یایر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، گفت فارغ از اینکه چه کسی در قدرت باشد، اسرائیل همیشه از خود دفاع میکند و به دشمنانش ضربه میزند. او افزود در صورت جنگ با جمهوری اسلامی، اختلافات داخلی کنار گذاشته میشود و هرگز اجازه تهدید موشکی یا دستیابی ایران به سلاح هستهای داده نخواهد شد.
به گفته روتمان، این حملات که در صورت صدور دستور دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، انجام خواهد شد، میتواند توازن قدرت منطقهای را دگرگون کند.
این در حالی است که بهدنبال تشدید تنشها در منطقه، یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا تایید کرد سفارت ایالات متحده در بیروت، در آنچه «اقدامی پیشگیرانه در برابر تحولات منطقهای مورد انتظار» خوانده شده، دهها نفر از کارکنان غیرضروری خود را از لبنان خارج کرده است.
تکرار تجربه ونزوئلا در ایران
شش هفته پیش، ایالات متحده یک عملیات نظامی بیسابقه در سطح تاکتیکی و راهبردی انجام داد.
حملهای که به بازداشت نیکولاس مادورو، رهبر قدرتمند ونزوئلا، انجامید، در همه سطوح، گستره خیرهکننده توانمندیهای آمریکا را به نمایش گذاشت.
این عملیات حاصل یک دستاورد اطلاعاتی بود.
سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا از چند ماه قبل با اعزام یک تیم مخفی که الگوهای سفر مادورو را رصد میکرد و منابع انسانی در حلقه اطراف او را به خدمت گرفته بود، زمینهسازی این حمله را آغاز کرده بود.
این عملیات همچنین نمایشی از برتری فناورانه در عرصه دیجیتال بود.
ترامپ پس از این حمله گفت: «هوا تاریک بود؛ چراغهای کاراکاس تا حد زیادی خاموش شده بود؛ بهواسطه تخصصی که ما داریم.»
اشارهای به توانمندیهای سایبری اعلامنشده آمریکا که علیه رژیم ونزوئلا به کار گرفته شد.
روتمان در ادامه نوشت: «این حمله همچنین نمونهای چشمگیر از بهکارگیری همزمان نیروهای چندگانه بود. عملیاتی با استفاده از ۱۵۰ ابزار هوایی ـ شامل جنگندهها، بمبافکنهای بی-۱، پهپادهای شناسایی بدون سرنشین و بالگردهای نفوذی ـ شبکه راداری و پدافند هوایی ونزوئلا را از کار انداخت و همزمان نیروهای ویژه آمریکایی را وارد و خارج کرد.»
او تاکید کرد که این نیروها ـ مشخصا کماندوهای دلتا از ارتش آمریکا ـ با دقت کامل عملیاتی را اجرا کردند که ماهها در ماکتی هماندازه از محل اختفای مادورو تمرین کرده بودند: «این کماندوها حتی از سلاحی جدید استفاده کردند که ترامپ تنها از آن با عنوان "گیجکننده" یاد میکند. سلاحی که باعث شد سامانههای دفاعی ونزوئلا کار نکنند.»
افزون بر آن، گزارشها حاکی از بهکارگیری دستگاهی است که نیروهای ونزوئلایی را از کار انداخت.
نشنال ریویو از قول یکی از بازماندگان این حمله نوشت: «ناگهان احساس کردم سرم از درون در حال انفجار است.»
این سلاح بنا بر گزارشها «سربازان ونزوئلایی را به زانو درآورد، بهطوری که از بینی خونریزی میکردند و خون بالا میآوردند».»
نیروهای امنیتی ونزوئلا و کوبا مقاومت کردند، اما هیچ تلفات آمریکایی گزارش نشد.
۳۲ تن از کوباییهایی که در گارد ویژه مادورو خدمت میکردند، در جعبههایی به هاوانا بازگردانده شدند.
توانمندیهای آمریکایی که در این عملیات به نمایش درآمد، اثری هوشیارکننده بر دشمنان آمریکا گذاشت.
از کار انداختن سریع سامانههای راداری «ضد پنهانکار» چین و سامانههای پدافند هوایی اس-۳۰۰ روسیه، حتی سرسختترین منتقدان آمریکا را واداشت اذعان کنند که باید به ارتش ایالات متحده حق داد.
