رسانههای جمهوری اسلامی از انفجار دو بسته انفجاری دستساز در منطقه ۱۰ تهران، حوالی جیحون خبر دادند. در این حادثه سه نفر بهطور سطحی مجروح شدند و به سه خانه و دو خودرو خسارت جزئی وارد شد. همزمان کاربران از شنیده شدن صدای چند انفجار در غرب تهران گزارش دادند.
تعطیلی گسترده مدارس و دانشگاهها که بهگفته مقامات حکومتی با هدف «حفظ جان دانشآموزان» آغاز شد، اکنون با قطع سراسری اینترنت بینالمللی و جایگزینی آن با شبکه ملی اطلاعات، به یک بنبست آموزشی تبدیل شده است.
وعدههای دولتی و واقعیتهای «شاد»
وزارت آموزش و پرورش در آخرین ابلاغیه خود که در ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ صادر شد، رسما اعلام کرد که تمامی مدارس کشور تا ۳۱ فروردین ماه بهصورت غیرحضوری فعالیت خواهند کرد.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، مدعی شده است که پلتفرم «شاد» بر بستر شبکه ملی بدون مشکل در حال ارائه خدمات است.
با این حال، واقعیت روی زمین حکایت از یک «تبعیض آموزشی» گسترده دارد. در حالی که ترافیک این شبکه طبق ابلاغیه ۱۷ فروردین رایگان اعلام شده، اما قطع اینترنت بینالمللی و اختلال در زیرساختهای مخابراتی، دسترسی دانشآموزان در مناطق محروم و درگیر جنگ را عملا به صفر رسانده است.
از سوی دیگر، وزارتخانه با تعلیق تصمیمگیری درباره امتحانات نهایی پایه دوازدهم به «اقتضای زمان»، صدها هزار دانشآموز را در وضعیت بلاتکلیفی مطلق قرار داده است.
دانشگاهها؛ تحصیل در انزوای علمی
در آموزش عالی، وضعیت از اختلال گذشته و به بنبست رسیده است. بر اساس بخشنامه ۹ فروردین ۱۴۰۵، تمامی دانشگاهها موظف به برگزاری صرفا مجازی کلاسها و جلسات دفاع شدهاند.
یک مخاطب با ارسال پیامی به ایراناینترنشنال گفت: «دانشجوی تحصیلات تکمیلی نیاز به اینترنت دارد. هیچ چشماندازی توسط دانشگاه برای این ترم مشخص نشده است. کلاسهای آزمایشگاه، تاریخ تصویب و دفاع پروپوزال و …، همهچیز بهنوعی در حالت تعلیق درآمده و به بخشنامههای سطحی و گنگ تبدیل شده که به تمامی زمانهای حدودی اعلام شده هم، مدتزمان جنگ اضافه خواهد شد.»
این دانشجو همچنین با اشاره به نبودن برنامهای مشخص برای حضوری کردن کلاسها، دلیل این تصمیم را «کنترل فضای امنیتی و استفاده از مراکز آموزشی برای نیروهای سرکوبگر» عنوان کرد و گفت: «واقعا توهینآمیز است، تنها کار عملیاتی که انجام شده، انتقال کلاسها به پیامرسانهای داخلی است. با این شرایط دانشجویان ارشد و دکتری چطور میتوانند از لحاظ روانی، ذهنی و سختافزاری کارآمد باشند؟»
دانشجوی دیگری در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «دوره لیسانس ما هیچ و پوچ بود. از کرونا تا جنبش مهسا، از انقلاب ملی تا جنگ؛ دانشگاه یا تعطیل و غیرحضوری بود، یا مورد حمله نیروهای سرکوبگر قرار میگرفت، یا محل استقرار آنها بود.»
او با اشاره به اینکه در ترم پایانی قرار دارد و باید از پایاننامه خود دفاع کند، گفت: «رشته من عکاسی است و باید برای دروس عملی و پایاننامهام عکاسی کنم. اما این روزها بالا بردن گوشی تلفن همراه برای عکاسی هم میتواند جرم باشد و تبعات داشته باشد، چه برسد به اینکه سهپایه و دوربین در شهر بگذاری. همین میتواند با اتهامات امنیتی جدی روبهرو شود.»
