند.
سیانبیسی همچنین به انتقادهای مجدد ترامپ از دانمارک بر سر گرینلند و حملات لفظی او به اسپانیا به دلیل نرسیدن به اهداف هزینههای دفاعی ناتو اشاره میکند و مینویسد همزمان زلنسکی نیز برای جلب حمایت بیشتر متحدان در آنکارا حضور داشت، در حالی که همواره نسبت به نحوه برخورد ترامپ با خود اطمینان نداشت.
به نوشته این شبکه، نقطه عطف اجلاس زمانی رقم خورد که ترامپ اعلام کرد دیگر به تعامل با جمهوری اسلامی، تفاهمنامه و آتشبس پایبند نیست. این اظهارات باعث افت بازارهای مالی و افزایش بهای نفت شد و این تصور را به وجود آورد که اجلاس به سمت بحرانی تازه حرکت میکند.
اما به گفته نویسنده گزارش، تنها چند ساعت بعد فضای اجلاس به طور کامل تغییر کرد. رهبران کشورهای عضو ناتو در گفتوگوهای غیررسمی به خبرنگاران گفتند ترامپ در نشست پشت درهای بسته با دقت به سخنان همه رهبران گوش داده، از جلسه رضایت داشته و آن را با روحیهای مثبت ترک کرده است.
ترامپ نیز در نشست خبری پایانی اجلاس این روایت را تایید کرد. او در کنار مارکو روبیو، وزیر خارجه، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، پیت هگست و استیون میلر، معاون رییس دفتر کاخ سفید، از «محبت فراوان» میان رهبران سخن گفت و اظهار داشت: «اتحاد فوقالعاده بود. محبت موجود در اتاق واقعا غیرعادی بود.»
سیانبیسی این تغییر لحن را چرخشی چشمگیر نسبت به انتقادهای تند ترامپ از همان متحدان تنها چند ساعت قبل توصیف میکند.
این گزارش در ادامه برندگان و بازندگان اجلاس را بررسی کرده است. به نوشته سیانبیسی، رجب طیب اردوغان از مهمترین برندگان نشست بود؛ زیرا پس از میزبانی موفق اجلاس، به نظر میرسد بیش از گذشته به دریافت موافقت واشینگتن برای فروش جنگندههای اف-۳۵ نزدیک شده است.
به گزارش سیانبیسی، مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز با ادامه حمایت و تمجید از ترامپ توانست دستکم در مقطع کنونی آمریکا را در چارچوب ناتو حفظ کند. همچنین اسپانیا و دانمارک، با وجود انتقادهای اولیه، در نشست خبری پایانی با توبیخ تازهای از سوی ترامپ روبهرو نشدند.
این شبکه، ولودیمیر زلنسکی را نیز از دیگر برندگان اجلاس میداند و مینویسد عملکرد اوکراین در تثبیت جبهههای نبرد و انتقال جنگ به عمق خاک روسیه، نگاه ترامپ را نسبت به کییف بهبود بخشیده است. به نوشته گزارش، زلنسکی حتی ممکن است به توافقی برای تولید سامانههای موشکی پاتریوت دست یافته باشد؛ موضوعی که مدتها از اولویتهای اوکراین بوده است.
در مقابل، سیانبیسی معتقد است ولادیمیر پوتین از نمایش وحدت ناتو، افزایش بودجههای دفاعی اعضا و گرمتر شدن روابط ترامپ و زلنسکی، از بازندگان اصلی این اجلاس محسوب میشود.
این گزارش تاکید میکند که با وجود تغییر محسوس فضای اجلاس، آینده ایران همچنان مهمترین پرسش بیپاسخ باقی مانده است. نویسنده گزارش میگوید از ترامپ پرسیده است اگر واقعاً از آتشبس و تفاهمنامه با ایران عبور کرده، گام بعدی چه خواهد بود؛ اما رییسجمهوری آمریکا تنها پاسخ داده است که در دوران ریاستجمهوری او، ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
سیانبیسی در پایان نتیجه میگیرد که اگرچه فضای اجلاس ناتو طی دو روز به شکلی چشمگیر دگرگون شد، اما پرسشهای اصلی همچنان پابرجاست؛ اینکه سیاست آمریکا در قبال [حکومت] ایران به کدام سو خواهد رفت، آیا فضای مثبت میان ترامپ و متحدان ناتو دوام خواهد آورد و این تحولات چه تاثیری بر آینده جنگ اوکراین خواهد گذاشت. به نوشته این شبکه، مهمترین درس این اجلاس آن بود که هرگاه ترامپ در مرکز تحولات قرار میگیرد، متحدان، رقبا و حتی بازارهای جهانی ناچارند خود را به سرعت با واقعیتهای جدید تطبیق دهند.
