جعفر کاووسی روزبهانی، کارگر ۳۰ ساله و نانآور خانواده، شامگاه ۲۰ دی در مشکیندشت کرج هدف گلوله جنگی به قفسه سینه قرار گرفت. موتورسواران بسیجی پیکر او را مدتی در خیابان چرخاندند و سپس رها کردند. برخی عابران او را به بیمارستان بردند اما جعفر به دلیل شدت جراحات جان باخت.
جعفر کارگر نهالستان و آسفالتکاری بود و آن شب قصد داشت به مغازه برادرش برود که مستقیم به سینهاش شلیک کردند.
از خانوادهاش برای تحویل پیکر درخواست پول کردند اما چون خانواده وسع مالی نداشت، صاحبکار جعفر پیکر او را تحویل گرفت.
پیکر او ۲۴ دی در آرامستان بهشت فاطمه مشکین دشت به خاک سپرده شد.
بر اساس گزارشها، نیما واحد، نوجوان ۱۷ ساله و بوکسور، ۱۸ دی در کرج بازداشت شد.
او برای «اعتراف دروغین به حمل سلاح» تحت شکنجه شدید قرار داشته است.
نزدیکان میثم حسنپور نیز به ایراناینترنشنال گفتند این شهروند ساعت دو بامداد ۲۵ دی بهدست نیروهای لباس شخصی در منزلش بازداشت شد.
میثم از آن زمان تاکنون از حق تماس با خانواده و دسترسی به وکیل محروم بوده و هیچ اطلاع روشنی از وضعیت او در دست نیست.
گزارشها حاکی است نیروانا تربتینژاد و مادرش سایه امیرخانی، سوم اسفند در مراسم چهلم حسین سلیمانی، از جاویدنامان انقلاب ملی ایرانیان، همراه با خشونت بازداشت شدند.
نیروانا در جریان جنبش مهسا در سال ۱۴۰۱ نیز بازداشت شده بود.
بر اساس گزارش شهروندان، میثم یزدانی، دایی محمدجواد زاهدی (از کشتهشدگان جنبش «زن، زندگی، آزادی»)، نیز سوم اسفند بهدلیل فعالیتهایش در فضای مجازی و حضور در مراسم چهلم جاویدنامان بازداشت شد.
خانواده از وضعیت میثم اطلاعی ندارند.
مخاطبی هم از بازداشت شهرام بحری، فرزند صفرعلی بحری و برادر شهید هرمز بحری، در شهسوار (تنکابن) خبر داد و گفت خانواده از وضعیت او بیاطلاعاند.
به گفته شهروندان، از دوم اسفند در شهسوار و رامسر در حال یورش به خانه افرادی هستند که در آنها مراسم چهلم جاویدنامان برگزار شده است.
در یک نمونه، ماموران با یورش به خانه جاویدنام پژمان نوروز رجبی و تیراندازی، برادر او بهنام را بازداشت کردند.
آذر، خواهر جاویدنام مهدی ساحلی، نیز پس از سخنرانی بر مزار برادرش در مراسم چهلم او، بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
بر اساس گزارشها، آذین و سمیرا کردی، خالههای جاویدنام سورنا گلگون نیز پس از مراسم چهلم بازداشت شدند.
سورنا ۱۸ ساله، دانشجوی ترم اول و ساکن شهر شهسوار بود که ۱۹ دی در این شهر از پشت هدف قرار گرفت و با اصابت گلوله به قلبش کشته شد.
پس از مراسم چهلم باباخان اشکور قربانی، کارگر ۴۲ ساله، در سلیمانآباد شهسوار، نیز حدود ۴۰ نفر از اهالی محل با خشونت زیاد بازداشت شدند.
گزارشهایی نیز حاکی از بازداشت بستگان مانی هداوند، از جمله مادربزرگ و حتی پدربزرگ اوست.
به نزدیکان آنها گفتهاند «کسی برای پیگیری مراجعه نکند، زیرا آزادشان نخواهند کرد».