این دانشجو همچنین موضوع تعلیق کلاسها و روند آموزشی و دسترسی به منابع مختلف برای نوشتن پایاننامه و حتی در دسترس نبود استادان راهنما و تعطیلی دانشگاهها برای پیگیری چگونگی روند جلسات دفاع را از مهمترین موضوعات دانشجویان در قطعی اینترنت دانست.
تحصیل در خانه؛ کلاس درسی که دیگر نیست
بخش بزرگی از بحران آموزش در زمان جنگ اما بر دوش والدینی است که میان دو راهی «نان و جان» گرفتار شدهاند.
در حالی که ادارات بهصورت نوبتی فعالیت میکنند، بسیاری از والدین مجبورند فرزندان خود را در خانه تنها بگذارند و یا به نزدیکان خانواده از جمله پدر و یا مادربزرگ بسپارند که این وضعیت بار آموزشی را به دوش خانوادههایی انداخته است که خود تحت فشار شدید معیشتی و روانی هستند.
یک مخاطب ایراناینترنشنال گفت: «من و همسرم هر دو شاغل هستیم و تا ۵ عصر کار میکنیم. کلاسهای آنلاین دختر کلاس اولمان اما از ساعت ۱۲ ظهر شروع میشود. در این شرایط ما مجبور هستیم او را پیش مادربزرگش بگذاریم که کار کردن با این اپلیکیشنهایی را که مدام قطع میشود بلد نیست و طبیعتا با سیستم آموزشی و نحوه دروس آشنا نیست.»
این مخاطب، چنین وضعیتی را آزار مضاعف خانوادهها و خالی شدن کلاسها از بار علمی و پیشرفت بچهها دانست و تاکید کرد کودکان این رده سنی که در دوره کرونا، دو جنگ و دو اعتراض بسیار بزرگ زندگی کردهاند، زیست و آموزششان بهشدت آسیب دیده است.
این مادر به موضوع پرداختن شهریه کامل یک سال تحصیلی اشاره کرد و گفت: «ما فرزند خود را در یک مدرسه غیردولتی ثبتنام کردیم و هزینه کامل یک سال را هم پرداخت کردیم، اما تقریبا بیشتر سال تحصیلی یا مدارس تعطیل بود، یا غیرحضوری و بار آموزش به دوش ما و خانواده بود. همینطور این هزینه شامل کلاسها و فعالیتهای جانبی بود که فرزند ما از هیچکدام از آنها استفاده نکرد و خب مدرسه هم هیچ برنامهای برای بازپس دادن هزینه ندارد و این هم یک مشکل بزرگ دیگر است.»
تثبیت شکاف آموزشی در زیر سایه موشک
آنچه امروز در ایران رخ میدهد، صرفا یک اختلال موقت تحصیلی نیست؛ بلکه تثبیت سیستم «اینترنت طبقاتی» در ساختار آموزشی است. درحالیکه اقلیتی با دسترسی به اینترنتهای خاص از جمله سیمکارت سفید به منابع آموزشی دسترسی دارند، یا گروهی اندک با پرداخت هزینههای بسیار زیاد به اینترنت ماهوارهای استارلینک متصل هستند، اکثریت جامعه با مدارس و دانشگاههایی که تنها نامی از آنها باقی مانده، رها شدهاند.
جمهوری اسلامی مدعی مدیریت بحران است، اما تمدید پیدرپی تعطیلیها و سکوت درباره سرنوشت امتحانات نهایی و کنکور، نشاندهنده نبود کمترین چشمانداز برای آینده است. با تداوم قطعی بیش از ۴۵ روزه اینترنت، حق آموزش در ایران به یک «امتیاز سیاسی» تبدیل شده و نسلی در حال شکلگیری است که هزینه جنگ را نه فقط با امنیت، بلکه با ویرانی آینده تحصیلی خود میپردازد.