رسانه دولتی چین اعتراف کرد: «کلید موفقیت ماموریت این بود که نیروهای آمریکا از برتری مطلق در قدرت نظامی برخوردار بودند.»
اما این تنها آغاز ماجراست.
استقرار قدرتی بیسابقه در اطراف ایران
میزان قدرت آتشی که ایالات متحده تا پایان این هفته در فاصله حمله به ایران مستقر خواهد کرد، از زمان آمادگیهای پیش از جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ تاکنون در خاورمیانه بیسابقه است.
نشنال ریویو با وجود این نوشت: «با این حال، مقایسه با دوره جنگ عراق نیز گمراهکننده است، چرا که عراق متعلق به نسلی پیش است؛ نه فقط از نظر زمانی بلکه از نظر فناوری سامانههای تسلیحاتی آمریکا.»
نویسنده این نشریه در ادامه تاکید کرد: «امروز، جنگندههای اف-۲۲ و اف-۳۵ نسل جدید، هواپیماهای پیشرفته فرماندهی و کنترل و ناوهای مدرن، توانمندیهای متعارفی را که آمریکاییها در میدانهای نبرد دیدهاند، ارتقا دادهاند.»
بر این اساس، یک ناوگروه هوایی میتواند در عرض ۲۴ ساعت بیش از ۱۰۰ ماموریت بمباران انجام دهد و تا پایان هفته، ایالات متحده دو گروه ناو هواپیمابر را در موقعیت اجرای حمله به اهدافی در ایران مستقر خواهد داشت.
روتمان تاکید کرد: «اگر ملایان ایران در برابر خواستههای رییسجمهوری آمریکا تسلیم نشوند، در آستانه تجربه گردبادی مرگبار و عذابی الهی قرار خواهند گرفت.»
دریاسالار بازنشسته، باب هاروارد، گفت: «در حالی که پیشتر میشد روزانه ۴۰ یا ۵۰ حمله انجام داد، اکنون توان انجام صدها حمله در روز را داریم. این خود معادله را برای رژیم کاملا تغییر میدهد. فکر نمیکنم کسی واقعا مقیاس یا ظرفیت ما را درک کند، زیرا هیچکس پیشتر آن را ندیده است.»
سناریوی مرحلهای و پیام به چین و روسیه
اگر ترامپ چراغ سبز حمله به اهداف ایرانی را بدهد، انتظار میرود رویکردی مرحلهای در پیش گرفته شود: «ابتدا اهداف نظامی ایران شامل پرتابگرهای موشک بالستیک، سامانههای پدافند هوایی و نیروهای نیابتی منطقهای هدف قرار میگیرند. سپس زیرساختهایی که رژیم و سپاه پاسداران را قادر به سرکوب داخلی میسازد، مورد حمله قرار خواهند گرفت.»
نویسنده یادداشت نشنال ریویو تاکید کرد: «در صورت وقوع درگیری، جهان شاهد نمایشی خواهد بود که از نظر اندازه، مقیاس، سرعت و ظرفیت بیسابقه است؛ چه برای روسیه و چه برای چین که بهدقت تحولات را زیر نظر دارند.»
در عین حال، اطلاعات متناقضی درباره گستره و مدت احتمالی حملات منتشر شده و حتی هدف دقیق ماموریت در هالهای از ابهام قرار دارد.
با این حال، به اعتقاد نویسنده، «رویکرد محدود» چندان منطقی نیست.
بر اساس این تحلیل، اگر درگیری آغاز شود، ماموریت آمریکا در خلیج فارس میتواند هفتهها به طول انجامد و خطر برای نیروهای نظامی و غیرنظامیان آمریکایی، واقعی است.
ابتدا شبکه تلویزیونی البیسیآی لبنان دوشنبه چهارم اسفند گزارش داد این کارکنان و خانوادههای آنان از طریق پروازهای عادی از فرودگاه بینالمللی رفیق حریری، بیروت را ترک کردند.
سفارت آمریکا یا وزارت امور خارجه این کشور هنوز بیانیهای رسمی در این زمینه منتشر نکرده، اما اغلب رسانههای منطقه بهویژه در لبنان و اسرائیل ضمن انتشار این خبر، در عین حال تاکید کردهاند سفارت همچنان فعال است و خدمات کنسولی به شهروندان آمریکایی ادامه دارد.
