نتانیاهو گفت در آغاز جنگ اعلام کرده چهره خاورمیانه را تغییر خواهد داد و از ابتدا روشن بوده پشت حماس و حزبالله محور جمهوری اسلامی قرار دارد. او افزود هر روز با ترامپ صحبت میکند، کار هنوز کامل نشده و علاوه بر خنثیسازی تهدید هستهای، باید تهدیدهای پهپادی نیز مهار شود.
بامداد پنجشنبه هفتم خرداد، سپاه پاسداران اعلام کرد در واکنش به حمله آمریکا به اطراف فرودگاه بندرعباس، یک پایگاه هوایی آمریکا در کویت را هدف قرار داده است.
همزمان، ارتش کویت از رهگیری حملات موشکی و پهپادی «خصمانه» خبر داد، بیآنکه در بیانیه اولیه خود عامل این حملات را معرفی کند.
در پی این تحولات، وزارت امور خارجه کویت حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را «نقض آشکار حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی» این کشور خواند و تاکید کرد این حملات در شرایطی انجام شده که شماری از کشورهای منطقه برای کاهش تنش و مهار بحران تلاش میکنند.
کویت همچنین این حملات را نقض قطعنامه ۲۸۱۷ سال ۲۰۲۶ شورای امنیت سازمان ملل دانست و اعلام کرد حق کامل خود را برای اتخاذ همه اقدامات لازم به منظور حفظ امنیت و دفاع از سرزمین و تاسیسات حیاتیاش در برابر هرگونه تجاوز یا تهدید محفوظ میدارد.
امارات حمله به کویت را «تروریستی» خواند
امارات متحده عربی نیز حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به کویت را بهشدت محکوم کرد.
وزارت امور خارجه امارات این حملات را «تروریستی» خواند و اعلام کرد که هدف قرار دادن کویت، نقض آشکار حاکمیت این کشور و تهدیدی علیه امنیت و ثبات آن است.
ابوظبی همچنین تاکید کرد از هر اقدامی که کویت برای حفظ امنیت و ثبات خود اتخاذ کند، حمایت میکند.
قطر: از هر اقدامی برای حفظ حاکمیت و امنیت کویت حمایت میکنیم
قطر هم در بیانیهای، حمله موشکی و پهپادی به کویت را بهشدت محکوم کرد و آن را «نقض آشکار حاکمیت» این کشور و «نقض فاحش قوانین بینالمللی» دانست.
وزارت امور خارجه قطر خواستار جلوگیری از پیامدهای این حملات و کاهش تنش برای بازگرداندن امنیت و ثبات در سطح منطقه و جهان شد.
در بیانیه قطر همچنین بر «همبستگی کامل» این کشور با کویت تاکید شد و دوحه اعلام کرد از هر اقدامی برای حفظ حاکمیت و امنیت کویت حمایت میکند.
ریاض: با هر اقدامی که امنیت و ثبات منطقه را تهدید کند، قاطعانه مخالفیم
عربستان سعودی نیز در واکنشی مشابه، حملات موشکی و پهپادی به کویت را محکوم و تقبیح کرد. وزارت خارجه این کشور در بیانیهای در شبکه ایکس نوشت ریاض با نقض حاکمیت کشورها و هر اقدامی که امنیت و ثبات منطقه را تهدید کند، قاطعانه مخالف است.
عربستان همچنین با اعلام همبستگی با دولت و مردم کویت، تاکید کرد از هر اقدامی که این کشور برای حفظ حاکمیت، امنیت و ثبات خود اتخاذ کند، حمایت میکند.
در همین حال، فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد جمهوری اسلامی ساعت ۴:۴۷ بامداد پنجشنبه به وقت ایران، یک موشک بالستیک به سوی کویت شلیک کرد که نیروهای کویتی آن را رهگیری کردند.
سنتکام: از پرتاب ششمین پهپاد جمهوری اسلامی جلوگیری کردیم
سنتکام این اقدام را «نقض فاحش آتشبس» خواند و افزود چند ساعت پیش از آن، نیروهای جمهوری اسلامی پنج پهپاد انتحاری را در نزدیکی تنگه هرمز به پرواز درآورده بودند که «تهدیدی آشکار» ایجاد کردند.
به گفته سنتکام، همه این پهپادها از سوی نیروهای آمریکایی رهگیری شدند و آمریکا همچنین از پرتاب ششمین پهپاد از یک مرکز کنترل زمینی جمهوری اسلامی در بندرعباس جلوگیری کرد.