منابع مطلع همچنین گفتند که در جریان مذاکرات روز جمعه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در برخی از مواضع خود، بهویژه درباره کاهش یا توقف حمایتهای مالی و تسلیحاتی از «جبهه مقاومت» و بهطور خاص حزبالله لبنان، نشانههایی از انعطاف نشان داده است.
به نقل از این منابع مطلع، این رویکرد با واکنش تند محمدباقر ذوالقدر، از فرماندهان سابق سپاه پاسداران و دبیر کنونی شورای عالی امنیت ملی، مواجه شد.
به گفته این منابع، ذوالقدر گزارشی از روند مذاکرات به بیت رهبری و فرماندهان ارشد سپاه ارائه کرد. این گزارش به خشم در سطح بالای حاکمیت دامن زده است. در این گزارش به «عدول از چارچوب اختیارات هیات» و همچنین ورود به مباحثی فراتر از دستورات رهبری اشاره شده بود.
این منابع تاکید کردند که در پی این تحولات، عصر روز شنبه ۲۲ فروردین و پس از رایزنیهایی در بیت رهبری، با نقشآفرینی حسین طائب، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، دستور بازگشت فوری هیات مذاکرهکننده به تهران صادر شد.
پیشتر نیز خبرهایی از بروز اختلاف میان مقامهای جمهوری اسلامی منتشر شده بود. هشتم فروردین گزارشهایی از بروز اختلافهای جدی میان مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی و احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران که گفته میشود اکنون فرد شماره یک این نهاد است، منتشر شد.
منابع آگاه در گفتوگو ایراناینترنشنال «نحوه مدیریت جنگ و پیامدهای مخرب آن بر معیشت مردم و اقتصاد کشور» را ریشه این اختلافها خواندند.
سه روز بعد، گزارشهایی درباره نارضایتی پزشکیان از قرار گرفتن در یک «بنبست کامل سیاسی» و اینکه حتی اختیار انتصاب مقامهای کشتهشده دولت در جریان جنگ نیز از او سلب شده است، منتشر شد.
بر اساس این گزارش، گفته میشود وحیدی بهصراحت اعلام کرده است که به دلیل شرایط بحرانی جنگ، تمامی پستهای کلیدی و حساس مدیریتی باید تا اطلاع ثانوی بهطور مستقیم از سوی سپاه پاسداران انتخاب و اداره شوند.
در هیات پرشمار مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی در اسلامآباد، افرادی از طیفهای مختلف درون حاکمیت جمهوری اسلامی حضور داشتند اما با توجه به این اطلاعات و همینطور گزارشهایی از محتوای مذاکرات و خواستههای جمهوری اسلامی، به نظر میرسد، نمایندگان اعزامی وابسته به سپاه در این جمع نیز دست بالا را داشتند.
بر اساس گزارشها، پافشاری جمهوری اسلامی بر تداوم برنامه هستهای و اعمال کنترل بر تنگه هرمز که در نهایت به شکست مذاکرات اسلامآباد انجامید.
پس از آن ایالات متحده از محاصر دریایی جزایر جنوبی ایران خبر داد و سنتکام اعلام کرد که از صبح روز دوشنبه ۲۴ فروردین، مانع ورود کشتیها به بنادر ایران و خروج کشتیها از آنها میشود. این محاصره در زمان مقرر آغاز شد.
با وجود اعلام شکست مذاکرات اسلامآباد، پاکستان دوشنبه ۲۴ فروردین اعلام کرد که رایزنیها با طرفین همچنان ادامه دارد و تشکیل جلسهای دیگر برای ادامه گفتوگوها محتمل است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، نیز عصر سهشنبه ۲۵ فروردین به روزنامه نیویورکپست گفت مذاکرات با جمهوری اسلامی «ممکن است طی دو روز آینده» در پاکستان پی گرفته شود.
منابع آگاه نیز پیش از آن به رویترز گفتند برخلاف بنبست ظاهری، درهای دیپلماسی همچنان باز است و یک مقام سفارت جمهوری اسلامی در پاکستان نیز گزارش داد دور بعدی مذاکرات واشینگتن و تهران ممکن است این هفته یا اوایل هفته آینده برگزار شود.
