جام‌جهانی ۱۳ میلیارد دلاری؛ پرسودترین رویداد تاریخ ورزش

روزنامه گاردین، پنج‌شنبه ۱۰ اردیبهشت، در گزارشی تفصیلی به بررسی ابعاد مالی بی‌سابقه جام‌جهانی ۲۰۲۶ پرداخت.

رکوردشکنی درآمدهای فیفا

جام‌جهانی ۲۰۲۶ که جانی اینفانتینو، رییس فیفا، آن را «بزرگ‌ترین رویداد تاریخ بشریت» نامیده، از نظر مالی نیز در سطحی فراتر از تصور قرار دارد.

فیفا در آخرین گزارش مالی خود پیش‌بینی کرده است که در چرخه چهار‌ساله منتهی به این تورنمنت، ۱۳ میلیارد دلار درآمد کسب خواهد کرد که نزدیک به ۹ میلیارد دلار آن تنها در سال جاری میلادی محقق می‌شود.

برای درک بهتر این ارقام، کافی است آن را با المپیک ۲۰۲۴ پاریس مقایسه کنیم که حدود ۵.۲۴ میلیارد دلار درآمد داشت.

نکته جالب اینجاست که تا پیش از جام‌جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی، المپیک همواره از نظر مالی جلوتر از فوتبال بود، اما تصمیم فیفا برای گسترش مسابقات و بردن آن به خاک آمریکای شمالی، درآمدهای این نهاد را به سطحی کاملا متفاوت رسانده است.

ماشین‌های پول‌سازی؛ حق پخش و بلیت‌فروشی

اصلی‌ترین منبع درآمد فیفا، فروش حق پخش تلویزیونی است که پیش‌بینی می‌شود به رکورد ۴.۳ میلیارد دلار برسد.

افزایش تعداد تیم‌ها از ۳۲ به ۴۸ و بالا رفتن تعداد بازی‌ها به ۱۰۴ مسابقه، محتوای بیشتری برای فروش به شبکه‌ها ایجاد کرده است.

دومین منبع بزرگ، فروش بلیت و خدمات رفاهی (Hospitality) است که با جهشی بزرگ نسبت به قطر، به ۳ میلیارد دلار رسیده است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد قیمت‌ها به شکل عجیبی افزایش یافته است؛ به طوری که ارزان‌ترین بلیت فینال در استادیوم «نیوجرسی» حدود ۴,۱۸۵ دلار قیمت‌گذاری شده که ۷ برابر قیمت فینال دوره قبل و ۴۰ برابر قیمت بلیت فینال یورو ۲۰۲۴ است.

با وجود این قیمت‌ها، تقاضا همچنان بالا است و برای ۷ میلیون بلیت موجود، بیش از ۵۰۰ میلیون درخواست ثبت شده است.

اسپانسرها و نوآوری‌های تجاری

درآمدهای حمایتی (Sponsorship) نیز به رکورد ۲.۷ میلیارد دلار رسیده است.

فیفا با ۱۶ شریک تجاری، از جمله آدیداس، آرامکو و کوکاکولا، قرارداد بسته و برای نخستین بار با تفکیک حقوق تجاری فوتبال زنان و بهره‌برداری از شبکه‌های اجتماعی مانند تیک‌تاک و یوتیوب، مدل‌های درآمدی خود را متنوع‌تر کرده است.

پول‌ها کجا می‌رود؟

فیفا به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی متعهد شده است که حداقل ۱۱.۶۷ میلیارد دلار از این درآمد را صرف توسعه جهانی فوتبال کند. با این حال، نحوه توزیع این مبالغ بحث‌برانگیز است.

هر یک از ۲۱۱ فدراسیون‌ عضو فیفا، ۵ میلیون دلار برای هزینه‌های عملیاتی دریافت می‌کنند.

پس از اعتراض کشورهای شرکت‌کننده نسبت به هزینه‌های بالای اقامت، فیفا بودجه جوایز تیمی را ۱۵ درصد افزایش داد و به ۸۷۱ میلیون دلار رساند. اکنون هر تیم شرکت‌کننده حداقل ۱۲.۵ میلیون دلار دریافت خواهد کرد.

برندگان و بازندگان؛ چالش مالی میزبانان

برخلاف فیفا که از معافیت‌های مالیاتی گسترده در آمریکا برخوردار است، فدراسیون‌های ملی و بازیکنان ممکن است مجبور به پرداخت مالیات‌های سنگین فدرال و ایالتی شوند.

همچنین تنش میان فیفا و ۱۱ شهر میزبان در آمریکا افزایش یافته است.

طبق قراردادها، فیفا تمام درآمدهای اصلی را برای خود برمی‌دارد، اما هزینه‌های سنگین «امنیت و حمل‌ونقل» بر عهده شهرهای میزبان است.

این موضوع باعث شده برخی شهرها، مانند نیویورک، برنامه‌های مخصوص هواداران را به دلیل هزینه‌های بالا لغو کنند یا به‌شدت کاهش دهند.

در نهایت، یکی از برندگان قطعی این گردش مالی، خود جانی اینفانتینو است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد پاداش سالانه او به دلیل موفقیت‌های مالی به ۳ میلیون دلار افزایش یافته و مجموع حقوق دریافتی او را به ۶ میلیون دلار در سال رسانده است؛ رقمی که پیش‌بینی می‌شود با پایان این جام‌جهانی باز هم افزایش یابد.