خبر تخلیه کارکنان غیرضروری سفارت آمریکا در بیروت در حالی منتشر میشود که تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی به بالاترین سطح خود در ماههای اخیر رسیده است.
روزنامه نیویورک تایمز چهارم اسفند گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گزینههای نظامی محدود علیه تاسیسات کلیدی ایران را بررسی میکند تا تهران را به توقف برنامه هستهای وادار کند.
همزمان، آمریکا دو ناوگروه هواپیمابر و صدها جنگنده را در منطقه مستقر کرده است.
پیشتر گزارشهایی درباره احتمال ورود حزبالله لبنان به جنگ در صورت حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی منتشر شده بود.
حزبالله که اصلیترین گروه نیابتی جمهوری اسلامی محسوب میشود بارها هشدار داده است در صورت حمله آمریکا به جمهوری اسلامی، به اسرائیل حمله خواهد کرد.
در مقابل اسرائیل نیز در هفتههای اخیر بر میزان حملات خود به مواضع حزبالله در لبنان افزوده و تاکید کرده است به هر حمله احتمالی، «پاسخی بسیار قاطع» خواهد داد.
حزبالله دوم اسفند هشدار داد پس از حمله هوایی اسرائیل به اهدافی در شرق و جنوب لبنان که به کشته شدن دستکم هشت عضو این گروه انجامید، «چارهای جز ادامه مقاومت» نخواهد داشت.
ارتش اسرائیل اول اسفند اعلام کرد مراکز فرماندهی حزبالله در شرق لبنان و همچنین اهدافی مرتبط با گروه فلسطینی حماس در جنوب این کشور را هدف قرار داده است.
حزبالله دوم اسفند تایید کرد هشت نفر از نیروهایش در این حملات کشته شدهاند.
وزارت بهداشت لبنان نیز از کشته شدن ۱۰ نفر در شرق و دو نفر در جنوب خبر داد.
محمود قماطی، از مقامهای حزبالله، در سخنرانیای که از شبکه المنار پخش شد، گفت: «آنچه دیروز در بقاع رخ داد، یک قتلعام جدید و یک تجاوز تازه است. چه گزینهای برای دفاع از خود و کشورمان باقی مانده است؟ چه گزینهای جز مقاومت داریم؟ دیگر هیچ گزینهای نداریم.»
خبرگزاری فرانسه نوشت این حملات در شرایطی انجام شد که دولت لبنان چند روز پیش اعلام کرده بود ارتش اجرای مرحله دوم طرح خلع سلاح حزبالله در جنوب کشور را آغاز خواهد کرد.
جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، حملات جمعه اسرائیل را «اقدامی آشکار برای تضعیف تلاشهای دیپلماتیک» آمریکا و دیگر کشورها بهمنظور تثبیت اوضاع دانست.
اسرائیل تاکید کرده است با وجود آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ که برای پایان دادن به بیش از یک سال درگیری با حزبالله برقرار شد، حق دفاع از خود را محفوظ میداند.
آخرین تخلیه گسترده کارکنان غیرضروری سفارت آمریکا در بیروت، پیش از جنگ ۱۲ روزه در خرداد ماه امسال صورت گرفت.
به گفته کارشناسان، تخلیه سفارتخانهها یا بیرون بردن خانواده نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه، بخشی از یک پروتکل استاندارد امنیتی و نشاندهنده آمادگی واشینگتن برای سناریوهای بدبینانه بدون توقف کامل فعالیتهای دیپلماتیک است.
مجله اکونومیست دوشنبه چهارم اسفند نوشت که ترامپ در هفتههای اخیر با افزایش کمسابقه نیروهای نظامی در خاورمیانه، فشار بر جمهوری اسلامی را تشدید کرده است.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه او در امور خاورمیانه، دوم اسفند به فاکسنیوز گفت ترامپ نمیتواند درک کند چرا تهران با وجود «حضور گسترده نظامی آمریکا» تسلیم نشده است.