مقامهای جمهوری اسلامی: آمریکا عامل تشدید تنش است
در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی، حملات آمریکا به بندرعباس را عامل تشدید تنش معرفی کردند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، حمله آمریکا به اهدافی در بندرعباس را اقدامی «تجاوزکارانه» علیه تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی ایران خواند و گفت این حملات نقض فاحش حقوق بینالملل و منشور ملل متحد است.
بقائی همچنین «لفاظیهای تهدیدآمیز» مقامهای آمریکایی علیه جمهوری اسلامی و عمان را محکوم کرد و اقدامات آمریکا را «نقض مستمر آتشبس» خواند.
علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز در واکنش به فضای تنشآلود منطقه گفت: «هیچ مشکلی بین جمهوری اسلامی و کشورهای همسایه وجود ندارد، بلکه آنچه که اکنون مشکل منطقه است، دخالت آمریکا و حضور و نفوذ اسرائیلیهاست.»
او که به روسیه سفر کرده است، در گفتوگو با رسانهها افزود: «منطقه ما بدون آمریکا باثباتترین نقطه جهان خواهد بود.»
یک تحریم دیگر در میانه مذاکرات
همزمان با افزایش تنشها در خلیج فارس، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای کنترل عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
این نهاد تازهتاسیس از سوی جمهوری اسلامی مسئول هماهنگی، صدور مجوز عبور و تعیین مقررات تردد کشتیها در تنگه هرمز معرفی شده و تهران در هفتههای اخیر تلاش کرده از طریق آن، کنترل بیشتری بر عبور و مرور دریایی اعمال کند.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر در ۱۱ اردیبهشت هشدار داده بود هرگونه پرداخت به حکومت ایران برای عبور از تنگه هرمز میتواند افراد و شرکتها را در معرض تحریم قرار دهد.
تشدید دوباره درگیریها میان جمهوری اسلامی و نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه، نگرانیها را درباره آتشبس شکننده میان تهران و واشینگتن - که از ۱۹ فروردین برقرار شده - افزایش داده و امیدها به توافق صلح را تضعیف کرده است.
هرچند در روزهای گذشته بارها از سوی مقامهای آمریکایی و ایرانی تکرار شد که مذاکرات در آخرین مراحل و اعلام توافق قریبالوقوع است، اما دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده چهارشنبه ششم خرداد در جلسه کابینه گفت که از مفاد پیشنهادی جمهوری اسلامی راضی نیست و بار دیگر تهدید کرد در صورت نرسیدن به توافق مطلوب، آمریکا ممکن است اقدام نظامی را از سر بگیرد.
او گفت: «شاید مجبور شویم برگردیم و کار را تمام کنیم، شاید هم نه.»
تحریمها، برچیدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی و وضعیت تنگه هرمز - که پیش از جنگ حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکرد - همچنان مهمترین نقاط اختلاف در مذاکرات برای پایان جنگ هستند.
به گزارش رویترز که پنجشنبه هفتم خرداد منتشر شد، این اندیشکده معتقد است جهان در آستانه یک رقابت تسلیحات هستهای جدید قرار دارد که منطقه آسیا-اقیانوسیه در مرکز آن خواهد بود.
در ارزیابی ۱۵۶ صفحهای این اندیشکده آمده است: «کشورهای منطقه و بازیگران دارای منافع راهبردی در حال گسترش زرادخانههای هستهای خود هستند. کشورهای فاقد سلاح هستهای نیز به دنبال توسعه تواناییهای حملات متعارف دوربرد هستند. این دو روند، ثبات راهبردی را به چالش میکشند.»
موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک (آیآیاساس) یک اندیشکده مستقر در لندن است که به ارائه پژوهشها و تحلیلهای راهبردی در حوزه امور امنیتی و دفاعی میپردازد.
این گزارش در آستانه برگزاری اجلاس «گفتوگوی شانگریلا» در سنگاپور منتشر شد؛ رویدادی که بزرگترین نشست دفاعی سالانه در آسیا محسوب میشود و از هشت تا ۱۰ خردادماه به میزبانی این اندیشکده لندنی برپا خواهد شد.
در این نشست غیررسمی، طیف گستردهای از مقامها شامل وزیران دفاع، فرماندهان نظامی، روسای دستگاههای اطلاعاتی و دیپلماتها در کنار تحلیلگران و فعالان صنایع تسلیحاتی گرد هم میآیند تا چالشهای امنیتی را بررسی کنند.
