نان در کمتر از یک سال تا ۱۰۰ درصد گران شد
با اعلام کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران، قیمت انواع نان در استان تهران تا ۱۰۰ درصد افزایش یافت. این افزایش قیمت بر اساس ابلاغیه استانداری تهران اعمال شده است.
با اعلام کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران، قیمت انواع نان در استان تهران تا ۱۰۰ درصد افزایش یافت. این افزایش قیمت بر اساس ابلاغیه استانداری تهران اعمال شده است.
شهروندان در تهران، صبح سهشنبه دوم تیر وقتی به نانواییها مراجعه کردند، با نرخهای جدید روبهرو شدند: قیمت نان لواش به دو هزار و ۷۰۰ تومان، نان بربری به ۱۰ هزار تومان و سنگک به ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافته است.
پیش از این نیز برخی استانها قیمت نان را بهطور غیررسمی افزایش داده بودند.
افزایش قابل توجه قیمت نان از دوران ریاستجمهوری ابراهیم رئیسی آغاز شد و در دولت مسعود پزشکیان با شدت بیشتری ادامه یافت.
آخرین بار، مرداد ۱۴۰۴ بود که قیمت نان به شکل رسمی افزایش پیدا کرد. اکنون بر اساس نرخنامه جدید، قیمت سنگک در کمتر از یک سال، ۱۰۴ درصد، قیمت بربری ۸۵ درصد و قیمت لواش ۹۳ درصد افزایش یافته است.
پیش از شهریور ۱۴۰۳، قیمت یک قرص نان لواش ۵۰۰ تومان، یک قرص بربری یکهزار و ۸۰۰ تومان و یک قرص سنگک، سه هزار تومان بود.
در شهریور آن سال، قیمت این نانها به ترتیب به ۷۰۰ تومان، دو هزار و ۵۰۰ تومان و پنج هزار تومان افزایش یافت.
مرحله بعدی مرداد ۱۴۰۴ بود و آخرین مرحله، افزایش قیمت اول تیر ۱۴۰۵ است.
در واقع قیمت انواع نان از شهریور ۱۴۰۳ تاکنون بهطور میانگین نزدیک به ۴۴۰ درصد افزایش یافته است.
نان کارتی
از سال ۱۴۰۱ زمزمههای نان کارتی بر اساس سامانهای به نام «نانینو» یا «مدیریت هوشمند یارانه آرد و نان» مطرح شد.
هدف این طرح، ثبت فروش نان از طریق کارتخوانهای هوشمند متصل به سامانه بود.
دولت قصد داشت از این طریق، یارانه آرد را به نانواییها - متناسب با فروش آنها - اختصاص دهد. با این حال این سامانه تنها فروش کارتی را مدیریت میکند.
نانینو در عمل مشکلات فنی داشته و موجب کاهش ناعادلانه سهمیه آرد شده است.
نانوایان به همین دلیل اعتراضات متعددی ترتیب دادهاند.
اگرچه مراکز دولتی نظیر وزارت جهاد کشاورزی و استانداریها، بهطور مکرر تاکید کردهاند هیچ محدودیتی در خرید نان از نظر تعداد وجود ندارد، اما در عمل در بسیاری از نانواییها بهدلیل محدودیت دریافت آرد یارانهای، محدودیت فروش نان اعمال شده است.
این محدودیتها در حالی اعمال شده که بسیاری از دامداریها با خرید انبوه نان، از آن بهعنوان خوراک دام استفاده کردهاند.
حذف یارانه گندم و آرد در دولت پزشکیان
دولت پزشکیان از اولین لایحه بودجه خود، دست روی یارانه گندم و آرد گذاشت. یارانه این بخش سال به سال کاهش یافته و اخیرا بر اساس طرحی که وزارت جهاد کشاورزی آماده کرده است، دولت به دنبال حذف کامل یارانه نان و ادغام آن در کالابرگ الکترونیکی است.
روزنامه اطلاعات در مقالهای که اول تیر منتشر شد، به شدت نسبت به این طرح واکنش نشان داد.
این روزنامه نوشت دولت و وزارت جهاد کشاورزی قصد دارند تمام یا بخشی از بودجه لازم برای افزایش رقم کالابرگ الکترونیک را از محل یارانه حذف شده نان تامین کنند تا «به قول خودشان»، کسری بودجه را به طور غیرتورمی تامین کنند.
نویسنده این مقاله اقدامات اینچنینی دولت را «پاس گل به دشمن» ارزیابی کرد که «باعث میشود طاقت مردم تمام شود».
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
