وزیر خارجه اسرائیل گفت این کشور بهدنبال جنگ بیپایان نیست و تا زمانی به عملیات ادامه میدهد که خود و شرکایش زمان توقف را مناسب بدانند. او افزود هدف، حذف بلندمدت «تهدید موجودیتی» جمهوری اسلامی است و با ادامه این رژیم چنین هدفی قابل تصور نیست؛ خامنهای جدید کمتر رادیکال نیست.
دونالد ترامپ در این گفتوگو که سهشنبه ۱۹ اسفند منتشر شد، از آنچه «موفقیت عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران» خواند، دفاع کرد.
او به تاکید گفت که نتایج اولیه این عملیات، «بسیار فراتر از انتظار» بوده است.
ترامپ همچنین گفت: «فکر نمیکنم او بتواند در آرامش زندگی کند!»
اشارهای به مجتبی خامنهای که در جمهوری اسلامی به عنوان رهبر جدید منصوب شده و ترامپ گفته است که از این انتخاب راضی نیست.
تاکید ترامپ بر موفقیت عملیات نظامی
رییسجمهوری آمریکا در ادامه گفتوگوی خود با فاکسنیوز تاکید کرد که در نخستین موج حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، بخش بزرگی از توان موشکی حکومت ایران هدف قرار گرفته است.
او گفت: «وقتی اولین بار به آنها حمله کردیم، ۵۰ درصد از موشکهایشان را از کار انداختیم و اگر این کار را نکرده بودیم، جنگ بسیار سختتری پیش رو داشتیم.»
از سوی دیگر، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز اعلام کرد از زمان آغاز عملیات علیه جمهوری اسلامی در ۹ اسفند، بیش از پنج هزار موضع در ایران هدف حمله قرار گرفته است.
ترامپ حمله اولیه را «اقدامی تعیینکننده» توصیف کرد و گفت که هیچ ريیسجمهوری دیگری در آمریکا جرأت انجام چنین اقدامی را نداشته است.
او افزود: «اگر آمریکا چند روز دیگر صبر میکرد، به نظر من ممکن بود ایران حمله را آغاز کند.»
پیش از انتشار این گفتوگوی ترامپ با فاکسنیوز، شبکه ایبیسینیوز ۱۸ اسفند گزارش داد دولت آمریکا به نهادهای مجری قانون در این کشور هشدار داده که ممکن است جمهوری اسلامی در حال فعال کردن سلولهای خفته تروریستی خود در خارج از ایران باشد.
بر اساس این گزارش، ایالات متحده ارتباطاتی رمزگذاری شده را رهگیری کرده که گمان میرود از ایران ارسال شده باشد و ممکن است بهعنوان «یک محرک عملیاتی» برای «عوامل خفته» خارج از کشور، عمل کند.
این هشدار به تحلیل اولیه سیگنالها از یک پیام اشاره میکند که «احتمالا منشأ ایرانی» داشته و اندکی پس از کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور تهران، در چند کشور بازپخش شده است.
احتمال گفتوگو با تهران
ترامپ در ادامه گفتوگوی خود با فاکسنیوز در عین حال احتمال گفتوگو با رهبران ایران را رد نکرد.
او گفت: «میشنوم که آنها خیلی مایل به گفتوگو هستند.»
به گفته رییسجمهوری آمریکا، چنین گفتوگویی «ممکن است» انجام شود؛ هرچند او تاکید کرد: «شاید دیگر نیازی به مذاکره نباشد.»
واکنش به حملات ایران در منطقه
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت از اینکه ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل برخی کشورهای خلیج فارس را هدف قرار داده، «شگفتزده شده» است.
او تاکید کرد: «یکی از چیزهایی که بیش از همه من را غافلگیر کرد این بود که آنها به کشورهایی حمله کردند که اصلا به آنها حمله نکرده بودند.»
ترامپ همچنین در پاسخ به پرسشی درباره گزارشها از حمله به یک مدرسه دخترانه در ایران گفت که این حادثه «هنوز در دست بررسی» است.
بر اساس گزارش رسانههای دولتی در ایران و صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)، در حمله به این مدرسه در میناب، حدود ۱۶۵ تا ۱۸۰ نفر کشته شدهاند که بیشتر آنها دانشآموزان دختر بودهاند.
این آمار بهطور مستقل تایید نشده است.
ترامپ گفت: «این موضوع هنوز در دست بررسی است، اما ما تنها کسانی نیستیم که چنین موشکی (تاماهاک) در اختیار دارند.»