مانی، نوجوان ۱۷ساله ساکن اسلامشهر بود که ۱۹ دی با شلیک گلوله کشته شد.
در مراسم چهلم او در دورود لرستان، حاضران شعارهایی مانند «جاوید شاه» سر دادند.
شمار زیادی از پیامهای شهروندان به اطلاعرسانی درباره شهروندانی اختصاص دارد که ۱۸ و ۱۹ دی بازداشت شدند.
بر اساس این پیامها، حسین رهنما همان زمان بازداشت و به زندان دهدشت منتقل شد.
او در اعتراض به مشخص نبودن وضعیتش، دست به اعتصاب غذای خشک زده است.
خطر صدور حکم اعدام برای برخی معترضان
به گفته یک مخاطب، آرش مقنی که در خیابان راهنمایی مشهد بازداشت شد، از زندان وکیلآباد با مادرش تماس گرفته و گفته که «در خطر اعدام» است.
وحید خدریخواه، ۳۲ ساله از مشهد که در زندان وکیلآباد زندانی است هم در خطر صدور حکم اعدام قرار دارد.
وحید ۱۹ دیماه از ناحیه پهلو زخمی شد و با توجه به اینکه پدر و مادرش را در ۱۲ سالگی از دست داده، برای درمان به خانه یکی از دوستانش منتقل شد.
شامگاه ۲۹ دی، ماموران امینی با یورش به این محل، او را بازداشت کردند.
وحید به «رهبری اعتراضات و محاربه» متهم شده و در معرض صدور حکم اعدام قرار دارد.
محمد صالحی، شهروند ۲۶ ساله اهل نجفآباد، شامگاه ۲۳ دی با یورش نیروهای امنیتی به منزل خانوادگیاش بازداشت شد.
بر اساس گزارشها، برای محمد دو پرونده با اتهام «محاربه» تشکیل شده است و در خطر صدور حکم اعدام قرار دارد.
این شهروند بازداشتی از حق انتخاب وکیل مستقل محروم بوده و خانوادهاش تاکنون به جزییات پرونده او دسترسی نداشتهاند.
علی شریفزاده اردکانی، وکیل دادگستری، چهارم اسفند از صدور حکم اعدام برای محمد عباسی، معترض بازداشتشده در ملارد، و ۲۵ سال حبس برای دخترش از سوی شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی خبر داد.
این وکیل دادگستری به کانال امتداد گفت پرونده به شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور ارجاع شده و این شعبه از پذیرش وکلا خودداری کرده است.
پیکر این معترض ۳۵ ساله شنبه دوم اسفند در میان حضور پرشمار نیروهای لباسشخصی و نظامی به خانوادهاش تحویل داده شد و در آرامستان «بهشت رضا» در مشهد به خاک سپرده شد.
بر اساس شهادت یک منبع نزدیک به خانواده، مادر و دیگر اعضای خانواده آرش که با وجود مخالفت ماموران موفق شدند پیکر او را پیش از دفن ببینند، تایید کردند آثار شکنجه از جمله کبودی شدید سر و صورت و «رد واضح ضربات سنگین باتوم بر استخوان شکسته سر» بهوضوح نمایان بوده است.
ماموران امنیتی در روزهایی که آرش در کما بود، در پاسخ به پیگیریهای مادرش گفته بودند که هیچ ضرب و جرحی در کار نبوده و این جوان سالم «خودش سکته کرده است»، اما شواهد بعدی نشان داد او زیر شکنجههای ماموران اطلاعات سپاه به کما رفته است.
این معترض جوان با سطح هوشیاری ۲.۵، روز ۲۳ بهمن در بیمارستان ولایت تحت تدابیر شدید امنیتی بستری شد، اما سه روز بعد در ۲۶ بهمن، با وجود نشانههای بهبود نسبی، با خاموش کردن دستگاه تنفس مصنوعی به زندگی او پایان داده شد.