به گزارش رویترز، انتظار میرود «جنگ ایران، مناقشه تایوان و تردیدها درباره میزان پایبندی آمریکا به تعهداتش در منطقه»، از محورهای اصلی این نشست باشند.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در این رویداد حاضر خواهد بود، اما حضور دونگ جون، وزیر دفاع چین، هنوز قطعی نشده است.
چین، تایوان را بخشی از قلمروی خود میداند و بارها تهدید کرده در صورت لزوم، برای الحاق این جزیره به سرزمین خود به زور متوسل خواهد شد.
۲۴ اردیبهشت، شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در دیدار با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، در پکن هشدار داد اگر مساله تایوان بهدرستی مدیریت نشود، روابط پکن و واشینگتن ممکن است به سطحی «بسیار خطرناک» برسد و حتی به برخورد یا درگیری بینجامد.
او تاکید کرد تایوان مهمترین موضوع در روابط پکن و واشینگتن به شمار میرود.
رویترز نوشت دیدار شی و ترامپ نگرانیهایی را در تایوان درباره میزان پایبندی آمریکا به دفاع از این جزیره برانگیخته است.
احتمال تبدیل مناقشه به یک جنگ تمامعیار
در ادامه گزارش موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک آمده است که هرگونه درگیری نظامی میان آمریکا و چین بر سر تایوان میتواند به بحرانی گسترده و حتی هستهای تبدیل شود.
بر اساس این گزارش، اهداف دو طرف در صورت وقوع این درگیری احتمالی متفاوت خواهد بود؛ چین تلاش خواهد کرد آمریکا و متحدانش را از منطقه دور نگه دارد، در حالی که واشینگتن بر تقویت توان دفاعی و «تابآوری» تایوان تمرکز خواهد کرد.
این اندیشکده تاکید کرد شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد آمریکا و چین بر سر قواعد درگیری و سازوکارهای جلوگیری از تشدید بحران به تفاهم رسیدهاند.
به گفته این اندیشکده، احتمال هدف قرار گرفتن سامانههای حیاتی فرماندهی، کنترل، ارتباطات، اطلاعات، نظارت و شناسایی دو طرف میتواند خطر گسترش درگیری را افزایش دهد.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه هفتم خرداد منتشر شد، همکاری علنی رهبران عرب و مسلمان با آمریکا و اسرائیل در پی تحولات جنگ ایران با دشواری بیشتری روبهرو شده است، زیرا «بسیاری در منطقه، آمریکا و اسرائیل را متجاوز میدانند».
همزمان، بحران جهانی انرژی ناشی از جنگ ایران، منابع و توان اقتصادی کشورهای منطقه را تحلیل برده است.
با وجود برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده از ۱۹ فروردین، درگیریهای پراکنده میان دو طرف همچنان ادامه دارد.
بامداد هفتم خرداد، ارتش آمریکا اعلام کرد چند پهپاد جمهوری اسلامی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرده و یک سایت نظامی مرتبط با پرتاب پهپادها را هدف قرار داده است.
در سوی دیگر، سپاه پاسداران از حمله به یک پایگاه هوایی آمریکا خبر داد.
در پی تشدید تنشها و افزایش نگرانیها درباره اختلال در کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز، قیمت جهانی نفت روند صعودی به خود گرفت و بهای نفت برنت با بیش از سه درصد افزایش، به ۹۷ دلار و ۲۹ سنت در هر بشکه رسید.
ابهام در سرنوشت «نیروی بینالمللی تثبیت»
آسوشیتدپرس در ادامه نوشت «نیروی بینالمللی تثبیت» غزه که در نخستین نشست «هیات صلح» ترامپ در ماه فوریه با تبلیغات گسترده معرفی شد، همچنان در مرحله بلاتکلیفی قرار دارد.
جاسپر جفرز، ژنرال آمریکایی منصوبشده برای فرماندهی این نیروی ۲۰ هزار نفری، پیشتر وعده داده بود ماموریت آن تضمین «صلح پایدار و رفاه آینده» پس از جنگ ویرانگر اسرائیل و حماس خواهد بود.
با این حال، پس از گذشت سه ماه، هنوز نیروی مشخصی تشکیل نشده است، زیرا هیچ یک از پنج کشور متعهد، سهم عملیاتی خود را برای اعزام نیرو ایفا نکردهاند.
تلاشها برای تقویت آتشبس شکننده در غزه نیز با بنبست مواجه شده است. حماس همچنان از خلع سلاح خودداری میکند و اسرائیل نیز ضمن ادامه حملات به مواضع این گروه نیابتی جمهوری اسلامی، کنترل مناطق بیشتری از این باریکه را در دست گرفته است.