سپاه پاسداران سهشنبه ۱۹ اسفند اعلام کرد اگر حملات آمریکا و اسرائیل ادامه یابد، اجازه نخواهد داد هیچ نفتی از خاورمیانه صادر شود.
هشدارهای اینچنینی باعث شده است که دونالد ترامپ بگوید اگر ایران روند صادرات نفت را مسدود کند، آمریکا «ضربات بسیار شدیدتری» وارد خواهد کرد.
خبرگزاری رویترز ۱۹ اسفند نوشت: «موضع سپاه پاسداران نتوانست روند کاهش قیمت نفت خام و رشد سهام جهانی را که پس از ابراز اطمینان ترامپ به پایان سریع درگیریها شکل گرفته بود، تغییر دهد؛ حتی با وجود آن که ایران با معرفی مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید خود، نشانهای از سرسختی نشان داد.»
ترامپ ۱۸ اسفند گفت که ایالات متحده به ارتش ایران آسیب جدی وارد کرده است.
او همچنین پیشبینی کرد درگیری قبل از بازه چهار هفتهای اولیهای که تعیین کرده بوده، پایان یابد؛ هرچند مشخص نکرد که پیروزی از نظر او چه تعریفی دارد.
هدف اسرائیل: براندازی
اسرائیل میگوید هدف این جنگ، «براندازی نظام حاکمیت روحانیت» در ایران است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در بیانیهای که دفتر او ۱۹ اسفند منتشر کرد، گفت: «آرمان ما این است که مردم ایران، استبداد را کنار بزنند.»
او افزود: «در نهایت، این به خود آنها بستگی دارد. اما تردیدی نیست که با اقدامات انجامشده تاکنون در حال شکستن استخوانهای حکومت هستیم ـ و دست ما همچنان دراز است. اگر با مردم ایران موفق شویم، پایانی دائمی رقم خواهیم زد ....»
مقامهای آمریکایی عمدتا گفتهاند هدف واشینگتن نابود کردن توان موشکی و برنامه هستهای جمهوری اسلامی است، اما ترامپ تاکید کرده جنگ فقط با «دولتی مطیع در تهران» پایان مییابد.
به گفته امیرسعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، از زمان آغاز حملات هوایی و موشکی آمریکا و اسرائیل به سراسر ایران در نهم اسفند ماه، دستکم هزار و ۳۳۲ غیرنظامی ایرانی کشته و هزاران نفر زخمی شدهاند.
این در حالی است که ترامپ گفته است در صورت تلاش تهران برای مسدود کردن مسیر عبور نفتکشها از تنگه هرمز ـ مسیری که یکپنجم نفت جهان از آن میگذرد ـ حملات آمریکا میتواند بهطور چشمگیری تشدید شود.
او ۱۸ اسفند در یک نشست خبری گفت: «آنها را چنان سخت خواهیم زد که دیگر نه آنها و نه هیچکس که به آنها کمک کند، هرگز قادر به جبران آن بخش از جهان نباشند.»
تهران: ما پایان جنگ را تعیین میکنیم
سپاه پاسداران اعلام کرد اگر حملات آمریکا و اسرائیل ادامه یابد، اجازه نخواهد داد هیچ نفتی از منطقه خارج شود.
رسانههای حکومتی در ایران از قول این نهاد نظامی نوشتند: «ما کسانی هستیم که پایان جنگ را تعیین خواهیم کرد.»
سپاه پاسداران همچنین اظهارات ترامپ را «یاوه» خواند.
ترامپ اما در پستی در تروث سوشال، هشدارهای خود را تکرار کرد: «اگر ایران کاری انجام دهد که جریان نفت در تنگه هرمز را متوقف کند، ایالات متحده آمریکا آنها را ۲۰ برابر سختتر از آنچه تاکنون زده است، هدف قرار خواهد داد.»
آرامکوی سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، ۱۹ اسفند درباره «پیامدهای فاجعهبار» برای بازارهای جهانی نفت در صورت تداوم جنگ و اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز هشدار داد.
تنگه هرمز مهمترین مسیر صادرات نفت جهان است که بزرگترین تولیدکنندگان نفت خلیج فارس را به دریای عمان و دریای عرب متصل میکند.
رویترز نوشت که جنگ عملا تنگه هرمز را مسدود کرده و برای بیش از یک هفته، حرکت نفتکشها را متوقف و تولیدکنندگان را با پر شدن مخازن ذخیرهسازی، وادار به توقف پمپاژ کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت بعید است تهران مذاکرات با آمریکا را از سر بگیرد. کشوری که به گفته او، پس از سه دور گفتوگو از پیشرفت سخن گفته بود.