آرش معترض بود
آرش متولد ۲۳ آذر ۱۳۶۷، جوانی هنرمند بود که بهتنهایی در مشهد زندگی میکرد و بهعنوان باریستا در یک کافه کار میکرد.
او بر اساس آنچه در صفحه اینستاگرامش دیده میشود، جوانی حساس به موضوعات اجتماعی و سیاسی بود که از بیان دیدگاههایش هراسی نداشت.
او از جمله در یکی از پستهایش در دی ۱۴۰۰، باورهای مذهبی خرافی را نقد کرد و هشدار داد جهل سرچشمه همه مشکلات است.
آرش در پستی دیگر در خرداد ۱۴۰۱ با بازنشر آهنگ انتقادی «سلام پسمانده»، پس از زدن هشتگ «سلام فرمانده» خطاب به علی خامنهای نوشت: «بعد از سلام، خواستم بگم کمکم جمع بکن بساطتو که وقت رفتنه.»
آرش که با هشتگ «انقلاب ۱۴۰۱» هم درباره خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» پست منتشر کرده بود، در آخرین پستش در ۹ بهمن ۱۴۰۴، ویدیویی ترکیبی از اعتراضات مردمی مشهد در ۱۸ و ۱۹ دی منتشر کرد.
یک هفته پس از انتشار این پست، آرش ۱۷ بهمن با هجوم ماموران اطلاعات سپاه به خانهاش بازداشت شد.
منبع آگاه در این رابطه گفت: «مادرش پس از چند روز بیخبری از آرش و اینکه گوشی را جواب نمیدهد و بعد هم موبایلش کلا خاموش شده، به خانهاش میرود و میبیند خانه به هم ریخته، شیشهها شکسته و خبری از پسرش نیست.»
بازداشت، شکنجه و انتقال به بیمارستان
پس از پیگیری مادر آرش و مراجعه به نهادهای امنیتی، اطلاعات سپاه اعلام کرد او در بازداشت این نهاد است، اما به او اجازه تماس یا دیدار با فرزندش را نمیدهند. همچنین به او هشدار دادند در مورد بازداشت آرش سکوت کند تا برای پسر دیگرش هم اتفاقی نیفتد.
چند روز بعد در ۲۳ بهمن، خانواده آرش از طریقی مطلع میشوند که «ماموران اطلاعات سپاه او را با دست و پا و سر شکستهشده و جمجمه آسیبدیده» به بیمارستان ولایت مشهد منتقل کردهاند.
این منبع به خانواده آرش اطلاع میدهد که او با سطح هوشیاری ۲.۵ به کما رفته، در آیسییو بستری شده و با کمک دستگاه تنفس مصنوعی زنده است.
مادر آرش پس از آگاهی از این موضوع، چندین روز متوالی به بیمارستان مراجعه کرد تا بتواند پسرش را ملاقات کند: «بار اول که مادرش به بیمارستان رفت، پس از تلاش زیاد اجازه دادند بچهاش را از دور از پشت شیشه ببیند. او میبیند سر آرش باندپیچیشده، دستها و پاهایش هم باندپیچی شده و کلا بیهوش و در کماست.»
به گفته منبع آگاه، «مادر آرش پریشان از این وضعیت، از ماموری که او را همراهی کرده، پرسید چرا بچهام اینطوریه؟ مامور میگوید ما کاری نکردیم. او خودش سکته کرده و در پاسخ به چرایی شکسته شدن دستها و پاهایش هم میگوید ما کاری نکردیم، همینطور بود.»
این ادعاها در حالی مطرح میشود که آرش در جریان اعتراضات مشهد آسیبی ندیده و سالم مانده بود و روزهای پس از اعتراضات هم تا زمان بازداشت، سر کارش حاضر شد.
مراجعه مادر آرش در چند روز پیاپی بعد از آن برای ملاقات فرزندش بینتیجه ماند و هر بار ماموران حراست بیمارستان با این عنوان که اجازه ملاقات ندارد، مانع ورود او شدند.