ارتش اسرائیل پنجم خرداد در حملهای محمد عوده، فرمانده شاخه نظامی حماس، را از پا درآورد. عوده پس از کشته شدن عزالدین حداد، فرماندهی شاخه نظامی حماس را بر عهده گرفته بود.
تصمیم اندونزی برای تعلیق مشارکت
آسوشیتدپرس گزارش داد یک هفته پس از آغاز جنگ ایران، اندونزی مشارکت خود را در طرح اعزام نیروی بینالمللی، «به حالت تعلیق نامحدود» درآورد.
بر اساس برنامه اولیه، قرار بود اندونزی در مرحله نخست حدود هزار نیرو را در ماه آوریل اعزام کند و سپس هفت هزار نیروی دیگر در ماه ژوئن به این ماموریت بینالمللی بپیوندند.
آسوشیتدپرس تصمیم جاکارتا را «بزرگترین ضربه» به نیروی بینالمللی تثبیت توصیف کرد و نوشت اندونزی در میان کشورهای مشارکتکننده، از جمله مراکش، قزاقستان، کوزوو و آلبانی، متعهد به تامین بیشترین سهم بود.
شفری شمسالدین، وزیر دفاع اندونزی، دلیل تعلیق این طرح را نبود دستورالعمل اجرایی و کاهش تمرکز واشینگتن بر پروژه عنوان کرد.
او در سخنانی در پارلمان اندونزی گفت: «تحولات جدیدی رخ داده است. با توجه به شدت بالای درگیری میان نیروهای آمریکا و ایران، موضوع هیات صلح عملا به حاشیه رانده شده و در نتیجه، نیروهای امنیتی بینالمللی نیز کنار گذاشته شدهاند.»
او تاکید کرد اندونزی هنوز هیچ دستورالعمل مشخصی برای اجرای این ماموریت دریافت نکرده است.
افکار عمومی اندونزی و جنگ ایران
محمد ذوالفقار رخمت، یکی از مدیران مرکز مطالعات اقتصادی و حقوقی جاکارتا، گفت ملاحظات داخلی احتمالا در تصمیم اندونزی درباره نیروی بینالمللی تثبیت تاثیرگذار بوده است.
به نوشته آسوشیتدپرس، جنگ ایران در اندونزی بهعنوان پرجمعیتترین کشور مسلمان جهان، با مخالفت افکار عمومی روبهروست.
افزایش شدید قیمتها در پی این مناقشه، اقتصاد اندونزی را تحت فشار قرار داده و همزمان، تردیدهای زیادی درباره کارآمدی هیات صلح غزه مطرح شده است.
رخمت گفت: «اگر با مردم عادی در خیابان صحبت کنید، فکر نمیکنم آنها باور داشته باشند که هیات صلح واقعا بتواند به مردم غزه کمک کند.»
او افزود اعزام نیرو به خاورمیانه در شرایطی که اقتصاد اندونزی با مشکلات جدی مواجه است، به نگرانیها دامن زده است.
در همین حال، کشته شدن چهار نیروی حافظ صلح اندونزیایی در فروردینماه که در چارچوب ماموریت سازمان ملل در لبنان فعالیت میکردند، نگاه افکار عمومی را نسبت به چنین طرحهایی منفیتر کرده است.
این درگیری تنها چند ساعت پس از آن رخ داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گزارشها را درباره نزدیک بودن توافقی با تهران رد کرد.
تشدید دوباره درگیریها، نگرانیها را درباره آتشبس شکننده میان تهران و واشینگتن - که از ۱۹ فروردین برقرار شده - افزایش داده و امیدها به توافق صلح را تضعیف کرده است.
همزمان، قیمت نفت نیز دوباره جهش کرد.
حمله آمریکا به پهپادهای ایرانی
یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به خبرگزاری رویترز گفت ارتش آمریکا چهار پهپاد تهاجمی ایران را سرنگون کرده و یک ایستگاه کنترل زمینی در بندرعباس را هدف قرار داده است. مرکزی که به گفته او در آستانه پرتاب پنجمین پهپاد قرار داشت.
این مقام گفت: «این اقدامها حسابشده، کاملا دفاعی و با هدف حفظ آتشبس انجام شدند.»
خبرگزاری تسنیم به نقل از سپاه پاسداران گزارش داد جمهوری اسلامی در پاسخ به آنچه «حمله بامداد آمریکا در نزدیکی فرودگاه بندرعباس» توصیف شد، یک پایگاه آمریکایی را هدف قرار داده است.