او در گفتوگو با پیبیاس گفت: «با این حال، تصمیم گرفتند به ما حمله کنند. بنابراین فکر نمیکنم گفتوگو با آمریکاییها دیگر در دستور کار ما باشد.»
از سوی دیگر، انتصاب مجتبی خامنهای بهعنوان جانشین پدرِ کشتهشدهاش، علی خامنهای، امیدها را به پایان سریع جنگ از بین برد و باعث جهش بازارهای نفت و سقوط بازارهای سهام شد. اما پس از پیشبینی پایان سریع جنگ از سوی ترامپ و گزارشهایی درباره احتمال کاهش تحریمها بر انرژی روسیه، بازارها در جهت مخالف حرکت کردند.
ترامپ پس از گفتوگو با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، گفت که ایالات متحده برای کاهش کمبود، تحریمهای مرتبط با نفت را برای «برخی کشورها» معلق خواهد کرد.
رویترز نوشت که به گفته منابع متعدد، این اقدام میتواند به معنای تسهیل بیشتر تحریمهای نفتی روسیه باشد. اقدامی که ممکن است تلاشها را برای مجازات مسکو بابت جنگ در اوکراین، پیچیدهتر کند.
گزینههای دیگر، شامل آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک یا محدود کردن صادرات آمریکا است.
قیمت بنزین در ایالات متحده دارای حساسیت سیاسی ویژه است. جایی که رایدهندگان افزایش هزینهها را یکی از دغدغههای اصلی خود پیش از انتخابات میاندورهای در ماه نوامبر میدانند و جمهوریخواهان حامی ترامپ تلاش میکنند در این انتخابات، کنترل خود را بر کنگره حفظ کنند.
نظرسنجی رویترز/ایپسوس که ۱۸ اسفند منتشر شد، نشان داد ۶۷ درصد آمریکاییها انتظار دارند قیمت بنزین در ماههای آینده افزایش یابد و تنها ۲۹ درصد از جنگ حمایت میکنند.
هرچند صادرات انرژی روسیه در سالهای اخیر تحت تاثیر تحریمهای مرتبط با جنگ اوکراین کاهش یافته بود، کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی موجب شد تقاضا برای نفت و گاز روسیه به شکل چشمگیری افزایش پیدا کند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، جمعه ۱۵ اسفند در مصاحبه با خبرنگاران گفت: «بهدنبال جنگ در ایران، تقاضا برای منابع انرژی روسیه به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.»
او تاکید کرد مسکو همچنان «یک تامینکننده قابل اعتماد» برای نفت و گاز، از جمله گاز طبیعی مایع، باقی میماند.
خبرگزاری رویترز ۱۵ اسفند نوشت جنگ علیه جمهوری اسلامی و حملات متقابل حکومت ایران سبب شده تنگه هرمز که یکی از حیاتیترین گذرگاههای کشتیرانی جهان به شمار میآید، تقریبا بسته شود.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
معافیت هند از محدودیتهای نفتی آمریکا علیه روسیه
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۴ اسفند با صدور معافیتی ۳۰ روزه به هند اجازه داد محمولههای نفتی روسیه را که در حال حاضر در دریا متوقف ماندهاند، خریداری کند.
این تصمیم در حالی گرفته شد که آمریکا در ماههای گذشته فشار قابل توجهی بر دهلینو وارد کرده بود تا از خرید نفت روسیه صرفنظر کند.
پسکوف از اعلام حجم احتمالی محمولههای نفتی که ممکن است در چارچوب این معافیت به هند ارسال شود، خودداری کرد.
ایگور یوشکوف، تحلیلگر شاغل در یکی از دانشگاههای دولتی روسیه، در همین رابطه به رویترز گفت: «درگیری در تنگه هرمز شرایط مساعدی برای افزایش درآمدهای روسیه از محل صادرات انرژی ایجاد میکند.»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از آن زمان، کشورهای غربی مجموعهای از تحریمها را علیه مسکو اعمال کردند و برای کاهش وابستگی خود به نفت و گاز روسیه که ستون اصلی اقتصاد این کشور به شمار میرود، اقداماتی را در دستور کار قرار دادند.
هشدار قطر درباره احتمال افزایش قیمت نفت به ۱۵۰ دلار در هر بشکه
قطر هشدار داد در صورت ادامه مناقشه کنونی در هفتههای آینده، صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس متوقف خواهد شد.
سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر، ۱۵ اسفند در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز گفت چنین وضعیتی میتواند «اقتصادهای جهان را زمینگیر کند» و ممکن است همه صادرکنندگان انرژی در خلیج فارس ناچار شوند ظرف چند هفته آینده، تولید خود را متوقف کنند.
او همچنین از احتمال افزایش قیمت نفت تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه خبر داد.
کعبی افزود حتی اگر جنگ همین لحظه پایان یابد، بازگشت قطر به چرخه عادی تحویل محمولهها پس از حمله پهپادی جمهوری اسلامی به بزرگترین تاسیسات گاز طبیعی مایع این کشور، «چند هفته تا چند ماه» زمان خواهد برد.
قطر که دومین تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی مایع در جهان است، پس از حمله اخیر حکومت ایران به تاسیسات راس لفان، ناچار شد «وضعیت فورس ماژور» اعلام کند.
«وضعیت فورس ماژور» بدان معناست که وقوع رویدادی خارج از کنترل، مانند جنگ یا حمله، اجرای تعهدات قراردادی را موقتا ناممکن میکند و طرف قرارداد از مسئولیت حقوقی تاخیر یا عدم انجام تعهد معاف میشود.
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۵ اسفند گزارش داد برخی سیاستمداران و شهروندان در قبرس نگران هستند که این کشور به درگیری گستردهتر با ایران کشیده شود.
به گفته مقامهای امنیتی، یک پهپاد که احتمال میرود از سوی حزبالله، متحد جمهوری اسلامی، شلیک شده باشد دوشنبه به پایگاه آکروتیری اصابت کرد.
در این حمله کسی آسیب ندید، اما جزیره به حالت آمادهباش درآمد و ساکنان مناطق اطراف پایگاه تخلیه شدند.
پایگاههای بریتانیایی در قبرس
بریتانیا از زمان استقلال قبرس در سال ۱۹۶۰ دو پایگاه نظامی در این کشور دارد: آکروتیری و دکلیا.
این پایگاهها بهعنوان قلمرو حاکمیتی بریتانیا شناخته میشوند و سالها نقش مهمی در عملیات نظامی لندن در خاورمیانه داشتهاند.
این دو پایگاه در مجموع حدود ۹۹ مایل مربع از سواحل جنوبی و شرقی قبرس را در بر میگیرند.
حدود هفت هزار نیروی نظامی بریتانیا همراه با خانوادههایشان در این پایگاهها زندگی میکنند و نزدیک به ۱۲ هزار شهروند قبرسی نیز در مناطق اطراف آنها ساکن هستند.
دولت قبرس و فشار افکار عمومی
با وجود افزایش انتقادها، هنوز نشانه مشخصی وجود ندارد که دولت قبرس در پی تعطیلی این پایگاهها باشد.
با این حال، افزایش درخواستها برای بررسی وضعیت حقوقی آنها نشان میدهد جنگ جاری روابط منطقهای را پیچیدهتر کرده است.
نیکوس کریستودولیدس، رییسجمهوری قبرس، جمعه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بازنگری در وضعیت پایگاهها گفت: «نمیتوانم این موضوع را رد کنم.»
کنستانتینوس کومبوس، وزیر امور خارجه قبرس، نیز گفت تصمیم درباره چنین موضوع مهمی در شرایط بحران و با عجله گرفته نمیشود.
در رسانههای قبرس نیز انتقادها افزایش یافته است. روزنامه فیللفتروس در سرمقالهای نوشت: «پایگاهها باید بروند. آنها امنیت ما را به خطر میاندازند.»
مواضع بریتانیا
تنشها زمانی بیشتر شد که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در روزهای گذشته استفاده از این پایگاهها در عملیات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را بهطور علنی رد نکرد. این اظهارات باعث نارضایتی مقامهای قبرس شد.
پس از آن، بریتانیا اعلام کرد از این جزیره در عملیات نظامی علیه ایران استفاده نشده است و جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، برای کاهش تنشها به نیکوزیا سفر کرد.
برخی کارشناسان حقوقی در قبرس میگویند باید مبنای حقوقی این پایگاهها در چارچوب حقوق بینالملل دوباره بررسی شود. به گفته آنها، این پایگاهها آخرین نشانههای دوران استعمار هستند و با اصول منشور سازمان ملل سازگار نیستند.
در مقابل، وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرده است پایگاههای حاکمیتی این کشور در قبرس کاملا بر اساس حقوق بینالملل قانونی هستند.