قتل حکومتی در بیمارستان
سهشنبه ۲۸ بهمن یک منبع بیمارستانی به خانواده آرش که برای گرفتن خبری از او تماس گرفته بودند، گفت آرش یکشنبه ۲۶ بهمن «فوت کرده است».
منبع بیمارستانی اما تاکید کرد حال آرش «بهوضوح رو به بهبود بود» و تصمیم برای قطع دستگاه ونتیلاتور منجر به مرگش شد: «وقتی آرش را به بیمارستان میبرند، سطح هوشیارش ۲.۵ بود، اما پس از سه روز بستری، سطح هوشیارش به ۵ رسیده بود که نشانهای از بهبود نسبی است، با این حال دستگاه آرش را قطع کردند و عملا او را کشتند.»
خانواده آرش پس از این تماس به بیمارستان ولایت مراجعه کردند، اما ماموران دوباره مانع ورود آنها شدند: «بهدروغ گفتند آرش زنده است و حالش هم بهتر شده و به یک بخش دیگر منتقل شده، شما بروید ما خودمان خبرتان میکنیم.»
به گفته منبع نزدیک به خانواده، با وجود مرگ آرش، آنها نمیخواستند همزمان با شروع مراسمهای چهلم جانباختهها، پیکر او را تحویل دهند و برای همین بهدروغ به خانواده میگفتند او زنده است.
با ادامه پیگیریها و مراجعه مداوم خانواده آرش به بیمارستان و اطلاعات سپاه، ماموران جمعه اول اسفند به مادرش اطلاع دادند که پیکر پسرش را تحویل میدهند: «گفتند جنازه را میدهیم. اجازه کالبدشکافی ندارید. دفن بیسروصدا، فقط اقوام درجه یک. اینکه لباس روشن بپوشید، بخواهید دست بزنید، شادی کنید، برقصید و این داستانها را نباید داشته باشید. خیلی بیسروصدا. اگر نه، جنازه را تحویل نمیدهیم.»
رد باتوم روی سرش مانده بود
قرار میشود پیکر را شنبه دوم اسفند ساعت ۳ بعد از ظهر در بهشت رضا تحویل دهند: «برای ساعت سه گفته بودند اما دیر تحویل دادند و دور و بر پر از مامور بود، هم با لباس شخصی و بعضیها هم علنا با لباس نظامی. حال پدر مادرش بد بود و در شوک بودند. فقط به کسانی که آمده بودند، گفتند ما نمیتوانیم چیزی بگوییم ولی شما بدانید که بچه ما را کشتند.»
ماموران امنیتی تاکید کرده بودند خانواده حق ندارند کفن دور آرش را باز کنند و باید بلافاصله خاکسپاری انجام شود: «وقتی پیکر را آوردند، مادر و خانوادهاش طاقت نیاورند و کفن را از سر و صورت آرش کنار زدند. موهای سرش را تراشیده بودند، صورتش کبود بود و ورم کرده بود، رد باتوم روی سرش و شکستگی استخوان بادکرده کاملا واضح بود. وحشتناک بود. بچه را چقدر شکنجه کرده بودند.»
خشونتی بیرحمانه که به گفته منبع نزدیک به خانواده، «بهخاطر حضور آرش در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی و عدم هراس از انتشار ویدیوی این اعتراضات در صفحه اینستاگرامش بود».
به گفته این منبع، گوشی تلفن همراه آرش همچنان در دست اطلاعات سپاه است و دوستانش متوجه شدهاند ماموران با حساب کاربری آرش، در حال چک کردن استوریها و رصد شبکههای اجتماعی نزدیکان او هستند.
اقلیتهای مذهبی که به لحاظ ایدئولوژیک هیچ قرابتی با ایدئولوژی حاکمان ایران ندارند و در ۴۷ سال گذشته از حقوق برابر با شهروندان شیعه محروم بودند، دو ماه پیش اگرچه بهعنوان «معترض ایرانی» به خیابان آمدند اما پس از آن برای جلوگیری از فشار بیشتر مجبور شدند هویت مذهبیشان را پنهان کنند.