در بسیاری از این پیامها، قطع اینترنت، رکود در صنایع و کاهش توان مالی مردم بهعنوان عوامل تشدیدکننده بحران معیشتی مطرح شده است.
یکی از شهروندان با اشاره به مجموعهای از مشکلات همزمان، وضعیت کنونی را چنین توصیف کرد: «اینترنت قطع، شماری از اجناس کمیاب و قیمتها بهصورت تصاعدی هر روز افزایش پیدا میکند. این وضعیت کشوری است که مردمش را در سختی رها کرده و در خیابان مانور پیروزی خیالی میدهد.»
پیامهای متعددی به رکود در صنایع و کاهش فعالیت کارخانهها اشاره دارند.
نگرانی از تعطیلی کارخانهها
در یکی از پیامها آمده است مشاغل مرتبط با پتروشیمی، از جمله فروشندگان لولههای یوپیویسی، فعالیت خود را متوقف کردهاند، زیرا قیمت مشخصی وجود ندارد و فروش ممکن است به زیان آنها منجر شود.
به گفته یکی از شهروندان، شرکتهایی که مواد اولیه آنها پلیپروپیلن بوده، پس از آسیب دیدن پتروشیمیها، با کمبود مواد اولیه مواجه شدهاند.
او توضیح داد در مرودشت، شهرکهای صنعتی یکی پس از دیگری در آستانه تعطیلی قرار گرفتهاند و «هنوز قرارداد امسال با هیچ کارگری امضا نشده و پاسخگویی مشخصی هم وجود ندارد».
پیشتر نیز اطلاعاتی از اصفهان به ایراناینترنشنال رسیده بود که نشان میداد نبود ورق آهن و مواد پتروشیمی باعث تعطیلی بسیاری از کارگاههای صنعتی شده است و کارگران نسبت به تمدید نشدن قراردادهای خود اعتراض دارند.
در شهرکهای صنعتی قزوین نیز شرایط مشابهی گزارش شده است.
به گفته یکی از مخاطبان، کارخانهها در قزوین بهتدریج کارگران را تعدیل کرده و آنها را با عنوان «عدم نیاز» به بیمه بیکاری معرفی میکنند. شرایطی که باعث شکلگیری «موج شدیدی از رکود و بیکاری» شده است.
یکی دیگر از شهروندان که خود کارفرماست، از شرایط دشوار اقتصادی گفت و توضیح داد که به اجبار، دست به تعدیل نیرو زده است.
او گفت که از سوی دیگر بیشتر مشتریان توان پرداخت بدهیهای خود را ندارند و این موضوع فشار مضاعفی بر شرکتها وارد کرده است.
از شهرهای دیگری نیز گزارشهایی از افزایش فقر و بیکاری به ایراناینترنشنال رسیده است.
یک شهروند گفت با گذشت حدود یک ماه از آغاز سال جدید، حقوق کارگران افزایش نیافته و اداره کار نیز رسیدگی موثری به شکایتها نمیکند.
به گفته او، هنگام مراجعه به اداره کار به کارگران گفته میشود که دولت دستور جدیدی برای افزایش حقوق صادر نکرده و وعده افزایش ۶۰ درصدی نیز اجرایی نشده است.
فشار معیشتی و پیامدهای قطع اینترنت
در کنار رکود اقتصادی، بسیاری از شهروندان از کوچکتر شدن سفرههای خانوار خبر دادند.
یکی از مخاطبان گفت: «فشار اقتصادی، کسبوکارها و زندگی مردم را کاملا نابود کرده. چکهای برگشتی، بدهیهای سنگین و مردمی که حتی نان شب ندارند.»
شهروند دیگری نیز از افزایش مداوم قیمت کالاها خبر داد و گفت هر بار که کالاهای جدید وارد مغازهها میشود، دستکم با دو برابر قیمت عرضه میشوند.
به گفته او، «سفرهها یکی پس از دیگری خالی میشوند».
در کنار مشکلات اقتصادی، برخی پیامها به نگرانیهای اجتماعی و آموزشی نیز اشاره دارند.