سپاه پاسداران اعلام کرد این حمله متوجه پایگاهی بوده که عملیات علیه ایستگاه کنترل پهپادی در نزدیکی بندرعباس از آن انجام شده بود، اما نام این پایگاه را اعلام نکرد.
هشدار در کویت و شمال اسرائیل
کویت که میزبان یکی از پایگاههای بزرگ آمریکا در منطقه است، اعلام کرد در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی است، اما توضیح نداد این حملات از کجا انجام شدهاند.
اسرائیل نیز از فعال شدن آژیرهای هشدار در شمال این کشور در پی «فعالیت هوایی دشمن» خبر داد.
در واکنش به تشدید تنشها، قیمت نفت که چهارشنبه حدود پنج درصد کاهش یافته بود، دوباره افزایش یافت.
بهای نفت خام آمریکا بیش از سه درصد رشد کرد، بازار سهام افت کرد و ارزش دلار بالا رفت.
ترامپ: هیچ کشوری کنترل تنگه هرمز را در دست نمیگیرد
جنگی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی آغاز شد، تاکنون باعث جهش شدید قیمت جهانی انرژی شده است.
ترامپ بارها گفته پایان جنگ نزدیک است، اما ششم خرداد در نشست کابینه خود اعلام کرد هنوز از روند مذاکرات با ایران راضی نیست و آمریکا در حال بررسی کاهش تحریمها علیه تهران نیست.
او همچنین گزارش صداوسیمای جمهوری اسلامی را رد کرد. گزارشی که در آن گفته شده است تهران به پیشنویس غیررسمی توافقی دست یافته که بر اساس آن، کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز ظرف یک ماه به سطح پیش از جنگ بازمیگردد و ایران و عمان بهطور مشترک مدیریت تردد را بر عهده میگیرند.
ترامپ گفت هیچ کشوری کنترل این آبراه را در اختیار نخواهد داشت و در اظهاراتی تهدیدآمیز علیه مسقط تاکید کرد: «هیچکس قرار نیست کنترل تنگه را در دست بگیرد. این آبهای بینالمللی است و عمان هم مثل بقیه رفتار خواهد کرد، وگرنه مجبور میشویم آنها را نابود کنیم.»
کاخ سفید و سفارت عمان در واشینگتن به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادهاند.
اختلافها بر سر تحریمها، برنامه هستهای و تنگه هرمز
علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت تهران خواهان آزادسازی همه داراییهای بلوکهشده ایران از سوی آمریکاست.
او به تسنیم گفت: «آزادسازی کامل و بدون قید و شرط داراییهای ایران، حق قانونی ملت ایران است.»
تحریمها، برچیدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی و وضعیت تنگه هرمز - که پیش از جنگ حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکرد - همچنان مهمترین نقاط اختلاف در مذاکرات برای پایان جنگ هستند.
رویترز نوشت این آبراه بر اساس قوانین بینالمللی، مشمول حق عبور آزاد کشتیهای خارجی است.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز «سازمان مدیریت تنگه هرمز» - نهادی ایرانی که برای مدیریت عبور و مرور در این تنگه ایجاد شده - را به فهرست تحریمهای مرتبط با تهدید امنیت ملی آمریکا اضافه کرد.
اختلاف بر سر پرونده هستهای
صداوسیمای جمهوری اسلامی گزارش داد پیشنویس توافق با واشینگتن شامل خروج نیروهای آمریکایی از مناطق نزدیک به ایران است؛ هرچند مساله حضور نظامی آمریکا در منطقه همچنان نیازمند مذاکره بیشتر توصیف شد.
کاخ سفید این گزارش را «کاملا ساختگی» خواند و تهران نیز به آن واکنش رسمی نشان نداد.
گزارش تلویزیون جمهوری اسلامی درباره پیشنویس توافق، اشارهای به برنامه هستهای تهران نداشت. برنامهای که آمریکا خواهان برچیدن آن است.
منابع ایرانی به رویترز گفتهاند مذاکرات درباره پرونده هستهای قرار است در مرحله دوم گفتوگوها انجام شود. موضوعی که ممکن است برای برخی از نزدیکترین حامیان ترامپ، قابل قبول نباشد.
جمهوری اسلامی میگوید برنامه هستهایاش صرفا اهداف صلحآمیز دارد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست کابینه دولت ترامپ گفت: «اصل ماجرا این است که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