براساس گزارشهای منتشرشده و اطلاعاتی که ایران اینترنشنال به دست آورده است، مسیحیان، بهاییان، پیروان آیین یارسان و زرتشتیان در اعتراضات دی آسیب دیدهاند، اما تا لحظه تنظیم این گزارش اطلاعاتی درباره وضعیت شهروندان یهودی و آشوری در دست نیست.
زرتشتیان
براساس اطلاعات بهدست آمده است، روزهای ۱۸ و ۱۹دی تعدادی از شهروندان زرتشتی در شهرهای تهران و یزد که بیشترین زرتشتیان را در خود جای دادهاند، بازداشت شدند و یک جوان زرتشتی ساکن تهران هم از ناحیه چشم آسیب دید.
بیشتر بازداشتشدهها تاکنون با همکاری مسئولان زرتشتی آزاد شدهاند اما مقامها و خانوادههای زرتشتیان حاضر نشدند اطلاعات بیشتری درباره این افراد ارائه دهند.
مسیحیان
سازمان آرتیکل ۱۸ مستقر در بریتانیا که آزادی مذهبی در ایران را رصد میکند گزارش داد که دستکم ۱۹ مسیحی در جریان اعتراضهای ماه دی کشته شدند. طبق این گزارش، کشتهشدگان مسیحی از شاخههای مختلف مسیحیت در ایران بود اما هویت آنها اعلام نشده است. همچنین از تعداد بازداشتیها و مجروحان مسیحی اطلاعی در دست نیست.
دو نفر از ۱۹ شهروند مسیحی شناساییشده، از جمعیت نوکیشان مسیحی اعلام شدند: زهرا ارجمندی، ۵۱ ساله در قشم هدف گلوله قرار گرفت و در آغوش فرزندش جان سپرد؛ نادر محمدی، ۳۵ ساله و ساکن اصفهان که به بابل سفر کرده بود نیز در این شهر به ضرب گلوله کشته شد.
بهائیان
شاهین صادقزاده میلانی، حقوقدان و مدیر «مرکز اسناد حقوق بشر ایران» میگوید اطلاعات زیاد تاییدنشدهای از تعداد کشتهشدگان و بازداشتشدگان بهائی وجود دارد اما تاکنون بهطور قطع میتوان از کشتهشدن یک نوجوان ۱۷ ساله بهائی به نام «برنا دهقانی» در اعتراضات ۱۸ دی در شهر کرج صحبت کرد. این نوجوان با شلیک گلوله کشته شده است.
وزارت اطلاعات ۲۷ دی با صدور بیانیهای اعلام کرد ۳۲ بهایی به اتهام فعالیت در «اغتشاشات و تخریبگریها» شناسایی شدهاند. این بیانیه مدعی شد که «این شبکه» در استانهای تهران، کرمان، خراسان رضوی، یزد، سیستان و بلوچستان، البرز، کرمانشاه و مازندران فعال بوده است. طبق اطلاعات مندرج در این بیانیه، ۱۲ بهائی بازداشت و ۱۳ بهائی دیگر مرتبط با اعتراضهای ۱۸ و ۱۹ دی احضار شدهاند.
پس از آن گزارشهایی از بازداشت تعدادی از شهروندان بهائی در شهرهایی مانند کرمان، مشهد و تهران از نوجوان تا میانسال منتشر شد. براساس گزارشها تعدادی از آنها مجبور به اعترافات اجباری شدهاند.
آیین یارسان
شماری از پیروان آیین یارسان که جمعیتی حدود ۲ میلیون نفر در ایران دارد، نیز در اعتراضات کشته، زخمی و بازداشت شدهاند.
