اعضای جامعه کوییر ایرانی در تورنتو کانادا با شعار «آزادی برای ایران» در رژه افتخار این شهر شرکت کردند. شرکتکنندگان ایرانی در این رژه که یکی از پربازدیدترین رویدادهای خیابانی جهان به شمار میرود، در بیانیه خود بر ادامه مبارزه تا پیروزی نهایی انقلاب ملی مردم ایران تاکید کردند.
در رژه گروه ایرانی که یکشنبه ۷ تیر با هماهنگی سازمان کوییرهای ایرانی سیمرغ برگزار شد، دهها نفر از فعالان الجیبیتیکیو ایرانی و افغانستانی، درگ آرتیستها و تعدادی از فعالان مدنی ایرانی و کانادایی حضور داشتند.
نازنین نایب، زن لزبین ایرانی، با حمل پرچم شیروخورشید در جلو صف، پرچمدار این رژه بود. گروهی از درگآرتیستهای ایرانی نیز در صف مقدم بودند و در پشت سر آنها شرکتکنندگان در یک بنر بلند که سراسر عرض خیابان یانگ تورنتو را پوشانده بود، شعار «آزادی برای ایران» را به زبان انگلیسی حمل میکردند.
حمل بنر بزرگ «آزادی برای ایران» با ابراز احساسات گسترده جمعیت تماشاچیان رژه همراه بود و بسیاری از آنها نام ایران را فریاد میزدند.
شرکتکنندگان همچنین یک بنر بزرگ رنگینکمانی با شعار «زن، زندگی، آزادی»، درفش کاویانی و بنرهای مختلفی در حمایت از جاویدنامان و معترضان ایران را در دست داشتند.
از آنجا که در تاریخچه جنبش کوییر، رقص، شادمانی و رنگهای شاد نماد زندگی، مقاومت و اعتراض بوده است، رقص و پایکوبی نیز بخش مهمی از این رژه بود و هر سال نیز رقصندههای سرشناسی در این مراسم هنرنمایی میکنند.
بیانیه سالانه گروه ایرانی شرکتکننده در این مراسم تاکید کرد جامعه کوییر ایرانی هر سال صرفنظر از عقاید سیاسی مختلف و تنوعات قومی، فرهنگی و جنسیتی خود، در عین تکثر و با اتحاد و همبستگی در رژههای افتخار شرکت میکنند تا مطالبات معترضان ایران را در این رویداد بزرگ جهانی بازتاب دهند.
این بیانیه افزود: مطالبات و اعتراضات مردم ایران «پس از دههها اعتراض و خیزش، با جنبش مترقی زن، زندگی، آزادی به بلوغ رسید و با انقلاب ملی مردم ایران در دی ماه به اقیانوسی از شکوفایی دست یافت.»
این بیانیه تاکید کرد: «جامعه کوییر که پس از فاجعه ۵۷در تاریکترین لایههای تبعیض زندگی کرده است، برای ایران آزاد همچنان بر پنج مطالبه اساسی خود تاکید میکند: ۱. حق زندگی، تحصیل و کار در محیط امن ۲. جرمانگاری کوییرستیزی ۳. حق تشکیل خانواده ۴. صدور مدارک شناسایی متناسب برای افراد ترنس ۵. آموزش همگانی مسائل جنسیتی.»
با توجه به اینکه بیشترین جمعیت کوییرهای ایرانی خارج کشور در کانادا و بهویژه در تورنتو ساکن هستند، این شهر یکی از کانونهای زندگی آزادانه کوییرهای ایرانی و جنبشهای اجتماعی این گروه محسوب میشود.
در حالی که تا پیش از خیزش ژینا، برگزاری رژه افتخار کوییرهای ایرانی در شهرهای مختلف جهان مرسوم نبود و تنها چند مورد از حضور گروههای ایرانی در رژههای افتخار به ثبت رسیده بود، کوییرهای ایرانی در رژه افتخار سال ۲۰۲۳ همزمان با خیزش مهسا، این رژه را در شهرهای مختلف جهان، از جمله در تورنتو، ونکوور، مونترال، اوتاوا، لسآنجلس، پاریس، آمستردام، برلین، هامبورگ، استکهلم و بسیاری نقاط دیگر با شعار «زن، زندگی، آزادی» برگزار کردند.
رژه افتخار کوییرهای ایرانی و متحدان در تورنتو در روز چهارم تیرماه ۱۴۰۲ به عنوان بزرگترین رژه افتخار تاریخ جنبش کوییر ایران تا آن روز، در خاطره جنبش مدنی ایران به ثبت رسید.
هشدار به دولت کانادا درباره تعامل دیپلماتیک با جمهوری اسلامی
کوییرهای ایرانی شرکتکننده در رژه افتخار امسال در تورنتو، در بیانیه خود همچنین از دولت کانادا به دلیل مطرح کردن احتمال تعامل دیپلماتیک با جمهوری اسلامی انتقاد کردند.
این بیانیه نوشت: «در حالی که بزرگترین دغدغه ایرانیان خارج از کشور مبارزه با شاخههای نفوذ اختاپوس جمهوری اسلامی است، زمزمههای دولت کانادا برای از سرگیری تعامل دیپلماتیک با جمهوری اسلامی، سیلی سنگین دیگری است بر صورت خونین مردم مبارز ایران.»
این بیانیه تاکید کرد: «انقلاب ملی مردم ایران اما ادامه دارد و همه ما دست در دست هم و سیمرغوار این مسیر سخت را تا پیروزی نهایی طی میکنیم.»
حضور کمرنگ متحدان ایرانی در رژه امسال
در حالی که جامعه کوییر ایرانی امسال نیز حضور گستردهای در رژه افتخار داشت، غیبت بسیاری از متحدان ایرانی، از جمله فعالان مدنی و سیاسی، در رژه امسال چشمگیر بود و این مسئله با انتقاد جامعه کوییر ایرانی همراه شد.
بسیاری از افراد کوییر حاضر در این مراسم، با اشاره به حضور گسترده متحدان غیرکوییر در رژههای سه سال گذشته، ابراز نگرانی کردند که چنین روندی میتواند در اتحاد گروههای مختلف جامعه ایران در مسیر رسیدن به آزادی تاثیرات منفی به همراه داشته باشد.
زاگرس نیلی، از برگزارکنندگان این رژه در سازمان کوییرهای ایرانی سیمرغ، به ایراناینترنشنال گفت: «در حالی که رعایت حقوق کوییر در هر جامعهای یکی از مهمترین شاخصهای نمایانگر رعایت حداقل حقوق بشر در آن جامعه است، غیبت ناگهانی و پرسشبرانگیز متحدان، از جمله جمهوریخواه و پادشاهیخواه، باز هم نشان داد که جامعه سیاسی و مدنی ایران در مباحث حقوق بشر و حقوق کوییر راه نرفته بسیار طولانی در پیش دارد تا به کاروان ترقیخواهی جهانی برسد.»
سعید قربانی، از بنیانگذاران سیمرغ، به ایران اینترنشنال گفت این سازمان حضور کمرنگ متحدان در رژه امسال را معضلی نگرانکننده میداند و قصد دارد در هفتههای آینده از طریق تعامل با گروهها و کنشگران مختلف جامعه ایرانی-کانادایی این مسئله را آسیبشناسی کند.
سبحان نوفر، از دیگر بنیانگذاران سیمرغ، گفت: «این حضور جامعه کوییر تنها یک راهپیمایی نبود، بلکه بیانیهای عمومی بود که اعلام میکرد جامعه کوییر ایرانی بخشی جداییناپذیر از آینده دموکراتیک ایران است.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