در روزهای گذشته، هواپیماهای هشدار زودهنگام E-3 آواکس به پایگاههای عربستان سعودی منتقل شدند تا در صورت وقوع جنگ، عملیات پیچیده هوایی علیه جمهوری اسلامی را هماهنگ کنند.
با ورود دومین ناو هواپیمابر آمریکا به منطقه، شمار جنگندههای مستقر به حدود ۲۰۰ فروند خواهد رسید. همچنین ناوهای مجهز به موشکهای کروز تاماهاوک، سامانههای پدافندی تاد و پاتریوت، و جنگندههای F-15E در منطقه مستقر شدهاند.
دامنه گزینههای نظامی آمریکا
ترامپ پیشتر نیز دستور حمله به تاسیسات هستهای ایران را صادر کرده است.
خرداد امسال، هفت فروند بمبافکن رادارگریز B-2 از ایالت میزوری پرواز کردند و بمبهای سنگرشکن بر اهداف هستهای ایران ریختند؛ اما در صورت صدور دستور حمله جدید، دامنه اهداف میتواند بسیار گستردهتر باشد.
یکی از گزینهها، هدف قرار دادن رهبران ارشد جمهوری اسلامی، از جمله علی خامنهای، دیکتاتور تهران است.
برخی تحلیلگران منطقهای احتمال دادهاند واشینگتن بهدنبال سناریویی مشابه ونزوئلا باشد؛ یعنی ظهور چهرهای دیگر در ساختار قدرت که آمادگی بیشتری برای توافق با آمریکا داشته باشد.
گزینه دیگر، حمله مستقیم به سپاه پاسداران، بازوی نظامی حکومت، است. نهادی که در قتل عام و سرکوب خونین اعتراضات اخیر نیز نقش داشته است.
حمله به مقرهای منطقهای سپاه پاسداران یا حذف فرماندهان ارشد آن هم از جمله سناریوهای مورد بحث است.
همچنین پایگاههای موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی که تهدیدی علیه پایگاههای آمریکا و متحدانش محسوب میشوند، میتوانند در فهرست اهداف قرار گیرند.
ایالات متحده ممکن است تاسیسات هستهای باقیمانده ایران را نیز هدف بگیرد یا ترکیبی از این اهداف را در قالب یک کارزار هوایی مستمر دنبال کند.
به گفته ایدن آتیاس، ژنرال پیشین نیروی هوایی اسرائیل، «انباشت تجهیزات آمریکا نشان میدهد اگر حملهای صورت گیرد، به احتمال زیاد محدود و یکباره نخواهد بود، بلکه کارزاری مداوم خواهد بود».
گزینههای تلافیجویانه تهران
در مقابل، جمهوری اسلامی گزینههای محدودتری دارد. نیروی هوایی ایران عمدتا متکی به جنگندههای قدیمی آمریکایی مربوط به دوران پیش از انقلاب سال ۵۷ است.
با این حال، حکومت ایران طی سالهای گذشته توان موشکی و پهپادی خود را گسترش داده است.
در جنگ ۱۲ روزه، تهران با وجود برتری هوایی اسرائیل، موفق شد چندین نوبت حملات موشکی به این کشور انجام دهد.
جمهوری اسلامی میتواند بار دیگر اسرائیل را هدف قرار دهد یا به پایگاههای آمریکا در منطقه، بهویژه در کشورهای حوزه خلیج فارس، حمله کند؛ مشابه حمله به پایگاه العدید در قطر در تابستان گذشته.
همچنین احتمال دارد متحدان منطقهای تهران، از جمله حزبالله لبنان و حوثیهای یمن، وارد درگیری شوند.
یک مقام ارشد نظامی اسرائیل گفته است: «در دورهای قبلی، همه طرفها بهدنبال راه خروج بودند. اما اگر رهبران ایران تصور کنند حمله آمریکا مقدمهای برای تغییر رژیم است، ممکن است تصمیم بگیرند همه توان خود را به کار گیرند.»
معمای استراتژیک ترامپ
در حالی که مذاکرات تهران و واشینگتن قرار است هفتم اسفند در ژنو ادامه یابد، ترامپ همچنان بر تمایل خود بهمنظور دستیابی به توافق هستهای تاکید کرده است. اما حفظ سطح کنونی آمادگی نظامی پرهزینه است و میتواند تمرکز آمریکا را از دیگر مناطق جهان منحرف کند.