نصرالدین حیدری، رهبر یارسان ۱۷ دی، در نامهای، اعتراضات مردم در واکنش به مشکلات اقتصادی و اجتماعی را «بهحق» دانست و هرگونه اعمال خشونت در جریان این اعتراضات را محکوم کرد. بهدنبال این نامه، بسیاری از پیروان یارسان در اعتراضهای ۱۸ و ۱۹ دی به خیابانها آمدند. طبق گزارشهای رسیده، حتی مردم روستاهایی که سالها از ترس حکومت در سکوت بودند، به این اعتراضات پیوستند.
شبکه حقوقبشر کردستان ۲۲ بهمن اعلام کرد که ۳۱ نفر از جامعه یارسان کشته شدهاند. اما طبق تحقیقات جامعه یارسان، دستکم ۴۷ نفر از پیروان این آیین که در شهرهای مختلف ایران کشته شدند، شناسایی شدهاند. بیشترِ کشتهشدگان از شهرهای کرمانشاه و روستاهای اطراف آن، آذربایجان غربی، هشتگرد و زنجان هستند.
فرناز فتحی، پیرو یارسان و فعال حقوق بشر ساکن آلمان، در پاسخ به این پرسش که چرا تاکنون آمار دقیقی از کشتهشدگان یارسان منتشر نشده است، میگوید: «طبق اطلاعاتی که گرفتم ماموران برای تحویل جسد به خانوادهها، ابتدا تلفن و مدارک شناسایی فرد یا افرادی را که مراجعه کرده بودند، میگرفتند و ۴۸ ساعت بعد اسناد را تحویل میدادند. همینطور از آنها تعهد کتبی گرفته شده است تا درباره عزیزانشان حرف نزنند. آنها وقتی برای تحویل جسد رفتهاند اجازه فیلمبرادری، عکسبردای یا هیچ شکلی از مستندسازی نیافتند و بعد هم از ترس سکوت کردهاند. ما هنوز دقیق نمیدانیم چند نفر از ما کشته شدهاند.»
براساس گزارشها محله درهدژیر در حاشیه غربی شهر کرمانشاه که جمعیت آن عمدتا از پیروان آیین یارسان است، بیشترین در دو روز ۱۸ و ۱۹ شاهد شدیدترین وضعیت امنیت بوده و بیشترین قربانیان این شهرک نیز در همین دو روز کشته شدند.
فرناز فتحی به نقل از ساکنان درهدژیر گفت که ماموران روز ۱۸ دی این محله را محاصره کردند و در اطراف آن خاکریز ایجاد شد. پس از آن ساکنان درهدژیر شاهد پرتاب مستمر گاز اشکآور و شلیک متمادی بودند. از حوالی ظهر ۱۸ دی، برق و اینترنت این منطقه بهطور کامل قطع و کشتار در قطعی برق و ارتباطات صورت گرفت.
همچنین براساس گزارشها، در مناطق مختلفی از جمله کوزران، دالاهو، سرپل ذهاب و قصرشیرین، ایستهای بازرسی متعدد و حضور مستمر نیروهای امنیتی همچنان ادامه دارد؛ ماموران هنوز برخی ماشینها را متوقف میکنند و مورد بازرسی قرار میدهند.
افزون بر این، گزارش شده است که ماموران امنیتی همچنان با گذشت بیش از یک ماه از اوج اعتراضها، به برخی روستاها از جمله روستا آینهوند و گرمسیر که بیشتر ساکنان آنها نیز یارسان هستند، هجوم میبرند و خانهها را با هدف شناسایی زخمیها یا تحت تعقیبها تفتیش میکنند.
فرناز فتحی میگوید پس از کشتار، از خیلی از خانوادهها مبالغ کلانی، حتی بهصورت دلار و سکه، بهعنوان پول تیر گرفته شده است. به گفته او خانوادهها برای تحویل پیکر عزیزانشان دلار و سکه میدادند چون از سوی سرکوبگران برای تهیه کردن هرچهسریعتر پول تحت فشار بودند. تعدادی از آنها بالغ بر ۷۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان پول تیر پرداخت کردهاند.