یک شهروند ۱۸ ساله گفت او و همسن و سالهایش از شرایط بدون اینترنت خسته شدهاند و احساس میکنند بیش از آنکه برای زندگی و تفریح تلاش کنند، صرفا در حال دست و پا زدن برای «بقا» هستند.
یک نوجوان از رشت با هشدار درباره وضعیت دانشآموزان پایه یازدهم و دوازدهم که امسال امتحان نهایی و کنکور دارند، گفت این دانشآموزان نمیدانند «با چه آرامش نداشتهای باید امتحان به آن سختی را بدهند».
شهروندی با اشاره به وضعیت بحرانی کنونی، گفت: «کسی که بیرون از زندان است نمیتواند شخص داخل قفس را کاملا درک کند. امید و آرزوهای ما در حال ته کشیدن است. ما مردم کمک لازم داریم. لطفا کمکمان کنید ...»
بارنئا سهشنبه ۲۵ فروردین در مراسم یادبود هولوکاست در وزارت خارجه اسرائیل گفت که سازمان موساد «در قلب تهران» در جریان کارزار اخیر آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی فعالیت میکرد.
رییس موساد گفت: «ما اطلاعات دقیق را در اختیار نیروی هوایی قرار دادیم و موشکهایی که اسرائیل را تهدید میکردند، هدف قرار دادیم.»
او افزود: «اما ماموریت ما هنوز به پایان نرسیده است. ما تصور نمیکردیم که این ماموریت بلافاصله با پایان نبردها به پایان برسد. بلکه بهطور فشرده برنامهریزی کردیم تا کارزار ما ادامه یابد و حتی در دوره پس از حملات در تهران نیز به نتایج دست پیدا کند.»
بارنئا گفت مسئولیت موساد در این زمینه «تنها زمانی پایان خواهد یافت که این رژیم افراطی جایگزین شود.»
رییس موساد تاکید کرد: «تغییر رژیم در ایران ماموریت ماست. ما در برابر یک تهدید وجودی دیگر، دست روی دست نخواهیم گذاشت و تماشا نخواهیم کرد.»
پیش از او بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل سایتهای هستهای جمهوری اسلامی را با اردوگاههای مرگ نازیها مقایسه کرده و گفته بود اگر اسرائیل برای شناسایی و از میان برداشتن سایتهایی چون نطنز، فردو، اصفهان و پارچین اقدام نمیکرد، ممکن بود واقعیت هرگز فاش نشود.
نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه ۲۳ فروردین نیز در جلسه کابینه این کشور اعلام کرده بود که هنگام بازگشت جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، از اسلامآباد با او گفتوگو کرده است.
او همچنین گفت آمریکا نمیتوانست نقض آتشبس از سوی جمهوری اسلامی را تحمل کند. به گفته او قرار بود بلافاصله پس از آتشبس، جمهوری اسلامی تنگه هرمز را باز کند، اما این کار انجام نشده است.
حکومت «تروریستی» ایران رهبری محور شرارت را بر عهده دارد
همچنین سهشنبه، گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل در نشست خبری مشترک با وزیر امور خارجه جمهوری چک گفت که حکومت «تروریستی» ایران رهبری محور شرارت را بر عهده دارد.
او افزود: «افراطیترین حکومت جهان در پی دستیابی به خطرناکترین سلاح جهان، یعنی سلاح هستهای است.»
او ادامه داد: «جمهوری اسلامی حلقهای از آتش متشکل از دولتهای نیابتی تروریستی خود پیرامون اسرائیل ایجاد کرده است؛ حزبالله در لبنان، حماس در غزه و حوثیها در یمن.»
سعار اضافه کرد: «سالها به حکومت ایران اجازه دادیم توانمندیهای خود را افزایش دهد، در حالی که تلاشهایی برای جلوگیری از دستیابی آن به سلاح هستهای جریان داشت.
وزیر خارجه اسرائیل تاکید کرد که ما از این تلاشها برای تحقق این هدف، از جمله از طریق ابزارهای دیپلماتیک، حمایت میکنیم.