حملات محدود ممکن است برای وادار کردن تهران به امتیازدهی کافی نباشد، و حمله گسترده نیز خطر کشاندن آمریکا به جنگی طولانی و پرهزینه در خاورمیانه را در پی دارد.
از این رو، مشخص نیست کاخ سفید از این نمایش گسترده قدرت نظامی دقیقا چه هدفی را دنبال میکند و آیا فشار نظامی به تنهایی میتواند تغییر سیاسی مورد نظر را رقم بزند یا نه.
فایننشالتایمز یکشنبه سوم اسفند با استناد به اسناد روسی افشاشده که در اختیار این روزنامه قرار گرفته و نیز بهگفته چند منبع مطلع نوشت که این توافق در ماه دسامبر در مسکو امضا و طبق آن روسیه متعهد شد طی سه سال، ۵۰۰ واحد پرتابگر «وربا» و ۲۵۰۰ فروند موشک « ۹-ام-۳۳۶ » به جمهوری اسلامی تحویل دهد.
سامانه وربا یکی از مدرنترین سامانههای پدافند هوایی روسیه است؛ موشکی دوشپرتاب با هدایت فروسرخ که توان هدفگیری موشکهای کروز، هواپیماهای در ارتفاع پایین و پهپادها را دارد. این سامانه در تیمهای کوچک و متحرک عملیاتی میشود و به نیروهای زمینی امکان میدهد بدون اتکا به رادارهای ثابت که در برابر حملات آسیبپذیرترند، دفاعی پراکنده و چابک ایجاد کنند.
افشای جزییات این قرارداد با آرایش گسترده نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه و افزایش احتمال حمله به ایران همزمان شده است.
بهنوشته فایننشالتایمز، بر اساس این قرارداد ۴۹۵ میلیون یورویی، تحویلها در سه مرحله و از سال ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ انجام خواهد شد. یک منبع آگاه به این روزنامه گفت احتمال دارد تعداد محدودی از این سامانهها زودتر به ایران تحویل داده شده باشد.
تهران بهطور رسمی در تیرماه گذشته، چند روز پس از پایان جنگ ۱۲ روزهای که آمریکا نیز در آن برای مدت کوتاهی به حملات اسرائیل علیه تاسیسات هستهای ایران پیوست، درخواست دریافت این سامانهها را مطرح کرده بود.
در جریان آن درگیری، شبکه یکپارچه پدافند هوایی ایران بهشدت تضعیف شد و به نیروی هوایی اسرائیل امکان داد بر بخشهای گستردهای از آسمان ایران تسلط پیدا کند.
یک مقام ارشد پیشین آمریکا نیز به فایننشالتایمز گفت روسیه احتمالا این معامله را راهی برای ترمیم روابط با تهران میداند زیرا بهگفته او این روابط پس از عدم مداخله مسکو در جنگ ۱۲ روزه آسیب دید.
این مقام ارشد پیشین آمریکا گفت: «روسیه میخواهد ایران شریکش باقی بماند. حتی اگر در میانه بحران نتواند واکنش نشان دهد، پس از آن تلاش میکند رابطه را ترمیم کند.»
جزییات قرارداد و نقش میانجیها
بهنوشته فایننشالتایمز توافق جدید میان شرکت دولتی صادرات تسلیحات روسیه «روساوبوروناکسپورت» و روحالله کاتبی نماینده وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در مسکو امضا شده است. کاتبی پیشتر نیز در فروش صدها موشک بالستیک کوتاهبرد «فتح-۳۶۰» به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین نقش داشته است.
آمریکا در سال ۲۰۲۴ کاتبی را تحریم کرد. وزارت خزانهداری آمریکا او را «نقطه تماس دولت روسیه با وزارت دفاع جمهوری اسلامی» توصیف کرده است.
کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی در مسکو، این هفته تلویحا انتقال محمولههای نظامی اخیر از روسیه را تایید کرد. او گفت: «چند سال است توافقهای دفاعی و نظامی مستحکمی با روسیه امضا کردهایم. این پروازها نشان میدهد آن توافقها در حال اجراست.»
او جزییات بیشتری ارائه نکرد اما در هشت روز گذشته، یک هواپیمای باری ایلیوشین Il-76TD دستکم سه بار از شهر مینرالنیه وودی در قفقاز شمالی به کرج پرواز کرده است. دستکم یک پرواز دیگر نیز در اواخر دسامبر انجام شده است.
گزارشها همچنین حاکی است ایران در ژانویه تا شش فروند بالگرد تهاجمی ام آی ۲۸ (Mi-28) روسی دریافت کرده و یکی از آنها را این ماه در تهران بهکار گرفته است.
قیمت، تجهیزات جانبی و ارزیابی کارشناسان
بر اساس اسناد، روساوبوروناکسپورت هر موشک ۹-ام-۳۳۶ را به قیمت ۱۷۰ هزار یورو و هر پرتابگر را ۴۰ هزار یورو به ایران میفروشد. روسیه با وجود تحریمهای غرب، همچنان فروشهای بینالمللی تسلیحات خود را به یورو و دلار قیمتگذاری میکند.
این قرارداد همچنین شامل ۵۰۰ دستگاه دوربین دید در شب «Mowgli-2» برای رهگیری اهداف در تاریکی است.
سفارت جمهوری اسلامی در لندن به پرسشهای فایننشالتایمز درباره این معامله پاسخ نداده است. کرملین نیز از اظهارنظر خودداری کرده و شرکت روسی هم واکنشی نشان نداده است.
روسـلان پوخوف، مدیر مرکز تحلیل راهبردها و فناوریهای مسکو، گفته این سامانهها روشی کمهزینه برای تقویت پدافند ایران بدون تضعیف توان دفاعی روسیه هستند. با این حال این سامانهها، حتی در صورت تحویل بخشی از آنها، تاثیر چشمگیری بر توان کلی ایران در برابر اسرائیل یا آمریکا نخواهند داشت.
او افزود این سامانهها میتوانند عملیات بالگردی یا پرواز در ارتفاع پایین آمریکا را پرخطر کنند، مشابه عملیاتی که برای بازداشت نیکلاس مادورو در ونزوئلا انجام شد. به گفته او: «استینگرهای آمریکایی و سامانههای ما تنها پرتابگرهای واقعا متحرکاند. اگر در زمان و دست افراد مناسب قرار گیرند، میتوانند خسارت زیادی وارد کنند.»
پیامدهای ژئوپولیتیکی
این توافق نشانه ادامه همکاری نظامی تهران و مسکو در بحبوحه نظارت شدید غرب است. حکومت ایران طی دو سال گذشته پهپاد و موشک در اختیار روسیه قرار داده و دو کشور در ژانویه ۲۰۲۵ پیمان تقویت روابط دوجانبه امضا کردند.
تهران همچنین در پی خرید دو اسکادران جنگنده پیشرفته سوخو ۳۵ (Su-35) از روسیه است، هرچند از تاخیر در تحویل آنها گلایه داشته است.
به گفته پاول لوزین، پژوهشگر ارشد مرکز تحلیل سیاست اروپا، تمایل مسکو به فروش تسلیحات نشان میدهد روسیه قصد رعایت تحریمهای بازگشتی سازمان ملل علیه ایران را ندارد.
این تحریمها سال گذشته از سوی بریتانیا، فرانسه و آلمان در پی تشدید تنشها بر سر برنامه هستهای ایران فعال شد و شامل ممنوعیت صادرات تسلیحات به تهران است.
نیکول گراجفسکی، استاد علوم سیاسی در ساینسپو و متخصص روابط راهبردی ایران و روسیه، میگوید این قرارداد بیانگر تغییر رویکرد تهران پس از نابودی گسترده سامانههای پدافندیاش بهدست اسرائیل است. برخلاف سامانههای سنگین مانند اس ۳۰۰ یا اس ۴۰۰، وربا نیازمند آموزش و یکپارچهسازی پیچیده نیست و سریعتر قابل بهرهبرداری است.
او افزود: «هیچیک از این انتقالها بهطور بنیادی توان ایران برای مقابله با پیشرفتهترین ارتش متعارف جهان را تغییر نمیدهد، اما میتواند جنگ بعدی را طولانیتر کند.»
